PANDUAN AMALAN  PENGAJARAN & PEMBELAJARAN    BERKESAN                 Penyunting        MOHAMED AMIN EMBI                 ...
PrakataMemang tidak dapat dinafikan bahawa Institut Pengajian Tinggi yangmempunyai kepimpinan yang efektif, tenaga akademik...
Bab                        Tajuk                       Muka                                                         SuratP...
Bab 12   Pengendalian Forum Atas Talian             177         Supyan HussinBab 13   Pengendalian Kuiz Atas Talian       ...
Prof. Tan Sri Dato’ Dr. Sharifah Hapsah Syed Hasan Shahabudin                merupakan Naib Canselor, UKM dan pernah      ...
Profesor Ir. Dr. Wan Hamidon Wan Badaruzzaman merupakan                seorang profesor bidang Kejuruteraan Struktur,     ...
Prof. Dr. Ima Nirwana Soelaiman adalah Ketua Jabatan            Farmakologi, Fakulti Perubatan UKM dan juga            mer...
Prof. Madya Dr. Norzaini Azman merupakan Felo Penyelidik                  di Institut Penyelidikan Pengajian Tinggi Negara...
Prof. Madya Datin Dr. Norizan Abdul Razak merupakan Ketua             Pusat Kajian E-Komuniti di Fakulti Sains Sosial     ...
Dr. Rosadah Abd Majid merupakan Ketua Unit Pusat Permata             Pintar Negara UKM. Sebelum ini beliau pernah         ...
BAB 1 Pembentukan Program Pengajian Berdasarkan       Kerangka Kelayakan MalaysiaSharifah Hapsah Syed Hasan Shahabudin dan...
penilian kemahiran terutama yang berkaitan dengan kelayakan    profesional.•   Tiada mekanisme untuk menyokong dan mewujud...
IPTA. Bagi IPTS, syarat-syarat yang dikenakan oleh LAN adalahmandatori manakala jaminan kualiti untuk IPTA hanya bersifat ...
Draf pertama telah diedarkan kepada semua pihak berkepentingan danbadan petugas yang terdiri dari:   • Semua universiti aw...
Kewujudan internet jalur lebar juga telah membuka luas duniapendidikan. Kini rakyat Malaysia boleh mendaftar dengan univer...
dan antara negara. Apabila ia berjalan dan berkuatkuasa sepenuhnyadijangka ia akan dapat menghasilkan perkara-perkara beri...
Jadual 1.1 Struktur Kerangka Kelayakan Malaysia             Aras Kredit    Profesional    Teknikal Kemahiran Pembelajaran ...
Gambarajah 1.1 Laluan Pembelajaran                     (Sumber: Sharifah Hapsah)Kredit KKM        Sebelum KKM diwujudkan, ...
berpusatkan pelajar juga diberikan nilai yang kecil berbanding dengankuliah. Sebagai contoh, kerja dua jam seminggu dalam ...
Faedah Sistem Kredit KKM        Sistem kredit KKM banyak memberikan faedah termasukmenghadkan beban pembelajaran untuk mem...
•   Berkebolehan mendapatkan dan menggunakan data dan maklumat    untuk menyelesaikan masalah serta membuat keputusan yang...
berkaitan teori dan amalan profesional.•    Menghasilkan disertasi, tesis atau portfolio yang dinilai dengan     standard ...
ini dilakukan kerana mereka berhadapan dengan saingan graduan dariNegeri Cina yang lebih cemerlang dari segi akademik dan ...
Objektif program perlu sejajar dengan matlamat pendidikan,visi dan misi UKM. Semasa penggubalan, semua pihak berkepentinga...
menetapkan supaya semua program pengajian pada aras 6 merangkumilapan bidang berikut:1.     Penguasaan ilmu dari segi keda...
Hasilnya amat memberangsangkan. Walaupun universiti ini tidakdikenali ramai, tetapi di United Kingdom, ia telah mencapai k...
4.      Membuat analisis kritikal, penilaian dan sintesis idea baru dan        kompleks;5.      Berkomunikasi dengan rakan...
Visi dan Misi ini menuntut kita bekerja bersungguh-sungguh melahirkangraduan berilmu, berinovasi, membentuk masyarakat din...
Gambarajah 1.2 Rekabentuk Kurikulum Melibatkan Pengalaman                      Pembelajaran MenyeluruhPencapaian pelajar t...
Domain Ciri Boleh Ukur “Berkepimpinan”5.    Boleh berkomunikasi dan berinteraksi dalam pasukan.6.    Mempunyai kepimpinan ...
digunakan untuk menilai pelajar melalui pemerhatian ketika merekamenjalankan aktiviti-aktiviti tertentu.         Penilaian...
Staf Akademik        Staf akademik adalah amat penting dalam perlaksanaan sesuatuprogram. Ia perlu diwujudkan dari peringk...
Kepimpinan, Tadbir Urus dan Pentadbiran        Sesuatu program mesti mempunyai kepimpinan yang jelassupaya semua aktiviti ...
kitaran atau pusingan satu semester, setahun dan lima tahun sepertiyang ditunjukkan dalam Gambarajah 1.3.            Gamba...
RujukanSharifah Hapsah. 2007. MQF. Bengkel Jaminan Kualiti. UKM Bangi.Bacaan TambahanCode of Practice for Program Accredit...
26
BAB 2   Pendekatan Pembelajaran Berasaskan Hasil                   (PHB)                 Wan Hamidon Wan BadaruzzamanPenge...
dengan mengamalkan Penambahbaikan Kualiti Berterusan (CQI)dan langkah jaminan kualiti di bawah Kerangka Kelayakan Malaysia...
PBH        PBH merupakan singkatan kepada Pendekatan PembelajaranBerasaskan Hasil. PBH mengalih fokus daripada input dan p...
Keseluruhan proses pendidikan dari sudut rekabentuk kurikulum,kaedah pengajaran dan pembelajaran, kaedah pengukuran dan pe...
•    Program akan menghasilkan graduan yang akan menjadi        Jurutera Awam mampu menjalankan penyelidikan dalam        ...
pengajian. HP harus menyumbang kepada pencapaian OP, dan jelasditerapkan di dalam struktur pembelajaran dan kurikulum. Pen...
Gambarajah 2.1: Domain HP KKMTiga belas KG yang ditetapkan oleh UKM ialah:   KG1: Tanggungjawab Sosial.   KG2: Menghargai ...
Seperti OP, pernyataan-pernyataan HP program haruslah digubalmelalui proses perundingan dengan pihak-pihak berkepentingan ...
‘Students of an engineering programme are expected to attain thefollowing:(i)      ability to acquire and apply knowledge ...
Jadual 2.1 memberikan contoh HP bagi program KejuruteraanAwam & Struktur, Fakulti Kejuruteraan & Alam Bina, UKM yangdisasa...
Hasil Pembelajaran Kursus (HPK)HPK adalah pernyataan tentang kebolehan atau apa yang bolehdilakukan oleh pelajar semasa da...
Gambarajah 2.3: Hirarki Keperluan Pihak-Pihak Berkepentingan, OP,                HP, Rekabentuk Kurikulum dan HPK    Gamba...
Penambahbaikan Berterusan (CQI)     Suasana pembelajaran perlu sentiasa menitikberatkanpenambahbaikan kualiti berterusan (...
Basri, H., Che Man, A.B., Wan Badaruzzaman, W.H and Nor, M.J.M.,    2004. Malaysia and the Washington Accord: What it take...
Wan Hamidon Wan Badaruzzaman and Megat Johari Megat Mohd   Noor, 2009. Academic Excellence with Focus on Sustainable   Dev...
42
BAB 3    Pembentukan Hasil Pembelajaran Kursus                       Rosadah Abdul MajidPengenalan        Apabila seseoran...
kepada domain pembelajaran pelajar dan bukan domain pengajaran.Ini kerana pengendalian kursus perlu difikirkan dan dirancan...
4     Analisis (kepada struktur   Mengurus sistem        Penyampaian /      atau unsur)                 nilai peribadi    ...
3    Aplikasi   Menggunakan atau     Menggunakan           menggunakan                mengaplikasi ilmu,   teori secara pr...
6.    Penilaian    Menaksir               Mengkaji semula          mengkaji semula                   keberkesanan         ...
Jadual 3.3: Domain AfektifTahap   Kategori atau   Huraian           Contoh aktiviti      Kata kunci        Tahap          ...
3.     Nilai            Memberi nilai      Membuat              Berhujah, mencabar,                        dan menyatakan ...
Jadual 3.4: Domain PsikomotorTahap Kategori atau   Huraian      Contoh aktiviti          Kata kunci      Tahap           T...
5     Semulajadi       Secara           Mendefinisikan       Merekabentuk,      (Naturalization) otomatik,        matlamat,...
Jadual 3.5: Padanan Hasil Pembelajaran Program dengan HasilPembelajaran KursusHasil Pembelajaran      Kursus              ...
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi

12,449 views
12,226 views

Published on

Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Prof. Dr. Mohamed Amin Embi

Published in: Education
3 Comments
7 Likes
Statistics
Notes
  • terima kasih atas perkongsian
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  •    Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • - URUS SRP, NIK BEACUKIA PENERBITAN BARU
    - URUS SRP, NIK BEACUKAI DITOLAK.
    - URUS SRP, NIK BEACUKAI DIBLOKIR
    - URUS SRP, NIK BEACUKAI PINDAH ALAMAT,

    URUS IZIN USAHA:
    - URUS PENDIRIAN PT – Jakarta, Bekasi, Depok, Tangerang, Krawang, Bandung
    - URUS PENDIRIAN PMA – Jakarta, Bekasi, Depok, Tangerang, Krawang, Bandung
    - URUS PENDIRIAN CV – Jakarta, Bekasi, Depok, Tangerang, Krawang, Bandung
    - URUS APIU – Jakarta, Bekasi, Depok, Tangerang, Krawang, Bandung – Jakarta, Bekasi, Depok, Tangerang, Krawang, Bandung
    - URUS APIP – Jakarta, Bekasi, Depok, Tangerang, Krawang, Bandung
    - URUS NPIK – Seluruh Indonesia
    - URUS NIK BEACUKAI – Seluruh Indonesia
    - Urus IT Plastik
    - Urus IT CAKRAM OPTIK
    - Urus IT KOSMETIK
    - Urus IT ALAS KAKI
    - Urus IT MAKANAN DAN MINUMAN
    - Urus IT MAINAN ANAK-ANAK
    - Urus IT ELEKTRONIKA
    - Urus IT OBAT TRADISIONAL DAN HERBAL
    - Urus IT PRODUK MAKANAN DAN MINUMAN
    - Urus Izin Prinsip
    -Urus SIUP.
    -Urus TDP
    -Dll

    PT. LEGALITAS SARANAIZIN INDONESIA.
    Gedung Maya Indah Lt 2 Jakarta Pusat 10450
    Telp. 021-3142566
    Fax. 021-3928113
    HP. 081385042000
    Flexi. 021-70940216
    Website: http://www.saranaijin.com
    Email legal@saranaizin.com
    Pin BB 2262D175
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
No Downloads
Views
Total views
12,449
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
890
Comments
3
Likes
7
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Panduan Amalan Pengajaran & Pembelajaran Berkesan suntingan Mohamed Amin Embi

  1. 1. PANDUAN AMALAN PENGAJARAN & PEMBELAJARAN BERKESAN Penyunting MOHAMED AMIN EMBI I
  2. 2. PrakataMemang tidak dapat dinafikan bahawa Institut Pengajian Tinggi yangmempunyai kepimpinan yang efektif, tenaga akademik yang tersohor sertaprofesional, kemudahan pengajaran dan pembelajaran yang terkini, bakalgraduan yang berkualiti serta silabus yang relevan akan lebih berdaya saingdalam menghadapi persaingan global yang semakin mencabar. Sehubunganitu, sebagai usaha untuk mewujudkan program pengajian yang berkualiti, UKMamat serius melaksanakan Kerangka Kelayakan Malaysia (KKM) yang memberipenekanan kepada pendidikan berasaskan hasil pembelajaran (OBE). Bagimenjayakan hasrat ini, buku ‘Panduan Amalan Pengajaran dan PembelajaranBerkesan’ ini disunting sebagai bahan bacaan asas untuk dijadikan panduankepada setiap warga akademik di UKM. Buku ini dibahagikan kepada limabahagian yang difikirkan penting bagi pengendalian kursus setiap programpengajian di UKM. Bahagian pertama berkaitan dengan PembangunanKurikulum Pengajian Tinggi yang merangkumi aspek pembentukan programberdasarkan KKM, pendekatan OBE, pembentukan hasil pembelajaran kursusserta penentuan jam pembelajaran pelajar (SLT). Bahagian kedua akanmenghuraikan pelbagai Pendekatan Pengajaran dan Pembelajaran termasukpembelajaran dewasa, pembelajaran kolaboratif dan koperatif, pembelajaranberasaskan masalah (PBL) dan pembelajaran berasaskan projek. Bahagianketiga pula memperihalkan tentang Teknologi Pengajaran dan Pembelajaranyang meliputi aspek reka bentuk instruksi (ID dan e-Pembelajaran) termasukpengendalian forum dan kuiz atas talian. Bahagian keempat membincangkankepentingan Penaksiran dan Penilaian; manakala bahagian kelima membahaskantentang Pendekatan Humanistik dalam Pengajaran dan Pembelajaran.Saya ingin mengambil kesempatan ini merakamkan ucapan terima kasih kepadaProf. Ir. Dr. Riza Atiq Abdullah, Pengarah, PPA kerana memberi kepercayaankepada saya untuk menyunting karya ini bagi manfaat warga akademik UKM.Saya juga ingin mengucapkan tahniah dan syabas kepada semua penulis yangsudi berkongsi kepakaran serta pengalaman masing-masing melalui penulisanbab dalam bentuk yang santai dan mudah dibaca. Tidak lupa juga kepadasemua staf PPA yang terlibat secara langsung atau tidak langsung menerbitkanbuku ini.Prof. Dr. Mohamed Amin EmbiPusat Pembangunan AkademikII
  3. 3. Bab Tajuk Muka SuratPrakata IIBahagian 1Pembangunan Kurikulum Pengajian TinggiBab 1 Pembentukan Program Pengajian Berdasarkan 1 Kerangka Kelayakan Malaysia Sharifah Hapsah Syed Hasan Shahabudin & Riza Atiq O.K RahmatBab 2 Pendekatan Pembelajaran Berasaskan Hasil 27 Wan Hamidon Wan BadaruzzamanBab 3 Pembentukan Hasil Pembelajaran Kursus 43 Rosadah Abdul MajidBab 4 Penentuan Jam Pembelajaran Pelajar 57 Ab. Halim TamuriBahagian 2Pendekatan Pengajaran & PembelajaranBab 5 Pembelajaran Dewasa 67 Norzaini AzmanBab 6 Pembelajaran Kolaboratif & Koperatif 93 Saemah RahmanBab 7 Pembelajaran Berasaskan Masalah 107 Nabishah MohamadBab 8 Pembelajaran Berasaskan Projek 117 Ruhizan Mohd YassinBahagian 3Teknologi Pengajaran dan PembelajaranBab 9 Reka Bentuk Instruksi 133 Norazah Mohd NordinBab 10 Pemilihan & Penilaian Bahan Sumber Pendidikan 151 Mohd. Arif IsmailBab 11 Pelaksanaan e-Pembelajaran Menggunakan SPIN 161 Mohamed Amin Embi III
  4. 4. Bab 12 Pengendalian Forum Atas Talian 177 Supyan HussinBab 13 Pengendalian Kuiz Atas Talian 189 Norizan Abd. RazakBahagian 4Penaksiran & PenilaianBab 14 Bentuk Penilaian 201 Ima Nirwana SoelaimanBab 15 Penilaian Berdasarkan Hasil Pembelajaran 215 Abdul Wahab MohammadBab 16 Penilaian Berasaskan Kompetensi 225 Nabishah MohamadBahagian 5Pendekatan Humanistik dalam Pengajaran & PembelajaranBab 17 Motivasi dalam Pengajaran & Pembelajaran 233 Salleh AmatBab 18 Bimbingan & Mentoran 247 Zuria MahmudBab 19 Profesionalisme dalam Pengajaran & 265 Pembelajaran Khairul Anwar MastorIV
  5. 5. Prof. Tan Sri Dato’ Dr. Sharifah Hapsah Syed Hasan Shahabudin merupakan Naib Canselor, UKM dan pernah memegang jawatan sebagai Pengarah Bahagian Jaminan Kualiti, Kementerian Pengajian Tinggi serta Ketua Pegawai Eksekutif Lembaga Akreditasi Negara. Beliau telah memberi sepenuh perhatian dan masanya dalam bidang perkembangan pendidikanperubatan dan piawaian kualiti dalam pengajian tinggi. Beliau telahdiberi kepercayaan untuk pembangunan rangka kerja mengikutundang-undang untuk jaminan kualiti di Malaysia.Prof. Ir. Dr. Riza Atiq Bin Orang Kaya Rahmat merupakan Pengarah Pusat Pembangunan Akademik, UKM dan pensyarah dalam bidang kejuruteraan pengangkutan di Fakulti Kejuruteraan & Alam Bina, UKM. Pengalaman beliau dalam pembangunan kurikulum dan akreditasi tidak dapat dinafikan malahan sering dijemput oleh IPT lain untuk mendapatkan nasihat bagi menggubal programpengajian bersesuaian dengan Kerangka Kelayakan Malaysia.Prof. Dr. Mohamed Amin Embi merupakan Timbalan Pengarah (e-Pembelajaran) di Pusat Pembangunan Akademik, UKM. Sebagai pensyarah di Fakulti Pendidikan UKM, beliau adalah pakar dalam bidang m-pembelajaran dan e-pembelajaran. Beliau adalah penerima sulung Anugerah Akademik Negara 2006 (Kategori Pengajaran). V
  6. 6. Profesor Ir. Dr. Wan Hamidon Wan Badaruzzaman merupakan seorang profesor bidang Kejuruteraan Struktur, Fakulti Kejuruteraan & Alam Bina, UKM. Beliau kini dipinjamkan sebagai Ketua Pegawai Eksekutif, UKM Perunding Kejuruteraan & Arkitek Sdn. Bhd. Beliau telah banyak menyumbangkan masa untuk membantu Lembaga Jurutera Malaysia (LJM) didalam kejayaan mencapai status ahli penuh Washington Accord (WA),satu-satunya Negara OIC yang menjadi ahli penuh WA. Beliau jugapernah menjadi Ahli EAC dan pemangku Pengarah EAD. Beliaukini merupakan seorang Pengarah Bersekutu, Jabatan AkreditasiKejuruteraan (EAD), LJM.Prof. Ir. Dr. Abdul Wahab Mohammad merupakan Pengarah Pejabat Hubungan Industri UKM. Sebagai pensyarah dalam bidang kejuruteraan kimia, penyelidikan beliau tertumpu kepada teknologi membran dan pemisahan. Beliau juga merupakan mantan ahli Lembaga Akreditasi Kejuruteraan di Lembaga Jurutera Malaysia dan Ahli Lembaga Penasihat program berkaitan kejuruteraankimia di Universiti Malaysia Perlis dan Universiti Malaysia Pahang.Prof. Dr. Nabishah Mohamad yang merupakan pakar dalam bidang Fisiologi Perubatan merupakan Ketua Jabatan Pendidikan Perubatan, UKM. Beliau telah mengikuti kursus Pembelajaran-Berasaskan Masalah (PBL) di dalam dan luar negara untuk meningkatkan pengetahuan dan kemahiran dalam bidang pendidikan perubatan. Dengan penubuhan MQA, beliau telahdilantik menjadi Ahli Jawatankuasa Akreditasi MQA dalam bidangPerubatan dan Kesihatan mulai November 2007.VI
  7. 7. Prof. Dr. Ima Nirwana Soelaiman adalah Ketua Jabatan Farmakologi, Fakulti Perubatan UKM dan juga merupakan Pengerusi, Jawatankuasa Penilaian Pelajar Kurikulum Integrasi, Fakulti Perubatan, UKM sejak tahun 2004. Beliau giat menjalankan penyelidikan dalam bidang metabolisme tulang dan osteoporosis serta toksisiti ke atas bahan-bahan semulajadi.Prof. Madya Dr. Khairul Anwar Mastor merupakan Pengarah Pusat Pengajian Umum, UKM dan berkepakaran dalam bidang penilaian dan pembangunan sahsiah. Beliau pernah dilantik sebagai Sarjana Pelawat di Washington State University, Penyelidik Pelawat di National Institute of Aging (NIA), NIH, Maryland, USA, Sarjana Pelawat di Humboldt University,Berlin, Germany dan Sarjana Pelawat Fulbright di University ofIllinois, Urbana-Champaign, Illinois, USA.Prof. Madya Dr. Ab. Halim Tamuri adalah pensyarah dalam bidang pendidikan Islam di Fakulti Pendidikan, UKM. Penyelidikan beliau tertumpu kepada pedagogi dan pembangunan modul pengajaran dan pembelajaran pendidikan Islam. Beliau telah dilantik sebagai Pengerusi Jawatankuasa Penilai Buku Teks Kementerian Pelajaran Malaysia, pakarrujuk Lembaga Peperiksaan Malaysia, ahli lembaga pengajian untukprogram Sarjanamuda Pendidikan (Pendidikan Islam dan al-Quran)untuk UPSI, UDM, UIAM, USIM dan KUIS. VII
  8. 8. Prof. Madya Dr. Norzaini Azman merupakan Felo Penyelidik di Institut Penyelidikan Pengajian Tinggi Negara (IPPTN), USM dan Institut Alam Sekitar & Pembangunan (LESTARI), UKM. Beliau adalah pensyarah di Fakulti Pendidikan, UKM dan penyelidikan beliau tertumpu kepada profesion akademik, pengantarabangsaan, polisi dan governansserta kelestarian dalam Pendidikan Tinggi.Prof. Madya Dr. Ruhizan Mohammad Yasin merupakan pensyarah dan Timbalan Dekan (Penyelidikan dan Hubungan Masyarakat) di Fakulti Pendidikan, UKM. Beliau merupakan pakar dalam bidang Pendidikan Teknologi dan Vokasional.Prof. Madya Dr. Supyan Hussin merupakan pensyarah di Pusat Pengajian Bahasa dan Linguistik, Fakulti Sains Sosial dan Kemanusiaan, UKM. Beliau pernah berkhidmat sebagai Felo Kanan di Institut Alam dan Tamadun Melayu, UKM serta terlibat dalam pembinaan Portal Malaycivilization.com. Kepakaran beliau dalam bidang pendidikan bahasa dan teknologi danpengkhususan dalam latihan perguruan, pembelajaran atas talian,dan pembelajaran bahasa berbantukan komputer.VIII
  9. 9. Prof. Madya Datin Dr. Norizan Abdul Razak merupakan Ketua Pusat Kajian E-Komuniti di Fakulti Sains Sosial dan Kemanusiaan, UKM. Beliau giat menjalankan penyelidikan berkaitan e-pembelajaran, pembelajaran bahasa berbantukan komputer dan impak teknologi maklumat dan komunikasi kepada masyarakat.Prof. Madya Dr. Zuria Mahmud bertugas sebagai pensyarah dan Timbalan Dekan Siswazah dan Pengantarabangsaan di Fakulti Pendidikan, UKM. Bidang penyelidikan dan penerbitan beliau adalah pembinaan insan psikodinamik yang merangkumi strategi kaunseling, isu-isu keluarga, serta kepelbagaian pelajar.Prof. Madya Dr Saemah Rahman merupakan Timbalan Dekan (Prasiswazah Alumni) di Fakulti Pendidikan, UKM. Beliau merupakan pakar rujuk dalam bidang Psikilogi Pendidikan di Jabatan Asas Pendidikan, Fakulti Pendidikan, UKM.Prof. Madya Dr. Norazah Mohd. Nordin merupakan Penyelaras Program Sarjanamuda Pendidikan Sains di Fakulti Pendidikan, UKM dan pakar dalam bidang teknologi maklumat dalam pendidikan. Penyelidikan beliau tertumpu kepada integrasi teknologi maklumat dan komunikasi dalam pengajaran dan pembelajaran serta reka bentuk pengajaran bagi e-pembelajaran. IX
  10. 10. Dr. Rosadah Abd Majid merupakan Ketua Unit Pusat Permata Pintar Negara UKM. Sebelum ini beliau pernah memegang jawatan sebagai Timbalan Pengarah (Perkembangan & Inovasi Kurikulum PPA, UKM. Beliau adalah pensyarah di Fakulti Pendidikan UKM dalam bidang pendidikan khas: pengkhususan pemulihan, dan pintar cerdas berbakat.Dr. Mohd. Arif Ismail merupakan Timbalan Pengarah (Ko-Kurikulum) Pusat Perkembangan Pelajar, UKM. Beliau adalah pakar dalam bidang Teknologi Pendidikan, Fakulti Pendidikan, UKM dan banyak menjalankan penyelidikan dalam bidang sumber dan teknologi maklumat. Beliau merupakan Presiden, Persatuan Teknologi Pendidikan Malaysia,Kementerian Pelajaran Malaysia dan juga adalah Penyelaras ProgramBadan Beruniform, Pusat Perkembangan Pelajar, UKM.Dr. Salleh Amat merupakan Timbalan Pengarah (Latihan & Perkembangan Akademik) di Pusat Pembangunan Akademik, UKM. Beliau adalah pensyarah di Fakulti Pendidikan, UKM. Pengkhususan beliau adalah dalam bidang bimbingan dan kaunseling dengan tumpuan kepada pengurusan personalia pelajar institusi pengajian tinggi.X
  11. 11. BAB 1 Pembentukan Program Pengajian Berdasarkan Kerangka Kelayakan MalaysiaSharifah Hapsah Syed Hasan Shahabudin dan Riza Atiq O. K. RahmatSejarah Kerangka Kelayakan Malaysia Pada pertengahan tahun 1990an, kerajaan telahmemperkenalkan dasar liberalisasi, pendemokrasian dan pendidikanswasta serta pembelajaran rentas sempadan. Pendidikan swasta telahdilihat sebagai juzuk integral pengajian tinggi dari segi penambahanpeluang dan memperkaya pengalaman mendidikan di Malaysia.Sehubungan dengan ini, pada tahun 1996 telah diperkenalkan AktaInstitusi Pengajian Tinggi Swasta. Pada tahun yang sama jugadiperkenalkan Akta Lembaga Akreditasi Negara yang memberi kuasamengesyorkan kelulusan sesuatu program pengajian kepada MenteriPengajian Tinggi. Akta Majlis Pendidikan Tinggi Negara juga telahditubuhkan pada tahun ini bagi tujuan memberikan nasihat bukansahaja kepada institusi pengajian tinggi swasta tetapi juga kepadainstitusi pengajian tinggi awam.Walaupun tiga akta telah diperkenalkan, masih terdapat beberapakelemahan yang ketara. Di antara kelemahan-kelemahan itu ialah:• Kurang telus dari segi kelayakan dan persijilan seperti kekaburan dalam aras kelulusan, tiada kefahaman yang seragam mengenai takrif kredit. Takrif berbeza-beza dari satu institusi dengan institusi yang lain.• Aras kelayakan ditentukan hanya dengan menggunakan jumlah kredit program pengajian berkenaan.• Kekaburan dalam pensijilan kelayakan yang memerlukan 1
  12. 12. penilian kemahiran terutama yang berkaitan dengan kelayakan profesional.• Tiada mekanisme untuk menyokong dan mewujudkan dasar pembelajaran sepanjang hayat. Satu kriteria dan prosedur diperlukan untuk mengakui pembelajaran terdahulu dan pengalaman.• Wujudnya perbezaan dan pemisahan antara institusi pengajian awam dan swasta.Penubuhan Lembaga Akreditasi Negara (LAN) LAN telah ditubuhkan berikutan penguatkuasaan AktaLembaga Akreditasi Negara pada tahun 1996. Ia mengawal kualitidan perjalanan program pengajian tinggi yang ditawarkan oleh pihakswasta. Semua institusi pengajian swasta mesti melalui dua prosesuntuk menjalankan sesuatu program, iaitu:• Kelulusan program pengajian• Pensijilan standardPensijilan standard pula melibatkan dua peringkat iaitu:• Sijil standard minimum• Sijil akreditasiMasalah timbul kerana tiada garis panduan berkenaan standard yangdigunakan, sangat subjektif dan tiada penanda aras.Jaminan Kualiti Institusi Pengajian Tinggi Awam (IPTA) Pada tahun 2002, Bahagian Jaminan Kualiti telah ditubuhkan dibawah Kementerian Pengajian Tinggi bagi menambahkan keyakinankepada standard kelayakan dan penyampaian program-programpengajian di IPTA. Ini telah mewujudkan dua sistem jaminan kualiti,satu untuk institusi pengajian tinggi swasta (IPTS) dan satu lagi untuk2
  13. 13. IPTA. Bagi IPTS, syarat-syarat yang dikenakan oleh LAN adalahmandatori manakala jaminan kualiti untuk IPTA hanya bersifat dasar,tidak mandatori. Audit program dan institusi oleh Bahagian JaminanKualiti adalah bertujuan untuk penambahbaikan kualiti berterusan.Penekanan kepada pembinaan kapasiti untuk membina budayapenambahbaikan kualiti yang berterusan.Kewujudan Kerangka Kelayakan Malaysia (KKM) Pada tahun 2004, Kabinet Malaysia telah membuat satukeputusan yang bersejarah yang melibatkan perkara berikut:• Penstrukturan semula LAN dan Bahagian Jaminan Kualiti.• Mengguna pakai amalan terbaik antarabangsa yang berkaitan dengan jaminan kualiti, termasuk pembentukan Kerangka Kelayakan Malaysia.• Mengitegrasikan jaminan kualiti bagi IPTA dan IPTS, termasuk pendidikan teknikal dan vokasional.Pada 24 Februari 2006, satu Pasukan Petugas di bawah KementerianPengajian Tinggi telah ditubuhkan untuk membentuk KerangkaKelayakan Malaysia dan Akta Agensi Kelayakan Malaysia yang terdiridari: • Lembaga Akreditasi Negara (MQA sekarang) • Jabatan Pengajian Tinggi • Jabatan Pendidikan Swasta • Jabatan Pendidikan Teknikal • Jabatan Perkhidmatan Awam • Kementerian Buruh dan Tenaga Rakyat • Pusat Iktisas Negara • Persatuan Kolej dan Universiti Swasta Malaysia (MAPCU) • Persatuan Pendidikan Swasta Kebangsaan 3
  14. 14. Draf pertama telah diedarkan kepada semua pihak berkepentingan danbadan petugas yang terdiri dari: • Semua universiti awam dan swasta, • Rakan luar negara universiti dan kolej tempatan • Badan-badan profesional dan badan-badan persijilanAkta ini telah dibentangkan di Parlimen pada 1 Julai 2007 dandiwartakan pada 30 Julai 2007. Akhirnya Akta Agensi KelayakanMalaysia telah dikuatkuasakan pada 1 November 2007. Akta ini telahmemberikan perkara-perkara berikut:• Satu agensi sahaja untuk tujuan jaminan kualiti pengajian tinggi di Malaysia• Pentadbiran Kerangka Kelayakan Malaysia oleh Agensi Kelayakan Malaysia yang lebih dikenali sebagai Malaysian Qualifications Agency (MQA).• Proses Jaminan Kualiti yang mengambil kira kepelbagaian institusi dan program pengajian tinggi.• Akreditasi pembelajaran terdahulu (prior learning) untuk menyokong pembelajaran sepanjang hayat.• Daftar Kelayakan Malaysia (Malaysian Qualification Register, MQR) sebagai tempat rujukan kelayakan.• Rayuan, penguatkuasaan, penyiasatan, kes pelanggaran dan hukuman.Kewujudan akta ini dilihat sebagai tepat pada masanya terutamanyadari segi menjamin kualiti pengajian tinggi di Malaysia supayasetanding dengan pengajian tinggi di negara-negara maju. Perkaraini amat penting terutama apabila berhadapan dengan dunia tanpasempadan yang juga melibatkan pendidikan. Perkara ini boleh dilihatapabila universiti-universiti terkemuka dari Eropah dan Australia telahmembuka cawangan di Malaysia.4
  15. 15. Kewujudan internet jalur lebar juga telah membuka luas duniapendidikan. Kini rakyat Malaysia boleh mendaftar dengan universititerbuka di negara-negara maju dan seterusnya mendapat ijazah dengankos termampu. Sebuah universiti terbuka di Shanghai mempunyai465,000 pelajar berdaftar dari seluruh negeri Cina dan merata dunia,termasuk dari Malaysia. Demikian juga di Eropah dan Amerika Utara,mereka telah membuka pintu pendidikan yang luas. Sebahagian dariuniversiti terbuka ini mendapat akreditasi dari Negara masing-masingdan setaraf dengan universiti biasa. Bahkan di Kanada, pelajar dariuniversiti biasa boleh mengambil beberapa kursus dari universititerbuka yang diakreditasi dan memindahkan kredit yang diperolehi keuniversiti asal mereka. Mereka berbuat demikian untuk menghabiskanpengajian dengan lebih cepat. Dalam keadaan dunia seperti ini,Malaysia perlu mempunyai satu kerangka yang boleh memastikaninstitusi pengajian tinggi di Malaysia mempunyai kualiti yang tinggidan dalam masa yang sama mempunyai ruang dan kebebasan untukberinovasi bagi menjamin kelangsungan dan daya saing institusinyadan graduannya.Kewujudan KKM dijangka boleh menjamin kualiti pendidikan tinggidi Malaysia secara telus dan dalam masa yang sama rakyat Malaysiaboleh membuat penilaian. KKM juga menyediakan kerangka yangmemberikan kebebasan kepada institusi pengajian tinggi untukberinovasi dan menentukan nic program masing-masing selagi iaberada dalam kerangka tersebut.Kerangka Kelayakan Malaysia (KKM) Tujuan utama Kerangka Kelayakan Malaysia ialah untukmenjaga standard kelayakan, menyokong pendidikan yang luwesdan mempermudahkan saling mengakui kelulusan antara universiti 5
  16. 16. dan antara negara. Apabila ia berjalan dan berkuatkuasa sepenuhnyadijangka ia akan dapat menghasilkan perkara-perkara berikut:• Menambahkan keyakinan orang awam berkenaan kualiti dan standard kelayakan pendidikan tinggi kerana ia melibatkan akreditasi dan penilaian jaminan kualiti.• Kejelasan pelbagai jenis laluan pendidikan seperti laluan akademik dan profesional, teknikal dan vokasional, kemahiran dan laluan pembelajaran sepanjang hayat seperti yang ditunjukkan dalam Jadual 1.1 dan Gambarajah 1.1.• Pengiktirafan pembelajaran sepanjang hayat melalui akreditasi pembelajaran dan pengalaman terdahulu.• Pembentukan pertukaran seragam berkenaan pengumpulan kredit dan pemindahan kredit berasaskan hasil pembelajaran. Pada masa ini, definasi kredit telah diseragamkan untuk semua pengajian tinggi di Malaysia. Secara ringkasnya, satu kredit bermakna 40 jam masa pembelajaran seseorang pelajar dalam satu semester. Ini bermakna pembelajaran terdahulu seseorang pelajar boleh dinilai dalam sebutan kredit.• Meningkatkan kerjasama antara institusi pengajian tinggi awam dengan swasta.• Kesetaraan nilai kelayakan di antara ahli akademik, profesional dan vokasional.• Ketelusan kelayakan, iaitu sijil yang mudah difahami oleh pihak- pihak berkepentingan dari segi pencapaian hasil pembelajaran dan sistem pendidikan yang dijalankan. Di negara-negara Kesatuan Eropah, di samping sijil kelayakan, universti-universiti juga mengeluarkan diploma suplimen yang memberikan pencapaian kemahiran-kemahiran insaniah dan akademik graduannya secara terperinci.• Lebih jelas dan lebih mudah menilai kesetaraan kelayakan dari universiti negara lain.6
  17. 17. Jadual 1.1 Struktur Kerangka Kelayakan Malaysia Aras Kredit Profesional Teknikal Kemahiran Pembelajaran KKM Minimum dan dan (C) sepanjang Akademik Vokasional hayat & (A) (B) Pembelajaran Terdahulu yang diiktiraf Selepas 1 Sijil Sijil Sekolah Teknikal dan kemahiran PPTDMenengah Vakasional 1C 2 Sijil Sijil kemahiran PPTD 2C 3 60 Sijil kemahiran PPTD 3C 4 90 Diploma Diploma kemahiran Diploma Vokasional & PPTD teknikal Aras 5 40 Diploma Diploma lanjutan pertama pengajian 6 30 Sijil siswazah Sijil dan diploma siswazah tinggi 60 Diploma PPTD siswazah 120 Sarjana Muda (kepujian) 7 20 Sijil pasca siswa 30 Dip.pasca siswazah 40 Sarjana -kursus Sijil dan diploma pasca -penyelidikan PPTD siswazah -kursus & penyelidikan -ProfesionalAras kedua 8 PhD &pengajian Kedoktoran tinggiNota: PPTD = Pembelajaran dan Pengalaman Terdahulu yang Diiktiraf(Sumber: Sharifah Hapsah) 7
  18. 18. Gambarajah 1.1 Laluan Pembelajaran (Sumber: Sharifah Hapsah)Kredit KKM Sebelum KKM diwujudkan, tiada keseragaman takrif kreditdi antara institusi. Aktiviti pelajar di luar jam kontak tidak dikira.Pengiraan kredit bagi latihan industri, penyelidikan, projek dankerja lapangan amat berbeza-beza bukan sahaja di antara institusibahkan di antara fakulti di dalam institusi yang sama. Pembelajaran8
  19. 19. berpusatkan pelajar juga diberikan nilai yang kecil berbanding dengankuliah. Sebagai contoh, kerja dua jam seminggu dalam pembelajaranberasaskan hasil diberikan satu jam kredit, manakala kuliah satu jamdiberikan juga satu jam kredit. KKM telah memberikan kefahaman yang seragam dalam takrifkredit dan aras kelayakan. KKM juga telah memudahkan pemindahankredit di antara institusi sama ada di dalam negeri atau dengan luarNegara. Bahkan, KKM memudahkan perpindahan kredit antara sektorseperti dari sektor kemahiran dan vokasional kepada akademik danprofesional. KKM juga membolehkan perpindahan kredit antarapendidikan tidak formal kepada pendidikan formal. Dalam KKM, jam kredit dikira berasaskan jumlah beban ataukerja atau kuantiti pembelajaran seseorang pelajar dalam usahanyauntuk mencapai Hasil Pembelajaran. Semua jenis pembelajaran dalamsebutan jam seperti jam kontak, pembelajaran berasaskan kerja,penyelidikan, pengalaman, aktiviti praktikal, pembelajaran sendiri danpesiapan untuk penilaian adalah dikira sebagai jam kredit, satu kreditbersamaan dengan 40 jam pembelajaran.Minumum kredit Kredit minimum telah ditetapkan untuk mencapai sesuatukelayakan. Kelayakan dalam nama yang sama memerlukan kreditminimum yang sama. Akan tetapi kelayakan dalam aras yang samamungkin memerlukan kredit yang berbeza, seperti program perubatanmemerlukan kredit yang lebih banyak dari program sains sosial. Secaraumumnya, program sarjana muda memerlukan tidak kurang dari 120kredit (4800 jam pembelajaan) dan sarjana, tidak kurang dari 40 kredit(1600 jam pembelajaran). Program PhD tidak dikreditkan. 9
  20. 20. Faedah Sistem Kredit KKM Sistem kredit KKM banyak memberikan faedah termasukmenghadkan beban pembelajaran untuk membolehkan pelajarmenjalankan aktiviti-aktiviti lain yang amat diperlukan untukmembangun sahsiah mereka. Dalam hal ini, UKM telah menetapkanlebih kurang 20 jam kredit setiap semester dengan mengambil kira14 minggu pembelajaran, 2 minggu persiapan untuk penilaian dan 2minggu penilaian. Sistem kredit KKM juga membenarkan keluwesanjulat masa sesuatu program pengajian. Akhir sekali, sistem kredit KKMmemberikan kreativiti kepada institusi merekabentuk program masing-masing untuk memenuhi pelbagai keperluan dan mod pembelajaranseperti sepenuh masa atau separuh masa, e-pembelajaran, pembelajaranberasaskan masalah, pembelajaran berasaskan kerja dan sebagainya.Pembentukan Program Pengajian Apabila hendak membangunkan satu program pengajian,perkara yang pertama perlu ditentukan ialah aras program tersebut.Di UKM, aras yang biasa ialah aras 6, 7 dan 8, iaitu ijazah sarjanamuda (dengan kepujian), ijazah sarjana dan ijazah doktor falsafah.Aras ini amat penting kerana kegagalan mencapai sesuatu aras akanmenyebabkan sesuatu program tidak mendapat akreditasi. Sebagaicontoh, aras 6 ialah sarjana muda yang dianggap sebagai persiapanuntuk memulakan kerjaya. Program pada aras ini mestilah mampumenghasilkan graduan pada tahap berikut:• Memamerkan pengetahuan dan kefahaman prinsip-prinsip dari bahan-bahan yang tinggi dan pengetahun yang terkehadapan dalam bidang pengajian.• Menunjukkan profesionalisme dalam penggunaan pengetahuan dan kefahaman dalam bidang pengajian.• Berkebolehan menerangkan dan menyampaikan maklumat, idea, masalah, penyelesaian kepada pakar dan bukan pakar.10
  21. 21. • Berkebolehan mendapatkan dan menggunakan data dan maklumat untuk menyelesaikan masalah serta membuat keputusan yang mengambil kira sosial, saintifik dan etika.• Berkebolehan bekerja dalam satu pasukan dan memiliki kemahiran hubungan antara insan.• Memiliki kemahiran belajar secara autonomi yang tinggi untuk maju ke peringkat pasca-siswazahBagi aras 7, yakni peringkat sarjana, program pada aras ini mestilahmampu menghasilkan graduan pada tahap berikut:• Menguasai teori atau aplikasi ilmu pada aras tinggi dalam bidang pengajian.• Memamerkan kebolehan menganalisis, menilai dan mengintegrasikan idea-idea baru dengan pengetahuan yang sedia ada.• Memamerkan dan menunjukkan keaslian, kreatif, luwes, bebas dan sistematik dalam menggunakan ilmu ketika menangani isu- isu yang kompleks dan menyelesaikan masalah.• Memamerkan kebolehan menjalankan projek atau penyelidikan dalam projek ilmiah.• Dijalankan secara kursus atau kombinasi kursus dengan penyelidikan.Aras 8, iaitu ijazah kedoktoran, juga mempunyai aras yang perludicapai oleh setiap graduan seperti berikut:• Memberikan sumbangan sama ada berbentuk adaptasi daripada ilmu sedia ada, aplikasi dan interpretasi yang boleh memajukan ilmu dalam bidang pengajian.• Memberikan pandangan yang komprehensif dan meninjau literatur, eksperimen, kerja-kerja kreatif atau pendekatan lain yang sistematik atau melakukan penilaian semula secara kritikal 11
  22. 22. berkaitan teori dan amalan profesional.• Menghasilkan disertasi, tesis atau portfolio yang dinilai dengan standard antarabangsa.• Memamerkan kebolehan memberikan konsep, rekabentuk dan perlaksanaan projek untuk menjana ilmu atau kefahaman baru yang bermakna.• Memamerkan kebolehan melakukan penemuan dan inovasi ketika menyelesaikan masalah dalam isu-isu yang kompleks dalam bidang kepakarannya.Perkara kedua ialah rekabentuk program yang terdiri dari empatperkara utama:• Objektif atau Matlamat Program dan Hasil Pembelajaran Program.• Kandungan dan hasil pembelajaran yang berasaskan hasil pembelajaran yang mengambil kira beban pelajar. Satu kredit telah ditetapkan lebih kurang 40 jam masa pelajar dalam satu semester. Beban pelajar yang munasabah bagi satu semester 14+3 minggu (masa pembelajaran + peperiksaan) ialah lebih kurang 20 kredit setiap semester,• Struktur serta kaedah pembelajaran dan pengajaran.• Penilaian yang menguji pencapaian hasil pembelajaranObjektif dan Hasil Pembelajaran ProgramMatlamat atau Objektif Program Sebelum memulakan kerja-kerja merekabentuk program baruatau menyemak semula program sedia ada, perkara pertama yang perluditentukan ialah bentuk dan jenis graduan yang hendak dihasilkan.Sebagai contoh, beberapa program di sebuah universiti di Singapuratelah dirombak berikutan perubahan objektif pembelajaran. Perubahan12
  23. 23. ini dilakukan kerana mereka berhadapan dengan saingan graduan dariNegeri Cina yang lebih cemerlang dari segi akademik dan sanggupmenerima gaji yang jauh lebih rendah. Oleh itu, mereka telah membuatperubahan daripada penekanan kepada kandungan kursus-kursusdalam bidang berkenaan kepada melahirkan pemimpin dan pengurusanperingkat tinggi. Perubahan objektif ini telah menyebabkan merekatelah mengurangkan kandungan kursus-kursus bidang sehingga arasminimum yang dibenarkan oleh lembaga akreditasi dan menambahkankursus-kursus seperti pengurusan, undang-undang dan kewangan.Perkara yang sama juga dilakukan oleh beberapa universiti di EropahBarat. Mereka berhadapan dengan saingan dari universiti-universitiAfrika Utara dan Eropah Timur yang melahirkan graduan yangsanggup menerima gaji lebih rendah dan bekerja lebih rajin. Oleh itu,nic graduan mereka telah berubah dari kehandalan dalam pengetahuanbidang kepada kompetensi kepimpinan dan pengurusan.Apabila menggubal matlamat atau objektif program, ia mestimengandungi perkara-perkara berikut:• Pengetahuan, kemahiran dan asas-asas saintifik.• Sikap, etika, keprofesionalan dan kepimpinan untuk kemajuan masyarakat di dalam kerangka visi kebangsaan seperti melahirkan modal insan kelas dunia.• Kemampuan menganalisis dan menyelesaikan masalah serta menilai dan membuat keputusan secara kritikal, kreatif berasaskan bukti dan pengalaman.• Keinginan mendapat ilmu dan kemahiran pembelajaran sepanjang hayat yang amat penting untuk peningkatan diri era pengetahuan yang amat pesat berkembang.• Pengetahuan isu-isu umum yang berkaitan dengan dasar-dasar UKM, Malaysia dan dunia. 13
  24. 24. Objektif program perlu sejajar dengan matlamat pendidikan,visi dan misi UKM. Semasa penggubalan, semua pihak berkepentinganperlu dilibatkan untuk mendapatkan pandangan mereka. Ini sebenarnyamerupakan perubahan yang besar dari segi falsafah. Jika dahulukandungan pendidikan tertakluk sepenuhnya kepada pihak berkuasa,tetapi kini semua pihak berkepentingan perlu dilibatkan secaraterancang. Objektif pendidikan mestilah dihayati oleh semua pihak yangmelaksanakan program berkenaan. Ia seperti membina sebuah istanayang indah. Semua pekerja daripada buruh kasar pemotong besi hinggakepada pengurus projek menyedari bahawa mereka sedang membinaistana. Oleh itu, semua pihak akan memastikan setiap bahagian istanatersebut dibina dengan betul dan berkualiti. Jika dinisbahkan kepadapembinaan dan perlaksanaan sebuah program, daripada kerani,pembantu makmal hingga kepada pensyarah dan profesor mestilahmenyedari bahawa mereka sedang membangunkan manusia yangmempunyai ciri-ciri seperti yang dinyatakan dalam objektif ataumatlamat program. Bahkan pelajar dan ibu bapa juga perlu mengetahuimengenai objektif ini supaya mereka sama-sama bekerja untukmelahirkan modal insan yang unggul. Demikian juga pihak majikanboleh membantu para pelajar UKM semasa latihan industri dan semasaperingkat awal graduan UKM bekerja di tempat mereka.Hasil Pembelajaran Program Hasil Pembelajaran Program pula ialah sifat-sifat yang mestiada pada seseorang pelajar ketika menamatkan pengajian programyang berkenaan. Sifat-sifat ini perlu menyediakan seseorang graduanmencapai objektif program selepas terjun ke alam industri dan pekerjaan.Seperti objektif program, Hasil Pembelajaran Program perlu digubaldengan mengambil kira pandangan pihak-pihak berkepentingan.Sehubungan dengan perkara ini, Kerangka Kelayakan Malaysia telah14
  25. 25. menetapkan supaya semua program pengajian pada aras 6 merangkumilapan bidang berikut:1. Penguasaan ilmu dari segi kedalaman, lebar dan kesukaran.2. Kemahiran praktikal atau psikomotor dari segi bidang dan kerumitan.3. Kaedah saintifik, pemikiran kritikal, penyelesaian masalah dan otonomi membuat keputusan.4. Kemahiran berkomunikasi, kepimpinan dan berkerja dalam pasukan.5. Pengurusan maklumat dan kemahiran pembelajaran sepanjang hayat .6. Keperibadian, etika, perkongisan nilai dan keprofesionalan.7. Tanggung jawab sosial dan keabsahan.8. Keusahawanan dan kemahiran mengurus.Univercity of Bangor, Wales, United Kingdom yang terletak jauhterpencil sehingga sukar mendapatkan hubungan telefon bimbit telahmemberikan penekanan kepada keusahawanan. Universiti ini telahmenitik beratkan perkara berikut dalam kurikulum dan penyampaiankursus-kursusnya:• Keberanian mengambil risiko• Cepat mengenal pasti peluang• Peka terhadap kos, aliran tunai dan pulangan• Kemampuan menjana idea baru dan inovasi• Kemampuan menguruskan sumber dengan baik 15
  26. 26. Hasilnya amat memberangsangkan. Walaupun universiti ini tidakdikenali ramai, tetapi di United Kingdom, ia telah mencapai kedudukankeempat dari segi keboleh pasaran graduan-graduannya.Hasil pembelajaran di aras 7 (Sarjana) pula ialah:1. Menunjukkan pengetahuan dan kefahaman lanjutan atau tambahan daripada tahap sarjana muda dan membangun atau mengguna idea lazimnya dalam konteks penyelidikan;2. Menggunakan pengetahuan dan kefahaman bagi menyelesaikan masalah yang berkaitan bidang pengajian dalam situasi baru dan konteks multidisiplin;3. Mengintegrasi pengetahuan dan mengurus perkara kompleks;4. Membuat penilaian dan keputusan dalam keadaan tanpa atau dengan maklumat terhad, mengambil kira tanggungjawab sosial dan etika yang berkaitan;5. Menyampaikan rumusan, pengetahuan dan rasionalnya kepada pakar dan bukan pakar dengan jelas; dan6. Menguasai kemahiran belajar untuk terus maju dengan autonomi yang tinggi.Hasil pembelajaran di aras 8 (Kedoktoran) pula ialah:1. Menunjukkan kefahaman sistematik dan mendalam tentang satu displin pengajian serta penguasaan kemahiran dan kaedah penyelidikan berkaitan bidang tersebut;2. Menunjukkan kebolehan menjana, mereka bentuk, melaksana dan mengubah suai sebahagian besar proses penyelidikan dengan keutuhan kesarjanaan;3. Menyumbang kepada penyelidikan asal yang melebarkan sempadan ilmu melalui disertasi mendalam yang telah dibentang dan dipertahankan mengikut standard antarabangsa termasuk penulisan dalam penerbitan berwasit antarabangsa;16
  27. 27. 4. Membuat analisis kritikal, penilaian dan sintesis idea baru dan kompleks;5. Berkomunikasi dengan rakan, komuniti sarjana dan masyarakat umum tentang bidang kepakaran; dan6. Menggalakkan kemajuan teknologi, sosial dan kebudayaan dalam masyarakat berasaskan ilmu dalam konteks akademik dan profesional.Aras-aras ini amat penting diperhatikan. Terdapat sebuah universititerkemuka yang telah menawarkan program sarjana tetapi diakreditasisama taraf dengan sarjana muda semata-mata kerana komptensiyang dihasilkan tidak mencapai aras sarjana. Demikian juga terdapatprogram sarjana muda yang ditawarkan oleh sebuah universiti yangbaik yang tidak mendapat akreditasi aras 6.Pembangunan Kurikulum Apabila membangun kurikulum di UKM, Visi dan MisiUKM mestilah menjadi asas utama. Di samping itu, kurikulum yangdibangunkan dan kaedah penyampaiannya mestilah dapat mencapaiMatamat dan Hasil Pembelajaran Program dan serterusnya matlamatpendidikan UKM. Mari kita perhatikan Visi, Misi, dan MatlamatPendidikan UKM,Visi UKM ialah: UKM bertekad untuk menjadi sebuah universiti terulung yang menjadi pelopor inovasi dalam pembinaan ilmu pengetahuan bagi mencapai aspirasi membentuk sebuah masyarakat yang dinamik, berilmu dan berkepimpinan.Misi UKM pula ialah:Menjadi Universiti terpilih yang memartabatkan Bahasa Melayu serta mensejagatkan ilmu beracuan budaya kebangsaan. 17
  28. 28. Visi dan Misi ini menuntut kita bekerja bersungguh-sungguh melahirkangraduan berilmu, berinovasi, membentuk masyarakat dinamik danmembawa bahasa dan acuan Malaysia ke peringkat antarabangsa.Ini bermakna, pelajar UKM mesti dididik untuk menjadi pemimpin,berkeyakinan diri yang tinggi dan memiliki jati diri yang teguh disamping berilmu yang bermanfaat dan mantap. Bagi membina manusiaseperti ini, kita perlu melihat bukan sahaja pengajaran di kelas, tetapijuga pengalaman pelajar secara menyeluruh seperti yang ditunjukkandalam Gambarajah 1.2. Bahkan kaedah pembelajaran-pengajaran jugaperlu dipelbagaikan bagi membina kemahiran seperti kepemimpinan,keyakinan diri, komunikasi dan kemahiran-kemahiran lain. Bagi tujuanpembinaan kemahiran insaniah seperti ini, pengalaman pembelajaranyang dilalui oleh setiap pelajar perlu diperkaya sebanyak mungkinsupaya apabila dia menamatkan pengajian, dia menjadi seorangberkeperibadian unggul.Bagi tujuan ini UKM telah menggubal Matlamat Pendidikan yangperlu dihayati oleh semua pihak yang terlibat dengan perlaksanaanprogram pengajian.Matlamat Pendidikan UKM ialah: Melahirkan siswazah yang berkeyakinan, berkepimpinan dan berjati diri kebangsaan di persada antarabangsa.18
  29. 29. Gambarajah 1.2 Rekabentuk Kurikulum Melibatkan Pengalaman Pembelajaran MenyeluruhPencapaian pelajar terhadap matlamat pendidikan perlu diukur untukmengetahui pencapaian graduan UKM. Ciri-ciri boleh ukur matlamatini ialah seperti berikut:Domain Ciri Boleh Ukur “Berkeyakinan”1. Memiliki ilmu yang mantap dalam bidang pengajian.2. Mahir dalam bidang ilmu masing-masing.3. Boleh menggunakan dan menyesuaikan ilmu dalam pelbagai suasana/keadaan, peringkat dan budaya (inovatif dan kreatif).4. Berkemahiran menggunakan bahasa kerja antarabangsa/global (bahasa Inggeris). 19
  30. 30. Domain Ciri Boleh Ukur “Berkepimpinan”5. Boleh berkomunikasi dan berinteraksi dalam pasukan.6. Mempunyai kepimpinan dan hala tuju dalam konteks fungsi dan peranan masyarakat.7. Boleh membuat keputusan dan mengambil tindakan bijaksana berdasarkan etika dan nilai sejagat (saksama, adil, lestari dan integriti).Domain Ciri Boleh Ukur “Jati Diri Kebangsaan”8. Beretika dan bermoral tinggi.9. Berkemahiran dan selesa dalam interaksi antara budaya dan agama.10. Bangga dan fasih menggunakan bahasa ibunda.11. Mempunyai kesedaran untuk mempertahankan kedaulatan negara.Penilaian Pelajar Pencapaian perlu diukur dan dinilai. Pada masa lepas, penilaianpelajar hanya berbentuk pencapaian dalam bidang pengetahuan dankemahiran yang berkaitan dengan kursusnya. Bagi program yangmempunyai lapan Hasil Pembelajaran Program (HPP), pencapaianpelajar dalam kelapan-lapan HPP perlu diukur dan dinilai. Misalnya,peperiksaan akan menguji pencapaian pelajar dalam bidangpengetahuan. Soalan-soalan perlu disediakan untuk menilai pencapaianpelajar sehingga peringkat yang tinggi dalam Taksonomi Bloom.Kemahiran pula boleh diuji melalui projek sebenar, aktiviti klinik dihospital dan sebarang aktiviti yang melibatkan kemahiran. Kaedah dan instrumen penilaian kemahiran-kemahiran lain,terutamanya kemahiran insaniah perlu direkabentuk dengan baik.Di antara instrumen yang biasa digunakan ialah rubrik yang boleh20
  31. 31. digunakan untuk menilai pelajar melalui pemerhatian ketika merekamenjalankan aktiviti-aktiviti tertentu. Penilaian pencapaian Hasil Pembelajaran sesuatu kursus bolehdilakukan oleh pensyarah yang berkaitan. Hasil Pembelajaran Programmemerlukan perngumpulan markah penilaian dari semua kursus danaktiviti ko-kurikulum dalam program berkaitan. Jika program tersebutmempunyai 40 kursus dan 10 aktiviti ko-kurikulum, maka markahdari semua kursus dan aktiviti ko-kurikulum perlu dikumpulkan dandinilai. Penilaian pencapaian Matlamat atau Objektif Programmungkin lebih sukar sedikit kerana ia melibatkan pencapaianpelajar selepas mereka menamatkan pengajian. Sesetengah objektifprogram sukar untuk diperhatikan, seperti kebolehan memimpinmasyarakat, yang hanya boleh dilihat selepas beberapa tahun merekaberkecimpung dalam masyarakat. Walau bagaimanapun, satu kaedahdan mekanisme yang sistematik perlu diwujudkan.Pemilihan pelajar Kemasukan pelajar perlu ditapis supaya mereka yang benar-benar berkelayakan sahaja diterima. Kelayakan yang dimaksudkanbukan sahaja dari segi akademik tetapi juga dari segi kemahiran dansikap. Sebagai contoh, pelajar yang ingin mengambil kursus seni binaperlu mahir melukis manakala pelajar yang ingin mengambil kursusperubatan perlu benar-benar berminat untuk menjadi doktor, tidaktakut melihat darah, berani membedah dan sebagainya. Bagi menjaminkualiti pembelajaran-pengajaran, pengambilan pelajar mestilahbersesuaian dengan kemampuan infrastruktur dan tenaga pengajar. 21
  32. 32. Staf Akademik Staf akademik adalah amat penting dalam perlaksanaan sesuatuprogram. Ia perlu diwujudkan dari peringkat awal. Nisbah pensyarahkepada pelajar seperti yang ditetapkan oleh badan-badan profesionalatau oleh UNESCO juga perlu dipatuhi. Bidang-bidang ilmu ataukursus-kursus yang akan ditangani oleh pensyarah-pensyarah perlujuga ditentukan.Kemudahan dan Sumber Kemudahan dan sumber untuk melaksanakan program yangingin dijalankan perlu mencukupi bagi perjalanan program berkenaan.Bilik kuliah, makmal, perpustakaan, kemudahan IT dan keperluan-keperluan lain perlu diadakan. Demikian juga bajet yang mencukupiperlu diadakan.Pengawasan dan Semakan Program Kaedah pengawasan dan semakan program perlu diwujudkan.Di antara perkara yang perlu diadakan bagi tujuan ini ialah: • Mekanisme semakan dan pengawasan program perlaksanaan dan kemajuan pelajar. • Sumber untuk menjalankan semakan dan pengawasan program perlaksanaan dan kemajuan pelajar. • Kaedah untuk mendapatkan maklum balas dari pelbagai punca. • Kaedah mendapatkan maklum balas dari pensyarah dan pelajar secara berkala dan sistematik • Kaedah melibatkan pihak-pihak berkepentingan dalam pengawasan dan semakan program.22
  33. 33. Kepimpinan, Tadbir Urus dan Pentadbiran Sesuatu program mesti mempunyai kepimpinan yang jelassupaya semua aktiviti yang berkaitan dengannya dapat dijalankandengan baik. Bagi memastikan kepimpinan berjala dengan baik, tadbirurus yang baik mesti diwujudkan terutama yang berkaitan denganbidang kuasa, ketelusan dan keabsahan. Ketiadaan tadbir urus yangbaik akan menyebabkan timbul pertembungan kuasa dan kesukaranmembuat keputusan. Sesuatu program tidak akan dapat dijalankan dengan baikjika tiada pentadbir yang cekap. Tugas pentadbir bukan sahaja untukurusan pentadbiran sehari-hari tetapi juga bagi pengurusan kualiti.Bagi tujuan ini, satu pengurusan kualiti yang jelas mesti diadakan. Para pentadbir juga perlu mengadakan sistem hubungan denganpihak industri. Perkara ini amat penting terutama untuk memberikanpersepsi yang baik terhadap pelajar-pelajar UKM. Di samping itu,hubungan yang baik akan memudahkan pelajar-pelajar mendapattempat latihan industri dan memudahkan mendapatkan pandanganmereka mengenai program di UKM. Sebagai contoh, sebuah universitidi Denmark yang melaksanakan sistem pembelajaran-pengajaranberasaskan masalah, mempunyai hubungan yang sangat akrab denganpihak industri sehingga mereka mudah mendapatkan kes dan projekuntuk dijadikan bahan pembelajaran.Penambahbaikan Kualiti Berterusan UKM telah mengadakan ISO untuk kualiti pembelajaran-pengajaran di samping sistem jaminan kualiti akademik yang telahditetapkan oleh MQA. Oleh itu, semua program di UKM perlu berpegangkepada kedua-dua bentuk jaminan kualiti tersebut. Berikutan perkaraini, penambahbaikan kualiti berterusan perlu diadakan mengikut 23
  34. 34. kitaran atau pusingan satu semester, setahun dan lima tahun sepertiyang ditunjukkan dalam Gambarajah 1.3. Gambarajah 1.3 Pusingan Penambah BaikanPenutupMalaysia sekarang sedang berusaha melahirkan modal insan mindakelas dunia. UKM pula mempunyai visi dan misi untuk membentukmasyarakat dinamik dan memimpin. Ini memerlukan institusipengajian tinggi yang berkualiti yang mampu melahirkan pemimpinbertaraf antarabangsa. Dalam masa yang sama saingan dari luar negaramenjadi amat sengit dan semakin sengit. Oleh itu, semua program diUKM, sama ada yang sedia ada atau yang hendak ditubuhkan mestilahbenar-benar berkualiti sekurang-kurangnya sesuai dengan KerangkaKelayakan Malaysia.24
  35. 35. RujukanSharifah Hapsah. 2007. MQF. Bengkel Jaminan Kualiti. UKM Bangi.Bacaan TambahanCode of Practice for Program Accreditation. 2008, MQACode of Practice for Institutional Accreditation. 2008. MQARating for Quality Assurance Report in Public Universities ofMalaysia 25
  36. 36. 26
  37. 37. BAB 2 Pendekatan Pembelajaran Berasaskan Hasil (PHB) Wan Hamidon Wan BadaruzzamanPengenalan Di dalam era globalisasi dan ke arah dunia tanpa sempadan,cabaran yang dihadapi oleh para graduan kita kini menjadi lebih sengitdi pasaran kerja di dalam mahupun luar negara. Adakah graduan kitasudah disediakan dengan ilmu pengetahuan yang mencukupi, kemahiranpraktikal dan profesional, kemahiran insaniah serta sikap yang akanmembolehkan mereka menghadapi persaingan tersebut? Adakah kitasudah menyediakan mereka untuk memenuhi keperluan dan tuntutanpihak-pihak yang berkepentingan? Siapakah pihak-pihak yangberkepentingan ini? Di dalam Pendekatan Pembelajaran BerasaskanHasil (PBH), pihak-pihak yang berkepentingan program perludikenalpasti dan pandangan mereka diperolehi dan dipertimbangkandi dalam menggubal Objektif-Objektif Program (jangka panjang)dan Hasil-Hasil Pembelajaran program (jangka pendek). Objektif-Objektif Program (OP) dan Hasil-Hasil Pembelajaran (HP) programharus dijadikan titik rujukan untuk dihubungkait dan dijejaki kepadakurikulum dan proses pengajaran dan pembelajaran setiap program. Memetik beberapa perenggan daripada Pelan Strategik UKMPerspektif 2006 – 2020: “UKM mesti memastikan program yangdisajikan mampu melahirkan siswazah yang mempunyai daya saingserta kebolehpasaran tinggi yang relevan dan sesuai dengan keperluannegara dan masyarakat ilmu. Perkembangan terkini dalam pembentukankurikulum menuntut usaha tersusun untuk peningkatan kualiti programsecara berterusan melalui pendekatan berasaskan hasil (outcome-based approach). UKM komited dengan kualiti program pengajianyang disajikan pada peringkat prasiswazah dan pasca siswazah. Dalamhubungan ini, pelbagai sistem pengurusan kualiti seperti ISO telahdiperkenalkan. Pada masa yang sama, UKM sudah mengorak langkah 27
  38. 38. dengan mengamalkan Penambahbaikan Kualiti Berterusan (CQI)dan langkah jaminan kualiti di bawah Kerangka Kelayakan Malaysia(MQF). UKM harus bersedia menghadapi cabaran seterusnya apabilakaedah rating dan ranking diperkenalkan dan bersedia sepenuhnyauntuk diaudit dalam proses jaminan kualiti program pengajian. UKMmesti memastikan program yang disajikan mampu melahirkan siswazahyang mempunyai daya saing serta kebolehpasaran tinggi yang relevandan sesuai dengan keperluan negara dan masyarakat ilmu.” Bab ini cuba menjelaskan falsafah, konsep, serta kaedahperlaksanaan Pendekatan Pendidikan Berasaskan Hasil (PBH) denganlebih terperinci. Ia diharap dapat membantu meningkatkan kefahamanmengenai PBH di kalangan para pensyarah UKM agar PBH dapatdilaksanakan dengan penuh penghayatan.Keperluan PBH Pendekatan Pendidikan Berasaskan Hasil (PBH) ataupunOutcome-based Education (OBE) kini merupakan satu pendekatanpendidikan yang diamalkan oleh UKM dan semua institusi pengajiantinggi lain di Malaysia dalam semua bidang pengajian. Ini bertepatandengan kehendak yang disarankan oleh Kementerian Pengajian Tinggi,agensi akreditasi pendidikan tempatan dan antarabangsa. Pendekatanini merupakan satu keperluan yang ditetapkan oleh KerangkaKelayakan Malaysia (MQF) yang kini di bawah pemantauan AgensiKelayakan Malaysia (MQA). Perkembangan ini telah dipercepatkanlagi dengan perubahan di dalam pendekatan akreditasi oleh badan-badan profesional seperti Lembaga Jurutera Malaysia (BEM) yangkini mewajibkan pendekatan PBH bagi kesemua program kejuruteraanyang memerlukan akreditasi daripada Majlis Akreditasi Kejuruteraan(EAC). Bagaimanapun, sebab yang lebih penting di sebalik perlaksanaanPBH ialah kerana PBH dapat meningkatkan kualiti pelajar dan graduansecara lebih jelas, sistematik dan menyeluruh. PBH digerakkan hasildaripada keinginan untuk melihat pelajar dan graduan disediakandengan hasil-hasil pembelajaran atau ciri-ciri menyeluruh.28
  39. 39. PBH PBH merupakan singkatan kepada Pendekatan PembelajaranBerasaskan Hasil. PBH mengalih fokus daripada input dan proseskepada memberi tumpuan kepada Objektif-Objektif Program (OP) danHasil-Hasil Pembelajaran (HP) Program. Bagaimanapun, kepentinganinput dan proses tidak dinafikan. Melalui PBH, sebarang programpengajian perlu mengambilkira keperluan pihak-pihak berkepentingandalam penggubalan OP serta HP program yang perlu dicapai olehpara pelajar dan graduan. OP pengajian (jangka panjang dan berkaitandengan graduan semasa sudah bekerja) dan HP (jangka pendek danberkaitan dengan pelajar) perlu dikenalpasti dan dijejaki dalamrekabentuk kurikulum program. Struktur pembelajaran, rekabentuk kurikulum, silibus danko-kurikulum kemudiannya direkabentuk secara top-down denganmenjadikan OP dan HP program sebagai titik rujukan. Strukturpembelajaran dan rekabentuk kurikulum dianggap sebagai penyebabdan bukan matlamat akhir. Sekiranya struktur pembelajaran, kurikulumdan ko-kurikulum tidak berjaya membuahkan hasil, maka kedua-duanyaakan dinilai semula. Kaedah penyampaian (delivery) dan pengukuran(assessment) dan penilaian (evaluation) pencapaian objektif-objektifdan hasil-hasil pembelajaran program menjadi amat penting untukmemastikan pencapaian hasil-hasil pembelajaran oleh para pelajar dangraduan. Bahan-bahan bukti yang yang berkaitan perlu ditunjukkanapabila proses akreditasi program dijalankan. Memetik daripada satulaporan Education Department of Western Australia: ‘OBE merupakan satu proses pendidikan yang berasaskan cuba mencapai hasil-hasil pembelajaran spesifik berkaitan dengan pembelajaran individu pelajar. Maka, setelah menentukan apakah perkara-perkara penting yang pelajar/ graduan harus memahami dan boleh lakukan atau sifat-sifat yang perlu ada dalam diri, kedua-dua struktur dan kurikulum direkabentuk untuk mencapai keupayaan atau kualiti-kualiti tersebut. Struktur pendidikan dan kurikulum dianggap sebagai penyebab, bukan matlamat. Sekiranya tidak berkesan, maka ia boleh atau harus difikirkan semula dan diubah’ 29
  40. 40. Keseluruhan proses pendidikan dari sudut rekabentuk kurikulum,kaedah pengajaran dan pembelajaran, kaedah pengukuran dan penilaianmesti disusun semula serta dipelbagaikan. Juga penambaikan kualitiberterusan (CQI) program mestilah berasaskan sistem pengurusankualiti yang mantap. PBH akan mempelbagaikan kaedah pengajaranserta penilaian pencapaian mereka menjadikan kaedah dan penilaianbersifat lebih fleksibel.Objektif-Objektif Program (OP) Objektif-Objektif Program (OP) adalah pernyataan-pernyataanyang menyatakan pencapaian yang disasarkan untuk dicapai paragraduan setelah beberapa tahun berada di alam kerjaya. Pernyataan-pernyataan tersebut haruslah digubal melalui proses mendapatkanmaklumbalas daripada pihak-pihak berkepentingan yang melibatkankepentingan universiti, bakal majikan dan industri, pelajar, ibu bapa,kerajaan, penaja dsbnya. OP tidak seharusnya menjadi duplikasikepada Hasil-Hasil Pembelajaran (HP), tetapi OP adalah apa yang kitakehendaki graduan kita capai dalam kerjaya mereka setelah beberapatahun bekerja. Sebagai contoh, katakan setelah menjalankan kajiselidik danmendapatkan maklumbalas daripada bakal majikan dan pihak industri,terdapat permintaan yang tinggi terhadap sesuatu bidang khususberkaitan dengan Kejuruteraan Awam, katakan berkaitan dengan alamsekitar, maka satu OP yang boleh digubal ialah: • Program akan menghasilkan graduan yang akan menjadi Jurutera Awam yang memberi kepentingan terhadap alam sekitar dan pembangunan lestari. OP di atas telah mengambilkira satu pandangan potensi majikandan industri yang dieksploitasikan oleh program kerana terdapatpermintaan yang tinggi terhadap graduan sedemikian yang mungkintidak diambilkira oleh program Kejuruteraan Awam yang lain diMalaysia. Maknanya graduan kita mempunyai satu nic tersendiri.Begitu juga, dari sudut kesesuaian dengan UKM sebagai sebuahuniversiti penyelidikan, mungkin OP yang sesuai adalah seperti berikutpula:30
  41. 41. • Program akan menghasilkan graduan yang akan menjadi Jurutera Awam mampu menjalankan penyelidikan dalam bidang kejuruteraan samaada di peringkat pasca siswazah atau di dalam organisasi masing-masing. Begitulah seterusnya, OP perlu digubal agar bersesuaian denganpermintaan pihak-pihak berkepentingan (tetapi tidak semestinyamemenuhi kehendak semua). Bagaimana pula untuk mencerminkanvisi dan misi UKM dalam objektif program? OP hendaklahkonsisten dengan visi dan misi UKM sebagai sebuah universiti yangmemartabatkan Bahasa Melayu contohnya. Pencapaian OP harus bolehdiukur dan dinilai secara berkala serta mesti diwar-war dan disebar-luaskan. Kemungkinan, sesuatu program akan mempunyai 4 atau 5atau kurang atau lebih OP. Sebagai contoh, OP bagi program Kejuruteraan Awam & Struktur,Fakulti Kejuruteraan & Alam Bina, UKM yang disasarkan untukdicapai graduan stelah beberapa tahun berada di alam kerjaya adalahseperti berikut:OP1: Seorang jurutera yang membina kerjaya di dalam bidang Kejuruteraan Awam dengan pengkhususan dalam bidang Kejuruteraan Struktur.OP2: Seorang jurutera yang mencapai tahap jurutera profesional di bawah Lembaga Jurutera Malaysia dan mengekalkannya.OP3: Seorang jurutera yang meneruskan pembelajaran sepanjang hayat, mendapatkan ilmu pengetahuan lanjutan dan kecemerlangan di dalam kerjaya.OP4: Seorang jurutera yang mampu untuk maju ke suasana kerja peringkat serantau dan antarabangsa.Hasil-Hasil Pembelajaran (HP) Hasil-hasil Pembelajaran (HP) adalah pernyataan-pernyataanmengenai ilmu pengetahuan (IP) (knowledge), kemahiran praktikal danprofesional (KPP) (practical and professional skills) dan kemahiraninsaniah (KI/KG) (human/soft skills) yang disasarkan untuk dicapaipelajar semasa berada di universiti daripada mula sehinggalah tamat 31
  42. 42. pengajian. HP harus menyumbang kepada pencapaian OP, dan jelasditerapkan di dalam struktur pembelajaran dan kurikulum. Pencapaianhasil-hasil pembelajaran mesti dibuktikan sebelum dan pada masagraduan menerima ijazah. Terdapat lapan ciri graduan atau HP didalam KKM yang mesti dimasukkan ke dalam semua kursus sesuatuprogram pengajian. Lapan domain tersebut adalah: 1. Ilmu pengetahuan (domain IP). 2. Kemahiran praktikal atau psikomotor (domain KPP). 3. Kaedah saintifik, pemikiran kritis, penyelesaian masalah dan membuat keputusan (domain KI/KG). 4. Kemahiran berkomunikasi, kemahiran kepimipinan dan kerja berkumpulan (domain KI/KG). 5. Pengurusan maklumat dan kemahiran pembelajaran sepanjang hayat (domain KI/KG). 6. Ciri-ciri keperibadian, etika, nilai-nilai sejagat dan profesionalisme (domain KI/KG). 7. Tanggungjawab sosial dan kebertanggungjawapan (domain KI/KG). 8. Pengurusan dan keusahawanan (domain KI/KG). Gambarajah 2.1 menunjukkan keperluan Kerangka KelayakanMalaysia (KKM) yang merangkumi kesemua domain HP. Semuadomain HP tersebut menjadi asas kepada pembinaan HP programuntuk setiap program pengajian di UKM. Kementerian PengajianTinggi (KPT) Malaysia juga cuba untuk memperkukuhkan lagi sudutKemahiran Insaniah (KI) dengan menyenaraikan KI yang perluditerapkan dalam diri pelajar di universiti. UKM telah mengubahsuaiKI tersebut dan menamakannya sebagai Kompetensi Generik (KG).Secara asas, KI dan KG merupakan kemahiran insaniah yang perlu adadalam diri pelajar yang perlu diberi penekanan semasa di universiti.Seperti yang dinyatakan KI atau KG sudah sedia terkandung di dalamdomain KKM. UKM telah mengembangkan 6 domain KI daripadaKKM (domain 3 – 8) menjadi 13 domain KG.32
  43. 43. Gambarajah 2.1: Domain HP KKMTiga belas KG yang ditetapkan oleh UKM ialah: KG1: Tanggungjawab Sosial. KG2: Menghargai Alam Sekitar. KG3: Etika, Moral dan Profesionalisme. KG4: Kerohanian. KG5: Komunikasi. KG6: Kepimpinan. KG7: Kerja Berpasukan. KG8: Kaedah Saintifik, Pemikiran Kritis, Penyelesaian Masalah dan Autonomi dalam Pembuatan Keputusan. KG9: Kemahiran Teknologi Maklumat dan Komunikasi. KG10: Pembelajaran Sepanjang Hayat. KG11: Kemahiran Globalisasi. KG12: Kemahiran Keusahawanan. KG13: Kemahiran Pengurusan. 33
  44. 44. Seperti OP, pernyataan-pernyataan HP program haruslah digubalmelalui proses perundingan dengan pihak-pihak berkepentingan yangmelibatkan universiti sendiri, bakal majikan dan industri, pelajar,ibu bapa, kerajaan, penaja dsbnya. HP harus diwar-warkan, disebar-luaskan dan konsisten dengan OP. Pencapaian HP harus diukur dandinilai secara terus dan berkala dengan penglibatan pihak-pihakberkepentingan dalaman (para pensyarah dll) dan luaran (industri,majikan dll). Kurikulum dan proses berkaitan dengan pencapaianobjektif mestilah diadakan. Sistem penilaian berterusan yang dapatmenunjukkan pencapaian HP serta penggunaan keputusan untukpenambahbaikan program harus diwujudkan. Berbanding dengan OP(yang banyak bergantung kepada pengukuran secara tidak langsung(indirect assessments), pencapaian HP oleh pelajar mestilah diukursecara terus (direct method of assessments). Bagi program-program bidang profesional seperti Kejuruteraan,keperluan yang disyaratkan oleh Lembaga Jurutera Malaysia (BEM)melalui Manual Akreditasi Program Kejuruteraan, Majlis AkreditasiKejuruteraan (EAC) (yang telah disediakan oleh kumpulan kerjayang dianggotai kesemuanya oleh ahli Fakulti Kejuruteraan &Alam Bina dipengerusikan oleh penulis sendiri), HP program mestimengambilkira 10 ciri-ciri yang mesti dicapai oleh para pelajar semuaprogram kejuruteraan di Malaysia. Petikan daripada Manual tersebutadalah seperti di bawah:34
  45. 45. ‘Students of an engineering programme are expected to attain thefollowing:(i) ability to acquire and apply knowledge of science and engineering fundamentals;(ii) acquired in-depth technical competence in a specific engineering discipline;(iii) ability to undertake problem identification, formulation and solution;(iv) ability to utilise systems approach to design and evaluate operational performance;(v) understanding of the principles of design for sustainable development;(vi) understanding of professional and ethical responsibilities and commitment to them;(vii) ability to communicate effectively, not only with engineers but also with the community at large;(viii) ability to function effectively as an individual and in a group with the capacity to be a leader or manager ;(ix) understanding of the social, cultural, global and environmental responsibilities of a professional engineer; and(x) recognising the need to undertake life-long learning, and possessing/acquiring the capacity to do so.’ 35
  46. 46. Jadual 2.1 memberikan contoh HP bagi program KejuruteraanAwam & Struktur, Fakulti Kejuruteraan & Alam Bina, UKM yangdisasarkan untuk dicapai pelajar.Jadual 2.1: Contoh HP Program Kejuruteraan Awam & Struktur, Fakulti Kejuruteraan & Alam Bina, UKM KOMPONEN ILMU PENGETAHUAN DOMAIN HP1 Berkebolehan untuk mendapat dan mengaplikasikan ilmu pengetahuan dalam matematik, sains dan kejuruteraan menjurus kepada kompetensi teknikal mendalam dalam bidang Kejuruteraan Awam & Struktur. HP2 Berkebolehan untuk mengenal pasti masalah kejuruteraan, mendapatkan penyelesaian dan jawapan bagi masalah ILMU tersebut. PENGETAHUAN HP3 Berkebolehan untuk merekabentuk projek Kejuruteraan Awam & Struktur mengambilkira kekangan yang realistik seperti ekonomi, alam sekitar, sosial, politik, etika, kesihatan dan kelestarian. HP4 Memahami tanggungjawab dan komitmen profesional dan etika. HP10 Berkebolehan untuk mengambilkira unsur-unsur pengurusan projek pembinaan, pengurusan aset, polisi awam, pentadbiran, perniagaan dan keusahawanan. KEMAHIRAN DAN CIRI-CIRI LAIN HP5 Berkebolehan untuk merekabentuk dan menjalankan ujikaji dan juga menganalisa serta mengintreptasi data. KEMAHIRAN HP6 Berkebolehan untuk menggunakan teknik, kemahiran PRAKTIKAL & dan alatan moden kejuruteraan yang perlu bagi amalan PROFESIONAL kejuruteraan. HP7 Berkebolehan untuk berkomunikasi secara efektif, bukan sahaja dengan jurutera tetapi juga dengan masyarakat umum. HP8 Berkebolehan untuk berfungsi secara efektif sebagai individu dan juga dalam kumpulan dengan kemampuan KEMAHIRAN untuk menjadi pemimpin atau pengurus serta menjadi INSANIAH anggota kumpulan yang efektif. HP9 Mengetahui keperluan untuk menjalani pembelajaran berterusan, dan mempunyai kemampuan/cuba mendapatkan kebolehan tersebut. Dapat diperhatikan daripada senarai HP di atas, program initelah memenuhi domain KKM, KPT, UKM dan Lembaga JuruteraMalaysia.36
  47. 47. Hasil Pembelajaran Kursus (HPK)HPK adalah pernyataan tentang kebolehan atau apa yang bolehdilakukan oleh pelajar semasa dan setelah menjalani kursus yang akanmembantu pencapaian HP yang berkaitan. Pernyataan-pernyataan iniadalah lebih spesifik dan berkaitan dengan kandungan kursus.Hubungan UmumSecara umum, OP merupakan titik fokus yang perlu disokong olehpelbagai aspek penting universiti. Gambarajah 2.2 menunjukkanhubungan umum tersebut.Gambarajah 2.2: Hubungan Umum OP kepada aspek-aspek penting universiti.Pemetaan dan Penjejakan OP dan HP dalam Kurikulum danProses Pengajaran dan Pembelajaran Gambarajah 2.3 menunjukkan perkaitan di antara OP, HP, Hasil-Hasil Pembelajaran Kursus (HPK) dengan kurikulum dan kaedahpembelajaran dan pengajaran. 37
  48. 48. Gambarajah 2.3: Hirarki Keperluan Pihak-Pihak Berkepentingan, OP, HP, Rekabentuk Kurikulum dan HPK Gambarajah 2.3 menunjukkan dapat dilihat hirarki dan perkaitanOP, HP kepada kurikulum dan HPK. Setiap program perlu memetakanHP kepada OP, manakala setiap kursus pula perlu dipetakan kepada HPmelalui pemetaan HPK kepada HP. Dengan itu, program akan dapatdigerakkan secara lebih tersusun ke arah OBE dengan penglibatansemua pensyarah. Harus diingat, bab ini hanya memfokuskan kepadasumbangan proses pembelajaran dan pengajaran rasmi di Fakultikepada OBE. Peranan di kolej-kolej kediaman dan aktiviti-aktiviti ko-kurikulum yang juga penting tidak termasuk dalam cakupan bab ini.38
  49. 49. Penambahbaikan Berterusan (CQI) Suasana pembelajaran perlu sentiasa menitikberatkanpenambahbaikan kualiti berterusan (Continual Quality Improvement(CQI)). Melalui perlaksanaan PBH, adalah diharapkan unsur-unsurpenambahbaikan kualiti secara berterusan akan menjadi satu budayadi UKM. Di setiap peringkat, CQI mesti dilaksanakan, daripadapembentukan objektif-objektif dan hasil-hasil pembelajaran, rekabentukkurikulum sehinggalah kepada perlaksanaan dan pengimplementasianprogram. CQI boleh berlaku dalam ’kitaran dalam’ ataupun ’kitaranluar’. Kesemua kitaran yang masih ’terbuka’ harus ’ditutup’ (closingthe loop). Di sinilah terletaknya kepentingan mewujudkan satu sistemPengurusan Kualiti yang mantap.Kesimpulan Bab ini telah memberikan penjelasan mengenai konsep asas danfalsafah pendekatan pembelajaran berasaskan hasil (PBH). Kepentinganmenggubal Objektif-Objektif Pembelajaran (OP) program, Hasil-Hasil Pembelajaran (HP) program dan Hasil-Hasil PembelajaranKursus (HPK) telah ditekankan. Bab ini diharap dapat membantu parapensyarah meningkatkan kefahaman dan seterusnya dapat menerapkanPBH di dalam kursus masing-masing secara lebih bermakna. Bagipara pentadbir pula, kepentingan mewujudkan satu Sistem PengurusanKualiti yang mantap harus difahami dan dilaksanakan.BibliografiAbet, 2003. Presentation Materials. 2nd ABET International Faculty Workshop on Continuous Program Improvement held at the National University Singapore (NUS).Abet Website, 2009. http://www.abet.orgAndersen, A., 2003. Preparing Engineering Students to work in a Global Environment to Co-operate, to Communicate and to Compete. Proceeding of the International Conference on the Global Engineer: Education and Training for Mobility, Portugal, pp. 252 – 257. 39
  50. 50. Basri, H., Che Man, A.B., Wan Badaruzzaman, W.H and Nor, M.J.M., 2004. Malaysia and the Washington Accord: What it takes for Full Membership. International Journal of Engineering and Technology, Vol. 1, No. 1, 2004, pp. 64 – 73.Engineering Board for Engineering and Technology (ABET), Inc., 2009. Criteria for Accrediting Engineering Programs.Felder, R.M. and Brent, R., 2003. Designing and Teaching Courses to Satisfy the ABET Engineering Criteria, J.Eng.Education.Fletcher, L.S., Brisk, M. and Chan, A., 2008. Engineering Education Assessment Procedures: Meeting Washington Accord Standards. EAC Workshop for IHLs.Hassan Basri, Wan Hamidon Wan Badaruzzaman dan Riza Atiq Abdullah O.K. Rahmat, 2004. Efforts towards Outcome-Based Approach in Engineering Education. Supplementary Accreditation Document Submitted to the Engineering Accreditation Council, Board of Engineers Malaysia.Hodel, H., 2003. Experience with Holistis Engineering Education. Proceeding of the International Conference on the Global Engineer: Education and Training for Mobility, Portugal, pp. 218 – 224.Jabatan Pendidikan Tinggi (JPT), 2002. Kod Amalan Jaminan Kualiti IPTA.Lembaga Jurutera Malaysia, 2006. Engineering Programme Accreditation (EAC) Manual.Shakhgildian, V.V. and Fomin, N.N., 2003. Formation of the Global Engineers: Necessary Conditions, Possibilities, Advantages and Drawbacks for Russia, Proceeding of the International Conference on The Global Engineer: Education and Training for Mobility, Portugal, pp. 299 - 301.Sharifah Hapsah Syed Hasan Sahabudin, 2005. Bahan-Bahan Pembentangan MQF. Bahagian Jaminan Kualiti, Kementerian Pengajian Tinggi Malaysia.Universiti Kebangsaan Malaysia, 2006. Pelan Strategik UKM Perspektif 2006 – 2020.40
  51. 51. Wan Hamidon Wan Badaruzzaman and Megat Johari Megat Mohd Noor, 2009. Academic Excellence with Focus on Sustainable Development. Keynote Address, Fifth National Conference Civil Engineering AWAM’09.Washington Accord Website, 2009. http://www.washingtonaccord.orgWashington Accord BEM’s Reviewers (2008). Report of the July and Nov 2008 Washington Accord New Application Review Team Visit to the Engineering Accreditation Council (EAC) Malaysia.Willis, S. and Kissane, B., 1995. Outcome-based Education - A Review of the Literature. Prepared for the Education Department of Western Australia. 41
  52. 52. 42
  53. 53. BAB 3 Pembentukan Hasil Pembelajaran Kursus Rosadah Abdul MajidPengenalan Apabila seseorang pelajar mendaftar untuk mengikuti sesuatukursus, dia berharap untuk memperolehi ilmu pengetahuan berkaitandengan kursus yang diikutinya. Apa yang diharap untuk diperolehioleh seseorang pelajar setelah mengikuti sesuatu kursus dikenalisebagai hasil pembelajaran kursus. Hasil pembelajaran kursus bolehdibahagikan kepada sekurang-kurangnya tiga kategori iaitu; ilmupengetahuan yang melibatkan kapasiti mental, kemahiran yangmelibatkan kapasiti fizikal, dan sikap yang melibatkan kapasiti emosiatau perasaan. Justeru, adalah menjadi tanggungjawab pengajar untukmerancang pengendalian kursusnya agar berjaya mencapai hasilpembelajaran kursus tersebut merentasi ketiga-tiga kategori hasilpembelajaran itu. Perancangan kursus juga perlu memberi perhatianagar hasil pembelajaran kursus terbabit berjaya menyumbang mencapaihasil pembelajaran program pengajian yang diikuti. Hasil pembelajaran kursus perlu dinyatakan dengan jelas agarpengajar dan pelajar tahu dan sedar tentang fokus atau tumpuan kursusyang diikuti. Hasil pembelajaran kursus biasanya dinyatakan dalambentuk tingkah laku pelajar yang boleh diperhatikan. Ini merupakanbukti bahawa pembelajaran telah berlaku, atau dengan kata lain kursusterbabit telah dikendalikan dengan berkesan. Turut dijadikan ukuranpembelajaran seseorang pelajar dari kursus yang diikuti ialah produkyang telah dihasilkan kesan daripada ilmu, kemahiran serta sikap yangsesuai yang telah diperolehi kesan dari mengikuti kursus berkenaan.Domain Pembelajaran Pengajar perlu memikirkan hasil pembelajaran kursusmerentasi domain-domain pembelajaran pelajar. Kita menekan 43
  54. 54. kepada domain pembelajaran pelajar dan bukan domain pengajaran.Ini kerana pengendalian kursus perlu difikirkan dan dirancang dalamkonteks pelajar, iaitu yang berfokus kepada pembelajaran mereka.Hasil pembelajaran kursus perlu dinyatakan dalam bentuk tingkahlaku pelajar dan tidak dalam tingkah laku pengajar. Hasil pembelajarankursus juga boleh dilihat sebagai objektif pembelajaran. Ini merujukkepada bagaimana pelajar diharap akan memperolehi hasil dariproses pembelajaran yang mereka lalui dengan mengikuti kursusterbabit. Taksonomi Pembelajaran Bloom (1956) menstrukturkan hasilpembelajaran kepada satu kerangka yang mengambilkira beberapadomain pembelajaran iaitu; domain kognitif, domain afektif, dandomain psikomotor (lihat jadual 3.1). Kerangka domain pembelajaranyang telah dicadangkan oleh Bloom membantu pengajar menganalisisserta menilai objektif pembelajaran yang dibina. Ia juga membantupengajar membangunkan kriteria tertentu dalam menentukan tahappenguasaan sesuatu pembelajaran (Simon 2000). Ini merujuk kepadatahap-tahap penguasaan hasil pembelajaran merentasi ketiga-tigadomain pembelajaran. Jadual 3.2 mempamerkan perincian tingkahlaku pembelajaran merentasi domain kognitif berserta contoh aktivitidan kata kunci yang menggambarkan aktiviti pembelajaran dalamdomain tersebut. Domain kognitif merujuk kepada pencapaian hasilpembelajaran dalam aspek kemampuan mental pelajar.Jadual 3.1: Tahap serta Domain Pengajaran dan PembelajaranTahap Kognitif Afektif Psikomotor Pengetahuan Sikap Kemahiran1 Mengingat Fakta / Data Penerimaan Mengikut (meniru) (kesedaran)2 Memahami Respon (reaksi) Manipukasi (mengikut arahan)3 Aplikasi (guna) Menilai (memahami Membina ketepatan dan bertindak)44
  55. 55. 4 Analisis (kepada struktur Mengurus sistem Penyampaian / atau unsur) nilai peribadi artikulasi (menggabung, mengintegrasi kemahiran berkaitan)5 Sintesis (mencipta/ Menghayati sistem Semulajadi (secara membina) nilai (selaras nilai spontan, sebagai pakar) dengan tingkah laku)6 Menilai (menaksir, menghakimi dalam terma yang sesuai)Jadual 3.2: Domain kognitifTahap Kategori Huraian Tingkah Contoh aktiviti Kata kunci atau Tahap laku yang boleh (kata kerja yang dilatih, atau menghuraikan penunjuk bukti aktiviti yang akan pencapaian hasil dilatih dan tingkah pembelajaran laku yang akan yang boleh diukur pada setiap diukur. tahap)1 Pengetahuan Mengingat Ujian objektif, melabel atau mengecam mengira fakta, mengingat maklumat mengingat proses, mengenalpasti peraturan, definisi, menyusun menyebut prosedur mendefinisi atau peraturan menghurai mengecam menghasilkan semula memilih, menyebut2. Pemahaman Memahami makna, Menerangkan menerangkan menyebut semula atau menterjemah mengkritik fakta dalam makna dari senario mengklasifikasi perkataan sendiri, atau penyataan memaparkan menterjemah, yang diberikan, merumus memanjangkan, mencadangkan menterjemah rawatan, reaksi, melapor atau penyelesaian berbincang masalah, membina menulis semula contoh atau menganggar metafora. menginterpretasi mengkonsepsi memparafrasa merujuk memberi contoh 45
  56. 56. 3 Aplikasi Menggunakan atau Menggunakan menggunakan mengaplikasi ilmu, teori secara praktis, mengaplikasi menggunakan teori menunjukkan, mengurus dalam amalan, menyelesaikan menyelesai Menggunakan masalah, mengurus menghasilkan ilmu apabila aktiviti mengimplimentasi respon kepada membentuk situasi sebenar mengubah menyediakan menjalankan menunjukkan reaksi memainkan peranan4. Analisis Menginterpretasi; Mengenalpasti unsur-unsur, bahagian khusus prinsip-prinsip dari serta fungsi sesuatu struktur susunan, proses atau konsep, pembinaan, membubarkan perkaitan; kaedah atau proses, kualiti serta menilai elemen kebolehpercayaan secara kualitatif, setiap komponen. hubungan, nilai dan kesan; mengukur keperluan.5. Sintesis Membangunkan Membangunkan membangunkan struktur, perancangan merancang sistem, models, atau prosedur, membina pendekatan, dan merekabentuk mencipta idea baharu yang penyelesaian, merekabentuk unik, pemikiran mengintegrasi mengurus kreatif, dan pelbagai kaedah, mengkaji semula pengoperasian sumber, idea, dan memformulasi bahagian-bahagian; mengusul menghasilkan tema menetapkan atau pendekatan memasang baharu, menulis mengintegrasikan perancangan menyusun semula alternatif. mengubah46
  57. 57. 6. Penilaian Menaksir Mengkaji semula mengkaji semula keberkesanan pilihan strategik justifikasi konsep atau perancangan menaksir keseluruhan, dalam aspek membentangkan yang dikaitkan keberkesanan, kes membela dengan nilai, hasil, pulangan kepada melaporkan keberkesanan, pelaburan atau kos menyelidik kebolehlaksanaan, efektif, praktikaliti, mengarah pemikiran kritis, menaksir menilai membandingkan kelestarian, berhujah dan mengkaji melaksanakan mengurus projek semula secara analisis SWOT strategik, yang dikaitkan mengadili dengan pelbagai berpandukan alternatif; kriteria luaran. menghasilkan justifikasi kepada cadangan atau tindakan berani, menghitung kesan daripada cadangan atau strategi; melaksanakan satu penghitungan analisis risiko berserta cadangan dan justifikasi.Seterusnya, Jadual 3.3 memberi perincian tingkah laku pembelajaranmerentasi domain afektif berserta contoh aktiviti dan kata kunci yangmenggambarkan aktiviti pembelajaran. Domain afektif merujukkepada pencapaian domain hasil pembelajaran yang meliputi sikapserta nilai pelajar. 47
  58. 58. Jadual 3.3: Domain AfektifTahap Kategori atau Huraian Contoh aktiviti Kata kunci Tahap Tingkah laku yang boleh (kata kerja yang dilatih, atau menghuraikan penunjuk bukti aktiviti yang akan pencapaian hasil dilatih dan tingkah pembelajaran laku yang akan yang boleh diukur pada setiap diukur. tahap)1. Penerimaan Sedia untuk Memberi Bertanya mencuba, sedia perhatian kepada mendengar, untuk mendengar guru atau memberi perhatian, pelatih, berminat memberi tumpuan, dalam sesi atau mengambil pengalaman bahagian, pembelajaran, berbincang, mengambil nota, memperaku, hadir ke kelas, mendengar, memberi masa menerima, kekal, untuk belajar, mengikuti, mengambil membaca, bahagian secara melakukan, merasa. pasif.2 Respon Bertindak balas Mengambil bertindak balas, dan mengambil bahagian secara respon, mencari bahagian secara aktif dalam penerangan, aktif perbincangan menginterpretasi, kumpulan, dalam menerangkan, aktiviti, berminat memberikan dalam hasil, rujukan atau contoh bersemangat lain, menyumbang, untuk bertindak, menyoal, hadir, menyoal dan merujuk, menjadi meransang idea, gembira, membantu mencadangkan kumpulan, menulis, takrifan. melaksanakan tugas.48
  59. 59. 3. Nilai Memberi nilai Membuat Berhujah, mencabar, dan menyatakan keputusan berdebat, menolak pandangan tentang pandangan, peribadi. kepentingan konfran, justifikasi, serta kesesuaian memujuk, sesuatu idea atau mengkritik. pengalaman, menerima dan komited kepada sesuatu pendirian atau tindakan.4. Mengurus atau Meleraikan Menghurai dan Membangunkan, mengkonsepsi konflik dalaman, mengumpul membina, nilai. membangunkan pandangan memformulasi, sistem nilai peribadi, membela, kendiri. menyatakan mengubahsuai, pendirian, alasan, mengaitkan, dan kepercayaan mengutamakan, peribadi. meleraikan, membezakan, menyusun, membandingkan5. Menghayati atau Berpegang Berpandukan Bertindak, membudayakan kepada sistem keyakinan mempamerkan, nilai kepercayaan dan kendiri, bertindak mempengaruhi, falsafah kendiri. konsisten dengan menyelesaikan, nilai peribadi. mengamalkan.Berikut ialah perincian tingkah laku pembelajaran merentasidomain psikomotor berserta contoh aktiviti dan kata kunci yangmenggambarkan aktiviti pembelajaran. Domain psikomotor merujukkepada pencapaian hasil pembelajaran yang bersifat kemahiran danaktiviti fizikal yang boleh dilaksanakan oleh pelajar. 49
  60. 60. Jadual 3.4: Domain PsikomotorTahap Kategori atau Huraian Contoh aktiviti Kata kunci Tahap Tingkah laku yang boleh (kata kerja yang dilatih, atau menghuraikan aktiviti penunjuk bukti yang akan dilatih dan pencapaian hasil tingkah laku yang akan pembelajaran diukur pada setiap tahap) yang boleh diukur.1 Imitasi Meniru Melihat guru Meniru, mengikut, tindakan atau pelatih dan menghasilkan semula, orang lain, mengulangi mengulangi, mengamalkan memerhati dan tindakan , proses (adhere) menghasilkan atau aktiviti. semula- replikasi2 Manipulasi Menghasilkan Melakukan Mencipta semula, aktiviti dari tugasan daripada membina, melaksanakan, arahan atau arahan bertulis mengimplementasikan. ingatan. atau arahan lisan.3 Kejituan Menunjukkan Melaksanakan Menunjuk cara, kemahiran sesuatu tugas atau menyelesaikan, perlaksanaan aktiviti dengan menunjukkan, tepat, yang tepat kepakaran dan mengkalibrasi, mengawal. secara kendiri berkualiti tanpa tanpa bantuan. bantuan atau arahan, berupaya menunjukkan aktiviti kepada pelajar-pelajar lain.4 Penyampaian / Mengadaptasi Mengaitkan dan Membangunkan, artikulasi dan menggabungkan menyelesaikan, mengintegrasi aktiviti yang menggabungkan, kepakaran berkaitan untuk mengkordinasi, untuk membangunkan mengintegrasi, memenuhi kaedah-kaedah mengadaptasi, objektif bagi memenuhi membangunkan, kepakaran keperluan unik memformulasi, yang (novel) yang mengubahsuai, menguasai. terpiawai. pelbagai.50
  61. 61. 5 Semulajadi Secara Mendefinisikan Merekabentuk, (Naturalization) otomatik, matlamat, menentukan, mengurus, menguasai pendekatan dan mencipta, mengurus aktiviti dan strategi dalam projek. kemahiran- aktiviti-aktiviti kemahiran bagi mencapai pada sesuatu matlamat. peringkat- peringkat yang strategik secara spontan.Sumbangan Hasil Pembelajaran Kursus kepada HasilPembelajaran Program Hasil Pembelajaran Kursus (HPK) yang diikuti perlumenyumbang kepada pencapaian Hasil Pembelajaran Programpengajian (HPP atau PO). Hasil pembelajaran kursus dilihat sebagaimatlamat terdekat yang perlu dicapai setelah pelajar mengikutikursus berkenaan. Hasil-hasil pembelajaran kursus secara kolektifakan menjurus kepada pencapaian matlamat jangka panjang iaituhasil pembelajaran program. Hasil Pembelajaran Program merujukkepada ciri serta kemampuan pelajar setelah selesai mengikuti semuakursus yang terdapat dalam pakej program pengajian yang disediakan.Selalunya dalam merancang silibus kursus, kita akan memulakandengan hasil pembelajaran program dan seterusnya menyenaraikanhasil pembelajaran kursus yang perlu bagi mencapai hasil pembelajaranprogram berkenaan (rujuk Jadual 3.5). Hasil Pembelajaran Program(HPP) juga boleh dilihat sebagai tema-tema pembelajaran yang perludikuasai dalam sesuatu program pengajian. Kita perlu menentukandomain pembelajaran yang hendak dicapai serta tahap yang hendakdicapai. 51
  62. 62. Jadual 3.5: Padanan Hasil Pembelajaran Program dengan HasilPembelajaran KursusHasil Pembelajaran Kursus Hasil Pembelajaran KursusProgram (HPP) (HPK)Tahun I Kod Kursus: 1. (Domain Kognitif GGGB 1033 Tahap 2Tema : Kefahaman)Ciri dan etiologi Tajuk Kursus:pelajar Khas Perkembangan dan Ciri HPK (Kognitif): Pelajar Pendidikan Khas Pelajar menghuraikanHPP: Pelajar punca-punca yangmengetahui jenis- menyebabkan ciri-cirijenis kecacatan serta keistimewaan padapunca-puncanya dan pelajar-pelajar khas.membangunkan rasakeghairahan (passion) 2. (Domain Afektifuntuk mengajar kanak- Tahap 4 Menguruskanak tersebut. dan Mengkonsepsi Nilai) HPK (Afektif) Pelajar membahaskan nilai kasih sayang dan empati terhadap kanak- kanak khasSecara konsepnya Gambarajah 3.1 berikut menggambarkan kedudukanHasil Pembelajaran Kursus (HPK) dalam konteks hubungannyadengan Hasil Pembelajaran Program (HPP), HPP di bentuk bertitiktolak dari ciri-ciri graduan yang ideal khusus bagi sesuatu programpengajian. HPK yang ditentukan akan mencorakkan perancanganaktiviti pengajaran dan pembelajaran selaras dengan HPK tersebut.Selain itu, HPK turut mencorakkan bentuk penaksiran bagi kursusberkenaan.52

×