• Like
Religie---- wat hebben we er aan?  prof. dr W. van Beek / ScienceCafé Zeist
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

Religie---- wat hebben we er aan? prof. dr W. van Beek / ScienceCafé Zeist

  • 239 views
Published

 

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
No Downloads

Views

Total Views
239
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1

Actions

Shares
Downloads
1
Comments
0
Likes
1

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Religie … wat hebben we er aan? Wouter van Beek Leerstoel Antropologie van de Religie, Universiteit van Tilburg Senior onderzoeker Afrika Studiecentrum, Leiden
  • 2. Wat hebben we aan religie?      Binding van maatschappij Verklaring Genezing Ethiek en moraal Individueel welzijn       Godsdienstoorlog Vervolging Intolerantie Hekserij-verv. Terrorisme Ontkenning
  • 3. Drie dimensies van religie Practice Concepts Experience Ritueel - Geloof en voorstellingen - Religieuze ervaring Ook fasen in evolutie
  • 4. Jagers/verzamelaars Trance en genezing: voorbeeld San  ‘Oudste afsplitsing Homo sapiens   ‘First people’- Namibië, Botswana, Zuid Afrika Geen voorouders Sjamaan/genezer  Marginale religie  Trance-dans  Genezing! 
  • 5. Inspirationele religie        Variaties in vorm: moet geleerd worden Roeping: ‘anders’, non-sociaal, in familie Verzet tegen roeping (Jer. 20:4) ‘The wounded healer’ Initiatie persoonlijk, lastig, pijnlijk Zoeken en leren van ‘trance’: Uitputting, psychedelica Geleide-geesten
  • 6. Onderstroom in schriftreligies  Theresa van Avila  Trance en erotiek  Hildegard van Bingen  Eigen iconografie
  • 7. Communale religie Ritueel! Dogon, Mali    Divinatie: vos Offers (omono) Huis, lineage, wijk, dorp
  • 8. Overgangsriten, Dogon  Dood en leven  Twee begrafenissen  Eerste:  Afscheid levende  Schijngevechten  Zangen
  • 9. 2e begrafenis: maskers     Dode  voorouder 1 maand ritueel Aankomst maskers Dansen = initiatie
  • 10. Herders en monotheïsme  ‘Le désert est monotheisté’  Monotheïsme = ?   De Kapsiki: per persoon   Het Njambi syndroom: ‘goed’ De Nuer: segmentair Monotheïsme problemen  Relatie voorouders  Theodicee: Islam >< Manicheïsme  Relatieve afstand
  • 11. De schriftrevolutie  3000 v Chr spijkerschrift, ± 600 tekens.  Hiëroglyfen, 2600 v Chr  Indusvallei schrift, nog niet ontcijferd.  Chinese schrift zelfstandige ontwikkeling, tussen 1500 en 1000 na Chr.  Maya: 600 tekens 500 v Chr  Pictografie lettergrepen alfabet  Voordelen - nadelen
  • 12. Schrift: extern geheugen       Oraal: aanpassen aan heden Schrift: administratie, boekhouding Religie: lijsten, getallen, jaartallen, genealogieën, mythe  geschiedenis Tekstconfrontatie: speculatie, theologie, expliciete ethiek Specialisten: tweede macht Verlies 1e geheugen?
  • 13. Vroege staten        Macht X sacraliteit Heilig koningschap Goddelijke afstamming Bron militair: celestializatie! God = koning = land = kosmische orde Mythologische fundering Theocratieën!
  • 14. Axial Age: breuk in de geschiedenis?     Religieus/theoretische revolutie 800 – 300 BCE? These: In Israël, Griekenland, Indusvallei en China een (r)evolutionaire transitie  Judaïsme, filosofie, Boeddhisme, Confucianisme 1e mill. BCE Bron van latere wereldreligies: Christendom, Islam, Shinto, Jaïnisme Blijvende inspiratie
  • 15. De transitie  Voordien:       Lokaal, ∩ macht, ritualistisch Etnische component Exclusivief Niet transcendent Godenstrijd Na de transitie:      Universeel Ethiek en rechtvaardigheid dominant Inclusief Transcendent en monotheïstisch De Gouden Regel
  • 16. En nu? 2e Axial Age: 20e -21e eeuw         Culturele revolutie ‘70-’90: einde autoriteit Onttovering van de wereld: einde verklaring Medicalisering mensbeeld: einde genezing Mensenrechten: einde ethiek-functie? Welzijn? Consumerisme Maar: selectie op religie?  H. significans! Psychologisch voorgesorteerd: religie is makkelijk Dus ….:
  • 17. Dus nu:        Religie terug naar ervaring Individualisering Vormenrijkdom – neo-shamanisme Kleine groepen – (rest)rol kerken Waardoor?  waarom? vragen Afscheid theologische autoriteit Religie als verzet (fundamentalisering)
  • 18. Omgekeerde evolutie       Macht >< religie:  religieuze staten Icoon-vorming  heilig koningschap Feesten, ceremonies  communale religie Eén ‘iets’: herdef. monotheisme  herders Secularisatie: ‘rustige religie’  J/V Inspirationele religie  jagers/verzamelaars
  • 19. De nieuwe tweedeling      Beperkt, genezing, kleine groep Wellness Seculier/sacraal, 50%-50% Ietsisme  Weer jagers/ verzamelaars postmoderne      ‘Strong religions’ Hoge kosten, emotioneel e.a. Autoriteit x macht Verzet tegen moderne leven Theocratie als levensstijl
  • 20. Evolutie van religie?      Als omkeerbaar  evolutie? Fitness, niet ‘beter-slechter’ Ethiek niet uit religie Evolutie van maatschappij  religie volgt Homo religiosus?  Homo significans