Kennis- en Informatiepunt Risico’s van nanotechnologie (KIR-nano) Nanotechnologie: kansen of risico’s?
Waarom u, waarom wij?
RIVM/KIR-nano in het nano-landschap <ul><li>Overheid </li></ul><ul><li>Bedrijfsleven </li></ul><ul><li>Belanghebbende part...
 
 
Gevoelsmeting Nanotechnologie, kansen of risico’s? Positief Negatief
Nulmeting Peiling onderzoeksbureau: A.  nog nooit gehoord van nanotechnologie B. heeft wel eens wat gehoord C. claimt te w...
Nulmeting Peiling onderzoeksbureau: A. 46% nog nooit gehoord van nanotechnologie B. 24% heeft wel eens wat gehoord C. 30% ...
Quiz Wat is een nano object?   A Een minuscuul, zuurstofafstotend object B Een object waarvan minstens 1 dimensie kleiner ...
Wat is nanotechnologie? <ul><li>Geheel van nieuwe, opkomende technologieën waarbij stoffen of structuren op nanoschaal wor...
Hoe worden nano objecten gemaakt? <ul><li>Van nul af opgebouwd </li></ul><ul><li>Een groter object kleiner maken </li></ul...
10 verschillende toepassingsgebieden Milieu Luchtvaart, (auto)transport   Chemie &   materialen ICT Textiel Geneesmiddelen...
Nano objecten nm Unieke Verbetering van materialen en systemen Ongeveer 0,1 tot 100 nm
Nano objecten hebben  minstens één dimensie op nanoschaal bulk nm Film/ coating Buisje/ fiber Deeltje
Nanometerschaal Rode bloedcel tennisbal water molecuul Nanometers virus DNA 1 cm 1 mm 1   µ m Licht microscoop 10 -1 1 10 ...
Nanometerschaal Rode bloedcel tennisbal water molecuul nanobuisjes quantum dots micronaalden Nanotechnologie Nanometers vi...
Geschiedenis nanotechnologie <ul><li>Romeinen: glazen beker die van kleur veranderd - goud en zilver nanodeeltjes </li></u...
 
<ul><li>Gefabriceerde, vrije, onoplosbare en niet afbreekbare nanodeeltjes, verwerkt in zgn. 1 e  en (2 e ) generatie  nan...
 
<ul><li>Gefabriceerde, vrije, onoplosbare en niet afbreekbare nanodeeltjes, verwerkt in zgn. 1 e  (en 2 e ) generatie  nan...
KIR-nano  schakel tussen wetenschap en beleid   Signaleert :  nieuwe ontwikkelingen op het gebied van  risico’s van nanode...
Hoe?  <ul><li>± 15 experts binnen en buiten RIVM in KIR-nano </li></ul><ul><li>Platfora:  deskundigenplatforms arbeidsveil...
Afbakening KIR-nano <ul><li>Dus NIET: beoordelen van generatie 3 en 4 incl. synthethische biologie en daarmee samenhangend...
Risico’s: typen en acceptatie <ul><li>Zekere (bv asbest) versus onzekere (bv gefabriceerde nanodeeltjes) en ambigue risico...
Potentiële kansen van nanodeeltjes <ul><li>Uitzonderlijke eigenschappen*, uitzonderlijke effecten   </li></ul><ul><li>mec...
Toepassingen (Uit: Nanotechnologie in Perspectief, RIVM rapport september 2008) Blootstelling en toxiciteit nanomaterialen...
<ul><li>Uitzonderlijke eigenschappen*, uitzonderlijke effecten   </li></ul><ul><li>* mechanische, optische, electrische, ...
Witte plekken in de kennis over mogelijke risico’s <ul><li>Definities </li></ul><ul><li>Risico = Blootstelling x gevaar </...
“ Nanotechnologie in perspectief” rapport   (september 2008) <ul><ul><li>Samenvatting en stand van zaken en ontwikkelingen...
Recente ontwikkelingen <ul><li>Nationaal:  </li></ul><ul><li>Beleid: o.a. actieplan, 2 e  kamer moties juni 2009 vragen om...
 
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Sciencafe Zeist Nanotechnologie 12 11 09 Part 1

976 views

Published on

Nanatechnologie: kansen of risico's?
deel 1

Published in: Technology, Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
976
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
8
Actions
Shares
0
Downloads
10
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • Technologie maakt gebruik van wetenschappelijke kennis en kunde om iets te bereiken. is het omzetten van harde, exacte wetenschap in techniek . Colloidale quantum dots bestraald met UV licht, zenden licht uit van een bepaalde golflengte afhankelijk van de grootte van het bolletje. Voorbeeld van veranderende eigenschappen: Kleur afhankelijkheid van element en deeltjesgrootte
  • Technologie maakt gebruik van wetenschappelijke kennis en kunde om iets te bereiken. is het omzetten van harde, exacte wetenschap in techniek . Colloidale quantum dots bestraald met UV licht, zenden licht uit van een bepaalde golflengte afhankelijk van de grootte van het bolletje. Voorbeeld van veranderende eigenschappen: Kleur afhankelijkheid van element en deeltjesgrootte Gevraagd aan 5 focusgroepen: Elke focusgroep had een ander thema, namelijk een toepassingsgebied van nanotechnologie dat op dit moment voor de consument belangrijk is. Dit zijn elektronica, energie, gezondheidszorg, materialen1 en persoonlijke verzorging
  • Technologie maakt gebruik van wetenschappelijke kennis en kunde om iets te bereiken. is het omzetten van harde, exacte wetenschap in techniek . Colloidale quantum dots bestraald met UV licht, zenden licht uit van een bepaalde golflengte afhankelijk van de grootte van het bolletje. Voorbeeld van veranderende eigenschappen: Kleur afhankelijkheid van element en deeltjesgrootte Gevraagd aan 5 focusgroepen: Elke focusgroep had een ander thema, namelijk een toepassingsgebied van nanotechnologie dat op dit moment voor de consument belangrijk is. Dit zijn elektronica, energie, gezondheidszorg, materialen1 en persoonlijke verzorging
  • Technologie maakt gebruik van wetenschappelijke kennis en kunde om iets te bereiken. is het omzetten van harde, exacte wetenschap in techniek . Colloidale quantum dots bestraald met UV licht, zenden licht uit van een bepaalde golflengte afhankelijk van de grootte van het bolletje. Voorbeeld van veranderende eigenschappen: Kleur afhankelijkheid van element en deeltjesgrootte
  • Het woord “nanotechnologie” is in feite een etiket dat voor een aantal verschillende ontwikkelingen wordt gebruikt en dat als gemeenschappelijk kenmerk heeft dat er wordt gewerkt op de schaal van de nanometer. Een nanometer is een miljardste meter. Nanotechnologie staat zowel voor het gebruik van nanodeeltjes in allerlei toepassingen (nano als product) als voor het gebruik van nanotechnologie als een technologie waarbij in het productieproces op nanoschaal wordt gewerkt, maar het uiteindelijke product geen nanodeeltjes bevat (nano als proces). Technologie maakt gebruik van wetenschappelijke kennis en kunde om iets te bereiken. is het omzetten van harde, exacte wetenschap in techniek . Colloidale quantum dots bestraald met UV licht, zenden licht uit van een bepaalde golflengte afhankelijk van de grootte van het bolletje. Voorbeeld van veranderende eigenschappen: Kleur afhankelijkheid van element en deeltjesgrootte
  • Het woord “nanotechnologie” is in feite een etiket dat voor een aantal verschillende ontwikkelingen wordt gebruikt en dat als gemeenschappelijk kenmerk heeft dat er wordt gewerkt op de schaal van de nanometer. Een nanometer is een miljardste meter. Nanotechnologie staat zowel voor het gebruik van nanodeeltjes in allerlei toepassingen (nano als product) als voor het gebruik van nanotechnologie als een technologie waarbij in het productieproces op nanoschaal wordt gewerkt, maar het uiteindelijke product geen nanodeeltjes bevat (nano als proces). Technologie maakt gebruik van wetenschappelijke kennis en kunde om iets te bereiken. is het omzetten van harde, exacte wetenschap in techniek . Colloidale quantum dots bestraald met UV licht, zenden licht uit van een bepaalde golflengte afhankelijk van de grootte van het bolletje. Voorbeeld van veranderende eigenschappen: Kleur afhankelijkheid van element en deeltjesgrootte
  • Textiel: sokken met nanozilver die je minder snel gaan stinken Transport: toevoeging in brandstof, verbranding beter
  • Technologie maakt gebruik van wetenschappelijke kennis en kunde om iets te bereiken. is het omzetten van harde, exacte wetenschap in techniek . Colloidale quantum dots bestraald met UV licht, zenden licht uit van een bepaalde golflengte afhankelijk van de grootte van het bolletje. Voorbeeld van veranderende eigenschappen: Kleur afhankelijkheid van element en deeltjesgrootte
  • 10 3 = 1000 nm = 1 um 10 6 = 1000 um =1 mm 10 8 = 0.1 m = 10 cm.
  • 10 3 = 1000 nm = 1 um 10 6 = 1000 um =1 mm 10 8 = 0.1 m = 10 cm.
  • Feynman: Nobelprijs natuurkunde: idee opperde om atomen te gebruiken als bouwstenen voor structuren. Daarmee werd hij de grondlegger van de microsysteemtechnologie en nanotechnologie Term: Tokio universiteit door norio taniguchi
  • Sciencafe Zeist Nanotechnologie 12 11 09 Part 1

    1. 1. Kennis- en Informatiepunt Risico’s van nanotechnologie (KIR-nano) Nanotechnologie: kansen of risico’s?
    2. 2. Waarom u, waarom wij?
    3. 3. RIVM/KIR-nano in het nano-landschap <ul><li>Overheid </li></ul><ul><li>Bedrijfsleven </li></ul><ul><li>Belanghebbende partijen: NGO’s, vakbonden, … </li></ul><ul><li>Universiteiten </li></ul><ul><li>Kennisinstituten (RIVM/KIR-nano, TNO, RIKILT, …) </li></ul><ul><li>Consumenten, patiënten, werknemers </li></ul>
    4. 6. Gevoelsmeting Nanotechnologie, kansen of risico’s? Positief Negatief
    5. 7. Nulmeting Peiling onderzoeksbureau: A. nog nooit gehoord van nanotechnologie B. heeft wel eens wat gehoord C. claimt te weten wat nanotechnologie is
    6. 8. Nulmeting Peiling onderzoeksbureau: A. 46% nog nooit gehoord van nanotechnologie B. 24% heeft wel eens wat gehoord C. 30% claimt te weten wat nanotechnologie is Bron:Schuttelaar en parters
    7. 9. Quiz Wat is een nano object? A Een minuscuul, zuurstofafstotend object B Een object waarvan minstens 1 dimensie kleiner is dan 100 nanometer C Een deeltje bestaande uit 9 moleculen
    8. 10. Wat is nanotechnologie? <ul><li>Geheel van nieuwe, opkomende technologieën waarbij stoffen of structuren op nanoschaal worden bewerkt. </li></ul><ul><li>Nanotechnologie omvat zowel </li></ul><ul><li>Het product : nano objecten in allerlei toepassingen </li></ul><ul><li>Vb. Zonnebrandmiddel met titanium dioxide deeltjes </li></ul><ul><li>Het proces : gebruik maken van nanotechnologie in productieproces </li></ul><ul><li>Vb. Computerchips maken </li></ul>
    9. 11. Hoe worden nano objecten gemaakt? <ul><li>Van nul af opgebouwd </li></ul><ul><li>Een groter object kleiner maken </li></ul><ul><li>Met behulp van scheikundige en natuurkundige technieken: </li></ul><ul><li>Zoals schaven, elektrische vonk, chemische reactie, zeven, electrolyse </li></ul>
    10. 12. 10 verschillende toepassingsgebieden Milieu Luchtvaart, (auto)transport Chemie & materialen ICT Textiel Geneesmiddelen constructie Beveiliging Energie Voedsel, landbouw
    11. 13. Nano objecten nm Unieke Verbetering van materialen en systemen Ongeveer 0,1 tot 100 nm
    12. 14. Nano objecten hebben minstens één dimensie op nanoschaal bulk nm Film/ coating Buisje/ fiber Deeltje
    13. 15. Nanometerschaal Rode bloedcel tennisbal water molecuul Nanometers virus DNA 1 cm 1 mm 1 µ m Licht microscoop 10 -1 1 10 1 10 2 10 3 10 4 10 5 10 6 10 7 10 8 Electronen microscoop
    14. 16. Nanometerschaal Rode bloedcel tennisbal water molecuul nanobuisjes quantum dots micronaalden Nanotechnologie Nanometers virus lab-on-a-chip DNA 1 cm 1 mm 1 µ m 10 cm 10 -1 1 10 1 10 2 10 3 10 4 10 5 10 6 10 7 10 8
    15. 17. Geschiedenis nanotechnologie <ul><li>Romeinen: glazen beker die van kleur veranderd - goud en zilver nanodeeltjes </li></ul><ul><li>Middeleeuwen: glas in lood ramen - goud en zilver nanodeeltjes </li></ul><ul><li>1931: uitvinding electronenmicroscoop </li></ul><ul><li>1959: Richard P. Feynman – there’s plenty of room at the bottom </li></ul><ul><li>1974: term “nanotechnologie” voor het eerst gebruikt </li></ul><ul><li>Jaren ’70 electronica </li></ul><ul><li>Jaren ’80 chemie </li></ul><ul><li>1988 kwantumdots </li></ul><ul><li>1991 koolstofnanobuisjes </li></ul>
    16. 19. <ul><li>Gefabriceerde, vrije, onoplosbare en niet afbreekbare nanodeeltjes, verwerkt in zgn. 1 e en (2 e ) generatie nanotechnologieproducten, wijd verbreid op de markt </li></ul>Werkveld KIR-nano
    17. 21. <ul><li>Gefabriceerde, vrije, onoplosbare en niet afbreekbare nanodeeltjes, verwerkt in zgn. 1 e (en 2 e ) generatie nanotechnologieproducten, wijd verbreid op de markt </li></ul><ul><li>Mogelijke toxicologische (gevaar) en ecotoxicologische risico’s </li></ul><ul><li>RISICO = BLOOTSTELLING x GEVAAR </li></ul>Werkveld KIR-nano
    18. 22. KIR-nano schakel tussen wetenschap en beleid Signaleert : nieuwe ontwikkelingen op het gebied van risico’s van nanodeeltjes Adviseert : ministeries bij kamervragen en -moties Informeert : ministeries en professionals dmv directe lijnen, website ( www.rivm.nl/rvs ), rapporten, workshops, lezingen
    19. 23. Hoe? <ul><li>± 15 experts binnen en buiten RIVM in KIR-nano </li></ul><ul><li>Platfora: deskundigenplatforms arbeidsveiligheid, consumentenproducten en voeding, medische toepassingen en milieu </li></ul><ul><li>Participatie : (inter) nationale en werkgroepen en projecten op gebied van beleid en onderzoek </li></ul><ul><li>Samenwerking en uitbesteding : </li></ul><ul><li>KIR voert zelf geen onderzoek uit maar werkt samen binnen en buiten RIVM </li></ul>
    20. 24. Afbakening KIR-nano <ul><li>Dus NIET: beoordelen van generatie 3 en 4 incl. synthethische biologie en daarmee samenhangende risico’s (bv ethische) </li></ul><ul><li>Dus NIET: zelf onderzoek uitvoeren. Beperkt zich informatie-uitwisseling en adviseren vanuit oogpunt van risicobeoordeling </li></ul><ul><li>Dus NIET: publiekscommunicatie (Commissie maatschappelijke dialoog) </li></ul>
    21. 25. Risico’s: typen en acceptatie <ul><li>Zekere (bv asbest) versus onzekere (bv gefabriceerde nanodeeltjes) en ambigue risico’s (bv volgende generaties nanotechnologie) </li></ul>Wetenschappers Belanghebbende partijen Burgers <ul><li>Risico-acceptatie laag als: (o.a.) nieuw, geen controle, onvrijwillig, weinig kennis </li></ul><ul><li>Objectieve risico’s bestaan niet, ratio versus gevoel </li></ul>
    22. 26. Potentiële kansen van nanodeeltjes <ul><li>Uitzonderlijke eigenschappen*, uitzonderlijke effecten  </li></ul><ul><li>mechanische, optische, electrische, magnetische eigenschappen </li></ul><ul><li>= bv sterker, duurzamer, effectiever, hygiënischer </li></ul>
    23. 27. Toepassingen (Uit: Nanotechnologie in Perspectief, RIVM rapport september 2008) Blootstelling en toxiciteit nanomaterialen/toepassingen onbekend; producten op de markt? Verbeterde samenstelling, verbeterde werking, signalering warenbederf, verbeterde houdbaarheid… Voeding, bestrijdingsmiddelen, verpakkingsmaterialen Blootstelling en toxiciteit nanomaterialen onbekend; producten al op de markt Verbeterde werking, duurzamere producten, nieuwe functionaliteiten Non-food: personal care, textiel, electronica, huishoudproducten Dossiervereisten afdoende? Imaging, sensoren, detectie, implantaten, wondverzorging, kleinere verfijnde analytische instrumenten Medische technologie Dossiervereisten afdoende? Drugtargeting tbv preventie, diagnose en behandeling Geneesmiddelen Potentiële Risks Benefits Multi-functional Nanoparticles Drug delivery indicator Contrast agent (X-ray, MRI) Cell death sensor Therapeutic Cancer cell targeting Jim Baker, University of Michigan
    24. 28. <ul><li>Uitzonderlijke eigenschappen*, uitzonderlijke effecten  </li></ul><ul><li>* mechanische, optische, electrische, magnetische </li></ul>Potentiële kansen en risico’s van nanomaterialen <ul><li>Uitzonderlijke eigenschappen, uitzonderlijke effecten*  </li></ul><ul><li>* (Mogelijk) ander gedrag in mens en milieu: passeren barrières, effecten op cel-niveau, ontstekingsreacties, … </li></ul>
    25. 29. Witte plekken in de kennis over mogelijke risico’s <ul><li>Definities </li></ul><ul><li>Risico = Blootstelling x gevaar </li></ul><ul><li>Meten en karakteriseren </li></ul><ul><li>Wetmatigheden achter effecten </li></ul><ul><li>Testen </li></ul><ul><li>Implementatie in regelgeving </li></ul><ul><li>Conclusie: de mate van zekerheid in de risicobeoordeling van nanodeeltjes is nog niet op het niveau van de niet-nano stoffen </li></ul>
    26. 30. “ Nanotechnologie in perspectief” rapport (september 2008) <ul><ul><li>Samenvatting en stand van zaken en ontwikkelingen op gebied van medische toepassingen, voeding en consumentenproducten, eerste analyse van potenti ël e risico’s voor mens en milieu. </li></ul></ul>http://www.rivm.nl rapport nr: 601785001 en 601785002
    27. 31. Recente ontwikkelingen <ul><li>Nationaal: </li></ul><ul><li>Beleid: o.a. actieplan, 2 e kamer moties juni 2009 vragen om: </li></ul><ul><li>► veilige waarden voor werkers </li></ul><ul><li>► meldingsplicht/traceerbaarheid </li></ul><ul><li>► risicobeoordelingsmodel </li></ul><ul><li>Kennis vergroten: onderzoek </li></ul><ul><li>Kennis delen: o.a. Commissie Maatschappelijke Dialoog </li></ul><ul><li>EU/internationaal: </li></ul><ul><li>Aanscherpen wetgeving voor chemicaliën (REACH), cosmetica en nieuwe voedingsmiddelen, bv etikettering. </li></ul>

    ×