Visie 2014
5 februari 2014

Door Bert Bruggink
Crisis op crisis
wanneer houdt het op?
Bert Bruggink
Chief Financial and Risk Officer
Rabobank
Grote veranderingen in 2008…

3
Agenda
• Kredietcrisis
• Financiële crisis
• Economische crisis
• Landencrisis
• Toezicht- en regelgevingscrisis
• Pensioe...
Kredietcrisis
Goedkoop krediet, dure huizen
• Lage rente 2002-2004
-

Weinig wanbetaling
Speurtocht rendement
Rommelhypoth...
Kredietcrisis
Securitisatie: tweedehands leningen
• Gebundelde pakketten leningen in aparte
BV’s (conduits, SPV, SIV, …)
•...
Financiële crisis
Van marktimplosies naar afboekingen
•

Betalingsproblemen subprime

•

ABCP-beleggers lopen weg

•

Liqu...
Financiële crisis
Eind 2008: Systeemrisico’s & nationalisaties
AIG aan de rand van de afgrond

Grote zakenbanken:
Bear Ste...
Financiële crisis
Alle registers open
• Liquiditeits-Tsunami centrale banken
• Staatskapitaal naar banken
• Nationalisatie...
Financiële crisis
Stabilisatie tot nu toe telkens tijdelijk
• Medio 2009 – medio 2011:
stabilisatie en herstel

Eurozone

...
Economische crisis
Na de Grote Recessie van 2009 …

11
Economische crisis
… het Langzame Herstel

12
Economische crisis
Mate van herstel zeer ongelijk verdeeld
220
200

index

Industriële productie, index, 2000=100
en expon...
Economische crisis
Mondiaal herstel trekt langzaam aan

– Opkomende markten blijven belangrijkste groeimotor. Zij blijven
...
Economische crisis
Herstel op verschillende snelheden

15
Landencrisis
Fors opgelopen staatsschulden
250

%-BBP

%-BBP

250

Bruto staatsschuld

200

200

150

NED

100

100

50

5...
Landencrisis
Geloofwaardigheidtekort & -overschot
Rente op 5 jaars staatsobligaties

%-punten

24

%-punten

24

21

21

1...
Landencrisis
Hoe is de domino te stoppen?

18
Landencrisis
Zorgelijke ‘State of the Union’
Landencrisis
Inmiddels wel echt herstel VS
huizenmarkt
% j-o-j

Woningen te koop
(verkoopmaanden)
15

25
20
15

12

10
5

...
Pensioencrisis
Bezuinigen op toezeggingen onvermijdelijk
• Gaat de rente (snel) weer omhoog?
• Mag met beursherstel worden...
Pensioencrisis
Rente is vaker lang laag geweest

22
Pensioencrisis
Int’l perspectief: dure toezeggingen
120

%

%

Netto inkomensvervanging (%) door pensioen
t.o.v. gemiddeld...
Pensioencrisis
Int’l perspectief: veelal staats-”gedekt”
120

Netto inkomensvervanging door pensioen
naar type pensioenvoo...
Pensioencrisis
Wie veel heeft, kan veel verliezen
% BBP

% BBP

Activa pensioenfondsen
% BBP (2011)

140

140

120

120

1...
Voedselcrisis
Voedselprijzen stevig omlaag
450

450

400

400

350

350

300

300

250

250

200

200

150

150

100

100
...
Voedselcrisis
Voedsel voor olie
400

$

$

160

350

140

300

120

250

100

200

80

150

60

100

40

50

20

0

0
99 0...
Voedselcrisis
Voedsel en vrede

“Food is the very basis of all reconstruction:
hunger and insecurity
are the worst enemies...
Voedselcrisis
Onrust Midden-Oosten / Arabische Liga
30%

34%

20%

35%

63%

36%
53%

37%

60%
24%
41%

aandeel voedselbes...
Voedselcrisis
Niet zomaar opgelost
Vraag blijft sterk groeien Aanbodgroei is uitdaging
• Opkomende markten

• Landbouwgron...
Crisis op crisis
Wanneer houdt het op?
• Jarenlange stagnatie huizenprijzen mogelijk
Inkomens onder druk. Bezuinigingsdruk...
Crisis op crisis
Foutenmarge is flinterdun
• Voor overheden in het algemeen
Overheidsschulden fors hoger t.o.v. voor de cr...
Economische Visie
Wankel perspectief

33
Economische Visie
Azië wordt steeds bepalender

34
Economische Visie
‘Tapering’ zal rentes verder omhoog duwen
%

%

10-jaars staatsrentes

7

7

6

6

5

5

4

4

3

3

2

...
Economische Visie
Effecten op kwetsbare opkomende markten
104

Index
2013=100

Financiële condities opkomende markten
Bern...
Economische Visie
Eurozone: asymmetrische herbalancering
% eurozone-BBP

% eurozone-BBP

3

3

2

2

1

1

0

0

-1

-1

-...
Economische Visie
Eurozone: kredietverlening blijft krimpen
%

14

Eurozone kredietverlening aan private sector, MFI's exc...
Economische Visie
Institutionele vormgeving nog niet volmaakt
• Aanscherping van de begrotingsdiscipline
– Stabiliteits- e...
Economische Visie
Nederland: midden in ‘lange stagnatie’
125
120

index

Index waarbij t=0 is hoogtepunt reële
economische...
Economische Visie
Nederland: belangrijkste handelspartners
16

%

Aandeel in de export van Nederlandse toegevoegde waarde
...
Economische Visie
Consumptie zwak ondanks netto vermogen
%-BBP

140

Pensioenvermogen en huishoudschuld, 2011

%-BBP

140
...
Economische Visie
Schuldafbouw nog niet begonnen
140

% BBP

% BBP

Schuld van huishoudens
als percentage van BBP

130

14...
Economische Visie
Woningmarkt: begin van broos herstel
x 1000

20

18
16
14
12
10
8
%
6
4
2
0
-2
-4

18
16
14
12
10
8

Aan...
Bekijk morgen de presentatie
op www.kennisvloer.nl
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Presentatie Visie 2014 met Bert Bruggink

96

Published on

Spreker Bert Bruggink, Chief Financial Officer, lid van de raad van bestuur Rabobank Nederland gaf tijdens Visie 2014 een verhelderende en inspirerende kijk op de ontwikkelingen in de Nederlandse economie en de economische/financiële verwachtingen van de Rabobank voor 2014 .

Published in: Business, Economy & Finance
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
96
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
3
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • Situatie 13K3
    Groen is zowel K2 als K3 positief
    Geel is K2 negatief, K3 positief
    Oranje is K2 positief, K3 negatief
    Rood is zowel K2 als K3 negatief
  • Situatie 13K3
    Groen is zowel K2 als K3 positief
    Geel is K2 negatief, K3 positief
    Oranje is K2 positief, K3 negatief
    Rood is zowel K2 als K3 negatief
  • Mondiale groei wordt in belangrijke mate gedreven door de opkomende markten, Azië in het bijzonder.
  • Het economisch herstel in de VS geeft aanleiding tot ‘tapering’ door de Fed, start in januari 2014.
    Sinds de eerste aankondiging hiervan door Bernanke op 22 mei 2013 geeft dit opwaartse rentedruk, zowel in VS als in mindere mate in Europa.
  • Mondiale liquiditeit wordt lager door Fed ‘tapering’, dit is met name voelbaar in de kwetsbare opkomende markten, zoals Zuid-Afrika, Turkije, India en Indonesië. Dit zijn landen die afhankelijk zijn van buitenlandse financiering en die sinds mei 2013 te maken hebben met: dalende beursindices, hogere rentes en dalende wisselkoersen.
  • Er vindt een asymmetrische herbalancering plaats in de eurozone:
    -Zuid-Europa zag haar tekorten sinds 2009 snel teruglopen. Dit kwam echter niet zozeer door hogere exportgroei, maar door een terugval van de importen. Dit is de pijnlijke manier van herbalancering, aangezien het niet gepaard gaat met een groei van de werkgelegenheid. De herbalancering is dus een direct gevolg van de bezuinigingsstrategie en private schuldafbouw.
    -Noord-Europa blijft hoge overschotten noteren, aangezien zij de binnenlandse vraag niet stimuleren.
    Vooruitkijkend zal Zuid-Europa de komende jaren moeten blijven doorgaan met bezuinigen en private schuldafbouw. Tezamen met zeer moeizame kredietverlening resulteert dit waarschijnlijk in een mager herstel in de komende jaren.
  • Kredietverlening krimpt sinds eind 2011. Krimp is het zwaarst in Zuid-Europa.
    Basel3 en bijv. de Asset Quality Review zullen ook de komende jaren druk blijven zetten op de kredietverlening, omdat de banken pogen hun kapitaalratio’s te versterken.
  • Er zijn belangrijke stappen gezet in de institutionele vormgeving van de eurozone, maar dit is tot op heden nog onvoldoende. Met name qua economische beleidscoördinatie en qua bankenunie gaan de huidige beleidsstappen niet ver genoeg.
    Belangrijkste kritiek op het huidige bankenunie-voorstel:
    -Doorbreekt de ‘link’ tussen overheden en banken niet geheel vanwege gedeeltelijke aanspraak op nationale resolutiemiddelen.
    -Nationale toezichthouders behouden een rol in de resolutiebeslissing, waardoor het gevaar bestaat dat ‘nationale kampioenbanken’ worden ontzien.
  • Belangrijkste reden voor de ‘lange stagnatie’ is het balansherstel dat dient plaats te vinden bij overheden, banken en huishoudens.
  • Export blijft de belangrijkste bron van groei voor de Nederlandse economie. Het is positief om te constateren dat onze belangrijkste handelspartners (in termen van toegevoegde waarde, nl. Duitsland, VK en VS) hun groei zien aantrekken in 2014.
  • Particuliere consumptie is de belangrijkste zwakte van de Nederlandse economie.
    Dit komt zowel door een daling van het reëel beschikbaar inkomen als door de bijzondere vermogenspositie van Nederlandse huishoudens. De netto vermogenspositie is weliswaar sterk, maar het vermogen zit voor een belangrijk deel ‘vast’ in pensioenen (en huizen). Hierdoor vormt dit vermogen geen buffer voor de daling van het beschikbaar inkomen en (hypotheek)schuldafbouw.
  • Afbouw van de hypotheekschuld als percentage BBP is nog niet begonnen (data t/m eind 2012). Dit is een belangrijke factor in onze verwachting dat de particuliere consumptie de komende jaren slechts geleidelijk zal herstellen.
  • Op de woningmarkt zien wij een begin van een herstel, met name in het aantal transacties. Wanneer de transatie-aantallen de komende maanden verder zullen toenemen, zal de prijs gedurende 2014 uiteindelijk volgen. Vanwege het nog grote gat tussen vraagprijs en transactieprijs zal een mogelijk prijsherstel slechts langzaam verlopen.
  • Presentatie Visie 2014 met Bert Bruggink

    1. 1. Visie 2014 5 februari 2014 Door Bert Bruggink
    2. 2. Crisis op crisis wanneer houdt het op? Bert Bruggink Chief Financial and Risk Officer Rabobank
    3. 3. Grote veranderingen in 2008… 3
    4. 4. Agenda • Kredietcrisis • Financiële crisis • Economische crisis • Landencrisis • Toezicht- en regelgevingscrisis • Pensioencrisis • Voedselcrisis • Bezuinigingscrisis? • Economische Visie 4
    5. 5. Kredietcrisis Goedkoop krediet, dure huizen • Lage rente 2002-2004 - Weinig wanbetaling Speurtocht rendement Rommelhypotheken Speculatie Stijgende huizenprijzen • Rentes omhoog 2004-2006… - Luchtbel geknapt - Betalingsproblemen subprime - ‘Resets’ dreef gedwongen verkoop • Sinds 2012 herstel vanuit zeer diep dal 5
    6. 6. Kredietcrisis Securitisatie: tweedehands leningen • Gebundelde pakketten leningen in aparte BV’s (conduits, SPV, SIV, …) • Risicomandjes met credit ratings • Laagste mandje eerst geraakt • Liquiditeitsrisico • Banken als sponsoren • $2500mrd uitgegeven in 2006 • $1900mrd in entiteiten • Waarvan ¼ subprime • Originate-to-distribute: Einde business model 6
    7. 7. Financiële crisis Van marktimplosies naar afboekingen • Betalingsproblemen subprime • ABCP-beleggers lopen weg • Liquiditeitsnood speciale vehikels • Spanning interbancaire geldmarkt • Onzekerheid en wantrouwen • Besmetting op financiële markten Top-10 verliezen en afboekingen banken Citigroup 112,2 Wachovia • Wat is de prijs? • Enorme afboekingen ($1000 miljard) • • Slachtoffers (NIBC, Northern Rock) Schaars kapitaal selectiever ingezet 101,9 Bank of America 69,6 Merrill Lynch 55,9 UBS 53,1 JPMorgan Chase 49,2 Washington Mutual 45,3 HSBC 42,2 Wells Fargo 32,8 Royal Bank of Scotland 31,9 Rabobank $ mrd 3,5 0 20 40 60 80 100 120
    8. 8. Financiële crisis Eind 2008: Systeemrisico’s & nationalisaties AIG aan de rand van de afgrond Grote zakenbanken: Bear Stearns weg, Lehman valt om, Merril Lynch fuseert, Morgan Stanley en Goldman Sachs worden ‘gewone’ banken  Einde business model 80 70 60 50 40 30 20 10 0 • okt dec feb apr jun aug • Fortis • • 30 (in euro) 25 20 • 15 10 5 0 mei 8 aug nov feb mei aug IJsland failliet na val Glitner, Landsbanki (IceSave), Kaupthing VS: $700mrd reddingsfonds Europa: > €1000mrd garanties; €190- €230mrd injecties Nederland: nationalisatie Fortis/ABN; €20mrd ‘stroppenpot’ voor kapitaalinjecties; €200mrd garantieregeling bancaire leningen
    9. 9. Financiële crisis Alle registers open • Liquiditeits-Tsunami centrale banken • Staatskapitaal naar banken • Nationalisaties • Opkoopregelingen • Garantieregelingen • Verstandige aanpassing boekhoudregels 9
    10. 10. Financiële crisis Stabilisatie tot nu toe telkens tijdelijk • Medio 2009 – medio 2011: stabilisatie en herstel Eurozone %-punt 4,5 %-punt 4,5 renteopslag 10 jr bedrijfsobligaties t.o.v. 10 jr staatsobligaties • (Gedeeltelijk) beursherstel 3,5 2,5 2,5 1,5 1,5 0,5 • Risicopremies in veel markten weer naar beneden 3,5 0,5 -0,5 -0,5 03 04 05 06 07 AAA • Maar: voornamelijk gedreven door extreem ruim monetair beleid • Veel (nieuwe) onzekerheden waaronder eurocrisis, traag herstel, ‘tapering’ impact op opkomende markten 1900 1800 1700 1600 1500 1400 1300 1200 1100 1000 900 800 700 600 2007 08 09 10 AA 11 12 13 A 14 BBB 600 Beursstabilisatie 550 500 450 400 350 300 250 200 150 2008 2009 2010 S&P 500 (l) 2011 2012 2013 AEX (r) 2014
    11. 11. Economische crisis Na de Grote Recessie van 2009 … 11
    12. 12. Economische crisis … het Langzame Herstel 12
    13. 13. Economische crisis Mate van herstel zeer ongelijk verdeeld 220 200 index Industriële productie, index, 2000=100 en exponentiële trendlijn voor 1991-heden index 220 200 180 180 160 160 140 140 120 120 100 100 80 80 00 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 Opkomende wereld Wereld Ontwikkelde wereld
    14. 14. Economische crisis Mondiaal herstel trekt langzaam aan – Opkomende markten blijven belangrijkste groeimotor. Zij blijven echter voorzichtig met groeistimulering – In westerse wereld moet het herstel vooral komen van de VS en in mindere mate het VK – Japan stimuleert korte termijn via ‘Abenomics’, maar lange termijn afhankelijk van structurele hervormingen – Groei eurozone broos en ongelijk verdeeld. Periferie nog altijd gebukt onder bezuinigingen en private schuldafbouw
    15. 15. Economische crisis Herstel op verschillende snelheden 15
    16. 16. Landencrisis Fors opgelopen staatsschulden 250 %-BBP %-BBP 250 Bruto staatsschuld 200 200 150 NED 100 100 50 50 0 16 150 0 2007 2013 (IMF raming)
    17. 17. Landencrisis Geloofwaardigheidtekort & -overschot Rente op 5 jaars staatsobligaties %-punten 24 %-punten 24 21 21 18 18 15 15 12 12 9 9 6 6 3 3 0 2009 0 2010 Nederland 2011 Ierland 2012 Portugal 2013 Italië 2014 Spanje
    18. 18. Landencrisis Hoe is de domino te stoppen? 18
    19. 19. Landencrisis Zorgelijke ‘State of the Union’
    20. 20. Landencrisis Inmiddels wel echt herstel VS huizenmarkt % j-o-j Woningen te koop (verkoopmaanden) 15 25 20 15 12 10 5 9 0 -5 6 -10 -15 3 -20 -25 0 00 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 Huizenprijzen (l) 20 Nieuw (r) Bestaand (r)
    21. 21. Pensioencrisis Bezuinigen op toezeggingen onvermijdelijk • Gaat de rente (snel) weer omhoog? • Mag met beursherstel worden gerekend? • Hoeveel ouder gaan we nog worden? • Verhoging AOW-leeftijd onvermijdelijk • Verhoging pensioenleeftijd eveneens • Verminderen toezeggingen (bijvoorbeeld: basis + variabel) • Lagere uitkering naarmate mensen ouder worden 21
    22. 22. Pensioencrisis Rente is vaker lang laag geweest 22
    23. 23. Pensioencrisis Int’l perspectief: dure toezeggingen 120 % % Netto inkomensvervanging (%) door pensioen t.o.v. gemiddeld inkomen 100 120 100 80 80 60 60 40 40 20 20 0 d a l n i F l a g u t r o P g r b m e x u L d a l n k e i r G j i k n a r F n g e w r o N d n a l r e s t i w Z d n a l s t i u D n d e w Z B ë i g l e e j n a p S k r a m n e D 23 k j i r n e t s o O n a l r d e N d n a l r e I ë i l a t I K V 0
    24. 24. Pensioencrisis Int’l perspectief: veelal staats-”gedekt” 120 Netto inkomensvervanging door pensioen naar type pensioenvoorziening % % 100 120 100 80 80 60 60 40 40 20 20 0 Vrijwillig privaat 24 Verplicht privaat n k r a m e D d n a l r e s t i w Z n a l r d e N n d e w Z d n a l r e I d n a l s t i u D n g e w r o N g r b m e x u L d a l n k e i r G k j i r n e t s o O j i k n a r F l a g u t r o P d a l n i F e j n a p S g l e B ë i ë i l a t I K V 0 Publiek
    25. 25. Pensioencrisis Wie veel heeft, kan veel verliezen % BBP % BBP Activa pensioenfondsen % BBP (2011) 140 140 120 120 100 100 80 80 60 60 40 40 20 20 R G R F U L E B T I T A E D O N T P S E E S Z N P J E I K D A C S U I F U A B G S I H C 25 0 L N 0
    26. 26. Voedselcrisis Voedselprijzen stevig omlaag 450 450 400 400 350 350 300 300 250 250 200 200 150 150 100 100 50 50 Voedselprijzen, ontwikkeling in USD, index 2005=100 0 0 05 06 07 Sojabonen 08 09 Tarwe 10 11 12 Mais 13 14 Rijst
    27. 27. Voedselcrisis Voedsel voor olie 400 $ $ 160 350 140 300 120 250 100 200 80 150 60 100 40 50 20 0 0 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 14 Graangewassen & oliezaden (l) 27 Ruwe Noordzeeolie (r)
    28. 28. Voedselcrisis Voedsel en vrede “Food is the very basis of all reconstruction: hunger and insecurity are the worst enemies of peace” George Marshall (1880 - 1959) Bron: Toespraak aan de Universiteit van Harvard, June 5, 1947, over het concept-Marshall Plan 28
    29. 29. Voedselcrisis Onrust Midden-Oosten / Arabische Liga 30% 34% 20% 35% 63% 36% 53% 37% 60% 24% 41% aandeel voedselbestedingen in beschikbaar inkomen (Nederland: 13,3%)
    30. 30. Voedselcrisis Niet zomaar opgelost Vraag blijft sterk groeien Aanbodgroei is uitdaging • Opkomende markten • Landbouwgrond schaars • Verstedelijking, welvaartsgroei & dieetvoorkeuren • Watervoorziening • Speculatie & monetair beleid • Lage voorraden & weersinvloeden  volatiele markt 30 • Biobrandstoffen
    31. 31. Crisis op crisis Wanneer houdt het op? • Jarenlange stagnatie huizenprijzen mogelijk Inkomens onder druk. Bezuinigingsdruk & HRA. • Lagere economische groei dan in het verleden Verhulde zegening: verkleint kans op volgende crisis • Alsnog handelsbarrières opgeworpen Pijn nu voelbaar bij bredere bevolking. Populistische maatregelen niet uit te sluiten. Currency wars. • Nieuwe euro-spanningen of Japan-crisis 31
    32. 32. Crisis op crisis Foutenmarge is flinterdun • Voor overheden in het algemeen Overheidsschulden fors hoger t.o.v. voor de crises • Voor Europese leiders in het bijzonder ‘Doormodderen’ drukt via sentiment zwaar op economie • Voor het bedrijfsleven en arbeidsmarkt Verliezen van Grote Recessie nog niet goedgemaakt. Op arbeidsmarkt dreigen verloren generaties te ontstaan. • Voor politici en toezichthouders Extra regels en heffingen voor financiële sector vanuit genoegdoening / gelegenheidsargumenten riskant
    33. 33. Economische Visie Wankel perspectief 33
    34. 34. Economische Visie Azië wordt steeds bepalender 34
    35. 35. Economische Visie ‘Tapering’ zal rentes verder omhoog duwen % % 10-jaars staatsrentes 7 7 6 6 5 5 4 4 3 3 2 2 1 1 0 0 07 08 09 VS 35 10 11 12 Eurozone 13 14
    36. 36. Economische Visie Effecten op kwetsbare opkomende markten 104 Index 2013=100 Financiële condities opkomende markten Bernanke's aankondiging 102 % 6,5 6,3 100 6,1 98 5,9 96 94 92 5,7 BBP (PPP) gewogen gemiddelde: BR, CL, CN, CZ, HU, IL, IN, KR, MX, MY, PH, PO, RU, TH, TR, ZA. 5,5 5,3 90 5,1 88 4,9 Wisselkoers vs USD (l) Staatsrente (10j, r) 36 Aandelenmarkt (l)
    37. 37. Economische Visie Eurozone: asymmetrische herbalancering % eurozone-BBP % eurozone-BBP 3 3 2 2 1 1 0 0 -1 -1 -2 Samenstelling van de lopende rekening van de betalingsbalans van de eurozone, vierkwartaalsgemiddelde -2 -3 -3 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 DE BeLuFnAt IT FR ES 37 NL EL PT IE SlSkMtCy
    38. 38. Economische Visie Eurozone: kredietverlening blijft krimpen % 14 Eurozone kredietverlening aan private sector, MFI's exclusief eurosysteem, seizoensgecorrigeerd % 3.5 12 3.0 10 2.5 8 2.0 6 1.5 4 1.0 2 0.5 0 0.0 -2 -0.5 -4 -1.0 04 05 06 07 08 3m/3m (r) 38 09 10 11 12 j-o-j (l) 13
    39. 39. Economische Visie Institutionele vormgeving nog niet volmaakt • Aanscherping van de begrotingsdiscipline – Stabiliteits- en Groeipact: minder politieke invloed – Fiscal Compact: structureel begrotingsevenwicht in grondwet vastleggen • Toevoeging van economische beleidscoördinatie – Europees semester : advisering budgettair en economisch – beleid Procedure voor macro-economische onevenwichtigheden • Bouwen aan de bankenunie – Strikter voor ‘nationale kampioenen’ – Resolutiemechanisme + fonds: breekt het de link? 39
    40. 40. Economische Visie Nederland: midden in ‘lange stagnatie’ 125 120 index Index waarbij t=0 is hoogtepunt reële economische activiteit voor recessie 115 index recessie jaren tachtig 125 120 115 110 110 105 105 100 100 95 Grote Depressie 90 Lange stagnatie 95 90 85 85 -5 -4 -3 -2 -1 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1930=100 40 2008=100 1980=100
    41. 41. Economische Visie Nederland: belangrijkste handelspartners 16 % Aandeel in de export van Nederlandse toegevoegde waarde % 16 14 14 12 12 10 10 8 8 6 6 4 4 2 2 0 0 Toegevoegde waarde 41
    42. 42. Economische Visie Consumptie zwak ondanks netto vermogen %-BBP 140 Pensioenvermogen en huishoudschuld, 2011 %-BBP 140 120 120 100 100 80 80 60 60 40 40 20 20 0 0 NL DK GB IE US NO PT ES LU BE DE FI FR GR AT IT bruto huishoudschuld 42 pensioenvermogen tweede pijler
    43. 43. Economische Visie Schuldafbouw nog niet begonnen 140 % BBP % BBP Schuld van huishoudens als percentage van BBP 130 140 130 120 120 110 110 100 100 90 90 80 80 70 70 60 60 50 50 40 40 90 92 94 Nederland 43 96 98 00 02 04 Verenigd Koninkrijk 06 08 10 12 Verenigde Staten
    44. 44. Economische Visie Woningmarkt: begin van broos herstel x 1000 20 18 16 14 12 10 8 % 6 4 2 0 -2 -4 18 16 14 12 10 8 Aantal transacties, seizoensgecorrigeerd 12-maands gemiddelde 6 4 2 PBK index, seizoensgecorrigeerd, verandering van 3-maands gemiddeld t.o.v de vorige 3 maanden 0 03 04 05 06 07 08 Prijsontwikkeling 44 09 10 11 12 13 Transacties
    45. 45. Bekijk morgen de presentatie op www.kennisvloer.nl
    1. A particular slide catching your eye?

      Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

    ×