Sciencafe Zeist Nanotechnologie 12 11 09 Part 1

Kennis- en Informatiepunt Risico’s van nanotechnologie (KIR-nano) Nanotechnologie: kansen of risico’s?

Waarom u, waarom wij?

RIVM/KIR-nano in het nano-landschap
Overheid
Bedrijfsleven
Belanghebbende partijen: NGO’s, vakbonden, …
Universiteiten
Kennisinstituten (RIVM/KIR-nano, TNO, RIKILT, …)
Consumenten, patiënten, werknemers

Gevoelsmeting Nanotechnologie, kansen of risico’s? Positief Negatief

Nulmeting Peiling onderzoeksbureau: A. nog nooit gehoord van nanotechnologie B. heeft wel eens wat gehoord C. claimt te weten wat nanotechnologie is

Nulmeting Peiling onderzoeksbureau: A. 46% nog nooit gehoord van nanotechnologie B. 24% heeft wel eens wat gehoord C. 30% claimt te weten wat nanotechnologie is Bron:Schuttelaar en parters

Quiz Wat is een nano object? A Een minuscuul, zuurstofafstotend object B Een object waarvan minstens 1 dimensie kleiner is dan 100 nanometer C Een deeltje bestaande uit 9 moleculen

Wat is nanotechnologie?
Geheel van nieuwe, opkomende technologieën waarbij stoffen of structuren op nanoschaal worden bewerkt.
Nanotechnologie omvat zowel
Het product : nano objecten in allerlei toepassingen
Vb. Zonnebrandmiddel met titanium dioxide deeltjes
Het proces : gebruik maken van nanotechnologie in productieproces
Vb. Computerchips maken

Hoe worden nano objecten gemaakt?
Van nul af opgebouwd
Een groter object kleiner maken
Met behulp van scheikundige en natuurkundige technieken:
Zoals schaven, elektrische vonk, chemische reactie, zeven, electrolyse

10 verschillende toepassingsgebieden Milieu Luchtvaart, (auto)transport Chemie & materialen ICT Textiel Geneesmiddelen constructie Beveiliging Energie Voedsel, landbouw

Nano objecten nm Unieke Verbetering van materialen en systemen Ongeveer 0,1 tot 100 nm

Nano objecten hebben minstens één dimensie op nanoschaal bulk nm Film/ coating Buisje/ fiber Deeltje

Nanometerschaal Rode bloedcel tennisbal water molecuul Nanometers virus DNA 1 cm 1 mm 1 µ m Licht microscoop 10 -1 1 10 1 10 2 10 3 10 4 10 5 10 6 10 7 10 8 Electronen microscoop

Nanometerschaal Rode bloedcel tennisbal water molecuul nanobuisjes quantum dots micronaalden Nanotechnologie Nanometers virus lab-on-a-chip DNA 1 cm 1 mm 1 µ m 10 cm 10 -1 1 10 1 10 2 10 3 10 4 10 5 10 6 10 7 10 8

Geschiedenis nanotechnologie
Romeinen: glazen beker die van kleur veranderd - goud en zilver nanodeeltjes
Middeleeuwen: glas in lood ramen - goud en zilver nanodeeltjes
1931: uitvinding electronenmicroscoop
1959: Richard P. Feynman – there’s plenty of room at the bottom
1974: term “nanotechnologie” voor het eerst gebruikt
Jaren ’70 electronica
Jaren ’80 chemie
1988 kwantumdots
1991 koolstofnanobuisjes

Gefabriceerde, vrije, onoplosbare en niet afbreekbare nanodeeltjes, verwerkt in zgn. 1 e en (2 e ) generatie nanotechnologieproducten, wijd verbreid op de markt
Werkveld KIR-nano

Gefabriceerde, vrije, onoplosbare en niet afbreekbare nanodeeltjes, verwerkt in zgn. 1 e (en 2 e ) generatie nanotechnologieproducten, wijd verbreid op de markt
Mogelijke toxicologische (gevaar) en ecotoxicologische risico’s
RISICO = BLOOTSTELLING x GEVAAR
Werkveld KIR-nano

KIR-nano schakel tussen wetenschap en beleid Signaleert : nieuwe ontwikkelingen op het gebied van risico’s van nanodeeltjes Adviseert : ministeries bij kamervragen en -moties Informeert : ministeries en professionals dmv directe lijnen, website ( www.rivm.nl/rvs ), rapporten, workshops, lezingen

Hoe?
± 15 experts binnen en buiten RIVM in KIR-nano
Platfora: deskundigenplatforms arbeidsveiligheid, consumentenproducten en voeding, medische toepassingen en milieu
Participatie : (inter) nationale en werkgroepen en projecten op gebied van beleid en onderzoek
Samenwerking en uitbesteding :
KIR voert zelf geen onderzoek uit maar werkt samen binnen en buiten RIVM

Afbakening KIR-nano
Dus NIET: beoordelen van generatie 3 en 4 incl. synthethische biologie en daarmee samenhangende risico’s (bv ethische)
Dus NIET: zelf onderzoek uitvoeren. Beperkt zich informatie-uitwisseling en adviseren vanuit oogpunt van risicobeoordeling
Dus NIET: publiekscommunicatie (Commissie maatschappelijke dialoog)

Risico’s: typen en acceptatie
Zekere (bv asbest) versus onzekere (bv gefabriceerde nanodeeltjes) en ambigue risico’s (bv volgende generaties nanotechnologie)
Wetenschappers Belanghebbende partijen Burgers
Risico-acceptatie laag als: (o.a.) nieuw, geen controle, onvrijwillig, weinig kennis
Objectieve risico’s bestaan niet, ratio versus gevoel

Potentiële kansen van nanodeeltjes
Uitzonderlijke eigenschappen*, uitzonderlijke effecten 
mechanische, optische, electrische, magnetische eigenschappen
= bv sterker, duurzamer, effectiever, hygiënischer

Toepassingen (Uit: Nanotechnologie in Perspectief, RIVM rapport september 2008) Blootstelling en toxiciteit nanomaterialen/toepassingen onbekend; producten op de markt? Verbeterde samenstelling, verbeterde werking, signalering warenbederf, verbeterde houdbaarheid… Voeding, bestrijdingsmiddelen, verpakkingsmaterialen Blootstelling en toxiciteit nanomaterialen onbekend; producten al op de markt Verbeterde werking, duurzamere producten, nieuwe functionaliteiten Non-food: personal care, textiel, electronica, huishoudproducten Dossiervereisten afdoende? Imaging, sensoren, detectie, implantaten, wondverzorging, kleinere verfijnde analytische instrumenten Medische technologie Dossiervereisten afdoende? Drugtargeting tbv preventie, diagnose en behandeling Geneesmiddelen Potentiële Risks Benefits Multi-functional Nanoparticles Drug delivery indicator Contrast agent (X-ray, MRI) Cell death sensor Therapeutic Cancer cell targeting Jim Baker, University of Michigan

Uitzonderlijke eigenschappen*, uitzonderlijke effecten 
* mechanische, optische, electrische, magnetische
Potentiële kansen en risico’s van nanomaterialen
Uitzonderlijke eigenschappen, uitzonderlijke effecten* 
* (Mogelijk) ander gedrag in mens en milieu: passeren barrières, effecten op cel-niveau, ontstekingsreacties, …

Witte plekken in de kennis over mogelijke risico’s
Definities
Risico = Blootstelling x gevaar
Meten en karakteriseren
Wetmatigheden achter effecten
Testen
Implementatie in regelgeving
Conclusie: de mate van zekerheid in de risicobeoordeling van nanodeeltjes is nog niet op het niveau van de niet-nano stoffen

“ Nanotechnologie in perspectief” rapport (september 2008)
Samenvatting en stand van zaken en ontwikkelingen op gebied van medische toepassingen, voeding en consumentenproducten, eerste analyse van potenti ël e risico’s voor mens en milieu.
http://www.rivm.nl rapport nr: 601785001 en 601785002

Recente ontwikkelingen
Nationaal:
Beleid: o.a. actieplan, 2 e kamer moties juni 2009 vragen om:
► veilige waarden voor werkers
► meldingsplicht/traceerbaarheid
► risicobeoordelingsmodel
Kennis vergroten: onderzoek
Kennis delen: o.a. Commissie Maatschappelijke Dialoog
EU/internationaal:
Aanscherpen wetgeving voor chemicaliën (REACH), cosmetica en nieuwe voedingsmiddelen, bv etikettering.

Sciencafe Zeist Nanotechnologie 12 11 09 Part 1

by Science Café Zeist on Nov 13, 2009

Accessibility

Categories

Tags

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 6

Statistics

Sciencafe Zeist Nanotechnologie 12 11 09 Part 1 — Presentation Transcript