Landschapsplanning en ontwerp voor eenkrimpende regio:Een reflectieve casestudie benadering in de grensregio Zuid-LimburgM...
Inhoud van deze presentatie                              Inleiding                              DEEL 1:         ONDERZOEK ...
Introductie                                                                                     1              Dit is Zuid...
Maar dit ook….
Introductie                                                                                                             1 ...
Introductie                                                    1         Daarom:                   Dé oplossing voor krimp...
Introductie                                                                                          1         Onderzoeksd...
Introductie                                                                        1         Hoofdvraag         Wat is de ...
DEEL EEN           ONDERZOEK KRIMP              ZUID-LIMBURG
Theoretisch kader                                                                                                2        ...
“We moeten op een andere manier nadenken over groei;Dit heeft te maken met authenticiteit en onze eigen kracht”   Creatief...
Krimp in Zuid-Limburg                                                            3    Door velen geroemde landschappelijke...
Krimp in Zuid-Limburg                                                                 3         Oorzaken en gevolgen van k...
Krimp in Zuid-Limburg                                                                  3         Hoe nu verder? Hoe om te ...
“Hoe vitaal zijn krimpregio’s eigenlijk? Als je dan tóch wil investeren,        investeer in leefbaarheid en esthetische v...
Krimp herzien                                                                                              4         Wat b...
Krimp herzien                                                                                      4         Daarbovenop… ...
Krimp herzien                                                                                                             ...
Krimp herzien                                                                           4         Veranderende planning co...
DEEL TWEE            KRIMP ACHTERHOEK &            VML OOST-DUITSLAND
Achterhoek                                                                      A        Bestuurlijke samenwerking in de A...
Achterhoek                                                                     A        Leefbaarheidsprojecten        Hers...
“De vrijkomende ruimtes kunnen dienen als een soort vanlaboratorium, een soort testruimte.”Landschapsarchitect Goossens (2...
Voormalig Oost-Duitsland                                                      B         Case: Dessau         Krimpproblema...
Voormalig Oost-Duitsland                                                              B         Internationale Bauausstell...
Voormalig Oost-Duitsland                                                               B         IBA in Dessau: concrete r...
27
DEEL DRIE            REFLECTIE
Reflectie                                                                             8            Conclusie            Wa...
Reflectie                                                                8            Aanbevelingen voor de praktijk van d...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Colloquium 8nov11 ppt ralph tangelder

137

Published on

Ralph Tangelder, student aan de Universiteit van Wageningen, onderzocht samen met twee andere studenten hoe besturen omgaan met krimp en wat het effect is van landschapsarchitectuur en planning op krimp.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
137
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Colloquium 8nov11 ppt ralph tangelder

  1. 1. Landschapsplanning en ontwerp voor eenkrimpende regio:Een reflectieve casestudie benadering in de grensregio Zuid-LimburgMSc-thesis Landscape Architecture and PlanningWageningen UniversiteitColloquium grensoverschrijdende samenwerking EnschedeDinsdag 8 november 2011Koen van NieuwenhovenRalph TangelderTom Verbruggen
  2. 2. Inhoud van deze presentatie Inleiding DEEL 1: ONDERZOEK KRIMP ZUID LIMBURG Opzet Resultaten Krimp herzien DEEL 2: KRIMPAANPAK ACHTERHOEK & VOORMALIG OOST-DUITSLAND Achterhoek Voormalig Oost-Duitsland DEEL 3: REFLECTIE Reflectie Conclusie
  3. 3. Introductie 1 Dit is Zuid-Limburg: http://www.youtube.com/watch?v=ri-c_dHZYdA&feature=player_embedded&noredirect=13
  4. 4. Maar dit ook….
  5. 5. Introductie 1 “Genoeg plannen zijn gemaakt, nu wordt het tijd dat we echt iets gaan doen.” “Limburg krimpt natuurlijk, maar de groei keert terug. Zo werkt het nu eenmaal altijd.” “Gemeenten moeten vechten tegen krimp en inzetten op groei.” “De grootste steden van Zuid-Limburg krimpen niet.” “De regio heeft behoefte aan nieuwe impulsen.” “Limburg is een mooie en goedkope regio om te wonen, maar je moet er ook kunnen werken.” “In plaats van investeren in krimpende regio’s, zou moeten worden geïnvesteerd in een duurzame en dynamische metropool.” “Om carrière te kunnen maken, word je gedwongen te verhuizen naar de Randstad.” ....verschillende perspectieven en interpretaties t.a.v. krimp5
  6. 6. Introductie 1 Daarom: Dé oplossing voor krimp bestaat niet! 66
  7. 7. Introductie 1 Onderzoeksdoelen > Genereren van kennis over hoe actoren omgaan met krimp: welke perspectieven bestaan er, hoe handelen betrokkenen? > Bijdragen aan de discussie over de toekomstige ontwikkeling van Zuid Limburg, door de gegenereerde kennis te gebruiken om strategieën en illustratieve ontwerpen te ontwikkelen7
  8. 8. Introductie 1 Hoofdvraag Wat is de bijdrage van landschapsarchitectuur en planning aangaande het omgaan met de ruimtelijke effecten van krimp in woonwijken in Zuid- Limburg?8
  9. 9. DEEL EEN ONDERZOEK KRIMP ZUID-LIMBURG
  10. 10. Theoretisch kader 2 Theoretische benadering: 1e en 2e order observaties Auteurs 2e orde observaties • Storytelling • Probleem framing • Keuze van middelen en doelen Shrinkage revisited • Agenda setting Shrinkage in South Limburg Mensen betrokken bij krimp 1e orde observaties • Beschrijving van casestudie regio • Onze eigen interpretaties t.a.v. krimp Theoretical and methodological framework • Observaties in krimpregio’s NL - D Krimp1
  11. 11. “We moeten op een andere manier nadenken over groei;Dit heeft te maken met authenticiteit en onze eigen kracht” Creatief ondernemer Hermans & stadskunstenaar Meertens (2011)
  12. 12. Krimp in Zuid-Limburg 3 Door velen geroemde landschappelijke, culinaire en ‘Bourgondische’ kwaliteiten.... Shrinkage revisited Shrinkage in South Limburg Theoretical and methodological framework En toch bevolkingskrimp.1
  13. 13. Krimp in Zuid-Limburg 3 Oorzaken en gevolgen van krimp in Zuid-Limburg Oorzaken : • Monostructuur mijnbouweconomie in verleden • Sluiting mijnen: werknemers vertrekken • Daardoor sterkere vergrijzing gecombineerd met wegtrekken hoger opgeleiden (braindrain) Shrinkage revisited Gevolgen: • Leegstand, afwezigheid vraag maakt problemen zichtbaar: energie- inefficiëntie, slechte kwaliteit woningvoorraad, leefbaarheid onder druk Shrinkage in South Limburg • Dalende middelen gemeenten en woningcorporaties • Negatief beeld van krimpende wijken door massa media • Meer ruimte voor andere functies en achterblijvers Theoretical and methodological framework1
  14. 14. Krimp in Zuid-Limburg 3 Hoe nu verder? Hoe om te gaan met krimp? Rol van de overheden in het krimpdebat • Zuid-Limburgse gemeenten verschillen in aanpak: bestrijden vs. erkennen • Provincie Limburg passief: geen initiatief tot restrictie woningbouw • Rijksoverheid: bezuinigen Shrinkage revisited Financiering en initiatief • Banken, projectontwikkelaars, woningcorporaties en gemeenten houden elkaar in houdgreep: initiatiefnemer betaalt; rest profiteert • Onduidelijkheid hoe om te gaan met leegstand en sloop private woningen • Gemeentes duiken in de rode cijfers; verdienmodellen gericht op ‘meer’ Shrinkage in South Limburg werken niet meer Schaalniveau en focus van investeringen • Enerzijds pleidooi voor investeringen in campus ontwikkeling, binnensteden en infrastructuur • Anderzijds roep om aandacht voor scholing, welzijn en leefbaarheid in Theoretical and methodological framework wijken en buurten • Sterke kritiek op grootschalige investeringen: alle regio’s zelfde focus, waarschuwing voor overinvesteringen, voor burgers ver-van-bed-show Experimenteren, ervaringen opdoen • Sociale projecten in krimpwijken: volkstuinen, parken, moestuinen • Media aandacht voor gevolgen krimp voor dagelijkse leefwereld inwoners • Ontwerpen met ‘vrijkomende ruimte’ na sloop gebouwen1
  15. 15. “Hoe vitaal zijn krimpregio’s eigenlijk? Als je dan tóch wil investeren, investeer in leefbaarheid en esthetische verbetering.” GroenLinks electoraal geograaf De Voogd (2011)
  16. 16. Krimp herzien 4 Wat betekent krimp eigenlijk? “probleem voor het huishoudboekje en huisvesting” Shrinkage revisited Krimp “Kans om de leefbaarheid te verbeteren” Shrinkage in South Limburg “Krimp? Het probleem is de vergrijzing!” Theoretical and methodological framework Er is geen duidelijke probleemdefinitie in het krimpdebat Er wordt overlegd over krimp, maar iedereen hanteert zijn eigen interpretaties en perspectieven16
  17. 17. Krimp herzien 4 Daarbovenop… ...wordt krimp gebruikt als agendasetting item voor andere kwesties Shrinkage revisited Energie transitie Krimp debat Media aandacht Shrinkage in South Limburg Accommoderen van krimp met behulp van de energie transitie Theoretical and methodological framework Reframing is dus een van de redenen voor de brede interpretatie van ‘krimp’ Daardoor komen er ook geen duidelijke oplossingen van de grond17
  18. 18. Krimp herzien 4 Krimp: de uitdaging voor het groeidenken in de ruimtelijke ordening Investeringen in Zuid Limburg Shrinkage revisited Grote (internationale) schaal Kleine (regio, wijk) schaal Beide? Economische groei voor vitale regio Welzijn, leefbaarheid, identiteit Shrinkage in South Limburg Een van de grondslagen van de ruimtelijke ordening Moeilijk voor mensen om consequenties van krimp te begrijpen en te accepteren Theoretical and methodological framework Het sterke groeiparadigma belemmert fundamentele discussies over de vraag hoe ruimtelijke ordening moet worden georganiseerd onder krimp omstandigheden18
  19. 19. Krimp herzien 4 Veranderende planning context Meer reflectie is noodzakelijk ten aanzien van situaties waar het dominante verhaal van economische groei wordt geconfronteerd met krimp Want wat gebeurt er nu eigenlijk in de praktijk? Shrinkage revisited • Bezuinigingen en dereguleringen: Rijksoverheid stoot ruimtelijk beleid af naar lagere overheden • Het is voor regio’s echter moeilijk om te gaan met krimp zonder hulp van de Rijksoverheid Shrinkage in South Limburg • Vaak gehoorde reactie: pleidooi voor zelfregulering; de vraag is echter of dit in de NL context met sterke sturingsfilosofie mogelijk is • Vele rapporten pleiten voor meer samenwerking tussen overheden; door verschillende perspectieven op krimp gebeurt dit onvoldoende • Discussie over de financiële aspecten: niemand neemt initiatief; daardoor gebeurt er niets Theoretical and methodological framework • Academici reiken niet langer de ‘juiste’ planningsinstrumenten aan om met krimp om te kunnen gaan; de praktijk vraagt om alternatieven19
  20. 20. DEEL TWEE KRIMP ACHTERHOEK & VML OOST-DUITSLAND
  21. 21. Achterhoek A Bestuurlijke samenwerking in de Achterhoek Regionale woonvisie • Verwachte huishoudenskrimp vanaf 2020 • 7 Gemeenten , woningcorporaties + prov. Gelderland anticiperen door bindende afspraken over woningbouwcontingenten • Doel: voorkomen van Einwohnerkannibalismus • Krimpfonds voor financiering afspraken in de maak • Monitoring komende jaren Achterhoek21
  22. 22. Achterhoek A Leefbaarheidsprojecten Herstructurering Doetinchem wijk Oosseld: vernieuwing woningvoorraad Cultuurfabriek DRU Ulft: hergebruik monumentaal pand Achterhoek22
  23. 23. “De vrijkomende ruimtes kunnen dienen als een soort vanlaboratorium, een soort testruimte.”Landschapsarchitect Goossens (2011)
  24. 24. Voormalig Oost-Duitsland B Case: Dessau Krimpproblematiek in Dessau • Grote afname inwoners na 1990; van 114.000 naar 86.000 in 2010 • Vergrijzing, ontgroening en braindrain • Veel leegstand van woningen, winkels, bedrijventerreinen • Overcapaciteit infrastructuur • Nauwelijks publieke middelen vml Oost-Duitsland Krimp is een gegeven24
  25. 25. Voormalig Oost-Duitsland B Internationale Bauausstellung (IBA) Stadtumbau Sachsen-Anhalt 2002 - 2010 • Projectmatige aanpak van steden en regio’s onder invloed van economische, sociale en/of omgevingsveranderingen • Strategie: gebied economische, sociale, culturele en omgevingsimpulsen geven • Combineren van financiële middelen, verbinden van actoren, uitdagen van ruimtelijke professionals om te experimenteren met ruimtelijke concepten • Organiseren van (ontwerp)wedstrijden en burgers uitdagen met eigen ideeën te komen vml Oost-Duitsland25
  26. 26. Voormalig Oost-Duitsland B IBA in Dessau: concrete ruimtelijke projecten Stadtumbau in zijn werk • Actieve sturing door gemeente op stadsniveau: • Uitgebreide communicatie naar burgers en media • Dubbelstrategie van Urbane Kerne & Landschaftliche Zonen • Vertaalt zich in Umpixeln en de Rote Faden Route • Op wijkniveau ontwerpen door (landschaps)architecten samen met burgers • Stadtinseln en de Landschaftszug vml Oost-Duitsland • Flexibel planningconcept: berekend voor de lange termijn, flexibel in tijd en ruimte, onzekerheden belangrijk, veranderingen mogelijk • Flächenmanagement voor omgang met verspreid eigendom26
  27. 27. 27
  28. 28. DEEL DRIE REFLECTIE
  29. 29. Reflectie 8 Conclusie Wat is de bijdrage van landschapsarchitectuur en planning aangaande het omgaan met de ruimtelijke effecten van krimp in woonwijken in Zuid- Limburg? • Verschillende perspectieven • Belangen actoren • Afwachtende houding • Innovatieve alternatieven bieden d.m.v. verschillende scenario’s • Rol ontwerp: katalysator voor discussie door gebruik concreet ontwerp • Rol ontwerp verandert: van blauwdruk plan naar richting zoekend (discussie object en blikverruimend)29
  30. 30. Reflectie 8 Aanbevelingen voor de praktijk van de ruimtelijke ordening • Bewustwording van meerdere perspectieven op krimp • Aandacht in onderzoek en educatie voor groeidenken • Aanpak testen (IBA?)30
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×