нэгж байгалийн зураг
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

нэгж байгалийн зураг

on

  • 1,742 views

 

Statistics

Views

Total Views
1,742
Views on SlideShare
1,730
Embed Views
12

Actions

Likes
0
Downloads
29
Comments
0

1 Embed 12

http://erka-mh.blogmn.net 12

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft Word

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

нэгж байгалийн зураг нэгж байгалийн зураг Document Transcript

  • Батлав. Сургалтын менежер О.БөхчулуунБүлэг сэдвийн нэр Хэрэглээний бичвэр бичихНэгжийн нэр Байгалийн зураглал , дурсамж бичих ,Нэгжийн тоо (1) 2 3 4Хугацаа 5 цагНэгж хичээлийн хамрах хүрээ-Эхээс байгалийн зураглал олох , тайлбарлах - Болсон үйл явдлаа тоочин бичих-Эхэд утга , бүтцийн задлал хийх-Сэдэв сонгон, сэдвийн дагуу гол санаагаа илэрхийлэн бичих-11-н жилийн 9-р ангид үзнэЗорилго Эхийн төрөл хэлбэрээр зохистой найруулан бичих үйлийн баримжаа эзэмшүүлэхЗорилт - Эхэд /Байгалийн зураглал, Дурсамж/ задлал хийх / хэл, найруулга, утга санаа, бүтэц / - Хэл найруулгын онцлогийн дагуу эх /Байгалийн зураглал, Дурсамж/ зохиох - Байгалийн болон амьдралын сайхныг ажиглах, мэдрэх, ухаарах түүнийг эх хэлээрээ яруу сайхан дүрслэх үйлд суралцах 1
  • Ээлжи тхичээл Сэдэв Сурагчийн үйл ажиллагаа Багшийн дэмжлэгI – 120 мин 2
  • /Бүтээлч сэтгэлгээний хичээл/ Үйл ажиллагаа - 1 Оньсого таах - Сурагчдыг 6 багт хуваах - Оньсого хэлж таалгана Хааны нулимс - Оньсогын ДУМ –ийг ярилцах Байгалийн зураглал бичих Хангай дэлхийг умдална . / Бороо / 1.Хаан –Тэнгэрийг эзэн, хаан, Аавын магнай атирч Хан Хурмаст гэж хүндлэх ёстой Рашаан нулимс асгарна . / Бороо / холбоотой. Хөдөөгийн хөх халзан азарга янцгаахад 2. Монголчууд тэнгэрийг эцэг Ертөнцийн 99н гүү жигд унагална /бороо орох/ буюу эр хүйстэй, газрыг эх буюу эм хүйстэй хэмээн Биеийг минь битгий хөнд шүтдэг. /Эцэг тэнгэр, этүгэн эх/ Бяцрах гээд байна . / Үүл / 3. Хөх халзан гэдэг нь үүлний -Хэрхэн оньсоголсныг ярилцах өнгийг адилтган үзүүлсэн.Сэдэлжүүлэх үе -Бороо яагаад ордог талаар ярилцах 99 – тэнгэрийн бэлгэдэл буюу 9 тооны бэлгэ Үйл ажиллагаа – 2 ХоҮ, Өгүүлбэр зохиох Сурагчдын зохиосон холбоо /Бороо орж байна гэж төсөөлж, аялгуу үг, өгүүлбэрийн хэл сонсох/ найруулгыг анхаарах, засахад дэмжлэг үзүүлэх А. “Бороо” – холбоо үг зохиох - Ямар ямар бороо байдаг бэ ? Багаараа бичих /Азарган, Аадар, Зүсэр, Шиврээ... / - Багшийн ТӨМ-аас сурагчид дээрх даалгавраа баяжуулах /ТӨМ-1/ - Тэдгээр борооны ялгааг тайлбарлах Б. Холбоо үгээр өгүүлбэр зохиох - Багууд бичсэн холбоо үгээсээ сонгож 5-с дээш үгтэй 5 өгүүлбэр зохиохОйлгож ухамсарлах үе / Намрын зүс бороо олон хоногоор уйлагнав. / -Багуудын зохиосон өгүүлбэрийн найруулга, дүрслэлийг задлан ярилцах -Хүн сэтгэл санааны байдлаа борооны дүрслэлээр хэрхэн үзүүлдгийг ярилцах / Багийн ажилд дөхүүлэх үг, баймж/ өгүүлбэр хэлж өгөх Жнь: Намрын зүс бороо олон хоногоор / Үүлс бараантаж уйлагнав. хуралдлаа, Салхилж байна. /Олон хоног орсон намрын бороонд төвөгшөөх Цахилгаан гялбана. хандлага/ Тэнгэр нижигнэнэ. -Багаараа ярилцан бороо орох үеийн дуу Бороо ганц нэг дусална. чимээг дүрслэн үзүүлэх /аянга цахилгаан, Ширүүслээ. тэнгэр дуугарах, бороо орох зэргийг ширээ Цутгалаа тогших, исгэрэх гм өөрсдийн бодсон үйлээр Хотын нойтон зам дээр өнгө үзүүлэх/ өнгийн гэрэл туяарна. -Гэрт: Багууд тарааж өгсөн “Бороо” сэдэвт Тэнгэр хаяарлаа. шүлгийг хуулан авч шүлэгт утга, бүтэц, хэлний Бороо татрав уу даа гм/ задлал хийж ирэх /ТӨМ-2/ Үйл ажиллагаа – 3 “Бороо” шүлгүүдэд задлал хийх 3
  • Хийж бүтээх үе шат Үйл ажиллагаа – 4. Сэдэв: “Бороо” Таван мөрт товхимол: /Таван мөрт товхимлын арга/ Сэдэв: 1 нэр -“Үзүүлэн 1” дагуу сурагчид уралдан бичих үг -Сурагчид бичсэнээ ярилцах, засах Шинж: 2 ТэН Үйл явц: 3 Үү -“Үзүүлэн-2” Багшийн бичсэнийг ярилцах Мэдрэмж сэтгэгдэл: 4 үг Үйл ажиллагаа – 5. “Бороо” Зураглал бичих Мөн чанар, гол утгыг -Зургаа сайн ажиглах илтгэсэн өөр үг -Өмнөх хичээлүүдийг сэргээн санах 1 үг -Зураглал бичих төлөвлөгөө гаргах -Бичвэрээ ноороглох Зураглалд борооны дуу чимээ, -Хэл найруулга, үг сонголт, дүрслэлээ засах байгалийн дүр дүрслэлийг -Эцэслэн бичих нүдэнд харагдаж, чихэнд -Бичсэн зураглалаа уншиж ярилцах сонсогдох талаас нь бичихийг анхааруулахДүгнэлт шийдэл -Байгалийн зураглал бичих, зохиох онцлогийг Сурагчдын бичсэн эхийг үнэлэх гаргах үе дүгнэн ярилцах -Юу мэдэж авсан, юу бэрхшээлтэй байснаа ярилцах -Гэрт: Ангид бичсэн зураглалаа сайн хянаж засах, хураалгах Ээлжит хичээлII-80 мин Сэдэ Сурагчийн үйл ажиллагаа Багшийн дэмжлэг в 4
  • Дурсамж бичих /Уламжлалт хичээл/ - Дурсамжинд сургамжтай, сонирхолтой, Үйл ажиллагаа 1. бахархууштай, санаа Эх зохион найруулж бичихэд юу анхаарах авууштай үнэт туршлага, амьд баримт арвин бий. Энэ вэ? нь дурсамж дурдатгалын /Ярилцлага/ үнэт чанар юм. - Сурагчид багаараа эх зохиох алхмуудыг тодорхойлон бичиж, бусад багтайгаа -Дурсамж нь амьдралын Өмнөхийг давтах харьцуулан ярих баяртай, гунигтай, жирийн - ямар ч үйл явдлыг өгүүлсэн байж болно. Үйл ажиллагаа-2. Дурсамжид задлал хийх -Үнэн болсон явдлыг /ТӨМ-3/ гажуудуулахгүй бичих ёстой. -Багууд оногдсон дурсамжийг анхааралтай унших -Хэт гунигт, айдас -Дурсамжид дараах чигийн дагуу задлалШинэ мэдлэг олгох төрүүлмээр дурсамж хийх зохимжгүй. 1. Дурсамж нь бусад бичвэрээс ямар ялгаатай болох -Дурсамж нь эргэлзээ 2. Хэл найруулгын онцлог төрүүлсэн хоёрдмол утгатай 3. Тухайн бичвэрийн ач холбогдол байж болохгүй. - Дурсамж дурдатгал нь уран сайхан бага байдаг онцлогтой. Их бол зохиол Гэрийн даалгаварБататгал шиг болно. Харин уянгын Үйл ажиллагаа – 3 Дурсамж бичих халил байж болно -Дурсамж бичвэрийн онцлогоо санах - Өөрийн амьдралын тодорхой үе юм уу, зэрэг онцлогуудыг өөртөө тохиолдсон дурсамжтай мөчөө сурагчдаар гаргуулах сонгох - Эх зохиох дэс дарааны дагуу бичиглэл хийх - Бичсэн дурсамжаа бие биедээ унших - Хэл найруулгыг задалж ярилцах -Гэрт: “Сургуульд анх орсон минь” сэдэвт 150-170 үгтэй дурсамж бичих /Ээж аавтайгаа ярилцан энэ үеэ илүү сайн тодруулах/ Ээлжит I – 120 мин II - 80 минут хичээл -Эхийн найруулгын алдаа -Эхийн найруулгын алдаа Шалгуур -Эхийн утга санаа, бүтэц -Эхийн утга санаа, бүтэц -Байгалийн дүрслэл /Сэдвийн -Дурсамж бичвэрийн шинж, үйл явц, сэтгэгдэл, онцлогийг хангасан 5
  • хандлага, уран санаа/ байдал -Зөв бичих дүрэм /сургамжтай, сонирхолтой, үнэн байдлыг гажуудуулахгүй/ -Зөв бичих дүрэм “Байгалийн зураглал” бичихДаалгавар /Үг 80-100/ Дурсамж бичих Жич: Шүлэглэсэн болон /Үг 150-170 / үргэлжилсэн хэлбэ рээрХөтөлбөрийн шинжилгээЗорилгод________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Зорилтод________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Агуулга, арга зүйд________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Хэрэглэгдэхүүний сонголт, ашиглалтад________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Үнэлгээний арга хэлбэр, зохион байгуулалт, шалгуур, даалгаварт________________________________________________________________________________________________________________________________________________ 6
  • ТӨМ-1Бороо. /Холбоо үг/ Чимээгүй бороо Уулын борооЗүсэр бороо Дуутай бороо Хангайн борооШивэр авир бороо Хаврын бороо Говийн борооШаргал бороо Намрын бороо Сэнсэн борооНартай бороо Зуны бороо Суман борооУйлганасан бороо Шөнийн бороо Явган борооШиврээ бороо Хар бороо Цагаан борооЗөөлөн бороо Анхны бороо Цаг алдсан борооЦагаан бороо Сүүлчийн бороо Гэгээн борооУстай бороо Халуун бороо Торгон борооАзарган бороо Асгараа бороо Намираа борооШирүүн бороо Цастай бороо Оройтсон борооАадар бороо Мөндөртэй бороо Нялх борооХүйтэн бороо Өнгөрсөн бороо Сүүн борооХур бороо Үргэлжилсэн бороо Цэн цэнгийн борооШуурган бороо Шороон бороо Хайрын борооТүр зуурын бороо Манантай бороо Өнчин борооБороо./Өгүүлбэр/Бороо дусах Бороо ган тайлнаБороо асгах Бороо асгарнаБороо зүсрэх Бороо шаагинаБороо амсхийх Зөөлөн бороо цонх тогшихБороо цайрах Бороо шижигнэнэБорооших Бороо сэтгэл дотор зүсэрнэБороо орох Бороонд шувууд зэллэнэБороо шиврэх Бороо арилахӨлзийт намрын шинэдээр торгон Бороо намжихбороо савирч Бороо зөөлрөхНамрын уйлганасан бороо Бороо тогтохБороо хорвоог ундаална Бороо хаялах 7
  • Бороо чагнах Бороо дуслахБороо наашлах Бороо цутгахБороо эхлэх Хур буухБороо ширүүсэх Бороо дусагнахБороо уйлагнах Бороо хариулахБороо татрах Бороо шавшихБороо зогсох 8
  • ТӨМ-2 Намар цагийн борооОйртон буй тэнгэрийн дуу азарганы үсрэлт шиг сонсогдохуй“Омголтсон” нуурын толио түмэн гүү шиг хуйлравАальхан тэр аадраас дэлгэцтэй ааруул зугтажАвдран дээгүүр морилж, гэрийн тохь зутраавАятай нь аргагүй нарлаж байсан хураалттай аргал ичижАдсага навтасхан нөмөрч чив чимээгүй бөмбийв. /Б.Лхагвасүрэн/
  • ТӨМ-2 Ижий минь тэнгэрийн дуунаас айдаг юм.Татлага нь суларсан ачаа шиг нэвсийх үүлэндТасарсан тэнчээ мэт гялбаа хүвэрдэнАадрын тэнгэр асга шаргитал нүргэлжАзарган бороо газар ороолгон хөллөхөдЗуу тоссон настай ижий миньЗуухныхаа дэргэдээс яаран сандран босчҮүд битгий голло, гэдрэгээ! гэж тэвдүүхэн хэлээдҮрээ л гэж цээжинд минь хярдаг юмАйж балмагдсан ижийн минь зүрхний цохилт тэгэхэдАянгат тэнгэрийн дуунаас ч чанга сонсогддог юм... /Ц.Чимэддорж/
  • ТӨМ-2 Цайран цайран бороо орох нь сайхан Цавьдар морьтой хүн наашаа давхих нь сайхан Борооноос өмнө ирлээ гэж ярих нь сайхан Боржигон эмээлээ аваад орж ирэх нь сайхан Үе үе бороо амсхийх нь сайхан Өлгөсөн цувнаас ус дусах нь сайхан Үүлэн чөлөөнөөс нар гарах нь сайхан Үүдээр болжморууд нисэн өнгөрөх сайхан Сэмжин цагаан үүл нүүх сайхан Сэтгэлд зүрхэн дундуур хөвөх сайхан Шивэр авир бороо салхилах сайхан Шивээн толгой ганхах сайхан /Д.Нямсүрэн/
  • ТӨМ-2Хөх лонхон тогоруу дуугарах сайханХөдөө цайдам борооших сайханАнирхан ахуйд цэцэг дохих сайханАадрын өмнөх байдал сайханШиврэн шиврэн бороо орох нь сайханШирэг зүлэг ногоорох нь сайханЗүүн өмнө солонго татах сайханЗүс бороо гэрэлтэх сайханХангайн бороо гэнэт асгах нь сайханХаранхуйн дунд цахилгаан гялбах нь сайханХонон өнжин бороо зүсрэх нь сайханХолоос гийчин ирэх сайхан /Д.Нямсүрэн/
  • ТӨМ-2Бороо орж байна уу даа, гадааБодол минь сэргэх чиньБолдогсон бол дахиад хүүхэд болох сонБор биеэ гаргаадБорооны дундуур гүйх сэн дээБороо орж байна уу даа, гадааШивэрч байна аа бороо, Зөөлөн шивэрч байна.Сэтгэлийн гунигаа орхиод биШирхэгнийх нь ганцхан дусал доторСэмхэн ороод нуугдчих юмсан. /Д.Нямсүрэн/
  • Байгалийн зураглалДан байгалийн зураглал байж болно.Байгалийн зураглалаар дэвсгэр хийж, баатрынхаа сэтгэл санааны байдлыг илэрхийлжболно.Зураглал бичүүлэхийн тулд:•Зураг үзүүлэх•Гол горхины хоржигнох чимээ, шувуудын жиргээ... сонсгож болно.•Аялгуу сонсго. Дурсамж Цагийг үргэлжлүүлэх нэг чухал хүчин бол дурсамж , дурдатгал юм. Их төлөвбиеэрээ үзэж туулсан амьдрал, үүх түүх, найз нөхөд болон аль нэг цаг үеийн асуудал,хэрэг явдлыг сонгон авч эргэн дурсах хэлбэрээр бичсэн уран сайхны бие даасанзохиолыг дурсамж дурдатгал гэнэ. Амьд гэрчийн тэмдэглэлээс илүү чухал нандин баримт гэж байдаггүй. Дурсамждурдатгал улирах цагийн манан буданг нэвт чиглүүлэх илч гэрэлтэй байдаг. Тэр гэрэлгэгээний хүчээр бид олон жилийн тэртээх хүн зон, үйл явдлыг эргэн хардаг. Дурсамждурдатгал цаг өнгөрөх тусам үнэ цэнэ нь улам нэмэгдэж чухаг эрдэнэ болдог жамтай.Учир нь аж төрлийн тойрог, адармаатай хувь төөрөг, өнөө болоод хойч үеийнхэндүлдээсэн бодрол ухаарал байдаг.•Дурсамжинд сургамжтай, сонирхолтой, бахархууштай, санаа авууштай үнэт туршлага,амьд баримт арвин бий. Энэ нь дурсамж дурдатгалын үнэт чанар юм.•Дурсамж нь амьдралын баяртай, гунигтай, жирийн ямар ч үйл явдлыг өгүүлсэн байжболно.•Үнэн болсон явдлыг гажуудуулахгүй бичих ёстой.•Хэт гунигт, айдас төрүүлмээр дурсамж зохимжгүй.•Дурсамж нь эргэлзээ төрүүлсэн хоёрдмол утгатай байж болохгүй.•Дурсамж дурдатгал нь уран сайхан бага байдаг онцлогтой. Их бол зохиол шиг болно.Харин уянгын халил байж болно.
  • Үзүүлэн 11.Сэдэв /1 нэр үг/.....................................2.Шинж /2 тэмдэг нэр/.............................3.Үйл явц /3 үйл үг/.................................4.Мэдрэмж сэтгэгдэл /4 үг/.......................5.Сэдвийн мөн чанар, гол утгыг илтгэсэнөөр нэгүг ............................................................Үзүүлэн 2
  • 1.Бороо2.Зүсэр, шиврээ3.Дуслах, хаялах, орох4.Бороо ганц нэг дусах сайхан5.НулимсҮзүүлэн 21.Бороо2.Азарган, аадар3.Цутгах, шавших, асгах4.Шилбүүрийн сураар шавхуурданавах шиг5.ХилэнТӨМ-3
  • Хоньчин хүү тарвага болсон нь Би бага байлаа. Нэг өдөр хонио хариулаад явж байтал, нутгийн нэгэн хар хүнхүрч ирлээ. Тэр ойрхи энгэр уруу зааж:-Хүү минь хонио тийшээ битгий явуулаарай... Би тэнд тарваганы нүхэнд хавхзүүчихсэн... Хонь мал хавханд торчих вий... гэж захиад яваад өглөө. Би ч тэр хүнийхэлснээр заасан газар руу нь хонио явах вий хэмээн хоргоон өөр тийш нь гилэнхариулж явлаа. Тэгтэл, өнөө хүний тарваганд тавьсан хавхыг үзмээр санагдаад болдоггүй.Тэгээд л хавхыг нь эрж гарлаа. Оллоо... Нэлээн том тарвагтай нүхэнд зүүсэн боллоо.Би тэгснээ тарвага болъё гэж бодлоо. Тэгээд л барьж байсан шилбүүрээ хол гэгч ньхаячихаад дөрвөн хөллөн талын тарган гэгчийн шар тарвага болон мөлхлөө. Зүгээр чүгүй ногоон өвч хэд хэд зулгаалаа. Тэгснээ хойд хөл дэрээ босож суугаад ийш тийшээхаран харан хэд хошгирлоо. Бүүр этгээд гажууд буюу өөртөө гай тарьж мэдэх юмныбараа харан “цог, цог, хог, хог,” хэмээн хашгирлаа. Тэгсэн чинь үргээд орчих юмныбараа байдаггүй... Тэрэхээр нь ямар нэг юмны чимээ авсан болж дөрвөн хөллөнгүүтээ“нүх” рүүгээ харайлаа. Яг нүхэндээ ордгийн даваан дээр газарт булсан хавх тасхийнбууц, нэг хөлий маань зуугаад авах нь тэр... Тэгээд өнөө тарвага чинь хөлдөө орсон хавхыг салгах гэж цөхөж ядах нь тэрдээ. Салдаг юм биш... Сүүлдээ хөл маань ч өвдсөн юм уу эсвэл таагүй хэрэг үйлдсэнээухаарсан ч юм уу, нэг бол айж эмээсэн үү орь дуу тавин уйлж гарах нь тэр дээ... /Зохиолч Д. Гармаагийн дурсамж/ТӨМ-3 Аавын тухай дурсамжХөөрхий, аав минь намайг мөн ч их эрхлүүлдэг байж дээ. Манайх морь уяна.Уясан морио улсын наадамд ч давхиулна. Би ч хурдан морь унадаг байлаа. Нэгюм санаанаас гардаггүй юм. Би бага л байсан даа. Манай сумын наадам болждээ янз нь. Тэгсэн чинь морь гарах юм боллоо. Аав ч санд мэнд мориныхо дэлсүүлийг боон эмээлийг маань тохож, олом жирмийг чангаллаа. Тэгээд намайгөргөөд л эмээл дээр тавив. Би ч гэж би дээ. Муухай эрх байсан юм билээ. Тэгтэлминий шээс хүрсэн юм уудаа. Аавдаа түүнээ хэлтэл хөөрхий минь аяганыхааадаалинг уудлан дунд гарын мөнгөн аягаа гарган ирж эмээл дээр байгаа над руутосон “Миний хүү, энэ аавынхаа аяганд шээчих. Ямар хамаа байна” гэдэгбайгаа. Би тэгээд тэр аяганд нь шээж л байсан даа... Хөөрхий минь минийшээсийг цаччихаад л аягаа өвөртөлчихөж байсан нь одоо ч нүдэнд харагдаадбайдаг юм. Одоо заримдаа, муу Бадарчийг аав маань буян дээрээ дэндүүтуйлуулж байгаа юу гэж боддог. Түүгээр ч барахгүй хэтэрхий эрхэлж байгаадбуянаа нимгэлчихсэн ч байх вия гэж айдаг юм шүү, хө. /яруу найрагч П. Бадарч/
  • ТӨМ-3 Хоол захиаллаа гэсэн бялуу байж. /Зохиолч С.Эрдэнийн дурсамж/ 1958 он. Анх би эх орныхоо хилийг алхаж Германд соёлоор харилцахтөлөвлөгөөний дагуу бүтэн сарын хугацаатай айлчлах болов. Тэгээд явлаа даа...Ганцаараа. Берлинд очлоо. Эхний өдөр дөө... Гэдэс ч нэлээд өлсч байна. Сайнхооллож авъя гэж бодоод буудлынхаа зоогийн газар орлоо... Миний бараанаар чэрвээхий зангиа зүүсэн хар костюмтай эр яаран ирж хоолны цэс өглөө. Өнөөцэсийн хуудсыг эргүүлээд үзсэн чинь дандаа германаараа хэвлэчихсэн юм.Миний мэддэг ганц ч үг алга. Тэгээд хоолны нэрийг нь орхиод үнийг нь харлаа.Хамгийн үнэтэй нь сайн хоол байгаа байх гэж бодлоо. Үзэж үзэж нэлээд үнэтэйнэг “хоол” заалаа. Өнөө үйлчлэгч чинь намайг нэг том харснаа яваад өглөө.Удсан ч үгүй өнөөх чинь, нэг том тосгууртай юм баруун гар дээрээ өндөр гэгч ньөргөчихсөн хүрээд ирлээ. Сүртэй гэдэг нь. Харсан чинь зургаа ч билүү, арванхоёр ч билүү хүний жигтэйхэн том бялуу аваад ирж. Үйлчлэгч маань өнөөхийг чинь миний ширээн дээр ёсорхуу гэгч нь тавиадтавтай хооллохыг ерөөх бололтой нэг юм хэлээд мэхэсхийн ёслоод явчихлаа...Одоо яах вэ? Орхиод явалтай биш. Гайхалтай юмныхаа хажуунаас нь дуртайдургүй хэлтлээд л амтархаж суулаа даа. Идээд идээд ганц хүн барахын аргагүй.Тэр зоогийн танхимд байгаа улс ер намайг юу гэж бодон харж суугаа бол гэхээснуруу халуу оргиж, даанч инээдэмтэй амьтан сууж харагдсан байх даа гэжболохоос одоо ч өөрийгөө өрөвдөн боддог юм. Харь газар хэл гэдэг хичнээн авралын тэнгэр байдгийг ёстой яс махаараамэдрэх шиг л болсон.ТӨМ-3
  • Ардын жүжигчин Д.Чимэд Осорын хүүгийн дурсамж...Аав маань “настай хүнээс хүүхэд юм горьддог” гээд орныхоо дэргэд жижигшүүгээнд үргэлж чихэр хадгалах, түүнээсээ өнөөх нус нь гоожсон хүүхэдбагачуудаа дайлдагсан. Ер нь хүүхэд гөлөг хоёрт их хайртай. Нэгэн удаатөөрсөн хав олоод хэд хоног тэжээхдээ сүрхий дассан юм санж. Эзэн нь олдожэргүүлж өгөх болоход ээж дүү нарын маань хамт хөл хөөрцөг болон бууз жигнэж,архи задлаад ерөөл хэлэх нь халаг болсон гэдэг. ... Бидний зүгээр сууж цаг дэмий нөхцөөх, залхуурч лазагнахад үнэхээрдургүйцдэгсэн. “Мандах нарны туяанд” кинонд тоглож Богд хааны музей дээрзурганд орж байх үедээ нэг өдөр гэртээ ирэхэд нь би унтаж таарав аа. Тэгэхэдих л бухимдаж “Чи үд дунд өмхийртлөө унтаж хэвтэхээр очиж гамингийн дүрд чболов тоглооч” гэж аашилж билээ. ... Аав минь би олон юм хөөж цаг их алдсан гэдэг сэн. Тэгээд ч бидэнд“Олон зүйл үү хөө, Нэг л зүйлийг тууштай барьж аваад үнэнч зүтгэ” гэж сургадагбайж билээ.ТӨМ-3 Б.Лхагвасүрэн “Ижийтэйгээ байхад баян байсан” дурсамжаас...Хамгийн анх ижийдээ зориулж “Ижийтэйгээ vзсэн наадам” шvлгээ бичсэн.Миний санаанаас гардаггvй нэг наадам байдаг юм. Тэр зун сумын наадамдижийтэйгээ хамт явсан. Би бодвол Мягмарнаран, Идэрбат эд нартай л тоглоодалга болчихсон байх. Орой харьсан хойно ижий “Єнєєдєр сумын наадам дээрхvvгээ алдчих шахлаа. Тєєрєєд” гэж билээ. Сумын наадам хvн тєєрєхєєр нvсэрболохгvй шvv дээ... Намайг хажуугаасаа салгахгvй. Би ч хvvхдvvдийн тоглоомноос олон удаахоцорсон доо. Хvvхдvvд гадаа шуугилдаад тоглож байхад би ижийгээ хараадхажууд нь сууж байдаг сан. Гаргах дургvй байх шиг болохоор нь би аяыг ньхараад сууж л байна. Бие нь гайгvй босч байвал намайг дагуулаад гадуурдэлгvvр, хоршоогоор явна. Би ижийгээсээ “Та ямар хvн байв” гэж асуудаг ч vгvй, ижий ч ярьдаггvйбайж. Хааяа нутгийн улсаа л ярихаас хэтрэхгvй. Бид хоёр юу ярьдаг ч байсанюм бvv мэд. Намайг ингэж болохгvй, ийм хvн болоорой гэж байсныг ньсанадаггvй юм. Ганц хvvхэд их даруулгатай хоёр том уулын дунд хавчуулагдсанжижигхэн толгод шиг л єсдєг. Тvvнээсээ ч болдог уу ганц хvvхэд их эртхэрсvvжиж, аминчхан, бас харамч болдог шиг байгаа юм.