Workshop
Art & Architecture Thesaurus
Toepassing bij beschrijving van de
Bijzondere Collecties UB-leiden
25 juni 2013
Door...
Inhoud
Workshop
10:00 Inleiding: vocabulaires en A&A Thesaurus
opdracht 1
11:15–11:30 pauze
Voorbeelden AAT in praktijk en...
Het RKD
Sinds 1932 in Den Haag. Basis was de
verzameling kunsthistoricus Hofstede de
Groot (1863-1930)
Reem sinds 2009
Nov...
Bibliotheek
Documentatie
Archieven
Databases:
RKDartists
RKDImages
RKDPortraits
Het RKD
Wikipedia:
Een thesaurus is een soort naslagwerk. Een thesaurus gebruikt
men om het exacte woord voor een voorwerp (een be...
Relaties
• equivalente (synoniemen)
• hiërarchische (broader en narrower)
• Associatieve (gerelateerde begrippen)
term avo...
Boeken: inhoudsanalyse
Objecten en afbeeldingen: beeldanalyse
• Wat is het object? (objecttrefwoord: schilderij
prent)
• W...
Waarom nodig?
• Schrijfwijze, bijv. producten vs. produkten
• Synonymie: fietsen vs. rijwielen, chemie vs.
scheikunde
• Ho...
Culturele sector heeft het vaak over
Terminologiebronnen
• AAT: Art & Architecture Thesaurus
• ULAN: Union List of Artists...
RKDartists, biografische gegevens van meer dan
280.000 Nederlandse en buitenlandse
kunstenaars
meertalig iconografisch cla...
Onderwerpstrefwoorden /subject headings
(LCSH)
Gecontroleerde trefwoordenlijsten / controlled list
Geautoriseerde terme...
Thesaurus als instrument
Begripsverwarring
Trefwoord
• Van Dale Online: , synoniem: steekwoord
Engels: headword, main
entry, catchword, keyword
• W...
Subject headings en descriptoren
Mandarijnenteelt in Spanje
Subject headings; pre-
coordinatief:
“Mandarijnen; telen;
Span...
Oude systeem
Woordbeeld van de voorkeursterm dominant
Niet-voorkeurstermen alleen ingang naar
voorkeursterm (USE-USE FOR r...
 Deel van Getty Vocabulaires sinds
1980
 AAT: Onderwerp alle materiele cultuur
 36.0000 generieke
concepten, 255.000 te...
De opbouw van de AAT
• De AAT is algemeen van opzet , niet contextueel.
• Alle concepten vinden een plaats in een van de 7...
Objecten
Materialen
Actoren
&
organismen
Abstracte
begrippen
Stijlen en
Perioden
Fysieke
kenmerken
Activiteiten
Koperleger...
sculpture
Objectnaam: brons (beeldhouwwerk)
(300047333)
Vervaardiger: Calamis(?)
Beroep vervaardiger: beeldhouwer
(3000251...
Nederlandstalige AAT
browser.aat-ned.nl
Bekerschroeven
AD: bekerschroef
BT: edelsmeedwerk EN
zilverwerk
Vertaling: glass holder
Toegevoegd omdat:
bekerschroeven z...
22
Schuttersstukken (militia Paintings)
BT: Groepsportretten
<schilderingen naar type onderwerp>
scope note:
Een schutters...
Bevatten minimaal
o Een descriptor (voorkeursterm)
o Alternatieve descriptoren (niet-voorkeurstermen)
o Een Broader term (...
* Facet: Objecten
• Hierarchie:
gebruiksartikelen en
uitrusting
– Gidsterm:
<onspanningsmiddelen>
» Concept:
poppenkastpop...
Pro
Enorme inhoud, tijdsbesparing, breed
toepasbaar, eenduidige collectie
ontsluiting, collectiegegevens beter
uitwisselb...
AAT via de Getty website
http://www.getty.edu/research/tools/vocabularies/aat/in
dex.html
AAT-Ned browser
http://browser.a...
Verschillen tussen de browsers
• Functionaliteit is vergelijkbaar
• Presentatie en navigatie verschilt
Op dit moment (juni...
Gebruiksniveaus AAT
Semantisch
web
Internationaal
Nationaal
Eigen
instelling
Bijzondere Collecties
DiMCoN, MusIP
Europeana...
AAT is een waarden standaard voor
meta-data
2013 Getty vocabularies worden
Linked Open Data
AAT in SKOSxl onder OpenDataba...
Tijd voor vragen en discussie
Reem Weda
Bureau AAT
weda@rkd.nl
aat@rkd.nl
Thesaurus workshop 2013
Thesaurus workshop 2013
Thesaurus workshop 2013
Thesaurus workshop 2013
Thesaurus workshop 2013
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thesaurus workshop 2013

298

Published on

Workshop betreffende het gebruik van gecontroleerde vocabulaires en de Nederlandstalige Art & Architecture Thesaurus (RKD en Getty)

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
298
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
3
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Thesaurus workshop 2013

  1. 1. Workshop Art & Architecture Thesaurus Toepassing bij beschrijving van de Bijzondere Collecties UB-leiden 25 juni 2013 Door: drs. Reem Weda Bureau AAT RKD (Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie)
  2. 2. Inhoud Workshop 10:00 Inleiding: vocabulaires en A&A Thesaurus opdracht 1 11:15–11:30 pauze Voorbeelden AAT in praktijk en Linked (open) data opdracht 2 Tijd voor verdere vragen en uitproberen 12:30 Einde
  3. 3. Het RKD Sinds 1932 in Den Haag. Basis was de verzameling kunsthistoricus Hofstede de Groot (1863-1930) Reem sinds 2009 November 2012: Oud- directeur Rudi Ekkart draagt de sleutel en varkentje over aan Chris Stolwijk
  4. 4. Bibliotheek Documentatie Archieven Databases: RKDartists RKDImages RKDPortraits Het RKD
  5. 5. Wikipedia: Een thesaurus is een soort naslagwerk. Een thesaurus gebruikt men om het exacte woord voor een voorwerp (een bepaalde vakterm) of een woord met de gewenste connotatie (uit stijloverwegingen) te vinden. In dit kader: Een ontsluitingsmiddel waarbij unieke concepten door hiërarchische, equivalente en associatieve relaties verbonden worden. Een semantisch netwerk voor het toegankelijk maken en koppelen van (collectie)gegevens. Wat is een thesaurus?
  6. 6. Relaties • equivalente (synoniemen) • hiërarchische (broader en narrower) • Associatieve (gerelateerde begrippen) term avondmaalskelken broader term drinkgerei Preferred parent <liturgische vaten> Non-Preferred parent alternatieve term avondmaalskelk related term miskelken scope note Kerkelijk drinkgerei, gebruikt in protestantse kerken bij de viering van het avondmaal. Gebruik 'miskelken' voor soortgelijk drinkgerei dat gebruikt wordt in de katholieke kerk. used for avondmaalsbeker avondmaalsbekers
  7. 7. Boeken: inhoudsanalyse Objecten en afbeeldingen: beeldanalyse • Wat is het object? (objecttrefwoord: schilderij prent) • Wat zie ik? (onderwerpstrefwoord: stal, vuur, kribbe, schaap) • Waar gaat het over? (iconografie: geboorte van Christus, Christendom Zie ook handleiding „Catologing Cultural Objects‟ Object en beeldbeschrijving in trefwoorden
  8. 8. Waarom nodig? • Schrijfwijze, bijv. producten vs. produkten • Synonymie: fietsen vs. rijwielen, chemie vs. scheikunde • Homonymie: banken (meubilair) vs. banken (gebouwen) • Homografie: fietsen (transportmiddelen) vs. fietsen (activiteit) • Plaatsen met dezelfde naam en varianten. Willemstad, Moskou, „s-Gravenhage en Den Haag • Personen met dezelfde naam en (taal) varianten, bijv. Jan Smit, Anton Tsjechov, хов • Taal: collectiebeschrijving in het Gecontroleerde vocabulaires
  9. 9. Culturele sector heeft het vaak over Terminologiebronnen • AAT: Art & Architecture Thesaurus • ULAN: Union List of Artists Names • TGN: Thesaurus of Geographic Names • CONA: Cultural Object Name Authority Allemaal thesauri Bieden meestal voorkeurstermen voor afgebakende onderwerpsgebieden Deze terminologiebronnen raken steeds meer met elkaar vervlochten Gecontroleerde vocabulaires van Getty
  10. 10. RKDartists, biografische gegevens van meer dan 280.000 Nederlandse en buitenlandse kunstenaars meertalig iconografisch classificatiesysteem • AAT-Ned ook RKD product? Gecontroleerde vocabulaires van RKD
  11. 11. Onderwerpstrefwoorden /subject headings (LCSH) Gecontroleerde trefwoordenlijsten / controlled list Geautoriseerde termenlijsten /authority files (ULAN, RKDartists, AAT) Taxonomieën (Bijv. Systeem Linnaeus) Thesauri (AAT, ULAN, TGN, CONA) http://browser.aat-ned.nl/300265266 Diverse gecontroleerde vocabulaires
  12. 12. Thesaurus als instrument
  13. 13. Begripsverwarring Trefwoord • Van Dale Online: , synoniem: steekwoord Engels: headword, main entry, catchword, keyword • Wikipedia: geeft als Engelse tegenhanger: index term, subject term, subject heading of descriptor • Semi-equivalenten
  14. 14. Subject headings en descriptoren Mandarijnenteelt in Spanje Subject headings; pre- coordinatief: “Mandarijnen; telen; Spanje” Descriptoren thesaurus; post-coordinatief: mandarijnen + fruitkwekers +Spanje
  15. 15. Oude systeem Woordbeeld van de voorkeursterm dominant Niet-voorkeurstermen alleen ingang naar voorkeursterm (USE-USE FOR relatie ) Nieuwe systeem Het concept (de definitie) staat centraal, de Alternatieve termen hangen aan concept en zijn gelijkwaardig. (Descriptor- Alternate descriptor) Polyhiërarchie: meerdere broader terms mogelijk. Van term naar concept
  16. 16.  Deel van Getty Vocabulaires sinds 1980  AAT: Onderwerp alle materiele cultuur  36.0000 generieke concepten, 255.000 termen  Strikte redactie, termen zijn gevalideerd (bronnen)  De AAT is meertalig!  Steeds internationaler qua onderwerpen Art & Architecture Thesaurus
  17. 17. De opbouw van de AAT • De AAT is algemeen van opzet , niet contextueel. • Alle concepten vinden een plaats in een van de 7 facetten. • Objecten facet allereerst ingedeeld op vorm en functie. • De hiërarchie meestal op basis van „geheel-deel‟ of „soort- of vorm van‟. <onderdelen naar specifieke context> <wapenonderdelen> <onderdelen van blanke wapens> gevesten • Contextuele indeling is wel mogelijk: zie bv.: Liturgische objecten
  18. 18. Objecten Materialen Actoren & organismen Abstracte begrippen Stijlen en Perioden Fysieke kenmerken Activiteiten Koperlegering, brons beeldhouwers, musici Kennis, satire Aziatisch, middeleeuws Groen, zuurvrij schetsen, schilderen drukproeven lijsten harnassen De 7 facetten
  19. 19. sculpture Objectnaam: brons (beeldhouwwerk) (300047333) Vervaardiger: Calamis(?) Beroep vervaardiger: beeldhouwer (300025181) Onderwerpen: man (300025928), naaktheid (300262617) Periode: Late Bronstijd (300019278), klassiek (Grieks) (300020093) Materiaal: brons (metaal) 300010957 Toestand: gecorrodeerd (300054107) Vervaardigingstechniek: vormgieten (300053104) Nationaal Archeologisch Museum van Athene (inv. nr. 15161) Poseidon van Artemision
  20. 20. Nederlandstalige AAT browser.aat-ned.nl
  21. 21. Bekerschroeven AD: bekerschroef BT: edelsmeedwerk EN zilverwerk Vertaling: glass holder Toegevoegd omdat: bekerschroeven zijn pronkstukken die regelmatig op stillevens figureren. http://browser.aat- ned.nl/900030890 Nederlandse kandidaat concepten
  22. 22. 22 Schuttersstukken (militia Paintings) BT: Groepsportretten <schilderingen naar type onderwerp> scope note: Een schuttersstuk of doelenstuk (van doelen: een plek waar (boog)schutters oefenden) is een geschilderd groepsportret van de leden van een schuttersgilde. Het genre werd uitsluitend in de Nederlanden beoefend in de 16e en 17e eeuw. Het bekendste schuttersstuk is van Rembrandt van Rijn, dat bekend staat als 'De Nachtwacht'. Kandidaat concepten Schuttersmaaltijd door Bartholomeus van der Helst
  23. 23. Bevatten minimaal o Een descriptor (voorkeursterm) o Alternatieve descriptoren (niet-voorkeurstermen) o Een Broader term (plaats in de hiërarchie) o Scope note (definitie van het concept) o Bronnen Voor opname in Getty AAT is nodig  Vertaling voorkeursterm  Vertaling scope note  Engelstalige bronnen Bestanddelen concepten AAT
  24. 24. * Facet: Objecten • Hierarchie: gebruiksartikelen en uitrusting – Gidsterm: <onspanningsmiddelen> » Concept: poppenkastpoppen NT concept: wajangpoppen » RT schimmenspel http://browser.aat- ned.nl/300211230 Structuur AAT
  25. 25. Pro Enorme inhoud, tijdsbesparing, breed toepasbaar, eenduidige collectie ontsluiting, collectiegegevens beter uitwisselbaar, meertalig Contra instrument voor leken minder makkelijk door hiërarchie en richtlijnen, niet contextueel ingericht. Missende of onjuiste begrippen. Drempel: de eisen aan nieuwe concepten Voordelen en kritiek
  26. 26. AAT via de Getty website http://www.getty.edu/research/tools/vocabularies/aat/in dex.html AAT-Ned browser http://browser.aat-ned.nl/ Of: Web services Hoe de AAT te gebruiken?
  27. 27. Verschillen tussen de browsers • Functionaliteit is vergelijkbaar • Presentatie en navigatie verschilt Op dit moment (juni 2013) • AAT-Ned heeft niet alle Amerikaanse updates • AAT-Ned presenteert niet alle talen • AAT Getty heeft niet alle Nederlandse updates • AAT Getty toont geen kandidaat-termen Binnenkort een synchronisatie!
  28. 28. Gebruiksniveaus AAT Semantisch web Internationaal Nationaal Eigen instelling Bijzondere Collecties DiMCoN, MusIP Europeana DBpedia
  29. 29. AAT is een waarden standaard voor meta-data 2013 Getty vocabularies worden Linked Open Data AAT in SKOSxl onder OpenDatabase BY licentie
  30. 30. Tijd voor vragen en discussie Reem Weda Bureau AAT weda@rkd.nl aat@rkd.nl
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×