Innovatie architectuurGame shift on Enterprise ArchitecturePascal HuijbersHoe visie en uitvoering te verbeteren en IT te s...
op deze ontwikkelingen en hoe zorgt hij ervoor dat hij de innovatiekracht van zijn organisatievergroot door de juiste inze...
Innovatie Architect heeft beter inzicht in de kosten voor veranderingen dan anderen en op devariabelen die hierop van invl...
Uit de praktijkEen belangrijke doorbraak in de ontwikkeling van Yiggers was het aanbieden van een tankpasaan kleine ondern...
•   Cost-case: Bijdrage aan de strategie-ontwikkeling door inzicht te geven in impact,       omvang van veranderingen, mog...
In de kern vervult innovatie architectuur hiermee de bedrijfsarchitectuur zoals we deze kennenin de terminologie van de ar...
directeur, naar IV directeur naar CIO? Wordt de rol hierbij langzamerhand ook niet een rol diebreder gaat dan het " in de ...
•   Daadkracht door betrokkenheid bij de CIO, het hoger IT en business management en       concrete projecten.Figuur 1 De ...
De 3e wave plaatst architectuur in de context van het innovatieproces en maakt architectuureen enabler voor ontwikkelingen...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Innovatie architectuur

952

Published on

Hoe visie en uitvoering te verbeteren en IT te stroomlijnen met behulp van business demands en business models. Een beschouwing op de nieuwe rol van Enterprise architectuur - Innovatie Architectuur

Published in: Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
952
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
10
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Innovatie architectuur "

  1. 1. Innovatie architectuurGame shift on Enterprise ArchitecturePascal HuijbersHoe visie en uitvoering te verbeteren en IT te stroomlijnen met behulp van businessdemands en business models.Ontwikkeling van de enterprise architectuurTerwijl de complexiteit van de veranderende wereld en economie waarin we leven langzaamdoordringt tot onze dagelijkse werkzaamheden, wordt steeds duidelijker dat het managen vancomplexiteit, samenhang, flexibiliteit en innovatievermogen een belangrijke uitdaging wordtvoor de komende decennia.Vanuit een industriële ‘era’ zijn we terechtgekomen in een informatie ‘era’. De opkomst vantechnologie en technologische mogelijkheden is enorm sterk en leidt tot verandering in debusiness en business modellen. Sociale media, digitalisering, kennis on the web, digitalegegevensuitwisseling, entertainment, e-commerce/e-government en het nieuwe “mobiel”werken leiden tot vraagstukken en mogelijkheden voor organisaties tot het ontwikkelen vannieuwe producten, het ontwikkelen en doorvoeren van innovaties en het slimmer, beter ensneller organiseren van de business. Terwijl de basis infrastructuur meer een commodity wordtleveren de toepassingen op ICT nieuwe mogelijkheden. De digitale wereld geeft hierdoormogelijkheden en uitdagingen die enige jaren geleden nog onbekend waren en waarop deantwoorden complexer en vluchtiger worden. De trend van versnelling van verandering zetzich steeds sterker door. En voor de afzienbare toekomst ziet het er naar uit dat dit eenblijvend thema is.De aanpakken van vroeger leiden tot frictie bij de uitdagingen van nu. Disciplines die zijnontstaan vanuit de noodzaak tot controle zijn zoekende naar hun nieuwe rol en taak in dezeverandering.Uit de praktijkGraag neem ik u mee in het verhaal van dhr reuter. Reuter is CEO bij een top100 organisatieen heeft tijdens de crisis een pad uitgestippeld met de executive committee om ondanks hetdalende vertrouwen van de consumenten in zijn sector toch een stijging van de winst met 10%af te geven. Daarnaast breidt de organisatie zijn activiteiten uit in een groot buurland en zoektnaar een marktpenetratie van 30%.De aanpak wordt geconcretiseerd in zijn executive board naar KPIs voor de verschillendebedrijfsonderdelen. De CIO die onderdeel vormt van de executive board en tevens participantbij het strategieproces is hierbij verantwoordelijk als enabler en moet ervoor zorgen dat de ITblijft draaien ondanks alle veranderingen. Daarnaast zal er een kostenbesparing moetenworden doorgevoerd om financiën ten behoeve van de uitbreidingsoperatie gedeeltelijk tekunnen financieren en de balans op orde te krijgen. Hoe krijgt hij zijn IT organisatie afgestemdwww.via-nova-architectura.org October 2006 1
  2. 2. op deze ontwikkelingen en hoe zorgt hij ervoor dat hij de innovatiekracht van zijn organisatievergroot door de juiste inzet van informatie en ICT.De rol van Enterprise Architectuur verandertEnterprise architectuur (EA)is in potentie een manier om richting te geven aan veranderingend.m.v. sturende principes en modellen op zowel bedrijfskundig-, informatiekundig- als op deICT-gebied. Van oudsher kent EA een "blauwe" benadering met de nadruk op modellen,structuren, harde richtlijnen en blauwdrukken. Hierdoor heeft het in een aantal organisatieseen negatieve connotatie; het zou vertragend werken en past niet goed genoeg op de actuelebehoefte en vragen.De algemene perceptie is inmiddels wel dat deze aanpak (vaak) niet meer past en dat er eennadruk moet komen op een meer dynamische architectuur die incrementeel ontwikkeld kanworden en kan meebewegen met de behoefte en de veranderingen.Toch is ook dit niet voldoende. Enterprise architectuur is zoekende naar haar rol. Enterprisearchitecten voelen de druk voor aansluiting op de werkelijke bedrijfsbehoefte maar leggen hetcontact moeizaam. De struggle die architectuur doormaakt lijkt hierbij sterk op die van CIO.Van een ICT-gerichte aanpak moet de architectuur zich gaan richten op het mede vormgevenvan de strategie en op het enablen van de organisatie voor het realiseren van de strategie. Debedrijfsarchitect krijgt hierbij in toenemende mate de rol van rechterhand van de businessdirecteur en de enterprise architect als rechterhand van de CIO. Bij Innovatieve organisatiesvervult de CIO deze rol zelf of kent hij een nauwe relatie met zijn architect.IT ontwikkeling is overalBekruipt u nooit het gevoel dat we in een constante verandering zitten waarbij elke stap diewe nemen de volgende dag al weer normaal lijkt. Kunt u zich nog voorstellen dat u uwdagelijkse werkzaamheden uitvoert zonder een laptop, PC, email of internet? Kunt u zich nogvoorstellen dat u uw belastingaangifte op papier moet doen? Kunt u zich nog voorstellen dat uoverboekingen moet doen door middel van een acceptgiro?De volgende stap: Innovatie ArchitectuurDe doorontwikkeling van de Enterprise architectuur discipline is niet meer te vatten in debestaande aanpakken en uitgangspunten. Dit is dan ook de reden voor een uitbreiding van dehuidige enterprise architectuur aanpak naar een "Innovatie Architectuur".In dit artikel zal worden ingegaan op de concepten van Innovatie architectuur en zal de kernworden neergezet van deze, zich ontwikkelende, discipline.KernconceptenTen eerste: Innovatie Architectuur is een vervolgstap op Enterprise Architectuur. Het gooit nietde oude modellen en beelden weg maar bouwt hier op verder. De kern en aard van deactiviteiten schuift echter door naar het (mede)vormgeven van de bedrijfsstrategie, innovatie,het enablen van de businessbehoefte en het alignen van de ICT voorzieningen enmogelijkheden op de business.Ten tweede kijkt Innovatie Architectuur ook naar de omgeving van de organisatie. Waarvroeger bijvoorbeeld een partnership met een concurrent of een leverancier voor de technisch-of informatie-architect min of meer een toevalligheid was, is de Innovatie Architect bijvoorbaat gericht op onderzoek van de mogelijkheden voor waardecreatie door samenwerkingtussen organisaties, of door nieuwe interacties tussen de organisatie en de veranderendeomgeving. De omgeving heeft uiteraard ook betrekking op de snelle veranderingen intechnologie, en de mogelijkheden die hieruit voortkomen.Ten derde brengt Innovatie Architectuur op systematische wijze de transactiekosten voorveranderingen in kaart, en geeft inzicht in de variabelen die hierop van invloed zijn. Hiermeelevert IA een bijdrage aan de discussie over de business case voor iedere verandering. Dewww.via-nova-architectura.org December 2011 2
  3. 3. Innovatie Architect heeft beter inzicht in de kosten voor veranderingen dan anderen en op devariabelen die hierop van invloed zijn, specifiek vanuit het IT domein.Innovatie Architectuur brengt daarnaast in de kern zowel het architectuur-, innovatie- en“design” denken in de boardroom. Het helpt met ontwerp-, creativiteit- enarchitectuurtechnieken het spel van innovatie te versterken en te enablen. Het biedt eenbijdrage aan strategie ontwikkeling en een fundament voor strategie executie.Tenslotte veranderen het proces en de intensiteit. De tijd van het eens in de 3-5 jaar eenstrategie opstellen ligt achter ons. Ontwikkelingen vanuit diverse kanten geven ons denoodzaak tot constante vernieuwing en bijsturing naast de lijnen die vanuit de strategiegevolgd worden.De organisatie modelleert gezamenlijk haar toekomst op de verschillende bedrijfsdomeinen enspecificeert haar spelregels voor het spel.De ontwikkeling en benadering van architectuur zal niet langer gericht zijn op huidige entoekomstige modellen maar op het begeleiden van ontwikkelingen binnen de organisatie.Hiermee wordt architectuur een enabler voor bedrijfsverandering en strategieexecutie. Despelers van architectuur zijn spelers uit de organisatie. De waakhond architect ontwikkeltzichzelf tot spelleider, enabler en impactor. Impactor staat hierbij voor de rol die insamenhang met andere veranderingen en met inzicht in de huidige situatie en stand van detechniek in kan schatten wat de mogelijkheden en onmogelijkheden zijn bij de keuze voor eenspecifieke strategie. Ook worden de kosten en risico’s bij de verschillende scenario’s inhoofdlijnen inzichtelijk gemaakt.Samengestelde benaderingBij innovatie architectuur komen een aantal concrete verschillende disciplines logischerwijssamen. Het gaat hier om; • Innovatie, ideeën creatie, participatie • Design denken, creativiteit, scenariodenken, ontwerpgericht denken • Patroonbenadering; hergebruik van patronen, herkennen van patronen • Enterprise Architectuur; inzicht, sturing en samenhang • Business modellen; Business Model Canvas, Strategic business case modelling • SeriousGaming; Storytelling, visualisatie, storyboarden.Het doel van het samenbrengen van deze disciplines in Innovatie architectuur is om in snelveranderende complexe omgevingen, snel de juiste (strategische) beslissingen te kunnennemen. En vervolgens om de organisatie in staat te stellen om snel consistente nieuwewerkelijkheden te creëren.Dit vraagt van architecten een nieuwe, uitgebreidere skill set en nog sterker dan voorheen hetvermogen om zich te verplaatsen in de denkwijzen van andere disciplines. Ook de gehanteerdeprocessen, technieken en modellen worden uitgebreid. De genoemde onderwerpen enontwikkelingen vatten we samen in de term “innovatie architectuur” en is hierbij dus eensamengestelde aanpak en mix van ontwikkelingen, bestaande en nieuwe stromingen.Innovatie architectuur sluit hierbij aan op de visie en strategie ontwikkeling van de organisatieen ‘enabled’ deze. Door inzicht in de huidige processen, producten en diensten portfolio, ICTvoorzieningen en door inzicht in ontwikkelingen in technologie, markt, regelgeving ensamenleving, ontstaat een beeld van mogelijkheden en opportunities die hieruit voortvloeien.Daarnaast levert IA instrumenten die het mogelijk maken om verschillende opportunities tezien vanuit verschillende invalshoeken. Zie het als een foto van de organisatie vanuitverschillende invalshoeken waarbij vanuit een strategie oogpunt vanuit die verschillendeinvalshoeken invulling kan worden gegeven aan een toekomstbeeld. Vragen die hierbij aan bodkomen zijn bijvoorbeeld: Is het mogelijk de organisatie te kantelen of op te knippen, kunnenwe onze ICT inzetten voor een andere aanpalende activiteit in de waardeketen. Of: kunnen wedoor het aangaan van partnerships nieuwe diensten aanbieden of nieuwe markten betreden?www.via-nova-architectura.org December 2011 3
  4. 4. Uit de praktijkEen belangrijke doorbraak in de ontwikkeling van Yiggers was het aanbieden van een tankpasaan kleine ondernemers met een auto van de zaak. Yiggers heeft deze tankpas uitgebrachtonder het label MKB-brandstof. Deze doorbraak is begonnen op een moment waarop Yiggersalleen nog maar bezig was met het aanbieden van mobiele- en vaste telefoon-abonnementen.De marktkennis van Yiggers zat in de telefonie, de organisatie draaide om telefonie. En ookheel belangrijk: de informatiesystemen van Yiggers waren gericht op het verwerken vaninformatiestromen voor het vervaardigen van telefoonrekeningen. De stap naar tankpassenwas dus niet direct voor de hand liggend. De stap van de telefoon naar de tankpas heeft voorYiggers echter een enorme versnelling teweeg gebracht – zowel in aantallen klanten als inomzet en winst. Er was sprake van een spectaculaire doorbraak. De omzet is na introductievan de tankpas vele malen achtereen verdubbeld en de winst steeg eveneens meerdere malenachtereen met meer dan 100%. Hieruit is een gezonde en winstgevende groeiversnellingvoortgekomen.De doorbraak voor Yiggers is ontstaan vanuit het inzicht dat er een behoefte was in de markt.Maar minstens net zozeer door het inzicht dat er de mogelijkheid was om met de bestaandeIT-systemen een geheel nieuwe markt met een geheel nieuwe dienst te betreden. Dezeontwikkelstap kostte slechts een paar kleine aanpassingen in de systemen van Yiggers, maarhij had nooit gezet kunnen worden zonder goed inzicht in de architectuur van de bestaandesystemen en zonder een goed marketing inzicht. De informatiesystemen van Yiggers warendestijds natuurlijk niet uniek; er waren meer bedrijven waar je goedkope telefoon-abonnementen kon krijgen. Maar de informatiesystemen waren wel een asset die Yiggers eenpositie gaven ten opzichte van anderen: niet iedereen kon de stap naar tankpassen net zogemakkelijk maken als Yiggers. Hierbij kwam nog dat de informatiesystemen van Yiggers nietin eigen beheer waren, maar ondergebracht bij een softwarebedrijf in een Sourcing relatie.Hierdoor was het minder voor de hand liggend om te zien dat deze kans gemakkelijk konworden gerealiseerd. Maar het was cruciaal. De doorbraak is echt ontstaan na slim nadenken;het gecombineerde inzicht in marketing, outsourcing relatie en IT-architectuur.Yiggers heeft 3 jaar op rij (2008, 2009 en 2010) één van de Nederlandse High Growth awardsgewonnen. De ondernemer ziet zichzelf als Architect.StrategieBij Innovatie Architectuur wordt onderscheid gemaakt tussen de ontwikkeling van de visie ende realisatie (lees: executie) van deze visie. Innovatie Architectuur helpt bij ontwikkeling vande visie en geeft regie bij de realisatie.Strategie ontwikkelingBij het ontwikkelen van de strategie is de kernvraag wat de richting moet zijn van deorganisatie. Innovatie Architectuur biedt verschillende instrumenten voor visie- enstrategieontwikkeling die binnen de verschillende processen en methodieken ingepast kunnenworden. • Architectuurbeeld en Perspectiefwisselingen. Bijdrage van Innovatie Architectuur aan de strategie ontwikkeling door het inzichtelijk maken *WAT* de organisatie aan resources in huis heeft. Veelal hebben alle betrokkenen bij het strategievormingsproces hierbij wel een beeld, maar het is een vraag hoe dit beeld tot stand gekomen is, en of dit beeld in het licht van de strategie-ontwikkeling het beeld is dat het meeste (of de beste) kansen biedt. En welke waarde-proposities hiermee mogelijk zijn (met kleine en grotere aanpassingen). De waarde van dit instrument ligt in het verkrijgen van een beter beeld en in het delen van inzichten met de overige disciplines die bijdragen aan de strategie-ontwikkeling. Door een gedeeld en veelzijdig gekleurd beeld van de huidige resources ontstaat ook een beter zicht op de kansen die vanuit de huidige situatie ontstaan. Voor een marketeer zijn bijvoorbeeld vaak de werking en de mogelijkheden van de beschikbare resources (bv. IT-voorzieningen) vergelijkbaar met een black-box.www.via-nova-architectura.org December 2011 4
  5. 5. • Cost-case: Bijdrage aan de strategie-ontwikkeling door inzicht te geven in impact, omvang van veranderingen, mogelijkheden en onmogelijkheden. Strategie ontwikkeling wil kijken naar de langere termijn, maar ondervindt hierbij vaak last van de onvoorspelbaarheid van de omstandigheden. 5 jaar vooruit kijken is voor veel Corporate Strategists een lastige uitdaging. Veelal is onvoldoende duidelijk waartoe de organisatie in staat is. Soms hebben veranderingen die klein lijken grote impact en zijn veranderingen die complex lijken relatief eenvoudig. Dit geeft de organisatie nieuwe mogelijkheden m.b.t. hun strategie en keuzes. Dit geldt zelfs nog in sterkere mate indien de organisatie in samenhang met de (snel veranderende) omgeving wordt bezien. • Enabling environment scan. Dit instrument geeft een extra invulling aan het strategieproces door enablers aan te reiken. Enablers zijn bijvoorbeeld nieuwe technologieën of sociale ontwikkelingen. Of een combinatie hiervan (bijvoorbeeld sociale media). Deze scan dient ook marktontwikkelingen (klanten, concurrenten en leveranciers) en ontwikkelingen in wet en regelgeving aan te dragen, in samenhang met mogelijkheden vanuit de huidige bedrijfs-architectuur om hierop in te spelen (bijvoorbeeld partnerships, of ontwikkelen van social networks) • Scenario ontwikkeling: Daarnaast bekijkt de Innovatie Architect de concrete vertaling van strategie in mogelijke scenarios. • Ideation: In hoeverre kunt u vanuit uw executive team of strategie-ontwikkelingsteam open staan voor signalen uit uw organisatie of uit de omgeving van uw organisatie. In hoeverre laat u zich voeden door input vanuit de organisatie? Uw medewerkers hebben vaak (vanuit verschillende gezichtspunten) een beeld van de ontwikkelingen, de misvattingen en de kansen van uw organisatie. Geeft u door middel van een innovatie aanpak de mogelijkheid tot het structuren van deze input en het vertalen van deze input naar een strategie? Denk aan een mogelijkheid om door middel van een participatie of reflectieomgeving input te krijgen van uw medewerkers op uw organisatie en de door u te kiezen strategie. Het meedenken van uw medewerkers stimuleert hun organisatie betrokkenheid en levert waardevolle informatie. Informatie die u veelal vanuit de board maar beperkt kent of waar u een vanuit een andere gezichtspunt naar kijkt, met een blik en perceptie die beperkt is in zijn scope en omvang. Miste hierdoor Xerox niet jaren geleden de cruciale stap naar grafische schermen voor computergebruikers en liet zij Apple hierdoor niet inspringen in deze groeimarkt? Blindheid die vanuit de organisatie in zijn totaliteit niet bestaat en die verzameld moet worden zodat u kunt besluiten wat u hiermee gaat doen.Strategie executieBusiness modellenInnovatie architectuur is zoals eerder benoemd, daarnaast ook de enabler voor de executievan strategie. Om aansluiting te vinden op de bedrijfsbehoefte en het strategieproces is hetcruciaal dat beide werelden, Business en IT, elkaar begrijpen. De methode voor aanhaking diehiervoor wordt gebruikt is de aanhaking op het niveau van business modellen. Businessmodellen beschrijven de kern van de richting van de organisatie en zijn bruikbaar als basisvoor de bedrijfsinrichting en richting van de organisatie. Zij bieden hierbij houvast voor zowelmanagement, marketing als architecten. Hiermee kan modelmatig invulling worden gegevenaan verschillende scenarios, mogelijkheden en de daarop passende bedrijfsmodellen. BijInnovatie Architectuur bieden business modellen een beschrijving op hoog abstract niveau, endaarmee een startpunt voor uitwerking op dieper liggende lagen.De kern van strategie executie met gebruik van business modellen is in eerste instantie datnaar een breed palet van toekomstige business modellen wordt gekeken – uiteraard een paletwaarin vooral of uitsluitend modellen met een positieve business case zitten. De toekomstigeIT (of informatievoorziening) dient de grootste gemene deler van het geselecteerde palet tebestrijken, en de flexibiliteit (adapiviteit, agility?) te hebben om snel tot invulling van de dangewenste business modellen te kunnen worden uitgebouwd.www.via-nova-architectura.org December 2011 5
  6. 6. In de kern vervult innovatie architectuur hiermee de bedrijfsarchitectuur zoals we deze kennenin de terminologie van de architectuurdiscipline. Innovatie architectuur richt zich echter metname op de visie ontwikkeling en keuzes. Hiermee creëert het de business context en derichting die doorgevoerd zal moeten gaan worden in de organisatie. Bij voorkeur gevoed doorde mogelijkheden, onmogelijkheden en kansen vanuit de huidige inrichting. Maar daarnaastook door inzicht te geven op verschillende manieren hoe naar de huidige organisatie en deveranderingen kan worden gekeken. Dit kan vanuit disciplines zoals marketing leiden totnieuwe mogelijkheden, nieuwe business en daarbij een nieuw aanvullend of aangepastbusiness model.ExecuteerbaarheidDe tweede is de vraag of de gekozen strategie executeerbaar is en of de organisatie dezeverandering kan dragen. Immers beter een mindere strategie die realiseerbaar is dan een zeergoede strategie die niet haalbaar blijkt.Om de realiseerbaarheid te kunnen bepalen moeten impactanalyses worden gedaan, scenariosworden doordacht, risicos worden ingeschat, afhankelijkheden worden gedefinieerd,projectplannen en aanpakken worden opgezet en besturing hiervoor worden opgezet. Dezevraag kan alleen worden beantwoord vanuit een holistische blik gezien vanuit verschillendeaspecten: cultuur, veranderingsbereidheid, verandermogelijkheid van de inrichting etc.Hierbij blijft de vraag "hoe" u weet welke afhankelijkheden er eigenlijk zijn; wat de impact vande verandering is en wat er eigenlijk hierdoor in uw organisatie verandert. Hoe weet u welkeprocessen u heeft, wat de gemeenschappelijke componenten hiervan zijn, maar ook of uwinformatievoorziening uw strategie wel ondersteunt?Deze innovatieaanpak inclusief participatie van enterprise architectuur helpt u eenontwikkeling in te zetten die de verandering mogelijk maakt. Het geeft daarnaast de basis dienodig is voor de executie van uw strategie en de allignment van de organisatie op uwstrategie, inclusief allignment van de IT organisatie.Uit de praktijkIn 2000 heeft Bill Gates tijdens de keynote van de CES in Las Vegas de komst van de tabletcomputer aangekondigd. In 2010 kunnen we vaststellen dat dit een uitstekende strategischeuitspraak is geweest. Alleen heeft Microsoft de uitvoering hiervan niet kunnen waarmaken.Microsoft heeft jarenlang geïnvesteerd in functies binnen het Windows OS die de tabletcomputer zouden moeten ondersteunen. Tevergeefs, want de tablet computer heeft tussen2000 en 2010 jarenlang een marginaal bestaan geleid. In februari 2010 heeft Steve Jobs vanconcurrent Apple tijdens een keynote wederom de tablet aangekondigd. Het verschil is datApple de tablet strategie toen wel kon uitvoeren. Apple heeft er in 2010 meer dan 10 miljoenverkocht. Het verschil zat er in dat Apple de juiste mensen en middelen (o.a. appstore, iOS entouch interface, mindset bij klanten) had. En uiteraard dat Steve Jobs op briljante wijze devisie heeft weten te vertalen in een werkend apparaat. Is het voor Microsoft destijds deverkeerde strategische keuze geweest? Achteraf gemakkelijk, maar destijds veel moeilijker tezeggen, soms hoort mislukken ook gewoon bij ondernemen.Rol van de CIODe rol van de CIO en van de executive board hierbij is cruciaal. De CIO kan in dezeveranderlijke tijden de aanjager worden van de innovatie. Dit doordat zijnverantwoordelijkheid gaat over Informatie. Informatie die cruciaal is voor het slagen van deorganisatie. Zijn initiatief en slagen op dit vlak zal cruciaal worden voor de uitvulling van zijnrol. Niet meer enkel het laten draaien van de huidige systemen of het ondersteunen vanconcrete businessprojecten met ICT personeel maar daadwerkelijk "Informatie" en de"Informatievoorziening" gaan inzetten in het voordeel van de organisatie.Zijn rol is hierdoor uitdagend en complex. Innovatie architectuur is hierbij cruciaal voor zijnslagen. De groei van IT architectuur naar Enterprise Architectuur naar Innovatie Architectuur isdaarbij gelijk aan de ontwikkeling van de CIO. Is deze rol immers ook niet gegroeid van ITwww.via-nova-architectura.org December 2011 6
  7. 7. directeur, naar IV directeur naar CIO? Wordt de rol hierbij langzamerhand ook niet een rol diebreder gaat dan het " in de lucht houden van ICT" maar wordt de veranderondersteuning enhet opereren als een strateeg hierbij niet steeds belangrijker? Architectuur is hierbij derechterhand van de CIO, ter ondersteuning van zijn werkzaamheden en ter versterking vanzijn brede aanpak en blik. Architectuur kent hierbij dezelfde strubbelingen als de CIO m.b.t. derelatie tot de business. De uitdagingen zijn gelijk.ImplementatieNa het definiëren/ontwikkelen van deze context zal hier worden ingegaan op de concreteinvulling en aansluiting op enterprise architectuur. De instrumenten zijn onder te verdelen ininstrumenten voor; 1. ondersteuning van het strategieproces 2. de impactbepaling en risicoanalyse 3. het sturen op de inrichting van de organisatie (bedrijfsview) 4. het sturen op de informatievoorziening (informatie view) 5. het sturen op de applicaties en infrastructuur (applicatie en technologie view) 6. aansturing van veranderingen en projecten.De aanpak van architectuur kan als volgt worden gekarakteriseerd;“Geen blueprint maar een richting, sturend en evoluerend tijdens de reis”De aanpak heeft de kenmerken van een expeditie en niet van een georganiseerde rondreis.Dat betekent dat de deelnemers aan de expeditie weten waar ze naar toe willen maar nietexact weten wat hen te wachten staat, zelf gaandeweg paden moeten banen en zelf aan debasis van het succes van het bepalen van het eindresultaat staan.Dat in tegenstelling tot de rondreis waarbij route, tempo en bestemming vooraf preciesvaststaan en de deelnemers zelf nauwelijks invloed hebben. Bij de expeditie wordt verwachtdat de deelnemers lef en inzet tonen en bereid zijn tot samenwerking. Bij de rondreis hoevende deelnemers niet zoveel te doen en hebben ze hun ogen gericht op de reisleider.Het pad van de expeditie wordt niet vooraf strak gedefinieerd maar de contouren van derichting zijn duidelijk. Voorafgaand aan elke week, maar ook elke dag wordt een ‘plan decampagne’ gemaakt om in veranderende context (het weer) en de verandercapaciteit(gesteldheid deelnemers) en ambitie (doelstellingen) de juiste stappen in de juiste richting tenemen. Soms niet de kortste en snelste weg maar wel de veiligste en soms de snelste, meeststeile route. De gids (architect) is stimulerend, faciliterend en activerend. Discussies zijnconcreet en praktisch en sluiten aan bij actuele ontwikkelingen.Fundamentele discussies worden voorafgaand aan de reis bediscussieerd, worden tijdens deexpeditie concreet ingevuld en worden na een expeditie geëvalueerd, als leerpunten voor eenvolgende expeditie.Hierdoor gelden de volgende regels voor het “Werken onder Architectuur”. • Geen blauwdruk maar richtinggevende principes en modellen; • Stapsgewijs veranderen. Denk Groot, realiseer klein en snel; • Architectuur voor projecten wordt gerealiseerd in een Project Start Architectuur; • Just in Time en Just Enough Architectuur; • Geen theoretische beschouwingen maar concrete architectuur voor lopende en actuele ontwikkelingen; • Een stimulerende, faciliterende, activerende rol van de architecten;www.via-nova-architectura.org December 2011 7
  8. 8. • Daadkracht door betrokkenheid bij de CIO, het hoger IT en business management en concrete projecten.Figuur 1 De drie wavesBij innovatie architectuur onderscheiden we 4 stappen; • De strategie en context (bedrijfs architectuur - context) • Organisatie (bedrijfsarchitectuur – executie) • Informatie (informatie architectuur) • Techniek (technische architectuur)De context beschrijft de context die gerealiseerd moet worden of waar ondersteuning in nodigis (het innovatie proces). De bedrijfsarchitectuur is het eerste niveau van executie dat dezecontext realiseert. De volgende twee stappen zijn de informatiearchitectuur en de technischearchitectuur die inzicht geven in de informatiesystemen en gegevens(uitwisseling) envervolgens de applicaties, systemen en verbindingen.De drie wavesZoals in Figuur 1 is weergegeven ontwikkelt architectuur zich in een aantal golfbewegingen. Ditis ook vaak de manier en de volgorde waarop het werken onder architectuur wordtgeïntroduceerd binnen organisaties. Wave 1 richt zich op het introduceren van technischearchitectuur. De focus ligt hierbij veelal op efficiency, standaardisatie en kostenbesparing.Wave 2 introduceert de integrale focus op bedrijfsarchitectuur, informatiearchitectuur entechnische architectuur en voegt hierbij dus de integrale focus op de organisatie, processen,informatiesystemen en gegevens(uitwisseling) toe. Dit is momenteel de focus van EnterpriseArchitectuur zoals die veelal (steeds meer) wordt nagestreefd.www.via-nova-architectura.org December 2011 8
  9. 9. De 3e wave plaatst architectuur in de context van het innovatieproces en maakt architectuureen enabler voor ontwikkelingen en veranderingen van de organisatie. Het voegt deondersteuning in de context van bedrijfsarchitectuur toe aan Enterprise Architectuur. Dezestap maakt van Enterprise architectuur een instrument dat ondersteuning biedt en aanvullinggeeft aan het ontwikkelen van strategie, het innoveren en de grip op verandering. Daarnaastgeeft het instrumenten die bestuurders een beetje een ‘architectenbril’ geven bij het makenvan keuzes en het nemen van beslissingen. Door het gebruik van bedrijfsmodellen eninnovatie technieken wordt in de context van ontwikkeling van richting en strategie optimaalaangesloten op de daadwerkelijke executie.Samengevat is er een brede ontwikkeling gaande waarin de rol van de CIO en EnterpriseArchitectuur strategischer van aard wordt en waarin de rol doorgroeit naar een ‘enabler’ vanInnovatie. Wat wordt geleverd om business mogelijk te maken? Op het gebied van EnterpriseArchitectuur is een vervolgstap noodzakelijk. Innovatie architectuur is hierop het antwoord.Een vervolgartikel zal verder ingaan op de concrete invulling van dit concept. Pascal Huijbers Strategic Consulting Alliance phuijbers@sca-alliance.comwww.via-nova-architectura.org December 2011 9

×