MUS 2013 | Stand van Zaken

1,725 views
1,542 views

Published on

Het Meetnet Urbane Soorten (MUS) volgt broedvogels van de stedelijke omgeving. De telling wordt gecoordineerd door Sovon. De resultaten van 7 jaar MUS.

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,725
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
8
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

MUS 2013 | Stand van Zaken

  1. 1. MUS 2013, stand van zakenJan Schoppers
  2. 2. Sovon Vogelonderzoek Nederland Inhoud • MUS • Resultaten landelijk • Resultaten regionaal • Huismus en Gierzwaluw • Benchmark • MUS-cursus • Conclusies en hoe verder
  3. 3. Sovon Vogelonderzoek Nederland MUS Meetnet Urbane Soorten • Een langjarig monitoring- programma voor alle (algemene) vogelsoorten in bebouwde gebieden Doelstellingen: • Het monitoren van trends in de aantallen en verspreiding van alle broedvogelsoorten • Uitvoering door ervaren vogeltellers en door beginners
  4. 4. Sovon Vogelonderzoek NederlandWaarom een nationaal stadsvogelmeetnet? • We weten te weinig van vogels in bebouwd gebied • Stadsvogelen niet populair • Stadsvogels wel populair • 16% van Nederland is reeds verstedelijkt • Typische stadsvogels gaan hard achteruit. Zoals Huismus op de Rode Lijst en Spreeuw. Kuifleeuwerik bijna uitgestorven
  5. 5. Sovon Vogelonderzoek Nederland Telmethode MUS is eenvoudig • Waarnemers kiezen zelf een postcodegebied • 12 willekeurige telpunten • 5 minuten alles tellen • 3 telrondes: 1e: 1-30 april (bij zonsopkomst) 2e: 15 mei-15 juni (bij zonsopkomst) 3e: 15 juni-15 juli (zomeravondtelling, speciaal voor Gierzwaluwen)
  6. 6. Sovon Vogelonderzoek Nederland Random aangewezen telpunten Wat wordt geteld? • woonwijken • winkelcentra • industrieterrein & havens • begraafplaatsen • sportvelden • golfterreinen • parken & vijvers • Infrastructuur & kassen • steden, dorpen en gehuchten • nieuwbouw
  7. 7. Sovon Vogelonderzoek Nederland Punten verplaatsen kan!
  8. 8. Sovon Vogelonderzoek Nederland Ervaringen van waarnemers die ontvangen 4 keer/jaar een MUS-Nieuwsbrief Tijdens iedere telronde is er wel wat bijzonders te zien. Was het tijdens de vorige ronde een grote zilverreiger, deze keer vloog er bij telpunt 6 plots een scholekster met eten in zijn bek langs. Hij landde op het vlakbij gelegen platte dak van de school. Daar ontdekte ik nr. 2. Kort daarna verscheen er een klein koppie aan de dakrand. Het jong van deze scholeksters. IJburg 2012: Het einde van het Zwarte Roodstaart tijdperk! (want de nieuwbouw is bijna klaar...) Roodstaarten verdwenen. Huismussen verschenen. Gelukkig blijven de Witte Kwikken wel lekker algemeen. Ook positief: broedende Boerenzwaluwen bij de havensluis voor derde opeenvolgende jaar. Bij punt 2 een Spreeuw die een goede imitatie van een Buizerd, Gaai en Tureluur deed. Bij punt 5 een Spreeuw die daarentegen een nog betere Boomklever deed! (die hier niet eens voorkomt!) Punt 11 een Opvliegend Bokje! Overal is het voorjaar weer heerlijk te zien, Spreeuwen volop met nestmateriaal in de weer, Turkse tortel op het nest.
  9. 9. Sovon Vogelonderzoek Nederland
  10. 10. Sovon Vogelonderzoek Nederland Noteren veldboekje of MUS-formulier te downloaden vanaf de MUS-pagina
  11. 11. Sovon Vogelonderzoek Nederland Welke vogels tellen mee? • Alle vogels met terreinbinding (jagende Sperwer en foeragerende meeuwen wel) • Geen onderscheid maken tussen zang, foerageren, geslacht of leeftijd • Bij Gierzwaluw niet alleen de laag vliegende vogels maar ook die hoog vliegen; wordt dezelfde hoog vliegende groep op meerdere telpunten gezien, noteer deze dan slechts één keer. Niet noteren • Overtrekkende vogels (bv. overtrekkende Sperwer, ganzen, Graspiepers niet) • Slaaptrek (bv. bij meeuwen, kraaien en Spreeuw).
  12. 12. Sovon Vogelonderzoek Nederland Allochtonen tellen ook mee, kent u deze?
  13. 13. Sovon Vogelonderzoek Nederland Allochtonen tellen ook mee, kent u deze? Muskuseend Zwarthalszwaan Chinese Knobbelgans Lachduif
  14. 14. Sovon Vogelonderzoek Nederland Invoer digitaal Eerst de kopgegevens en daarna de resultaten. MUS is zinvol en leuk. Kost weinig tijd: 3x 1,5-2 uur telling en 3x 0,5 uur invoer = ca. 7 uur/voorjaar
  15. 15. Sovon Vogelonderzoek Nederland Invoer digitaal Eerst de kopgegevens en daarna de resultaten. MUS is zinvol en leuk. Kost weinig tijd: 3x 1,5-2 uur telling en 3x 0,5 uur invoer = ca. 7 uur/voorjaar
  16. 16. Sovon Vogelonderzoek Nederland Je eigen resultaten vergelijken Huismus landelijk en regionaal
  17. 17. Sovon Vogelonderzoek Nederland MUS groeit nog steeds aantal jaarlijks ingevoerde tellingen per ronde 700 600 500 400 MUS 1 MUS 2 300 MUS 3 200 100 0 2007 2008 2009 2010 2011 2012 Belangrijk is 3 tellingen gedaan én meerdere jaren
  18. 18. Sovon Vogelonderzoek Nederland Deelnemers 35% vrouwen50% nieuwe tellers 710 postcodegebieden geclaimd
  19. 19. Sovon Vogelonderzoek Nederland Resultaten 2012 • 161 vogelsoorten samen 394.000 ex. • 20 zoogdieren samen 4.130 ex.
  20. 20. Sovon Vogelonderzoek Nederland Resultaten: top 25 naam totaal pcgeb Kauw 51376 606 Merel 36196 618 Houtduif 32784 618 Huismus 26041 565 Gierzwaluw 24484 546 Koolmees 16128 617 Spreeuw 15316 537 Zwarte Kraai 13098 598 Turkse Tortel 12296 548 Ekster 11905 609 Wilde Eend 11521 534 Kokmeeuw 10120 316 Vink 8410 560 Stadsduif 8357 309 Tjiftjaf 8085 577 Meerkoet 7973 457 Pimpelmees 7522 583 Winterkoning 6764 551 Grauwe Gans 5899 199 Zilvermeeuw 5760 290 Kleine Mantelmeeuw 5685 274 Groenling 5008 513 Zwartkop 4550 501 Roek 3979 91 Halsbandparkiet 3723 155
  21. 21. Sovon Vogelonderzoek Nederland Resultaten: 26 schaarste soorten, leuke krenten in de pap pcgeb naam totaal Kleine Zilverreiger 4 2 Kleine Canadese Gans 4 1 Carolinaeend 4 1 Krooneend 4 3 Zwarte Specht 4 4 Grote Gele Kwikstaart 4 3 Tapuit 4 4 Snor 4 4 Blauwe Pauw 4 3 Watersnip 3 1Jaap de Jong Fluiter 3 1 Raaf 3 1 Europese Kanarie 3 1 Zwaangans 2 1 Zomertaling 2 1 Kokardezaagbek 2 1 Beflijster 2 2 Taigarietgans 1 1 Indische Gans 1 1 Wespendief 1 1 Kwartel 1 1 Kleine Jager 1 1 Geelpootmeeuw 1 1 Grote Stern 1 1 Rouwkwikstaart 1 1 Cettis Zanger 1 1
  22. 22. Sovon Vogelonderzoek Nederland Veranderingen De eerste indexen, Verliezers trend nog onzeker Soort 2007 2008 2009 2010 2011 2012 Trend Trend 2007-2012 sterke afname 4 Winterkoning 100 108 100 86 78 81 - - sterke afname matige afname 17 Grote Lijster 100 82 72 52 61 45 -- sterke afname Spotvogel 100 77 67 50 50 52 -- sterke afname stabiel 14 Spreeuw 100 94 77 71 73 73 -- sterke afname matige toename 19 Aalscholver 100 97 93 74 67 76 - matige afname sterke toename 9 Blauwe Reiger 100 98 96 75 85 82 - matige afname Soepeend 100 97 99 79 87 77 - matige afname Waterhoen 100 114 104 96 86 90 - matige afname Kievit 100 144 121 110 102 70 - matige afname Stadsduif 100 104 100 84 98 85 - matige afname Gierzwaluw 100 88 116 98 106 84 - matige afname Heggenmus 100 100 102 104 94 91 - matige afname Roodborst 100 96 91 80 71 80 - matige afname Merel 100 100 96 98 94 94 - matige afname Zanglijster 100 96 87 89 84 84 - matige afname Goudhaan 100 136 80 96 88 65 - matige afname Staartmees 100 129 105 119 77 85 - matige afname Glanskop 100 59 32 64 63 41 - matige afname Ringmus 100 61 91 72 65 57 - matige afname soorten… Vink 100 97 96 96 93 92 - matige afname 80 Kneu 100 85 81 72 76 71 - matige afname 60 40 Het aantal soorten met trend is toegenomen. Afname bij wintergevoelige soorten (standvogels) 20 als Winterkoning. Maar ook bij struikbroeders en 0 bodemfoerageerders als Zanglijster. 2009 2010 2011 2012
  23. 23. Sovon Vogelonderzoek Nederland Veranderingen De eerste indexen, Stabiel trend nog onzeker sterke afname 4 Wilde Eend 100 98 104 99 96 102 0 stabiel Fazant 100 89 93 99 98 85 0 stabiel matige afname 17 Scholekster 100 131 132 133 134 107 0 stabiel stabiel 14 Kokmeeuw 100 99 109 103 96 116 0 stabiel matige toename 19 Houtduif 100 107 103 105 102 101 0 stabiel sterke toename 9 Turkse Tortel 100 102 107 102 105 97 0 stabiel Groene Specht 100 116 119 116 100 103 0 stabiel Huiszwaluw 100 106 93 95 114 82 0 stabiel Zwarte Roodstaart 100 106 104 112 116 96 0 stabiel Fitis 100 115 107 103 105 97 0 stabiel Koolmees 100 101 100 106 99 97 0 stabiel Boomkruiper 100 109 118 117 104 110 0 stabiel Roek 100 114 115 101 109 100 0 stabiel Zwarte Kraai 100 102 99 99 96 99 0 stabiel Wilde eend en Zwarte kraai opvallend stabiel. Scholekster laatste jaar afname in MUS, recent veel wintersterfte. Landelijk neemt de soort sterk af, slechts 5% broedt in stedelijk gebied, dus dat is niet de redding voor de soort.
  24. 24. Sovon Vogelonderzoek Nederland Veranderingen De eerste indexen, Winnaars trend nog onzeker Knobbelzwaan 100 100 116 116 116 136 + matige toename Buizerd 100 137 154 146 142 201 + matige toename Meerkoet 100 104 109 108 108 113 + matige toename sterke afname 4 Zilvermeeuw 100 108 109 107 112 123 + matige toename matige afname 17 Holenduif Grote Bonte Specht 100 100 110 119 133 107 127 121 136 144 121 138 + + matige toename matige toename stabiel 14 Witte Kwikstaart 100 98 113 121 134 112 + matige toename Gekraagde Roodstaart 100 66 75 93 114 149 + matige toename matige toename 19 Rietzanger 100 129 160 161 209 190 + matige toename sterke toename 9 Kleine Karekiet 100 92 94 97 114 123 + matige toename Tjiftjaf 100 110 99 106 120 120 + matige toename Pimpelmees 100 103 100 109 116 108 + matige toename Boomklever 100 121 127 131 146 112 + matige toename Gaai 100 100 110 115 142 124 + matige toename Ekster 100 103 105 109 117 117 + matige toename Kauw 100 102 108 101 114 115 + matige toename Huismus 100 98 107 108 120 113 + matige toename Groenling 100 112 113 119 119 114 + matige toename Putter 100 77 83 117 104 122 + matige toename Grauwe Gans 100 125 155 166 218 241 ++ sterke toename Grote Canadese Gans 100 120 222 257 391 337 ++ sterke toename Nijlgans 100 125 120 128 154 154 ++ sterke toename Krakeend 100 145 150 220 212 287 ++ sterke toename Kuifeend 100 119 137 153 162 170 ++ sterke toename Kleine Mantelmeeuw 100 111 145 130 169 210 ++ sterke toename Halsbandparkiet 100 104 145 168 160 172 ++ sterke toename Grasmus 100 93 118 138 184 165 ++ sterke toename Zwartkop 100 105 114 130 163 148 ++ sterke toename Vooral water- en bosvogels een toename. Maar ook de Huismus licht toegenomen.
  25. 25. Sovon Vogelonderzoek Nederland Zwarte roodstaart & Putter Zwarte roodstaart vooral in ZO-NL en Putter in Laag-NL
  26. 26. Sovon Vogelonderzoek Nederland Halsbandparkiet & Huismus Halsbandparkiet recente toename in Utrecht
  27. 27. Sovon Vogelonderzoek Nederland Stadsduif en Slechtvalk (2007) Stadsduif vooral in kleine en grote steden. Toename van Slechtvalk in MUS tussen 2007-12
  28. 28. Sovon Vogelonderzoek Nederland Stadsduif en Slechtvalk (2012)
  29. 29. Sovon Vogelonderzoek Nederland Konijn en Kat Ook zoogdieren (facultatief) tellen mee, incl. de kat
  30. 30. Sovon Vogelonderzoek Nederland Huismus 50aantal/postcodegebied 40 30 ronde 1 ronde 2 20 ronde 3 10 0 grote verschillen tussen steden, in A’dam en Den Haag zijn grote delen Huismusloos. Arnhem springt er uit, net als ook Almere een nieuwe stad.
  31. 31. Sovon Vogelonderzoek Nederland Wat veroorzaakt het opmerkelijke verschil tussen Groningen en Almere?200180160140120100 80 60 40 20 0 1980 1982 1984 1986 1988 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2006 2008 2010 2012 BMP MUS PTT Boven aantal Huismus/telpunt. Is Almere zo succesvol door meer groen in de stad?
  32. 32. Sovon Vogelonderzoek Nederland Huismus grote verschillen tussen steden, in A’dam en Den Haag zijn grote delen Huismusloos. Arnhem (rechtsonder) springt er uit, net als Almere, een nieuwe stad! 150 100 50 0 2007 2008 2009 2010 2011 2012 NL hoog laag
  33. 33. Sovon Vogelonderzoek Nederland Gierzwaluw in detail Nieuwbouw - open Nieuwbouw - gesloten Naoorlogs - open 6 jaar is nog kort voor de Gierzwaluw. Naoorlogs - gesloten De afname speelt zich vooral af in de Vooroorlogs - open Gierzwaluw oude vooroorlogse wijken, daar waar de hoogste aantallen zitten. Vooroorlogs - gesloten Oud Bedrijventerrein Park 0.00 2.00 4.00 6.00 8.00 10.00 2007 2008 2009 2010 2011 2012 trend NL 100 88 116 98 106 84 Moderate decline (p<0.01) ** Nieuwbouw - open 100 235 235 112 136 115 Uncertain Nieuwbouw - gesloten 100 56 117 99 114 167 Moderate increase (p<0.01) ** Naoorlogs - open 100 97 123 116 124 99 Moderate increase (p<0.05) * Naoorlogs - gesloten 100 99 129 111 126 92 Stable Vooroorlogs - open 100 92 116 89 103 79 Moderate decline (p<0.01) ** Vooroorlogs - gesloten 100 63 92 81 82 59 Moderate decline (p<0.01) ** Oud 100 88 133 101 83 84 Uncertain Bedrijventerrein 100 94 130 98 110 89 Stable Park 100 99 113 87 102 128 Uncertain
  34. 34. Sovon Vogelonderzoek Nederland Enkele soorten uitgelicht per stad stadsduif gierzwaluw merel spreeuw huismus Nederland - - - -- + Almere ? ? 0 - 0 Amsterdam 0 - - ? ++ Apeldoorn -- ? - -- + Groningen ? -- 0 ? + Nijmegen - -- - -- ? Utrecht - - 0 -- - Zoetermeer ? ++ - ? - Eindhoven ? - ? ? ++ 5 soorten die in de steden ongeveer hetzelfde doen als landelijk. Verrassend is de grote variatie bij de Huismus. Lokale omstandigheden (nestgelegenheid, dekking en voedsel) zijn voor deze standvogel niet overal gelijk.
  35. 35. Sovon Vogelonderzoek Nederland Resultaten Kauw hoogste aantallen in het oudste deel van N en oudste deel (Malburgen)in Z. Stadsduif geconcentreerd vooral in winkelcentra
  36. 36. Sovon Vogelonderzoek Nederland Resultaten in Arnhem, in 2012 intergraal geteld met MUS Gierzwaluw ook in MUS een lastige soort (vliegende vogels tellen) maar vertoont (verrassende) gelijkenis met Huismus. Huismus hoogste aantallen in Z!! en wordt gezien als kwartiermaker van Gierzwaluw
  37. 37. Sovon Vogelonderzoek Nederland Resultaten De groene wijken (bomen) springen er uit bij Vink. Merel is minder kritisch en broedt vooral in struiken e.d en ook belangrijk gazons voor regenwormen
  38. 38. Sovon Vogelonderzoek Nederland Resultaten Zwartkop vooral in de groene wijken. Tuinfluiter heeft ook meer een voorkeur voor struwelen (en vochtiger bodem) en opvallend is dat de cluster samenvalt met belangrijkste cluster Zwartkop.
  39. 39. Sovon Vogelonderzoek Nederland Benchmark met MUS huizenbroeders geteld aantal per punt Voorbeeld Stadsvogelindicator Zoetermeer Weergegeven is het aantal/punt per soortgroep hier de huizenbroeders zoals Huismus, Gierzwaluw, Sp reeuw en Kauw. Soortgroepen naar broedplek, habitat of voedsel geven een beter beeld van de kwaliteit van de leefomgeving, dan bij één soort.
  40. 40. Sovon Vogelonderzoek Nederland Score/index t.o.v. vergelijkbare wijken in NL rood en roze: onder gemiddeld, geel: gemiddeld en blauw boven gemiddeld In de Stadsvogelindicator wordt een vergelijk gemaakt per punt met dezelfde (bouwjaar, type) wijken/buurten in de rest van NL. Er komt een score of index uit in 5 klassen. Rood & roze onder gemiddeld licht en donker blauw boven gemiddeld. De vergelijking kan ook gemaakt worden alleen van de wijken in de stad zelf.
  41. 41. Sovon Vogelonderzoek Nederland Benchmark per buurt huizenbroeders Alle punten per buurt (CBS-indeling) of wijk krijgen dan samen een score voor de soortgroep. Blauw & geel is boven & gemiddeld en roze & rood onder gemiddeld. Extra voorzieningen en beheer gericht op huizenbroeders moet vooral gedaan worden in de rode en roze wijken.
  42. 42. Sovon Vogelonderzoek Nederland Maatregelen huizenbroeders
  43. 43. Sovon Vogelonderzoek Nederland Andere soortgroepen bosvogels water- en moerasvogels struikvogels pioniervogels
  44. 44. Sovon Vogelonderzoek Nederland Aanmelden en informatie
  45. 45. Sovon Vogelonderzoek Nederland Vacante gebieden http://s1.sovon.nl/inloggen/mus/musaanmelden.asp
  46. 46. Sovon Vogelonderzoek Nederland Aanmelden gaat eenvoudig
  47. 47. Sovon Vogelonderzoek Nederland Vacante postcodegebieden aanmelden via www.sovon.nl Telprojecten-MUS ook is er een internet MUS-cursus voor slechts €12,50 Overal zijn nieuwe MUS-tellers zeer welkom maar speciaal in: Friesland, Groningen, Drenthe, Overijssel, Flevola nd, Zeeland, Noord-Brabant en Limburg.
  48. 48. Sovon Vogelonderzoek Nederland Wie kan meedoen? Kauw Kleine Mantelmeeuw Merel Groenling Houtduif Zwartkop ,als je ca. 40 soorten kent Huismus Roek Gierzwaluw Halsbandparkiet op uiterlijk en geluid Koolmees Heggenmus Spreeuw Zanglijster Zwarte Kraai Soepeend Turkse Tortel Huiszwaluw Ekster Roodborst Wilde Eend Scholekster Kokmeeuw Boerenzwaluw Vink Gaai Stadsduif Nijlgans Tjiftjaf Putter Meerkoet Waterhoen Pimpelmees Boomkruiper Winterkoning Knobbelzwaan Grauwe Gans Grote Bonte Specht Zilvermeeuw Soepgans
  49. 49. Sovon Vogelonderzoek Nederland MUS-cursus
  50. 50. Sovon Vogelonderzoek Nederland Samenvatting • MUS is een eenvoudig meetnet voor gevorderden en voor beginners • MUS levert belangrijke gegevens op over de vele vogels van het stedelijk gebied • De ervaringen van de tellers zijn positief, de telresultaten zien er goed uit en zijn verrassend • De stadse vrijwilligers kunnen een coördinerende en stimelerende rol spelen naar waarnemers en gemeente.
  51. 51. Sovon Vogelonderzoek Nederland Dankwoord • MUS-tellers • Sovon-medewerkers • Foto’s meest Harvey van Diek en JS Vragen mus@sovon.nl

×