Geolocators onthullen trekwegen en overwinteringsgebieden Nederlandse boerenzwaluwen                                      ...
Achtergrond en aanleidingBoerenzwaluw• Algemene broedvogel (100.000 – 200.000 paar)• Sterke achteruitgang 1960 – 2000, teg...
Geolocator studie 2011-2012• 50 loggers, alleen mannen (overleving 40%)• 5 gebieden, 10 loggers per gebied (RAS)•         ...
Positiebepaling: breedtegraad (noord – zuid)           21 Jun           21 Dec
Positiebepaling: lengtegraad (oost– west)           21 Jun, 12:00           21 Jun, 09:00
Positiebepaling: geen breedtegraad tijdens equinox          21 Jun          21 Sep
Positiebepaling: wel lengtegraad tijdens equinox           21 Sep 12:00           21 Sep 09:00
Datalogger, dus alleen informatie als je vogel terugkeert                                                            Foto:...
0               10                    20                         30                              40                       ...
Boerenzwaluw B879 (Terwispel, Friesland)
Boerenzwaluw B879 (Terwispel, Friesland)                                           Herfst                                 ...
Boerenzwaluw B879 (Terwispel, Friesland)                                           Herfst                                 ...
Boerenzwaluw B903 (Culemborg, Gelderland)                                            Foto: Jouke Altenburg
Boerenzwaluw B903 (Culemborg, Gelderland)                                       Herfst                                    ...
Boerenzwaluw B903 (Culemborg, Gelderland)                                    Voorjaar                                    V...
Problemen met Sahara passage• 4 van de 8 zwaluwen draaien om boven Sahara!• Zandstormen zijn mogelijke verklaring, maar ge...
Samenvatting voor 8 Boerenzwaluwen
8-vormige trekroute: Ringterugmeldingen                                           Najaar                                  ...
OverwinteringsgebiedenKameroen: 2Congo-Brazzaville: 1Congo-Kinshasa: 2Angola: 1Zambia: 1Botswana: 1Foto: Bennie van den Br...
Timing van migratie           60           50           40Latitude                                                        ...
Samenvatting voor 8 Boerenzwaluwen                          Najaar         Voorjaar          Voorjaar                     ...
Hoge dagelijkse reis-snelheden?• Eigen vliegsnelheid Boerenzwaluw: 11.9 m/s (43 km/uur)• 11 uur vliegen -> 463 km• Rugwind...
Implicaties voor bescherming                               • Bescherming is complex: zwaluwen                             ...
Conclusies en toekomst• Met geolocators zijn trekwegen / overwinteringsgebieden in kaart gebracht• Groot overwinteringsgeb...
Dank!• Ringers: Jan de Jong, Peter Das, Oebele Dijk, Willem Bil, Johan Drop, Leonard  Rouhof, Harry Linckens, Theo Boudewi...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Geolocators onthullen trekwegen en overwinteringsgebieden Nederlandse boerenzwaluwen | Raymond Klaassen

1,056

Published on

In het kader van ‘het jaar van’ zijn er in het broedseizoen van 2011 Boerenzwaluwen uitgerust met
zogenaamde geolocators, lichtgevoelige chips waarmee trekwegen van zangvogels in kaart gebracht
kunnen worden. In dit verhaal presenteer ik de eerste resultaten van dit onderzoek aan de hand van 8
Boerenzwaluwen die dit voorjaar met werkende chip terugkeerden. Ik zal onder andere onthullen waar
deze vogels overwinterd hebben, en wat hun trekwegen in herfst en voorjaar zijn. Daarnaast zal ik
ingaan op de timing van de trek, en onthullen waarom de aankomst van Boerenzwaluwen in 2012 deels
verlaat was.

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,056
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Geolocators onthullen trekwegen en overwinteringsgebieden Nederlandse boerenzwaluwen | Raymond Klaassen

  1. 1. Geolocators onthullen trekwegen en overwinteringsgebieden Nederlandse boerenzwaluwen Foto: Jouke AltenburgRaymond Klaassen (Vogeltrekstation / SWGK / RUG)
  2. 2. Achtergrond en aanleidingBoerenzwaluw• Algemene broedvogel (100.000 – 200.000 paar)• Sterke achteruitgang 1960 – 2000, tegenwoordig lichte toenameGeolocator project• 2011 Jaar van de Boerenzwaluw• Vogelbescherming Nederland / Vogeltrekstation / St. Hirundo• ‘Informatie verzamelen over routes en timing van Nederlandse Boerenzwaluwen, mede ten behoeve van bescherming’Specifieke vragen• Waar liggen stopover- en overwinteringsgebieden?• Lus-vormige trekroute, heen via Spanje, terug via Italië?• 1 overwinteringsplek of omzwervingen binnen Afrika?• Invloed weer in Afrika op overleving en broedsucces• Fly-and-forage migratie strategie?
  3. 3. Geolocator studie 2011-2012• 50 loggers, alleen mannen (overleving 40%)• 5 gebieden, 10 loggers per gebied (RAS)• 0.7 gram (<4 % lichaamsgewicht)• Bevestiging als heuptasje / rugzakje Foto: Jouke Altenburg• Relatief onnauwkeurige techniek• Licht over tijd 70 60 50 40 30 20 10 0 16 Sep 18:00 17 Sep 00:00 17 Sep 06:00 17 Sep 12:00 17 Sep 18:00 18 Sep 00:00 18 Sep 06:00 18 Sep 12:00 18 Sep 18:00 19 Sep 00:00 19 Sep 06:00 19 Sep 12:00 19 Sep 18:00 20 Sep 00:00 20 Sep 06:00
  4. 4. Positiebepaling: breedtegraad (noord – zuid) 21 Jun 21 Dec
  5. 5. Positiebepaling: lengtegraad (oost– west) 21 Jun, 12:00 21 Jun, 09:00
  6. 6. Positiebepaling: geen breedtegraad tijdens equinox 21 Jun 21 Sep
  7. 7. Positiebepaling: wel lengtegraad tijdens equinox 21 Sep 12:00 21 Sep 09:00
  8. 8. Datalogger, dus alleen informatie als je vogel terugkeert Foto: Jouke Altenburg
  9. 9. 0 10 20 30 40 50 60 70 0 10 20 30 4016 Sep 18:0016 Jul 18:0017 Sep 00:0017 Jul 00:0017 Sep 06:0017 Jul 06:0017 Sep 12:0017 Jul 12:0017 Sep 18:0017 Jul 18:00 % terugkomst Geringd in 201118 Sep 00:0018 Jul 00:00 Teruggevangen in 201218 Sep 06:0018 Jul 06:00 * Chi-kwadraat = 1.978, df = 1, P=0.1618 Sep 12:0018 Jul 12:00 10 50 20.0 % Resultaten: terugkomst en kwaliteit data18 Sep 18:0018 Jul 18:00 Loggervogels19 Sep 00:0019 Jul 00:00 15 4619 Sep 06:0019 Jul 06:00 32.6 %19 Sep 12:00 Referentievogels19 Jul 12:0019 Sep 18:0019 Jul 18:0020 Sep 00:0020 Jul 00:0020 Sep 06:0020 Jul 06:00
  10. 10. Boerenzwaluw B879 (Terwispel, Friesland)
  11. 11. Boerenzwaluw B879 (Terwispel, Friesland) Herfst Vertrek: 24 September Passage Mid. Zee: 4 Oktober Passage Sahara: 14 Oktober Aankomst: 25 Oktober Totale duur: 31 dagen Totale afstand: 7.260 km Migratie snelheid: 235 km/dag Reis snelheid: 404 km/dag
  12. 12. Boerenzwaluw B879 (Terwispel, Friesland) Herfst Vertrek: 24 September Passage Mid. Zee: 4 Oktober Passage Sahara: 14 Oktober Aankomst: 25 Oktober Totale duur: 31 dagen Totale afstand: 7.260 km Migratie snelheid: 235 km/dag Reis snelheid: 404 km/dag Voorjaar Vertrek: 25 Maart Passage Sahara: 11 April Passage Mid. Zee: 22 April Aankomst: 29 April Totale duur: 35 dagen Totale afstand: 7.650 km Migratie snelheid: 222 km/dag Reis snelheid: 463 km/dag
  13. 13. Boerenzwaluw B903 (Culemborg, Gelderland) Foto: Jouke Altenburg
  14. 14. Boerenzwaluw B903 (Culemborg, Gelderland) Herfst Vertrek: 23 September Aankomst: 18 Oktober Totale duur: 25 dagen Totale afstand: 6.500 km Migratie snelheid: 258 km/dag Reis snelheid: 369 km/dag
  15. 15. Boerenzwaluw B903 (Culemborg, Gelderland) Voorjaar Vertrek: 30 Maart Aankomst: 25 Mei Totale duur: 56 dagen 16-21 April, problemen in de Sahara; Vogel keert om! DREAM (Barcelona Supercomputer Center)
  16. 16. Problemen met Sahara passage• 4 van de 8 zwaluwen draaien om boven Sahara!• Zandstormen zijn mogelijke verklaring, maar geolocators zijn onnauwkeurig• Seizoensgebonden fenomeen, veel zandstormen in voorjaar• Frequentie zandstormen is laatste decennia toegenomen
  17. 17. Samenvatting voor 8 Boerenzwaluwen
  18. 18. 8-vormige trekroute: Ringterugmeldingen Najaar Voorjaar
  19. 19. OverwinteringsgebiedenKameroen: 2Congo-Brazzaville: 1Congo-Kinshasa: 2Angola: 1Zambia: 1Botswana: 1Foto: Bennie van den Brink
  20. 20. Timing van migratie 60 50 40Latitude B879 30 B882 20 B886 B888 10 B903 0 B906 -10 B908 B925 -20 -30 31 Mar 12 03 Mar 12 10 Mar 12 17 Mar 12 24 Mar 12 01 Oct 11 08 Oct 11 15 Oct 11 22 Oct 11 29 Oct 11 05 Nov 11 19 Nov 11 26 Nov 11 07 Jan 12 14 Jan 12 21 Jan 12 28 Jan 12 07 Apr 12 14 Apr 12 05 May 12 12 May 12 19 May 12 26 May 12 21 Apr 12 28 Apr 12 02 Jun 12 09 Jun 12 12 Nov 11 03 Sep 11 10 Sep 11 17 Sep 11 24 Sep 11 04 Feb 12 11 Feb 12 18 Feb 12 25 Feb 12 03 Dec 11 10 Dec 11 17 Dec 11 24 Dec 11 31 Dec 11 • Weinig variatie in vertrek uit broedgebied • Aankomst overwinteringsgebied bepaald door duur herfsttrek (snelheid x afstand) • Variatie duur overwinteren bepaalt vertrekdatum uit overwinteringsgebied • Aankomstdatum broedgebied bepaald door vertrek datum overwinteringsgebied x migratie snelheid (vertraging door omkeren boven Sahara)
  21. 21. Samenvatting voor 8 Boerenzwaluwen Najaar Voorjaar Voorjaar (geen vertraging) (wel vertraging) # Individuen 8 4 4 Vertrek 22 September 27 Maart 11 Maart Aankomst 21 Oktober 28 April 8 Mei Totale duur (dagen) 29 32 57 Stopover dagen 9 11 24 Reis-dagen 20 21 33 Afstand 7400 8500 9400 Totale snelheid 265 272 167 Reis-snelheid 390 418 313
  22. 22. Hoge dagelijkse reis-snelheden?• Eigen vliegsnelheid Boerenzwaluw: 11.9 m/s (43 km/uur)• 11 uur vliegen -> 463 km• Rugwind van 5 m/s: 670 km in 11 uur• Tegenwind van 5 m/s: 270 km in 11 uur Reis snelheid Migratie snelheid 600 350 500 300km/dag km/dag 400 250 200 300 150 200 100 100 50 0 0 Visarend Visarend Zwarte Ooievaar Zwarte Ooievaar Grote Karekiet Grote Karekiet Boerenzwaluw Boerenzwaluw Grauwe Klauwier Gierzwaluw Grauwe Klauwier Gierzwaluw Bruine Kiekendief Bruine Kiekendief Purperzwaluw Purperzwaluw
  23. 23. Implicaties voor bescherming • Bescherming is complex: zwaluwen gebruiken veel verschillende sites • Geolocators onthullen waar zwaluwen uithangen, onderzoek is nodig om uit te zoeken wat ze daar doen • Habitatgebruik (ook overdag), effecten weer • Identificeren mogelijke knelpunten? • Geschikt habitat onder druk? • Gebruik pesticiden? • Knelpunten aanpakken via voorlichting en politiek
  24. 24. Conclusies en toekomst• Met geolocators zijn trekwegen / overwinteringsgebieden in kaart gebracht• Groot overwinteringsgebied (hoe zit het met West Afrika?)• 8-vormige trekroute• West Afrika waarschijnlijk belangrijk voor stopovers vlak voor Sahara passage• Passage Sahara in voorjaar lijkt een bottleneck (zandstormen?)• Onderzoek gaat door: 50 nieuwe geolocators aangebracht zomer 2012• Ander model logger, ander type harnas -> hopenlijk geen effect meer op overleving• Onderzoek in Afrika? Foto: Bennie van den Brink Foto: Bennie van den Brink
  25. 25. Dank!• Ringers: Jan de Jong, Peter Das, Oebele Dijk, Willem Bil, Johan Drop, Leonard Rouhof, Harry Linckens, Theo Boudewijn, Marc Collier, Jouke Altenburg, Bennie van den Brink, Benno van den Hoek• Boeren & schuur/stal-eigenaren!• Vogelbescherming (Jouke Altenburg)• Vogeltrekstation (Henk van der Jeugd)• Stichting Hirundo (Bennie van den Brink)• Financiering: Vogelbescherming Foto: Jouke Altenburg

×