• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Geschiedenis tweede semester
 

Geschiedenis tweede semester

on

  • 833 views

 

Statistics

Views

Total Views
833
Views on SlideShare
833
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
1
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Upload Details

Uploaded via as Microsoft Word

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Geschiedenis tweede semester Geschiedenis tweede semester Document Transcript

    • DEEL II VERANDERINGEN KUNST-WETENSCHAP<br />VIII CULTURELE REVOLUTIE<br />1.A HUMANISME = ruime ontwikkeling van geest en lichaam = humanus = mens<br />Literair – wetenschappelijke beweging <br />° 14e eeuw Italië – 15e bloei – 16e eeuw gans Europa<br />Nieuwe Tijd = intellectuelen andere ideeën over cultuur-wetenschap<br />Intellectueel nu = humanist<br />Kenmerken<br />1.Belangstelling klassieke oudheid teksten <br /> 700 jaar na verdwijnen Grieks (= ontstaan alle wetenschap) in Italië<br />2. Kritisch bestuderen teksten <br />3.Algemeen Kritische-wereldse ingesteldheid <br /> geen enkel gezag zomaar als waar aannamen <br />4.atropocentrisch nadruk MENS niet meer God zoals in de Middeleeuwen<br />5.bleven christelijk maar sceptisch tgo bepaalde geloofspunten<br />1.B MAATSCHAPPIJKRITIEK<br />Vanuit kritische ingesteldheid – maatschappij willen veranderen – in tijden van wantoestanden<br />*Machiavelli – boek - il principe =<br />- streven eenheid Italië met sterke leider – geeft raad aan heerser politiek –militair – voorbeelden klassieke oudheid en eigen tijd. <br />-In belang vd staat is alles gerechtvaardigd = doel heiligt de middelen = met welk middel best doel bereiken ook liegen- doden enz = duivels immoreel <-> realistisch<br />*Erasmus stichter 3-talencollege - boek – kritische uitgave Nieuw Testament + Laus stultitae+ lof der dwaasheid<br />Pleit voor vrede en verdraagzaamheid<br />*Thomas Moore – boek – utopia ideale samenleving – onder standen – gemeenschap van bezit – bewoners verdraagzaam tgo andersdenkenden <br />2. COPERNICUS – NEWTON (WETENSCHAP)<br />*COPERNICUS oa astroloog <br />Geocentrisme (alles draait om aarde) cfr. bijbel <-> heliocentrisme (alles draait om zon)<br />Maan = planeet <-> maan = satelliet aarde<br />*GALILEO GALILEI<br />Bewijst stelling Copernicus <-> heroepen voor inquisitie<br />*KEPLER JOHANNES<br />Bewijst eclipsvormige banen van planeten<br />*NEWTON<br />Principe zwaartekracht – verklaart hoe planeten draaien om zon<br />Oude wereldbeeld volledig afgedaan<br />3. + WETENSCHAPPELIJKE VOORUITGANG <br />Observatie-experimenten-redeneren<br />*MERCATOR cartograaf mercatorprojectie –cilinderprojectie bolvorm voorstellen op plat vlak + atlas<br />*VESALIUS ANDREAS anatoom – ontleedde lichamen nauwgezette studie <– > verbeterde fouten <br /> GALENUS wat vroeger werd voorgelezen ! <br />*PLANTIJN boekdrukkunst – nieuwe inzichten op grote schaal verspreid<br />4. ZOEKTOCHT WETENSCHAPPELIJKE METHODE<br />Zoeken aanvaardbare wetenschappelijke methoden, naar nieuwe zekerheden<br />*DESCARTES- RATIONALISME =deductieve methode door logisch opgebouwde redeneringen <br />Vanuit het algemene tot iets bijzonders komen door redeneringen- niet door ervaring = alles in vraag stellen tot je van iets zeker bent. “ ik denk dus ik ben”<br />*BACON FRANCIS –EMPIRISME= inductieve methode kennis enkel door waarneming, proefondervindelijk onderzoek zo komen tot kennis<br />Wetenschappers gebruikte beide methoden , gulden middenweg<br />IX. kunst vd. RENAISSANCE = wedergeboorte<br />1.SITURING TIJD-RUIMTE<br />Culturele beweging <br /> inspiratie klassieke antieke cultuur <br />2e helft 15e eeuw – Italië Firenze<br />Eeuwovergang = Leonardo da Vinci<br />16e eeuw volledig Europa – kunstenaars kwamen-gingen naar Italië <br />2.KUNSTENAARS-OPDRACHTGEVERS<br />Afhankelijk van mecenassen = rijke opdrachtgever-beschermheer voor geleerde of kunstenaar, betaalden hen zodat zij zich zorgeloos konden toeleggen op hun werk<br />Ipv ambachtsman ->kunstenaar<br />3.KENMERKEN<br />Basis wetten meetkunde : vb perspectief - symmetrie - vluchtlijnen<br />Antieke kenmerken : kapitelen : korinstisch (bladeren) dorisch (sober) ionisch (krul )<br /> rondbogen – plat dak of koepel - zuilen <br />Horizontalisme<br />Sober <br /> <br />Dom Florence = Brunelleshi<br />Pantheon = onbekend<br />Mona Lisa= Da Vinci= sfumato. =……………<br />Laatste avondmaal = Da Vinci<br />David = Michelangelo = 3D-anatomisch perfect-<br />4.UITSTRALING <br />Verspreiding in Europa – mengen met Gotisch (centrale beuk-schuin dak-dakkapellen)<br />Schilderkunst –mediteraan- klassiek thema- perspectief<br />X. KUNST VAN DE BAROK = barueco = onregelmatige steen<br />1.SITUERING TIJD-RUIMTE<br />Kunststroming eind 16e – 17e - deel van 18e eeuw<br />Italië <br />Meer alg.verspreid in Europa<br />grote opdrachtgevers :<br />-Katholieke kerk : concurrentie – gelovigen proberen overdonderen <br />–vorsten : macht tonen: kunst en architectuur indrukwekkend zijn(Versailles)<br />– steden en mecenassen <br />2 KENMERKEN<br />S – vormige voluten<br />Meer verticalisme<br />Meer versieringen : buiten drukker – binnen overdadig ,plafondschilderingen enz<br />St-Pietersplein Rome BERNINI<br />3.BEELDHOUWKUNST<br />Extase van de Heilige Theresa BERNINI<br />RENAISSANCE BAROKROCOCO<br />Schoonheid >realismerealisme> schoonheidbarok+rocaille(schelp)<br />Beheersing -weinig emotieveel emotie speelser-luchtiger<br />Contrapostschroefvorm (houding) golvende soepele lijn<br />Compositie >bewegingveel beweging – dynamiek (actie)decoratie - interieurs<br />Inspiratie klassieke oudheidinspiratie : bijbelhuiselijker-frivoler<br />4. SCHILDERKUNST<br />Opvallende kleuren<br />Realistisch belangrijker dan perfect<br />Beweging <br />Assymetrisch<br />Thema: religie – Klassieke Oudheid – mythologie<br />NachtwachtREMBRANDT clair-obscur: spelen met licht en donker<br />Meisje met parelen oorringJAN VERMEER<br />XI. KERK ONDER VUUR<br />1.SITUERING<br />15e eeuw= geestelijke onrust -angst<br />Oorlogen-honger-pest = straf God = angst dood/hel --> bedevaarten-processies<br /> 2.ONTUCHT-ONMACHT wat ging er fout<br />3 pausen : Rome,Avignon, Pisa<br />Kerkelijke leiders willen gelijk zijn aan vorsten<br />-AFLATEN handel: kerkelijk formulier waarmee zonden gewist wordt (betalend-bedevaarten)<br />-SIMONIE= kerkelijke jobs -> hoogstbiedende koopt kerkelijk ambt<br />-NEPOTISME= familie bevoordelen toekennen postjes<br />-ABSENTEÎSME= ander verblijf dan waar job<br />-lagere clerus= arm,ongeschoold,leven in CONCUBAAT (met vrouw)<br />-hogere clerus= decadent<br />3.KRITIEK <br />HUMANISTEN = kritische intellectuelen duiden op gebreken<br />Boekdrukkunst verspreiden de kritieken<br />XII DE REFORMATIE<br />1.SITUERING<br />16e eeuw <br />Godsdienstige vernieuwing --> Reactie op wantoestanden kerk<br />Onstaan protestantse kerken --> gescheiden van rooms-katholieke<br />2. LUTHERIANISME <br />1517 Luther brengt 95 stellingen uit Luthers visie op aflaten en andere geloofspunten, spijkerde deze aan kerkdeur Wittenberg <br />MAARTEN LUTHER – Duits – prof unief - bezoek Vaticaanstad --> geestelijk verval = gedegouteerd<br />Geloofsleer<br />1. Geloven op zich voldoende om hemel te bereiken <-> schandelijke aflatenhandel<br />2. Geen heiligen, Maria, clerus nodig om te bidden afbeeldingen geweerd<br />3. de bijbel = woord Gods = enige bron van geloof geen paus, bisschop, priester nodig<br />4 sacramenten enkel deze uit de bijbel = doopsel + eucharistie<br />5.bijbel belangrijk- iedereen moest die kunnen lezen vertaald vanuit Latijn naar Duits<br />Conflict met Roomse kerk<br />Luthers ideeën verspreidde snel, ondermijnde gezag paus kerkban<br />Vorst Karel V vreesde verlies eenheid staat rijksban<br />Bescherming door Duistse Rijkvorsten die niet akkoord waren met Karel V<br />Stoorden zich aan wantoestanden kerk<br />Zetten zich af tegen Karel V = te grote macht<br />1555 GODSDIENSTVREDE VAN AUGSBURG= rijksvorsten kregen recht om godsdienst te bepalen op hun grondgebied en mochten deze opleggen aan hun onderdanen<br />Versnippering<br />Ieder gebruikt wat er in zijn kraam past -> geen duidelijk gezag – nadruk persoonlijke bijbellectuur<br />Documenten<br />Cfr. teksten <br />Zet zich af tegen aflatenhandel <-> geloven voldoende om hemel te verdienen<br />Paus niet de macht om zonden kwijt te schelden<br />Maakt onderscheid geestelijken en de niet- geestelijken<br />Kerk wilde alleenrecht lezen en interpreteren van bijbel <->iedere gedoopte mag bijbel lezen,priester worden<br />Paus<-> schrift belangrijker<br />3. CALVINISME<br />Calvijn = Zwitser = Luthers ideeën ordenen, structureren, cruciale verschillen<br />Geloofsleer<br />1.predestinatie: Calvinisten geloven dat men voorbestemd is om in de hemel/hel te komen , mens kan niets veranderen ook niet door goede werken. <br />2.predikanten: onderricht gelovigen<br />3.raad van ouderen: controle, tuchtmaatregelen<br />4.teocratie: staat moet meehelpen bijbelse beginselen in praktijk zetten<br />5.streven naar winst mag: armoede=sociaal kwaad = streven winst <br />4. ANGLECISME<br />HENDRIK VIII mocht niet scheiden van Paus <br />Act of supremacy Engelse koning hoofd Anglicaanse kerk = definitieve breuk met RK <br />Queen Mary Tudor dohter(bloody Mary)trachtte RK te herstellen <br />Menging katholiek + protestant:RK hierarchie + lithurgie (mis+sacramenten)<br />Lithurgie = in engels ipv latijn<br />Bischoppen, priesters + koning ipv paus<br />geen celibaat<br />Elisabeth I andere dochter (Virgin Queen) definitieve vorm anglecanisme<br />5.Splintergroepen<br />Wederdopers of anabaptisten: volwassenen opnieuw dopen’doopsel zonder geloof mist zijn uitwerking) hadden radicaal sociaal-economisch programma vb gemeenschappelijk bezit. Werden door katholieken en protestanten vervolgd . nu streng religieuze gemeenschap ‘amisch people)<br />Puriteinen= wilden in Engeland een streng calvinistische maatschappij<br />P 86-87-88 SYNTHESE VAN BUITEN KENNEN + kaart<br />Theologie : wetenschap over god, het goddelijke, de godsdienstµ<br />Theocratie: samenleving zonder onderscheid tss kerk en staat<br />XII. CONTRAREFORMATIE<br />Contrareformatie<br />16e- 17e eeuw<br />RK- antwoord op reformatie + hervorming in eigen kerk<br />Onverdraagzaamheid andersdenkenden godsdienstoorlogen<br />1.Repressie<br />- kerkban<br />-inquisitie – kerkelijk e rechtbank ketters opsporen<br />- folteren om te bekennen<br />- berouw kreeg boete of andere straf<br />- geen berouw –doodstraf door wereldlijke macht<br />2. Concilie van Trente .<br />Definitie geloofsleer: <br />KR geloofsleer behouden - niets van protestanten overgenomen<br />Bestrijding protestantisme: wantoestanden RK tegengaan<br />-seminaries opgericht –cathechismus om te leren- index verboden boeken<br />-kloosterorden ontstaan oa Jezuïeten ->onderwijs – bouw kerken<br />Gevolg: gebieden terugwinnen – jezuïeten = missionarissen -> RK wereldgodsdienst <br /> Tonen door BAROK <br />3.Jezuïeten .<br />Sterk gestructureerd – veel aandacht onderwijs – missionering -> RK wordt wereldgodsdienst<br />4. effecten op de gewesten<br />- Contrareformatie versterkt katholisme in onze gewesten<br />- veel invloed in persoonlijk leven <br />- geen scheiding kerk/staat ( wachten tot Franse Revolutie)<br />- pas 1960 kerk niet langer norm – vrijheid individu belangrijk<br />DEEL III POLITIEKE EVOLUTIES EUROPA<br />XIV HABSBURGERS SCHEIDING NEDERLANDEN<br />VOORAF<br />Bourgondische hertogen breiden gebieden uit. Maria v.B. trouwt met Max. Habsburger <br />Karel V = dr huwelijkspolitiek - sterfgevallen-> uitbouw wereldrijk<br />I. Karel V (keizer Karel) ° Gent 1500 <br />Erfenis : spanje en bezittingen Zuid-en Midden Amerika <br />Oostenrijk-frans Comté- deel Italië +Sardinië – Nederlanden<br />Gekozen kandidaat : Duitse Keizerskroon (was te koop)<br />1. bestuur Nederlanden<br />Westen van Schelde – van Frankrijk <br />Vrede Kamerijk 1529 : opheffen leenrechten<br />Oosten van Schelde – van Duitsland : <br />Transactie Augsburg 1548: Nederlanden vrij niet meer onder HRR<br />Pragmatische Sanctie 1549 : Nederlanden zullen als 1 gebied worden geërfd als 1 bestuurt<br />Karel V was landsheer van 17 provinciën afzonderlijk – streefde nr centraal bestuur en vereenvoudiging<br />1.Landvoogd (es) regeerde in zijn naam over de Nederlanden<br />2 collaterale raden<br />a- Raad van State edelen geven advies<br />b-Geheime raad juristen maken wetten en rechtspraak (de echte macht)<br />c-Raad van financiën juristen+ edelen<br />3. Staten-Generaal gewestelijke staten: clerus-adel-steden: belastingen bepalen<br />4.Stadshouder vertegenwoordigd verschillende gewesten<br />Karel V .<br />Landvoogd(es) .<br />Collaterale raden 3 stadhouder Staten-Generaal<br />Raad van state: adel=advies vertegenwoordigt vorst gewestelijke Staten<br />Geheime raad: juristen=wetten echte macht Clerus/adel/steden<br />Raad van Financiën: adel+juristen =bepalen belastingen<br />Gent – Stroppendragers<br />Gent steeds meer verlies van voorrechten- verlies macht gilden en gemeentenbestuur <br />Gentenaars weigeren nieuwe belastingen (bede) te betalen.<br />Straf rebellie= kleineren (strop-blootvoets edelen vergiffenis vragen), duidelijk maken wie macht (sommigen vonden de dood)<br />2. Godienstige politiek<br />Keizer Karel= beschermer RKK = <br />Vijanden = Islamische Ottomaanse Rijk<br /> = protestanten in eigen land <br />1555 godsdienstvrede Augsburg : bestaansrecht Lutheranen<br />3. Troonsafstand 1555<br />Ziek, ontgoocheld verdeeld zijn rijk<br />-Filip II (zoon): Spanje + Nederlanden (=Spaanse Habsburgers)<br />-Ferdinand (broer) : keizerskroon + Oostenrijk (=Oostenrijkse Habsburgers)<br />II. Filips II – scheiding Nederlanden<br />Had Spanje + kolonies Nieuwe Wereld + De Nederlanden<br />1.Vooraf<br />-geen band met Nederlanden :groeit op in Spanje – kent geen Nederlands , regeert streng <br />-Staten-Generaal, Gewestelijke Staten, adel werden genegeerd = fustratie – koninklijke ambtenaren werden belangrijker <br />-clerus: 14 nieuwe bisdommen (vroeger adel, moeten nu geschoold zijn hierdoor adel geen kandidaat meer)<br />-maatschappij – economisch = grote crisis –misoogsten<br />-harde aanpak protestanten die populair waren in de Nederlanden<br />2.Beeldenstorm opstand 1566 .<br />Calvinisten (hageprekers) veroordelen katholieke heiligenverering<br />Alleen bijbel en God – geen heiligen aanbidden + manier om onvrede over bestuur de tonen+ verwerven eigendommen rijken<br />3. Hertog van Alva 1567<br />Werd gestuurd om orde te herstellen “de Raad van Beroerten” = Bloedraad -> 1000 terechtgestelden<br />Ook Egmont en Hoorne. Willem van Oranje vlucht naar Duitsland<br />1569 – blijvend hervorming belastingen zonder de Staten-Generaal die zo geen druk meer kunnen zetten tgo vorst<br />4. opstand- burgeroorlog 1568 – 1648 = tachtigjarige oorlog .<br />Geuzen= opstandelingen kiezen Willem van Oranje als leider. <br />Valt de Nederlanden binnen tegen Alva <br />Vervanger overlijdt = geen landvoogd <br /> Pacificatie van Gent 1576 = katholiek + protestantse opstandelingen vormen samen front tegen Filips II -> doel einde aan geloofsvervolging + Spaanse troepen weg uit Nederlanden. = blijft niet duren, teveel geschillen<br />1579 Unie van Atrecht spreken zich uit voor Philips II Katholieke koning<br />1579 Unie van Utrecht spreken zich uit voor Willem van Oranje protestant<br />1580 banvloek Willem van Oranje<br />1581 plakkaat van Verlatingehe Plakaat van de Staten –Generaal van de Verenigde Nederlanden - scheuren zich af van katholiek Spanje- vervallen verklaren van koning van Spanje <br />1585 Antwerpen wordt heroverd door Philips II<br />1596 erkenning republiek door Frankrijk en Engeland<br />1598 Philips II sterft – Isabella + aartshertog Albrecht erft enkel Zuid-Nederlanden<br />1609 12-jarig bestand .<br />1621 dood Albrecht Nederlanden weer in Spaanse handen<br />1648 Vrede van Munster (Duitsland)<br />Scheuring Noord-Zuidelijke Nederlanden<br />Noord =calvanistische republiek<br />Zuid= katholiek, Habsburgs, monarchaal (onder koning)<br />HEKSENVERVOLGING<br />PROCES-TERECHTSTELLING<br />Eerst Acusatoir: aanklager moest overtuigen bewijsmateriaal hebben<br />Godsoordeel: indien men niet bekende – geboeid in water gooien -> zonk je, was je onschuldig<br />Kon hulp inroepen van eedhelpers die zweren dat ze onschuldig waren<br />Later Inquisitoire rechtspraak: de inquisitie. Aanklager gaf aanklacht aan autoriteiten die onderzoek <br />Instelden. Veroordeeld als er 2 ooggetuigen waren. Vaak gebruik van martelingen<br />VROEGER - NU<br />Gelijkenissen : - foltering – doding<br />-oude vrouwen<br />-aanleiding, onverklaarbare gebeurtenissen<br />-geen bewijzen/ geen ernstig proces<br />Verschil: vroeger veroordeelt,vervolgt door inquisitie=overheid<br /> Nu door (ongeschoold)vol<br />XV. ABOLUTISME IN FRANKRIJK<br />ABSOLUTISME Lodewijk de veertiende XIV – eind 17e – begin 18e eeuw<br />Regeringsvorm = Vorst alle bestuursmacht zonder inspraak van volk en zonder aan aardse wetten gebonden te zijn= onbeperkte macht<br />1.Romeins recht: koning staat boven de wet-krijgt gezag van God zelf = Droit Divin<br />2.uitgebreid apparaat van ambtenaren+ juristen private belangen moeten wijken<br />3.leger: beroepsleger- sterker-groter <br />4.inkomsten: koninklijke belastingen + Colbertisme<br />COLBERTISME(FR) =mercantilisme (ENG) :<br />-Colbert verantwoordelijk voor economie en financiën<br />-Economisch beleid = protectionistisch = eigen handelsmarkt beschermen<br />-Winst door grote uitvoer(belang lage prijzen + grondstoffen zonder invoerrechten), <br /> + kleine invoer (buitenlandse afgewerkte producten -zware invoerrechten)<br />-Moderniseren vervoer: aanleg wegen, kanalen, vergroten handelsvloot<br />- richt Manufacturen op = grote fabrieken-handenarbeid-eigen kwaliteitsproducten maken<br />BUITENLANDS POLITIEK<br />Lodewijk XIV streefde steeds naar gebiedsuitbreiding- altijd in oorlog IMPERIALISME=uitbouwen van imperium<br />Kon slechts een deeltje van de Nederlanden inpalmen: Duinkerke en Rijsel<br />RELIGIEUZE POLITEK<br />Macht komt van God -> duldt slechts 1 geloof <br />De Franse protestanten (Hugenoten) verlaten Frans grondgebied <br />toch beperkte macht<br />-regeerde via ministers,adviseurs,hovelingen met trouwe aanhang= wening verzet= veel onderdanen hadden voordeel aan systeem<br />-veel privileges, vrijstellingen voor veel personen,steden, gewesten->durfde deze niet af te schaffen<br />-ambtenaren konden niet alles controleren<br />-koning had veel schulden door misoogsten,oorlogen <br />Wat maakt Lodewijk XIV uitzonderlijk?<br />Imago-bilding , doordachte propaganda op grote schaal<br />In Frankrijk – voor adel+ hovelingen, hebben macht wilt ze te vriend houden <br />In buitenland- door ambassadeurs <br />In toekomst – blijft doorleven in grootse gebouwen – kunstwerken enz.<br />Gebruikt : beeldhouw-schilderkunst / gebouwen-monumenten /boeken-toneel/munten-kranten<br />Doel: verbloemen tegenvallers / macht tonen/ bovenmenselijk beeld scheppen<br />XVI. ENGELAND – PARLEMENTAIRE MONARCHIE<br />1.Magna Carta: adel clerus en steden krijgen inspraak – later ook parlement<br />2.Tudorkoningen : streefden naar absolutisme – ontstaan Anglecisme<br />3.Stuarts : absolutisme – duldt geen inspraak <br />Petition of rights parlement somde alle klachten op tegen de Koning Karel I die ontbond het parlement. Gelijk met conflict Calvinisten en Katholieken burgeroorlog <br />Koning (anglicaan)<->parlement (puriteinen)CORMWELL<br />5.Cornwell Olivier sticht republiek, een militaire dictatuur ->einde monarchie<br />6.Stuarts terug na dood Cornwell waren katholiek en wouden absolutisme ->niet populair, vragen hulp aan Mary en man Willem III van Oranje<br />7.Gorious Revolution = bloedloze omwenteling ->Willem III en Mary Stuart kregen de kroon aangeboden op voorwaarde dat ze de 1689 Bill of Rights aanvaarden: soort grondwet die de machtsverhouding tss koning en parlement vastlegt. De macht van de koning wordt beperkt vb geen belastingen zonder toestemming parlement.<br />Absolutisme wordt vervangen door grondwettelijke of constitionele monarchie.<br />LOCKE JOHN filosoof bezorgt de filosofische fundering: steld dat onderdanen in opstand mogen komen tegen hun koning als die onrechtmatig regeert<br />Verdedigt scheiding kerk-staat<br />8. huis van Hanover niet geïntresseerd liet leiding aan eerste minister-nog minder macht voor koning<br />British Empire: koloniaal rijk wordt uitgebouwd oa Noord-Amerika<br />Acts of Navigation bestond al onder Cornwell <br />Uitbouw van Engelse vloot vb. in- en uitvoer Engeland en kolonies moet met Engelse boten gebeuren<br />Schema P127<br />XVII. EUROPESE STATEN NADER BEKEKEN<br />RUSLAND –> heersers = autocraten = alleenheersers<br />Peter de Grote : eind 17e –begin 18e eeuw – dwingt Zweden toegang Baltische zee. <br /> Bouwt St. –Petersburg,brug naar t westen<br />moderniseringsideeën<br />Catharina II De Grote: midden 18e-eind 18e eeuw – vocht uitweg naar Zwarte zee en <br /> nam groot stuk van Polen. <br /> Minder vernieuwing – luisterde nr verlichte denkers<br /> Landsheren meer invloed<br />XVIII NIEUWE WEGEN VOOR WERELDHANDEL<br />GEVOLGEN VOOR EUROPA<br />Spanje armer<br />-Spanje rijke zilvermijnen Bolivië –> grote aanvoer –> zilver (geld-munten) daalt in waarde= inflatie <br /> tss 1500-1600 daalde geld - 3 / 4 in waarde<br />-Spanje armer doordat nieuwe inkomsten – niet geïnvesteerd in eigen landbouw & nijverheid<br />-Bevolkingsaangroei -> prijsstijgingen<br />Zeeheerschappij verschuift nr WEST-Europese steden<br />16e Antwerpen - 17e Amsterdam - 18e Londen<br />Commissiehandel : verschillende personen investeren in een EENmalige onderneming (ondekkingsreis) Samen delen in de winst of verlies. Te groot risico voor 1 persoon.<br />Naamloze vennootschap : LANGDURIGE samenwerking – meederen betalen startkapitaal<br />Jaarlijks wordt winst uitbetaald. Aandelen kunnen verkocht worden<br />Verhandelen van aandelen -> BEURSgebouwen <br />Eerste kranten : nood aan info prijzen specerijen, oorlogen, enz<br />Eerste bankbiljetten: Londen 1694 = schuldbekentenissen v Britse Staat kan omwisselen in edelmetaal<br />Handelskapitalisme : investeren kapitaal in (koloniale handel) <br />XIX DE VERLICHTING<br />1.TIJD-ONSTAAN<br />° Engeland – tweede helft 17e eeuw <br />Algemeen verspreid in Frankrijk – Duitsland 18e eeuw . <br />2.BETEKENIS<br />-Geestelijke stroming <br />-Gefundeerd op Humanisme (Descartes (rationalisme =deductieve methode = methodische twijfel+ Bacon empirisme = inductieve methode= ervaringen) verstand begrijpt meer de natuur, rede ,rationeel denken wordt de norm, gezagsargumenten (van bovenaf opgelegd) niet langer aanvaard.<br />3.GEVOLG<br />-Door rede, rationeel denken, komt Bijgeloof, absolutisme, adelijke voorrechten,zinloos geweld, <br /> geopenbaarde godsdiensten onder vuur <- > Deïsme of Atheïsme <br /> Deïsme = God is schepper maar geen invloed op het geschapene<br /> Atheïsme = bestaan van God of goden ontkennen<br />- geloof maakbaarheid van de mens -> belang onderwijs, (her)opvoeding vd mens<br />- vrijheid van mens belangrijk – bevrijding van angsten en onderdrukking -> tegen <br /> heksenverbranding,martelingen,slavernij,bijgeloof,godsdienstoorlogen, enz<br /> Vrijheid van mening – godsdienst- handel<br />4.GROTE FILOSOFEN – nieuwe staatsopvattingen<br />JOHN LOCKE <br /> Engels filosoof -Verlichting – 2e helft 17e eeuw<br />Ieder mens vrij en gelijk geboren<br />Iedereen recht op : leven, vrijheid , eigendom , gezondheid<br />Autoriteit (vorst) zorgt voor orde, veiligheid <-> vorst niet ok -> volk mag in opstand komen<br />Gedaan met standenmaatschappij- gedaan met absolute macht koning<br />Ok Constituonele parlementaire monarchtie<br />MONTESQUIEU <br />Frans filosoof verlichting leefde in absolutistisch Frankrijk<br />Tegen dictatuur, tegen absolutisme<br />Volk onbekwaam daarom een sterke bovenklasse nodig die zorgen voor 3 machten : <br />Wetgevende - uitvoerende – rechterlijke macht<br />ROUSSEAU <br />Frans filosoof Verlichting 18e eeuw<br />Vorst = vertegenwoordigt de wil van het volk <br />Hoogste macht = het volk (volkssoevereiniteit) <br />-Directe democratie: regering moet voor elke wet de toestemming krijgen van het volk <br />Representatieve democratie: het volk wordt vertegenwoordigd door parlement<br />-Algemeen belang boven eigenbelang : tegen privébezit van grond<br />-iedereen gelijk = geen onderscheid in standen en fortuin<br />VOLTAIRE<br />Frans filosoof Verlichting <br />-Verlicht Absoltutisme: regeringsvorm 18e eeuw waarin de vorst sterk staatsgezag heeft (Voltaire stond aan kant vd koning /absolutisme) maar gaat meer rekening houden met de bevolking. Hervormingen voor algemeen welzijn maar zonder raadpleging vh volk “alles voor, niets door het volk”<br />-was deïst – tegen elke geopenbaarde godsdienst<br />5.ECONOMISCH<br />Voor vrije handel<br />Tegen grote staatsinmenging (eng.Mercantisme- Fr Colbertisme) <br />6.VERSPREIDING<br />Boekdrukkunst<br />Literaire salons<br />encyclopedieDiderot en d’Alembert : overzicht stand van wetenschap en filosofie <br />wetenschap werd uitgespeeld tegen geloof, synthese van nieuwe denkbeelden<br />178 geleerden werkten hieraan mee.<br />