Your SlideShare is downloading. ×
Plandáil in Éirinn
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Plandáil in Éirinn

230

Published on

Powerpoint on the Plantation of Ireland as Gaeilge

Powerpoint on the Plantation of Ireland as Gaeilge

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
230
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
7
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1.  Ceard atá i gceist le plandáil? Cé a rinne iad? Cén fath? Cén chaoi Ceard tionchar a bhí aige ar an tír seo? An rud maith no dona a bhí ann?
  • 2. Plandáil Chromail Uladh(Connacht) Laoise-UíbhCuige Mumhan Fhailí
  • 3. Éire in 1450 Talamh na hÉireannaigh dúchasacha. Talamh na Gaill- Ghaelacha An Pháil
  • 4.  Modh a bhí anseo chun Éire a chuir faoi chois agus a rialú. Bhí na Sasanaigh ag iarraidh na Gaeil a ruaigeadh as a gcuid tailte agus coilinígh dhilse ó Shasana a chuir ina n-áit.
  • 5.  Duine a thagann ó thír eile chun cur faoi in áit eile nach bhfuil aon bhaint acú leis. Rinne siad é seo ar chupla chuis, (1) chun smacht a chuir ar na daoine a bhí ann rompu, (2) chun cumhacht agus tallamh a chuir faoina gcos agus (3) i gcas na hÉireann, an Phrotastúnachas a chuir chun cinn.
  • 6.  Le linn an 6ú aois dheag, mhair thart air 750,00 – 800,000 sa tír seo. Is faoin tuath den chuid is mó a mhair siad. Ní raibh morán bailte mhóra ann mar gheall nar tháinig na Rómhanaigh go dtí an tír seo. Bhí Rí Shasana ina Rí air an tír seo ach i ndáiríre ní raibh morán cumhacht aige ar an tír. Bhí córas eile i bhfeidhm ag an am.
  • 7.  An Pháil. Seo é an phiosa talún a bhí timpeall ar Bhaile Átha Cliath, o Dún Dealgan go Deilginis. Bhí sé go hiomlan faoi smacht na Sasanaigh. Mhair muintir na háite seo faoi riail Shasana, lean siad nósanna na Sasanaigh, lean siad dlí Shasana agus labhair siad Béarla. Bhí clais mhór cuirte timpeall an pháil chun na clanna Gaeil a choinneáil amach de bharr ionsaithe. ‘The Pale was a miniature England’
  • 8.  Is clann clainne leis na Gall-Normannach (Anglo- Normans) a rinne ionsaí air Éirinn sa dara haois dheag (12th Century) a bhí iontú seo. Bhí orthú a bheith dilis don choróin ach faoi 1450, bhí siad meascaithe leis na Gaeil. Mar sin, is beag áird a chuir siad ar riail Shasana. Ach, bhí an-chumhacht acú. Is iad na dream ba chumhachtaí na, Iarla Ormond (Na Buitléir) Iarla Chill Dara (Mac Gearailt) Iarla Desmond (Mac Gearailt)
  • 9.  Aodh Ruadh Ó Domhnaill (Tír Chonaill) Aodh Mór Ó Néill (Tír Eoghain) MacCarthaigh (Corcaigh)
  • 10. Aodh Mór Uí NeillBhí sé aitheanta marRí na hÉireann ag anam. Bhí an-mheas agdaoine air, naSasanaigh ina measc.Bhí an-chumhachtaige i gCuige Uladhag an am.
  • 11. Aodh Ruadh Ó Domhnaill Rí Thir Chonaill a bhí anseo. Le linn na plandáilacha chuaigh sé féin agus Uí Neill le cheile chun a cuid tailte a chosaint agus an ruaig a chuir ar na Gaill.
  • 12. MacCarthaigh Bhí sé laidir i gContae Chorcaigh le linn na hama sin. Bhíodh sé féin agus Iarla Desmond i gcoinne a cheile go minic ar phairc an troda.
  • 13.  Mar sin, is tír míshocair a bhí in Éirinn. Bhíodh na Gaeil ag troid leis na Gaill. Chomh maith leis seo bhíodh na Gaeil ag troid leis na Gaeil, faoi thallamh agus beithígh. Chomh maith leis seo, bhí faitíos ar Rí Shasana go ndéanfadh an Spainn nó an Fhrainc ionsaí ar Shasana trí thallamh na hÉireann. Mar sin, rinne said cineadh an tír a chuir faoi smacht iomlan an Rí agus an t’aon bhealach chun é seo a dhéanamh na trí Plandáil.
  • 14. Bhí Anraí VIII agus na monarcaí a tháinig ina dhiadhag iarraidh an tír a phlandáil mar gheall, * Sasana a chosaint * An Protastúnachas a chuir i bhfeidhm sa tír, * Cheap siad go raibh cultúr na hÉireann barbartha agus bhí siad ag iarriadh deireadh a chuir leis.
  • 15. Anraí VIII
  • 16. Laoise – Uíbh Fhailí, 1556
  • 17. ‘Bloody Mary’Banríon Mháire a haon
  • 18. Ag tús an 6ú haois deag, b’iad muintir Uí Chonchuir a bhí igceannas ar na háiteanna ar a dtugtar Laoise agus UíbhFhailí orthú anois. Chuir na Clainne Gaeil seo isteach gomór air muintir an Pháil, na Sasanaigh ach go hairithe. Sabhliain 1528, ghabh siad Fear Ionaid an Rí agus choinnighsiad faoi ghlas é ar feadh tamaill. Nios measa fós, sé blianaina dhiadh sin thug clan Uí Chonchúir tacaíocht d’IarlaChill Dara chun éirí amach i gcoinne an Rí.
  • 19. Tar éis seo chuir sí Plandáil i bhfeidhm. Is iad na haidhmeanna a bhí aicí leis an phlandáil seo ná, Dlí Shasana a bhunú mar priomh dlí na háite sin Chun an Pháil a chosaint Chun na hÉireannaigh dúchasacha a chuir faoí smacht
  • 20. Mar sin, ghlac na Sasanaigh leis nach mbeadh aonsuaimhneas acu go dtí go mbeadh an ruaig cuirte ar naGaeil a bhí ag maireachtaíl le taobh agus thart timpeall airLaoise agus Uíbh Fhailí. Leis sin, chuir an Bhanríon Mháire(Bloody Mary) fórsa le cheile chun iad a chuir go hiomlanfaoi chois.
  • 21. Plandáil Chromail Uladh(Connacht) Laoise-UíbhCuige Mumhan Fhailí
  • 22. 1586 ar aghaidh
  • 23. Éire in 1450 Talamh na hÉireannaigh dúchasacha. Talamh na Gaill- Ghaelacha An Pháil
  • 24.  Thrial an Bhanríon Éilis a haon nosanna Sasanach agus an chreideamh Phrotastúnach a chuir chun cinn i gCuige Mumhan. Chuaigh na Gaill-Ghaelacha agus na hÉireannaigh dúchasacha ina choinne. Tharla Éirí amach de bharr seo ach bhí an bua ag forsaí Éilis agus bhí sí in ann an Cuige a phlandáil ansin.
  • 25.  Thrial an Bhanríon Éilis a haon nosanna Sasanach agus an chreideamh Phrotastúnach a chuir chun cinn i gCuige Mumhan. Chuaigh na Gaill-Ghaelacha agus na hÉireannaigh dúchasacha ina choinne. Tharla Éirí amach de bharr seo ach bhí an bua ag forsaí Éilis agus bhí sí in ann an Cuige a phlandáil ansin.
  • 26.  Ordaithe ag an Bhanríon Eilís a haon Talamh tógtha ó Iarla Desmond. (Fitzgerald)Corcaigh, Cill Chainnigh, Luimneach agus Port Lairge. D’eirigh siad amach i gcoinne Eilís agus d’iar siad cunamh ar Rí na Spainne. Namhaid Eilís.
  • 27. Ceard a rinne sí sa phlandáil?(1) Daoine a aistriú as Sasana.(2) An Phrotastúnachas a scaipeadh ar fud na tire(3) Bailte a thogáil(4) Gan talamh a ligean ar chios do na hÉireannaigh dúchasacha
  • 28.  Cheap sí go dtiocfadh nios mó Sasanaigh ach níor thainig. Mar sin, bhí orthu talamh a ligean do na hÉireannaigh arís. Ní raibh na daoine a tháinig in ann a cuid estáit a chosaint Déanamh go leor ionsaithe ar na Sasanaigh le linn cogadh na naoi mbliana.
  • 29.  Ba iad na dtaoisigh Gaelacha na daoine a bhí i gceannas i gcuige Uladh. Aodh Ó Néill Aodh Ruadh Ó Domhnaill
  • 30. Aodh Mór Uí NeillBhí sé aitheanta marRí na hÉireann ag anam. Bhí an-mheas agdaoine air, naSasanaigh ina measc.Bhí an-chumhachtaige i gCuige Uladhag an am.
  • 31. Aodh Ruadh Ó Domhnaill Rí Thir Chonaill a bhí anseo. Le linn na plandáilacha chuaigh sé féin agus Uí Neill le cheile chun a cuid tailte a chosaint agus an ruaig a chuir ar na Gaill.
  • 32.  Thrial an Bhanríon Eilís 1 nosanna Shasana agus dlí Shasana a chuir i bhfeidhm sa gcuige ach theip uirthí. Toradh a bhí ar seo ná cogadh na naoi mbliana 0 1594 – 1603. An cath ba thabhachtaí na Cath an Átha buí. (Yellow ford)
  • 33.  Roimh chogadh na naoi mbliana, ba é Cuige Uladh an cuige ba Ghaelaigh in Éirinn. Ní raibh morán boithre na báilte ann agus bhí go leor den chuige ina bhforaois. Theip ar an iarracht a rinne Sasana an áit a phlandáil in 1570 mar gheall ar troid ina choinne ach de bharr cogadh na naoi mbliana, faoin bhliain 1601, ní raibh ach idir 25,000 go 40,ooo fear fásta fagtha in Uladh.
  • 34.  Tuaisceart Éireann a shuaimniú agus a dhéanamh nios sibhialta An chreideamh a athrú go dtí an Phrotastúnachas . Talamh na nIarlaí a thogáil.
  • 35. Ard Mhacha An ChabhaínDún na nGall Fear Manach Tir Eoghain

×