Your SlideShare is downloading. ×
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Overheid in beweging Thema Samenwerking
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Overheid in beweging Thema Samenwerking

978

Published on

Interessante praktijkverhalen over gemeentelijke samenwerking

Interessante praktijkverhalen over gemeentelijke samenwerking

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
978
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
32
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. NUMMER 2 · JANUARi 2011Overheid in BewegingSamenwerkingAlle kikkers in de kruiwagen?QR-code: simpele oplossingvoor een groot probleemGrote Dag van de Kleine GemeentenProf. Dr. Hein van Duivenbodenpleit voor vitale coalities
  • 2. Samenwerking 3 7 8 12 verdient maatwerk 3 Grote Dag van de Kleine Gemeenten: 3 • “Samenwerking is als het lopen van een marathon” Samenwerking is al enkele jaren een hot item, of het nu 4 • Wim Nabbe, gemeente Rijnwaarden binnen de overheid is of op andere gebieden. Opgaven vanuit 5 • Harrie Timmermans, gemeente Eersel de rijksoverheid, noodzakelijke kostenbesparingen, andere 6 Soundbites kwaliteitseisen en de kwetsbaarheid maken samenwerking 6 Kijk met andere ogen: tot een aantrekkelijke oplossing. Samenwerkingsbuikpijn 7 QR-Code: Simpele oplossing voor een groot probleem in de praktijk ziet Telengy vele vormen voorbijkomen. Samenwerken als ‘goed huwelijk’, of pragmatisch door het 8 Hein van Duivenboden, Universiteit Tilburg: onderwerp gedreven. Veilig verankerd in contracten en “Bedenk steeds opnieuw: wat is de maatschappelijke opgave?” gemeenschappelijke regelingen, of vooral geleid door de10 Strips actualiteit. in de praktijk gaat het slechts zelden om of-of, en11 Walter Hartmann, Shared Service Center: zien we vele varianten voorbij komen. iedere situatie is uniek “Je moet kalkoenen niet laten beslissen over het kerstmenu” en verdient een maatwerkaanpak. Wel is het in alle situaties12 Gemeentelijke samenwerking: van groot belang om de visie op samenwerking helder te Zitten alle kikkers in de kruiwagen? krijgen en gedurende het proces de maatschappelijke op- gave voor ogen te houden. ‘Waarvoor doen we het ook13 Begeleiding van (Europese) aanbestedingen: al weer?’ Telengy, uw partner bij iCT-aanbestedingen14 Sjoerd Osinga, Werkplein Zutphen: Zoals in alle processen is ook een samenwerkingstraject “Houd het helder, houd het simpel” niet lineair te zien, maar gaat het om een cyclisch proces.15 Telengy Themadag ‘Bij de Tijd’ Richten, inrichten en verrichten is het credo van Telengy,16 Nieuwe wet Veiligheidsrisico’s creëert meer ruimte waarbij we met name de fase van het ‘richten’ erg belangrijk voor samenwerking vinden voor het succes van samenwerken. Ga niet te snel tot uitvoering over, maar denk vooral goed na over het ‘wat’.18 Wim van Tuijl, gemeenten Wassenaar en Voorschoten: “Per onderwerp kijken wie de beste partner is” in deze editie van Overheid in Beweging maakt u kennis19 Piet Machielsen, gemeente Oirschot: met de praktijk en visie van uw collega’s op dit onderwerp. “Stuur op praten over mogelijkheden, in plaats van beperkingen” ik hoop dat u met deze kijk in diverse keukens geïnspireerd20 Telengy KennisPunt: wordt voor uw eigen maatwerk in samenwerking. Maatwerk in trainingen en workshopsColofonOverheid in Beweging, Bijdragennr. 2 · Januari 2010 Koen van PolanenThema: Samenwerking Rob Holter Ruud VerwielEen uitgave van Marjolijn de JongTelengy BV Marcel LemmenPostbus 1270 Ad van Dijck Marcel Duffhuis5602 BG Eindhoven Eric Leroi Directeur Telengy040 290 12 12 Edwin Koleninfo@telengy.nl Ad van Dijckwww.telengy.nl Henk AlbersOplage Peter ter Telgte4.000 stuks Ontwerp en opmaakHoofdredactie DGO, www.dgo.nlPeter ter Telgte FotografieTeksten Marco Bakker, www.marcobakker.com;Judith Vinkenvleugel Foto wethouder Machielsen: gemeente OirschotEindredactieLoekie Robert DrukwerkverzorgingYolanda Hafmans Graphic Support, Dreumel De volgende Overheid in Beweging heeft als thema: Bij de tijd.2 Overheid in Beweging | Nummer 2 · Januari 2011
  • 3. “Samenwerking is als het lopen van een marathon” GROTE DAG VAN DE KLEiNE GEMEENTEN iN TEKEN VAN DO’S EN DON’TS SAMENWERKiNG Toegenomen verwachtingen van de burger, het eisenpakket van het Rijk en Beiden schetsten een proces dat in eerste instantie voorgenomen bezuinigingen: Gemeenten staan onder druk waar het gaat om langzaam op gang kwam. De intentie tot samenwer- het leveren van kwalitatieve én betaalbare dienstverlening. Het Congres king was er, maar de eerste tijd werd er vooral veel Grote Dag van de Klein Gemeenten op 7 oktober 2010 stond in het teken gepraat. Stapje voor stapje moest vertrouwen wor- van regionale samenwerking. Aan de hand van twee concrete den gewonnen, vooral op bestuurlijk en manage- praktijkvoorbeelden: ‘Samenwerking de Liemers’ en ‘Samenwerking mentniveau, en werd gebouwd aan een hecht team. Kempengemeenten’, werden circa 50 deelnemers uitgenodigd om te praten over de ervaringen en de ‘do’s en dont’s’. Samenwerking: hoe doe Spelerswissel je dat? Het spel moet met de beste spelers uit de organi- satie worden gespeeld. Dit betekent dat er soms gewisseld moet worden. Niet leuk, maar wel De betrokken gemeentesecretarissen, Wim Nabbe noodzakelijk om het gewenste resultaat te boeken. van de gemeente Rijnwaarden en Harrie Op gevoelige onderdelen, bijvoorbeeld bij het Timmermans van de gemeente Eersel waren het opstellen van business cases, worden externen eens met de stelling ‘Geslaagde samenwerking is als ingeschakeld. “Je laat de kalkoen immers ook niet topsport; een kwestie van focus, inzet, lange adem zijn eigen kerstmaal voorbereiden.” en winnen’. “Samenwerken is als een marathon, het is een weg van de lange adem, maar geeft kracht als Hoe er resultaten worden geboekt” aldus de variant van , Tijdens het congres heerste vooral nieuwsgierigheid Wim Nabbe. in de zaal: ‘Waarom ligt de focus in beide verhalen zo sterk op bedrijfsvoering? Hoe voer je een discussie met de gemeenteraad over een gemeen- schappelijke regeling? Was er weerstand op de VOORiNSCHRiJViNG werkvloer? Hoe is de huisvesting geregeld?’ Er ontstond een levendige interactie, die leidde tot een rode draad in de ‘do’s’ op het gebied van regionale Samen werken samenwerking: • Ga samenwerken als je constateert dat de geza- aan samenwerken menlijke kracht groter is dan je eigen prestatie. • Werk aan vertrouwen en ga discussies niet uit de Werkateliers iCT-samenwerking weg. Vroeg of laat komen ze weer op je pad. • Voer open gesprekken, maar neem ook tijdig besluiten. • Beperk je tot de hoofdlijnen en het beantwoorden in de eerste helft van 2011 organiseren samenwerkingsverbanden van de Wat-vragen. de Liemers, Kempengemeenten en Telengy werkateliers • Wees pragmatisch in het stap voor stap realiseren iCT-samenwerking. Laat je inspireren door de praktijk van van je gezamenlijke ambitie. Vier je successen, want iCT-samenwerking bij de Liemers of Kempengemeenten en werk samenwerken is zo gezegd, maar niet zo gedaan. samen aan je eigen succesvolle iCT-samenwerking. Meld je nu al aan voor een gratis werkatelier via: www.telengy.nl > Overheid in Beweging | Nummer 2 · Januari 2011 3
  • 4. “Laat medewerkers zelf hun nieuwe huis mee bouwen” GEMEENTESECRETARiS WiM NABBE, GEMEENTE RiJNWAARDEN> Samenwerkingsverband De Liemers wordt vaak als voorbeeld gebruikt pilot gefungeerd. Dat was overigens niet de enige als succesverhaal bij stapsgewijze samenwerking. De gemeenten aanleiding. De gemeenten Duiven en Zevenaar Duiven, Westervoort, Rijnwaarden en Zevenaar zijn inmiddels zo’n vier werkten al samen met hun Sociale Diensten. jaar bezig met het vormgeven van dit samenwerkingsverband. Per De gezamenlijke gemeentesecretarissen van 1 januari 2011 wordt een gemeenschappelijke regeling van kracht. “Wij De Liemers beseften dat ze alleen een bepaalde hebben samen gekozen voor een regeling voor met name de uitvoerende robuustheid konden bereiken als ze samen verder taken. De lokale autonomie wordt niet aangetast; een constructie die zouden gaan en hebben dit eerste verband uit- voor ons voorwaarde is om dicht bij de burger te kunnen blijven”, aldus gebreid tot wat het nu is.” Wim Nabbe, gemeentesecretaris van de gemeente Rijnwaarden. Stapsgewijs De gemeenten hebben er voor gekozen om staps- Het idee om te gaan samenwerken ontstond rond gewijs vorm te geven aan het samenwerkings- 2006. “Een periode waarin we als gemeenten ont- verband. Dat heeft op dit moment geleid tot één zettend veel op ons af kregen, met name op het Regionale Sociale Dienst, één gezamenlijke inkoop- gebied van ICT. Het besef ontstond dat het erg afdeling en één ICT-dienst in oprichting. Een eind- lastig wordt om alles alleen te realiseren. Wij heb- scenario in die zin is er niet. Wim Nabbe: “We heb- ben toen samen de regeling van EGEM aangegre- ben zowel bestuurlijk als ambtelijk wel gezorgd voor pen om er stevig werk van te maken en hebben als een gezamenlijke visie en ‘urgentiebesef ’. Zonder dat kom je niet ver. Maar samenwerking is er niet ineens, dat is een proces dat moet groeien. Je moet elkaar leren vertrouwen, en op basis van gelijkwaar- digheid bouwen aan een nieuw huis. We hebben er dan ook voor gekozen om per project te werken, dat eerst goed te borgen voordat we weer de volgende stap zetten.” Die volgende stap wordt vooral ook bepaald door de taken en opgaven die op De Liemers afkomen. Wim Nabbe: “Daarbij is het ook enorm belangrijk om zoveel mogelijk de mensen uit de eigen organi- saties in te zetten in de projectorganisatie. Laat medewerkers zelf hun nieuwe huis maar mee bouwen. Hiermee zorg je voor een stevige organi- satie met draagvlak onder medewerkers. Overigens vind ik het wel verstandig om voor bepaalde onder- delen externe begeleiding in te huren. Iemand die als het nodig is vanuit een onafhankelijke positie naar de partners durft te spiegelen.” De organisatie van de gemeenschappelijke regeling De Liemers wordt ongeveer 60 fte groot en omvat een regionale Sociale Dienst, ICT en inkoop. Het samenwerkingsverband bestrijkt een gebied Wim Nabbe met een kleine 85.000 inwoners. 4 Overheid in Beweging | Nummer 2 · Januari 2011
  • 5. “Kempische samenwerking geen verstandshuwelijk”GEMEENTESECRETARiS HARRiE TiMMERMANS, GEMEENTE EERSELVolgens Harrie Timmermans is samenwerken als een goed huwelijk: nu: We hebben twee grote projecten en één“Je zit er in op basis van gelijkwaardigheid, hebt vertrouwen en moet kleintje achter de rug, nu wordt het tijd omelkaar op z’n tijd iets gunnen.” Sinds 2003 werken de gemeenten ons te richten op de lange termijn: een visieBergeijk, Bladel, Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden samen op ‘Kempen 2020’. Als koploper heb je namelijkdiverse gebieden. De afzonderlijke gemeenten zijn volgens de Eerselse altijd te maken met de wet van de remmendegemeentesecretaris ‘te klein voor het tafellaken en te groot voor het voorsprong. Nieuwe ontwikkelingen dienenservet’. De eerste successen zijn geboekt. Er is trots. Met een kersverse zich constant aan. We moeten bijblijven.”gemeenschappelijke regeling vergroten de Kempengemeenten nu hunslagkracht om de bedrijfsvoering samen verder uit te bouwen. Tot de gemeenschappelijk regeling van samenwerkingsverband De Kempen beho- ren de onderdelen Shared Service Center,De partners hebben er even over gedaan voordat de Personeel & Organisatie en Intergemeentelijkeeerste resultaten daar waren. Harrie Timmermans: Sociale Dienst. Deze onderdelen zijn allemaal“Het bleef in eerste instantie vooral bij praten. operationeel. Er is een organisatie gevormdIn 2006 was de samenwerking tussen de Sociale van circa 90 fte. Deze staat gelijk aan de om-Diensten een feit. Maar toen bleven we maar praten vang van de kleinste gemeente. Bij de starten bleven de vervolgresultaten uit. Gek genoeg had deze organisatie een omzet vanvormde een dip in de motivatie de benodigde in- 30 miljoen euro. ljectie om weer op volle kracht verder te gaan.We hebben toen besloten om het vrijblijvende erafte halen in de vorm van een gemeenschappelijkeregeling. Vervolgens hebben we een stevige struc-tuur ingericht en zijn begonnen met snel naarnieuwe successen toe te werken.”B-factor“Het woord ‘samenwerking’ kent een groot nadeel:De positieve klank van het woord. Niemand is tegensamenwerken, maar dat is heel iets anders dan hetécht willen. Dat is zeg maar het verschil tussen eenverstandshuwelijk en een duurzame relatie. Wijgaan voor die duurzame relatie. Wat daarbij helptis de gelijkaardige identiteit van de betrokkenKempen gemeenten. Een andere belangrijke: Iknoem het de B-factor, de Brabant-factor. Braban-ders zijn relationeel ingesteld, ontmoeten elkaaroveral. Daarnaast zijn we ook erg pragmatisch:als het niet kan zoals het moet, dan moet het maarzoals het kan.”BijblijvenDeze pragmatische insteek heeft tot nu toe de samen- Harrie Timmermanswerking in de Kempen gekenmerkt. “We merken Overheid in Beweging | Nummer 2 · Januari 2011 5
  • 6. Soundbites Kijk met andere ogenSlimmer organiserendoor samenwerking‘‘ KING is ervan overtuigd dat alleendoor samenwerking gemeenten goed ’’toegerust zijn om de ontwikkelingen vande komende jaren aan te kunnen. SamenwerkingsbuikpijnKwaliteitsinstituut NederlandseGemeenten Voor de dieperliggende achtergronden van samenwerking ga ik met beoogde samenwer-Samenwerking op kingspartners meestal op zoek naar de bestuurlijke buikpijn. Wat maakt dat een gemeenteICT-gebied noodzaak‘‘ op zoek is naar samenwerkingspartners, wat is zo urgent dat je het niet alleen wilt of kunt Elke gemeente is uniek, maar slim- of welke droom streef je na? Steeds vaker echter word ik geconfronteerd met een soortme en rendabele inzet van ICT vraagt om buikkramp, een stevige samenwerkingsbuikpijn. Vrijwel alle gemeenten erkennen datstandaardisatie en een zekere schaal- samenwerking een prima oplossing kan zijn om met minder kosten meer te kunnen doen,grootte. Samenwerking op ICT-gebied om je kwetsbaarheid te reduceren en om de kwaliteit van je dienstverlening te verbete-tast het eigen karakter van de gemeente ren. Toch blijft het voor gemeenten lastig om zich volledig over te geven aan een gemeen-niet aan, en is voor de meeste gemeen- schappelijke agenda en gezamenlijke uitvoering. Nog altijd speelt de couleur locale often noodzakelijk. Veel gemeenten wer- de eigen identiteit een belangrijke rol bij het vaststellen van de samenwerkingsagenda.ken al met andere (buur)gemeenten Zo confronteerde ik onlangs een portefeuillehouder met ruim 60 samenwerkingsver-samen. Deze ICT-samenwerking is meer banden binnen zijn gemeente. Zijn antwoord overtrof de betere simultaanschaker: ”Alssuccesvol naarmate de ambities van de bestuurder is het mijn taak om op meerdere borden te schaken, hoe meer hoe liever.”deelnemende gemeenten overeenkomenen hun werkwijzen onderling goed Toch lijkt het tij te keren nu het bezuinigingsvirus rondwaart. in de gatewayreview ’Weder-kunnen worden afgestemd. Het aan- zijdse gijzeling in machteloosheid of de As van het Goede’ gaf Docters van Leeuwengaan van samenwerking op ICT-gebied reeds aan dat het merendeel van de gemeenten niet in staat is de e-overheid alleen ’’vraagt een goede afweging en gedegen te realiseren. Dit werd door gemeenten zelf bevestigd in de statusrapportage ‘NUP invoorbereiding. uitvoering, Gemeenten aan de slag’. Al met al aanleiding voor KiNG om de ondersteu-Vereniging Nederlandse Gemeenten ningsbehoefte bij gemeenten nadrukkelijk te inventariseren. Het samen realiseren van de e-overheid zal daarbij ongetwijfeld een belangrijk onderwerp worden. Zo betoogdeSpar, Hema en VNG‘‘ KiNG-directeur Thissen al een voorstander te zijn van een landelijk kader voor de iCT van Nederland heeft meer dan vier- gemeenten.honderd gemeenten en even zoveelgemeentehuizen. Op bijna al die Maar er is meer; gemeenten voelen momenteel meer nut en noodzaak tot samenwerking,gemeentehuizen wordt nagedacht ingegeven door de te realiseren bezuinigingen. Dit gevoel van urgentie kan leiden tot deover hoe de inwoners, bedrijven en benodigde dynamiek in gemeenteland, getuige de volgende waarneming.instellingen het beste bediend kun- Het is een publiek gemeentelijk geheim dat bij naderende herindelingen gemeenten graagnen worden, wat het beste perso- bereid zijn samen te werken, al is het maar om de dreigende herindeling af te wenden.neelsbeoordelingssysteem is en Overigens is dit laatste niet onderbouwd door onderzoek. Sterker nog, in het EGEM-welke softwarepakketten het meest onderzoek ‘Vermenigvuldigen door delen’ over intergemeentelijke samenwerking gaf eenpassend zijn. […] In moeilijke tij- grote meerderheid van gemeenten aan dat herindeling geen belangrijk argument is om teden moet je voor elkaar bokkie gaan samenwerken. Toch heb ik de afgelopen jaren vele Friese en Limburgse gemeentenstaan. Dat kan gemakkelijk, maar leren kennen nadat de provinciebesturen opriepen tot herverdeling van gemeentegren-gebeurt nog weinig. Er is een op- ’’ zen. Oorzaak: werken aan samenwerking.lossing: franchising.Jos van der Knaap, gemeentesecretaris ik verwacht dan ook dat de komende bezuinigingen bij gemeenten een prima remedie zijnvan Wijchen in zijn winnende essay voor de samenwerkingsbuikpijn. Met deze stevige stok achter de deur kunnen gemeentenSpar, Hema en VNG over de toekomst echt het verschil maken. Het is als bezuinigen met inzet van iCT. Bezuinigen op samen-van het openbaar bestuur werking is niet aan de orde, maar bezuinigen met samenwerking is wel het medicijn. Peter ter Telgte, Senior adviseur6 Overheid in Beweging | Nummer 2 · Januari 2011
  • 7. QR-codeSimpele oplossing voor een groot probleemEiLANDGEMEENTEN VEREENVOUDiGEN ONTHEFFiNGEN EN HANDHAViNGDe Friese eilandgemeenten Vlieland, Schiermonnikoog en Terschelling geven geworden. De afhandeling verloopt sneller,jaarlijks gezamenlijk zo’n 5000 ontheffingen af voor het gebruik van voertuigen op er is beter overzicht en er worden minderde eilanden. Dat zijn er heel wat. Zowel op het gebied van aanvraag, verwerking fouten gemaakt. Met name de handhavingals handhaving leverde dit problemen op. Samen met Ameland vormen deze wordt zo een stuk makkelijker. Het is ook toegemeenten VAST, afkorting voor de eerste letters van de vier eilanden. te passen op andere processen. in de toe-In VAST-verband werken zij samen op verschillende gebieden. Onder begeleiding komst gaan we ook de andere parkeer- envan Telengy hebben ze gekozen voor een eenvoudige, maar zeer doeltreffende inrijontheffingen op dit systeem overzetten.”oplossing: het werken met de QR-code. Na Terschelling gaan binnenkort Schiermon-QR-code staat voor Quick Response en is een De aanvragen worden vervolgens digitaal nikoog en vervolgens Vlieland aan de slagvierkante barcode die tot 255 tekens kan verwerkt en kunnen na goedkeuring direct met de QR-code. Op Vlieland en Schiermon-bevatten. U heeft ’m vast wel eens ergens worden afgegeven of worden verzonden per nikoog mogen geen auto’s rijden, maar na-in een krant of tijdschrift zien staan. Door post of per e-mail. De per e-mail verzonden tuurlijk moet er af en toe bijvoorbeeld welmiddel van een speciaal programma in een ontheffing met daarop de QR-code kan zelf een leverancier met zijn voertuig op hetmobiele telefoon met camera en internet is uitgeprint en achter de voorruit gelegd eiland zijn. De doorlooptijd van een derge-deze informatie te lezen en kan worden worden. Privacygevoelige gegevens zijn niet lijke ontheffing neemt nu een dag of vijf indoorgeschakeld naar een website. zichtbaar en voor handhavers is met één beslag. Straks, na de invoering van de QR- druk op de knop meteen duidelijk of de ont- code, hooguit nog één werkdag met eenDe gemeente Terschelling beet samen met heffing geldig is. De fraudegevoeligheid is verwerkingstijd van nog geen vijf minuten.politie en Staatsbosbeheer het spits af. De nihil en de database gegarandeerd actueel. Het systeem is dusdanig eenvoudig, dat ereerste ontheffingen kunnen inmiddels op “De ontwikkeling van het systeem is relatief voor iedere situatie aanpassingen kunnenverschillende manieren worden aange- eenvoudig en bovendien heel betaalbaar”, worden gedaan.vraagd. Digitaal, per post of aan de balie. aldus Telengy-adviseur Eric Leroi. “De uit- daging hier was om op een creatieve manier Dingen simpel houden naar een oplossing te kijken. De betrokken Eric Leroi geeft aan dat het systeem op gemeenten pakken al langer gezamenlijk hun meerdere processen kan worden toegepast. problemen aan. De coördinator i&A werkt “Al is het in dit geval een maatwerkoplos- bijvoorbeeld voor alle vier gemeenten binnen sing geweest voor deze specifieke situatie, het VAST-verband. Hij heeft dan ook als be- ik vind de QR-code met name voor kleinere langrijke motor voor het proces gefungeerd.” gemeenten interessant. in dit geval hebben we het over een werkwijze die is ontstaan Hanny Otter-Wouda, ambtenaar Bestuurlijke doordat de VAST-gemeenten de dienstver- en Juridische Zaken van de gemeente Ter- lening bijna in hun genen lijken te hebben schelling is erg te spreken over het systeem: zitten. Dingen simpel houden voor de burger. “Met de QR-code is het hele proces, van aan- En daar is deze oplossing een mooi voor- Hanny Otter-Wouda vraag tot handhaving een stuk eenvoudiger beeld van.” l Overheid in Beweging | Nummer 2 · Januari 2011 7
  • 8. “Bedenk steeds opnieuw:wat is de maatschappelijke opgave?” Hein van Duivenboden, bestuurskundig adviseur en hoogleraar interbestuurlijke samenwerking aan de Universiteit van Tilburg wil terug naar de missie. Uitgaan van de maatschappelijke opgave in plaats van een instrumentele benadering. Van beleidssturing naar frontliniesturing. Hij pleit voor het smeden van ‘vitale coalities’ en het niet op voorhand dichttimmeren van samenwerkingsverbanden. De hoogleraar is niet somber gestemd over de toekomst: “De wal zal het schip keren.”8 Overheid in Beweging | Nummer 2 · Januari 2011
  • 9. PROFESSOR DR.VAN DE KLEiNE GEMEENTEN iN TEKEN ViTALE COALiTiES GROTE DAG HEiN VAN DUiVENBODEN PLEiT VOOR VAN DO’S EN DON’TS SAMENWERKiNG“Ik ben niet positief over de huidigeontwikkelingen, waarbij controllersde macht grijpen.”“Samenwerking is sinds een jaar of tien een erg De overheid zou in die zin meer regievoerderpopulair thema binnen het publieke domein. Dit moeten zijn. Laat mensen meepraten en meedoen,komt eigenlijk voort uit drie gedachten: we kunnen en zorg dat je als overheid daarbij dui-het niet meer alleen oplossen, er moet vraaggericht delijke grenzen aangeeft. Wees daarin betrouwbaarworden gewerkt, en: organisatorische fragmentatie. en kom je afspraken na. En laat je als bestuur meerDe landelijke overheid heeft een verzelfstandigings- overtuigen. De realiteit is vaak vele malen com-golf doorgemaakt. Decentrale organisaties kregen plexer en gevarieerder dan ooit op papier is gezet.”veel zelfstandigheid om dichter bij de doelgroep tewerken. Ieder ontwikkelde hierbij zijn eigen proto- Frontliniesturingcollen en systemen en de blik was meer van binnen “Kijk per opgave goed naar welke partijen je wilt be-naar buiten, dan van buiten naar binnen gericht. trekken”, vervolgt hij.. “Durf daarbij te kiezen voorMaar in de uitvoering nam de wederzijdse afhanke- andere organisaties binnen het publieke domein,lijkheid van deze organisaties juist alleen maar toe. maar ook voor aanverwanten, zoals MKB-koepels,Uiteindelijk leidde dit tot de noodzaak en wens om de Kamers van Koophandel, woningcorporaties,zaken beter op elkaar af te gaan stemmen.” zorggroepen of bedrijven. Op dit gebied zijn best aardige ontwikkelingen gaande. Een beweging vanControlefetisjisme beleidssturing naar frontliniesturing – zoals Pieter“Als ik vervolgens kijk naar de bewegingen op het Tops (van de universiteit van Tilburg) het noemt.gebied van samenwerking in deze afgelopen perio- Ofwel: ‘Just do it’, zoals we dat in mooi Nederlandsde, dan moet ik constateren dat het oorspronkelijke zeggen.”idee helaas vaak tot doel is verworden. Er is sprakevan een omvangrijk instrumentalisme, alles wordt Flexibiliteitvervat in constructies, er worden teveel regels Volgens Hein van Duivenboden ligt de opdrachtgemaakt en er heerst een soort controlefetisjisme. van de overheid uiteindelijk in maatschappelijkeEr wordt, kortom, op bestuurlijk niveau erg veel dienstbaarheid. Daarnaast leven we in een demo-aandacht gegeven aan zaken die vooral de bedrijfs- cratie, wat die maatschappelijke dienstbaarheid eenvoering raken. Bestuurders zouden zich minder politieke dimensie geeft. Dit houdt een paradox in:moeten bezighouden met organisatorische kwesties aan de politiek instrumentele kant is de burger indi-en uitvoeringsdetails, en zich meer moeten richten rect betrokken. Als de maatschappelijke dienstbaar-op wat ze uiteindelijk met samenwerking willen heid voorop staat, en je voor de probleemgerichtebereiken: het aanpakken van een maatschappelijk aanpak kiest, dan heeft die burger een veel directerevraagstuk”, concludeert de hoogleraar. rol, die wordt dan partner. Deze twee benaderingen zouden volgens Van Duivenboden vaker met elkaar“Een logisch gevolg van de huidige beleidsfocus is moeten worden verbonden, waarbij het bestuur dedat er te weinig bewegingsruimte is op tactisch en kaders stelt en de uitvoering bewegingsruimte heeftuitvoerend niveau. Juist daar zitten de specialisten. om vraagstukken adequaat op te pakken. “VergeetMensen die verstand van de uitvoeringspraktijk niet” zo stelt hij “dat gedurende de looptijd probleem- ,hebben, die daadwerkelijk ‘begeisterd’ zijn en resul- definities en oplossingsrichtingen kunnen verande-taat willen boeken. Smeed vitale coalities en geef de ren. Dan moet er flexibiliteit zijn om hierop in teuitvoeringsprofessionals de ruimte om effectief spelen. Kies dan ook voor een zo licht mogelijkesamen te werken. organisatievorm, om flexibiliteit te behouden. > Overheid in Beweging | Nummer 2 · Januari 2011 9
  • 10. Prof. dr. Hein van Duivenboden is verbonden aan de Van Duivenboden Groep, een netwerkorganisatie die dan kun je wel eens besluiten om tot andere organi- zich richt op bestuursadvisering, procesbegeleiding satievormen over te gaan. Zoals die waarbij andere en coalitievorming in het (semi)publieke domein. partijen dan de vaste partners met hun expertise tot Daarnaast is hij hoogleraar interbestuurlijke samen- een oplossing kunnen komen. Nu zijn vaak op be- werking aan de TiasNimbas Business School van leidsniveau het probleem gedefinieerd en de oplos- de Universiteit van Tilburg en partner van het Center sing al voorgeschreven, wat betekent dat mensen op for Public innovation. tactisch en uitvoerend niveau onvoldoende ruimte rest om tot de best mogelijke oplossingen te komen.” > Ik vind het geen goede ontwikkeling dat samen- Publieke potentie werkingsverbanden steeds meer worden dichtgetim- “Gelukkig denken steeds meer gemeenten na over merd met allerlei controlesystemen, contracten en de mogelijkheden voor vraaggerichte samenwerking samen-werkingsregelingen. Samenwerken gaat over op uitvoeringsniveau. Maar de waan van de dag is vertrouwen, en een gezamenlijke outcome voor groot en het spook van de beleidsverslaving is hard- ogen hebben. Teveel regelingen, goed bedoeld – om nekkig. En in de bezuinigingsdrift gaan velen niet grip te houden – beperken de bewegingsruimte op meer met de kaasschaaf, maar met de slijptol aan uitvoeringsniveau. Samenwerken verwordt zo te de slag. Ik ben dan ook niet positief over de huidige makkelijk tot een doel op zich, zonder merkbaar ontwikkelingen, waarbij controllers de macht grij- effect voor de samenleving.” pen. Organiseer je het niet anders, dan loop je sim- pelweg vast, omdat de maatschappelijke opgaven Toverwoord? uit het zicht verdwijnen achter een gordijn van “Samenwerking binnen gemeenten is niet per se dé nieuwe regelregimes en verticale controlesystemen. oplossing om de maatschappelijke opgaven waar Maar ik denk uiteindelijk niet dat dat zal gebeuren: we voor staan te tackelen. Wel één oplossing. Ga in de wal zal het schip keren, dat kan niet anders. ieder geval terug naar de kern: de missie van de Er komen nieuwe initiatieven. Ik geloof in de publieke organisatie zelf – haar raison d’être. Klinkt publieke potentie en de bereidheid van burgers misschien simpel, maar ga eens na wanneer je voor en bedrijfsleven om hun rol op te pakken.” het laatst met de voltallige raad hebt nagedacht over de kerntaken. De maatschappelijke opgave zou het “Vitale coalities zijn er in alle gedaanten, op alle vertrekpunt, maar ook het eindpunt voor alle niveaus. Mijn advies is: zoek ze op, versterk ze of politiek-bestuurlijke beslissingen moeten zijn.” ga ze aan. De overheid kan door deze coalities te ondersteunen en er in te participeren legitimiteit “Als je hier werkelijk naar kijkt, en vervolgens kijkt terugwinnen en het zelfredzaam vermogen van de naar de meest effectieve en kwalitatieve oplossing, maatschappij versterken.” lSTRiPSDe leiding-gevende Dat zeg ik! Uit: ‘ik hoor het wel als de samenwerking niet loopt,’ Stichting Springende Muis, 200910 Overheid in Beweging | Nummer 2 · Januari 2011
  • 11. SHARED SERViCE CENTER“Je moet kalkoenen niet laten beslissen over het kerstmenu” Uitgangspunt voor samenwerkingsverband de Kempen is om het zoveel mogelijk zelf te doen. Het Shared Service Center is inmiddels een half jaar operationeel. Manager ICT en Geografische informatievoorziening Walter Hartmann is trots op de stand van zaken. “De medewerkers zijn ook in de voorbereidingsfase betrokken geweest, waardoor het Shared Service Center nu een beetje van iedereen is. De dienstverlening is er niet op achteruit gegaan, en alleen dat al vind ik voor deze fase een succes.” Het Shared Service Center (SSC) van de gemeenten Eersel, Oirschot, Bergeijk, Bladel en Reusel-De Mierden is niet over één nacht ijs gegaan. “De eerste jaren hebben we veel gepraat. En nog meer gepraat. Op een gegeven moment is de knoop doorgehakt en hebben we gezegd: Of we gaan er voor, of we stoppen hier. In 2007 is de zaak in een stroomversnelling ge- raakt. In 2008 hadden we een gezamenlijke visie liggen en in 2009 was de besluitvorming rond en zijn we concreet aan de slag gegaan. Achteraf gezien kan zo’n samenwerking misschien Walter Hartmann wel sneller gaan, maar je hebt wel zo’n periode van vrijage nodig. Een beetje snuffelen, kijken of je bij elkaar past, een keertje ruzie maken… Het maakt dat je vertrouwen krijgt in elkaar om écht samen te werken”, aldus Walter Hartmann. de niveau van dienstverlening. De tijden dat je ‘even’ bij de afde- ling Automatisering binnenliep zijn over. Dat is nog even wen- Collectief geheugen nen, voor zowel de mensen die nu bij het SSC werken, als de ge- “We hebben op een gegeven moment wel gekozen voor externe meenteambtenaren. We werken veel zakelijker en dat moet ook.” begeleiding, in de vorm van een kwartiermaker. Een externe per- soon kan onbevangen over de belangen van de afzonderlijke Kostenvoordeel partijen heenkijken. Ik vind het een belangrijke succesfactor De komende periode staat in het teken van het neerzetten van de voor samenwerking, anders wordt het lastig om het optimale infrastructuur. Applicaties worden geleidelijk aan vervangen, resultaat te bereiken. Je laat kalkoenen ook niet beslissen over bijvoorbeeld als contracten aflopen en er nieuwe keuzes moe- het kerstmenu. Verder is het belangrijk om de uitvoering van ten worden gemaakt. “Door samen te werken gaan we een het implementatieplan zoveel mogelijk met eigen mensen te kostenvoordeel realiseren. Denk aan slimmer inkopen, betere doen, ook om een collectief geheugen te kweken.” contracten afsluiten, het wiel niet steeds zelf hoeven uitvinden en met minder mensen hetzelfde kunnen doen.” Zakelijker En de toekomst? “Eerst de structuur stevig verder op poten De medewerkers van het SSC zijn gehuisvest in het gemeente- zetten. Daar zijn we tot eind 2011 mee bezig. Dan kunnen we huis van Bergeijk, de techniek staat in Bladel. Bij huisvesting is kijken of we als Kempengemeenten op het gebied van ICT en het uitgangspunt om zoveel mogelijk gemeentelijk vastgoed te geografische informatievoorziening nog meer voordelen met gebruiken. “Maar ondanks dat we hier in het gemeentehuis verdere schaalvergroting kunnen realiseren. Er zullen zich zitten, werken we geheel zelfstandig. Dat moet ook wel, want steeds nieuwe uitdagingen, maar ook kansen en mogelijkheden we hebben nu vijf klanten, die alle vijf recht hebben op hetzelf- aandienen die dat interessant maken.” l Overheid in Beweging | Nummer 2 · Januari 2011 11
  • 12. GEMEENTELiJKE SAMENWERKiNGZitten alle kikkers in de kruiwagen?Steeds meer gemeenten overwegen om de doelstellingen van de Cyclisch procese-overheid samen met andere gemeenten te realiseren. De top 3 van In ieder proces kun je fasen onderscheiden, zo ooksamenwerkingsmotieven: Het verminderen van de kwetsbaarheid, in een proces om tot samenwerking te komen.verbeteren van de kwaliteit en het realiseren van de e-overheid met De fasen bestaan uit:minder kosten (K3). Telengy begeleidt vele gemeenten hierbij en werkt 1. Verkennenvolgens een modelproces, zonder daarbij uit het oog te verliezen dat 2. Onderzoekeniedere situatie maatwerk vraagt. Aftrap is echter altijd de zoektocht 3. Organiserennaar de ‘bestuurlijke buikpijn’. Samenwerking is immers een middel 4. Inrichtenom een probleem op te lossen, geen doel op zich. 5. Uitvoeren Ondanks dat het proces op een lineaire wijze is Om tot een succesvolle samenwerking te komen, geformuleerd, gaat het in de praktijk altijd om een moet aan een aantal randvoorwaarden worden cyclisch proces. Betrokken gemeenten zitten ieder voldaan. Telengy gebruikt hiervoor een aangepast in andere fases, kennen andere deelproblematieken. model van T. Knoster, inmiddels in gemeenteland Het komt in de praktijk bijna altijd voor dat terug- bekend als ‘de kikkers en de kruiwagen’. Als alle geschakeld moet worden naar vorige fasen. Dat is voorwaarden aanwezig zijn, dan zitten de kikkers niet erg, dat maakt dat de excercities ook echt goed in de kruiwagen en kun je succesvol aan de slag. worden gedaan. Ontbreekt één van de voorwaarden, dan zul je zien dat je in het proces tegen één van de problemen uit onderstaand schema aanloopt. Bron: ‘Van Plato tot Pluto’, T. Knoster De kikkers en de kruiwagen Visie + Nut/noodzaak + Prikkels + Middelen + Plan van aanpak = Succesvol samenwerken Nut/noodzaak + Prikkels + Middelen + Plan van aanpak = Kikkers uit de kruiwagen Visie + Prikkels + Middelen + Plan van aanpak = Eén van de vele projecten Visie + Nut/noodzaak + Middelen + Plan van aanpak = Eigen organisatie eerst Visie + Nut/noodzaak + Prikkels + Plan van aanpak = Praatclub Visie + Nut/noodzaak + Prikkels + Middelen = Kikkers zonder kruiwagen12 Overheid in Beweging | Nummer 2 · Januari 2011
  • 13. BEGELEiDiNG VAN (EUROPESE) AANBESTEDiNGEN Telengy, uw partner bij ICT-aanbestedingen: praktisch en pragmatischEerst ‘wat’, dan ‘hoe’ Het inkopen van ICT-diensten en ICT moet in een aanbestedingsvormTelengy brengt tussen fase 2 (onderzoeken) en fase 3 wanneer het bedrag van de inkoop boven de aanbestedingsgrens ligt.(organiseren) overigens een duidelijke scheidslijn Aanbesteden speelt daarom vaak een rol wanneer gemeenten metaan. De gedachte daarachter is dat gemeenten in elkaar gaan samenwerken op ICT-gebied. De technische kennis is nietfase 2 borgen wát ze gezamenlijk met de samen- altijd voorhanden binnen de organisatie. Telengy begeleidt en onder-werking willen bereiken. Pas in fase 3 gaan ze steunt bij het opzetten van de aanbesteding en begeleidt het proces vanpraten over hóe ze dat dan willen doen. Daarmee A tot Z.wordt voorkomen dat in fase 2 soms gedetailleerde‘hoe-discussies’ het haalbaarheidsonderzoek te veel Telengy helpt lokale overheden en overheidsorganisaties in het optimali-(negatief ) beïnvloeden. Als de onderzoekfase ge- seren en verbeteren van hun informatievoorziening, bedrijfsvoering endegen wordt afgerond, dan zal er in de organisatie- dienstverlening. We zijn perfect op de hoogte van de laatste ontwikkelin-fase makkelijker overeenstemming worden bereikt. gen en weten wat er in de markt te krijgen is. Deze kennis zetten onze adviseurs in tijdens het inkooptraject. Daarmee krijgt u helder zicht op deMachten en krachten inkoopvraag achter de techniek en haalt u uit de markt wat u ookOp papier ziet een samenwerkingsproces er prach- daadwerkelijk wenst te realiseren.tig uit. In de praktijk kent een dergelijk proces Onze iCT-adviseurs zijn er in gespecialiseerd om uw behoeften, wensenverschillende ‘machten en krachten’ valkuilen, en eisen te vertalen naar een aanbesteding die zowel voor de aanbeste-factoren en mogelijke oplossingen. Je kunt deze dende dienst als inschrijvende marktpartijen concreet en helder is.proberen te tackelen als ze zich voordoen, maar je Daarbij volgen zij voor u de aanbestedingsrichtlijnen nauwgezet en wordtkunt ze ook vooraf herkennen en erkennen, door in voldaan aan alle pijlers: transparant, objectief, rechtmatig, integer,iedere fase bewust te kijken naar vijf krachten die proportioneel, duurzaam en gelijke behandeling.van invloed zijn.1. Urgentie: expliceren van de aard, de ernst en de U kunt bij ons terecht voor aanbestedingen op het gebied van: oorzaken van het probleem en toetsing van • Midoffice urgentiebesef in de organisatie; • Kantoorautomatisering2. Ambitie. Maak de gekozen richting concreet. • Printing & imaging Er moet een gedeeld beeld van de eindsituatie • Het Nieuwe Werken ontstaan onder betrokkenen; • Beheer en support3. Planning. Welke strategie wordt gevolgd om • Pakket- en leverancierselecties mensen mee te krijgen; • Dienstverlening en ondersteuning4. Interactie. Welke vormen van communicatie • Uitwijk en uitbesteding worden ingezet en werken wel/niet bij de • Verbindingen gekozen strategie;5. Leiderschap. Zijn leidinggevenden op alle Onze aanpak is gericht op het ontzorgen van de inkoop en richt zich niveaus betrokken bij de opzet van de samen- vanuit een pragmatische aanpak op een begrijpelijk en helder proces werking. Nemen zij hun verantwoordelijkheid voor de betrokken personen in uw organisatie. Hierdoor kan de focus van in de interactie en het stimuleren om de samen- uw medewerkers blijven dáár waar deze hoort: op de inhoud. werking tot een succes te maken. Onze adviseurs richten zich daarbij uiteraard ook op de trends en ontwik- kelingen in het gemeentelijk landschap zoals (wettelijke) vereisten rondomHet volgen van dit modelproces en het onderken- NUP, NOiV en de nieuwe Aanbestedingswet 2011.nen van de vijf veranderkrachten is geen garantievoor succes. Er blijven altijd factoren en (nietbeïnvloedbare) omstandigheden over die ervoor Mr. Mathieu Paapst van de Faculteit Rechtsgeleerdheid aan de Rijksuni-kunnen zorgen dat het proces anders loopt dan versiteit van Groningen over een door Telengy begeleide aanbesteding:vooraf met elkaar is doorgesproken. In iedere fase “Mag ik u ook complimenteren met dit inhoudelijk uitstekende bestek.kunnen andere competenties en vaardigheden Ik krijg er, zoals u wellicht weet, zeer veel onder ogen, maar deze gaatnodig zijn om het beoogde eindresultaat te berei- als één van de weinige op een juiste wijze in op aspecten van duur-ken. Telengy begeleidt dergelijke trajecten daarom zaamheid, interoperabiliteit en leveranciersonafhankelijkheid.”altijd met een team van adviseurs. l 24 juni 2010: http://twitter.com/Paapst/status/16924546056 Overheid in Beweging | Nummer 2 · Januari 2011 13
  • 14. WERKPLEiN ZUTPHEN: SAMENWERKiNG SOCiALE DiENSTEN ZUTPHEN EN LOCHEM EN UWV “Houd het helder, houd het simpel” Sinds februari 2010 is het Werkplein in Zutphen operationeel: Een samenwerking tussen de sociale diensten van Zutphen en Lochem en uitkeringsinstantie UWV. Samen werken ze in het gloednieuwe gebouw Het Plein, waar alle zaken rondom arbeid, inkomen en verwante zorg gesitueerd zijn. In de hal hangt de beroemde foto van de reddingsactie van de paarden van Marum. “Een prachtig voorbeeld van hoe je zaken kunt oplossen door gewoon te doén. Het beeld ontroert steeds weer en staat direct voor hoe wij hier willen werken.” Aan het woord is directeur Sjoerd Osinga. In het gebouw Het Plein kunnen de inwoners van lijke factor. ‘Ja, kan ik…’ tegenover ‘ja, maar…’ Zutphen en Lochem terecht voor alle zaken op het ge- Het Werkplein Zutphen is tot stand gekomen met bied van werk, inkomen en daaraan gerelateerde mensen die vooral denken: Ja, kan ik… Dan helpt zorg. Nergens is zichtbaar welke medewerker van het het zeker als je bij elkaar in één gebouw zit, elkaar UWV en welke van de gemeente is. “Dat voegt voor in de ogen kunt kijken en snel kunt schakelen. de burger niets toe. Wij hanteren hier sowieso als re- Het is ook belangrijk niet alles in modellen te gel dat we alleen aan ‘warme overdracht’ doen. Niet willen vangen.” van het kastje naar de muur sturen, maar de klant aan de hand meenemen naar het bureau waar ’ie moet zijn.” Pragmatisch “Natuurlijk hebben we het hier wel over twee ver- Menselijke factor schillende instellingen. Het UWV werkt vanuit In ieder geval zijn er dus twee kapiteins op één landelijke richtlijnen, wij vooral lokaal. Dat botst schip. Is dat niet lastig? “Daar kun je heel spastisch wel eens. Je moet daar vooral heel pragmatisch mee mee omgaan, of je zorgt gewoon dat het werkt. omgaan. Zo is het nog niet gelukt om de systemen We stemmen alles af en doen veel samen. Bijvoor- op elkaar af te stemmen. Wat je wél kunt doen, is beeld de hele werkgeversbenadering. We willen medewerkers opleiden om met beide systemen te geen zware contracten, maar hebben wel een kunnen werken. Het UWV is flink aan het bezui- intentieovereenkomst. Goede samenwerking is nigen. Dat heeft dan ook direct impact op hoe we in de uitvoering vooral afhankelijk van de mense- hier werken, want er valt simpelweg een gat in de14 Overheid in Beweging | Nummer 2 · Januari 2011
  • 15. capaciteit. En dan moet je als samenwerkendegemeenten kijken naar hoe je hier mee omgaat. Hetis niet aan ons om de problemen van het UWV op “Dit kun je alleen doen door-te vangen, maar je staat er wél samen in. Laten wevooral ook niet vergeten voor wie we dit uiteindelijk dat er medewerkers zittendoen; de burgers van Lochem en Zutphen. Navel-staren helpt in zo’n geval niet erg.” die hier voor willen gaan,Het Zutphense Werkplein richt zich ook specifiek die creativiteit en lef metop preventie. “Bij bepaalde doelgroepen weet je datje door een intensieve begeleiding in een traject elkaar verbinden.”kunt voorkomen dat bijvoorbeeld veelplegers op-nieuw de fout in gaan. Dit soort trajecten bespaartde maatschappij uiteindelijk veel geld. Reken maaruit wat een bijstandsuitkering kost, en wat het helejustitiële traject kost. We zien dat het werkt. Ookdit kun je alleen doen doordat er medewerkerszitten die hier voor willen gaan, die creativiteit enlef met elkaar verbinden.”Kansen“Eén van de belangrijkste opgaven voor de komen- De Sociale Dienst van Zutphen aan het werk zien?de tijd is ook hier de bezuinigingen. We moeten Op de iDFA van 2010 draait de film ‘Sta me bij’,tussen de 10% en 20% korten. Dat is zwaar, maar die twee jaar lang de consulenten en klanten vangeeft ook enorme kansen om de zaken echt anders Zutphen volgt. Een prachtige documentaire:aan te pakken. Niet de kaasschaaf hanteren, maar www.standbymefilm.commet wortel en tak aan de slag gaan.” lTELENGY THEMADAG | VOOR ALLE BESLiSSERS EN BELEiDSMAKERSBent u Bij de Tijd?Telengy nodigt u van harte uit om dit te ontdekkentijdens de Telengy Themadag 2011.in een masterclass voor overheidsmanagers leertu slimmer te werken en optimaal gebruik te maken vande kansen in de netwerk- en informatiesamenleving.Laat u inspireren door de visie, deskundigheid enhumor van onze sprekers en in een mum van tijdbent u weer helemaal bij!Bij de Tijd21 april 2010Kasteel De RuwenbergRuwenbergstraat 7, Sint-MichielsgestelMeld je nu alvast aan via onze website.www.telengy.nl Gewoon doen.
  • 16. Nieuwe Wet Veiligheidsregio’screëert meer ruimte voor samenwerkingSLAGEN MAKEN OP GEBiED VAN KWALiTEiTOp 1 oktober jongstleden is de nieuwe Wet Veiligheidsregio’s ingegaan. De wet teiten. Je hoeft niet zelf overal goed in teregelt dat gemeenten, GHOR en brandweer onder één regionale, bestuurlijke regie zijn, als het maar wel geregeld is.”samen moeten optrekken. Ook de samenwerking met andere crisispartners moetverbeterd worden. Aanleiding voor deze nieuwe wet is onder andere de behoefte Marjolijn vervolgt: “Weet wat je moet doenaan een andere aanpak van nieuwe vormen van dreiging die multidisciplinaire en oefen vooral ook met elkaar. in de praktijksamenwerking vereisen. Rampen en crises overschrijden vaak de gemeentelijke kom ik regelmatig tegen dat medewerkersgrenzen. Bovendien zijn de afzonderlijke gemeenten vaak alleen niet voldoende niet exact weten wie bijvoorbeeld de externetoegerust om adequaat te kunnen reageren. De wet stelt betrokken partijen voor hulpinstanties zijn. Dat zorgt voor enormeeen grote opgave, maar geeft ook ruimte om in de samenwerking slagen te maken vertraging aan het begin van het proces.op het gebied van kwaliteit en kostenbesparing. Rampenbestrijding is nu vooral een taak die medewerkers ‘erbij’ hebben. Maar veiligheid is bij uitstek een onderwerp om integraal teDe bestuurlijke structuur van de rampen- zaken als uitval van water en stroom, benaderen. Het komt binnen alle beleidster-bestrijding en crisisbeheersing wordt met sneeuwval, overstromingen en een griep- reinen terug.”duidelijke taken en bevoegdheden neergezet. pandemie. Een crisis kan zo ineens actueelDe brandweer en de GHOR komen onder één zijn en dan moeten alle organisaties die nu De nieuwe wet regelt verantwoordelijk-bestuur, dat bestaat uit alle burgemeesters samenwerken precies weten wat er van heden en taken beter en biedt meer ruimteuit de betreffende regio. Dit zijn dezelfde hen wordt verwacht en welke structuren voor samenwerking. “Denk dan niet alleenbestuursleden zijn als het bestuur (Regionaal bestaan. De wet gebiedt dat er meer aan de rampenbestrijding, maar ook aanCollege) van de politie. Dit bestuur krijgt ook samengewerkt gaat worden op het gebied andere zaken op het gebied van veiligheid,de taak om een samenhangend en integraal van crisisbeheersing. Marjolijn de Jong, zoals bijvoorbeeld ambulancezorg, hetbeleid te bepalen. Het uiteindelijke doel is om adviseur Veiligheid bij Telengy: “Veel afstemmen van de bedrijfsvoering en eenbinnen elke veiligheidsregio een professio- gemeenten gaan nu snel aan de slag in een gezamenlijk informatiemanagement. Steedsnele organisatie van de grond te krijgen die poging om de nieuwe opgaven die voor ze meer gemeenten stemmen de informatie-voldoende slagvaardig is om aan alle moge- liggen te tackelen. Mijn advies is: doe eerst systemen af op de informatiesystemen vanlijke rampscenario’s het hoofd te bieden. een stap terug; kijk waar in de betreffende andere diensten en andere gemeenten, gemeente en regio de prioriteiten liggen. zodat relevante informatie direct gedeeldEén van de eerste acties is het opstellen van Waar liggen de risico’s en wat zijn de wette- kan worden door de betrokken partijen.een regionaal risicoplan. Welke risico’s zijn lijke verplichtingen. Kijk ook goed naar wie Dit zijn goede ontwikkelingen, die dewaar aanwezig, waar heb je lokaal mee te waar goed in is en verdeel de zaken regio- kwaliteit van de rampenbestrijding sterkmaken? Denk dan bijvoorbeeld ook aan naal. iedere partij heeft zijn eigen kwali- zullen verbeteren.”16 Overheid in Beweging | Nummer 2 · Januari 2011
  • 17. Oefenen, oefenen, oefenen!Slieperdam, een koude donderdagavond in december. Een enorme Chaotischknal en een steekvlam zijn te zien als een balkon grotendeels Het eerste uur verloopt chaotisch. iedereen loopt door elkaar.losraakt van een appartementencomplex aan de Maasstraat. De inmiddels gearriveerde lokale en regionale media interviewen deGelukkig bevindt het balkon zich aan de achterkant van de bewoners en filmen de burgemeester in zijn trainingspak. Deappartementen en lopen er op dat moment geen mensen langs die gemeentevoorlichter en politievoorlichter hebben hun werkzaamhe-geraakt worden door het losrakend puin, maar bij de bewoners van den niet afgestemd, waardoor er verschillen in de berichtgevinghet appartementencomplex is de schrik groot. Een situatie ontstaan. in de sporthal begint een mevrouw te gillen om haar katdie zich zomaar kan voordoen in iedere willekeurige gemeente. die nog in het appartement zou zijn. Een medewerker valt tegen haarGelukkig gaat het hier om een oefening voor het proces ‘opvang en uit en vertelt haar dat dat nu niet belangrijk is. Gemor ontstaat onderverzorging’, al was de spanning bij de betrokken medewerkers er de bewoners.niet minder om. Orde op zakenEerste verkenningen Dan komen de medewerkers beter in hun rol en wordt er orde opVrij snel na het incident arriveren eerst een politieauto en vrij snel zaken gesteld. De gemeentevoorlichter staat de media en onge-daarna een brandweerauto en een ambulance met gillende sirenes ruste familie en vrienden buiten te woord. De medewerkers vanen blauwe zwaailichten. De meeste bewoners blijken dan al buiten te Burgerzaken registreren alle getroffenen en nemen bijzonder-hedenstaan en de brandweer verricht de eerste verken-ningen binnen. De op. De medewerkers van de afdeling Juridische Zaken registrerenambtenaar rampenbestrijding wordt al snel opgetrommeld door de alle schade van de getroffenen en schakelen Salvage in.brandweer om opvang te komen regelen voor de bewoners en de De politievoorlichter blijft op de locatie van het incident en overlegtburgemeester wordt per ommegaande ingelicht door de brandweer- tussentijds met de gemeentevoorlichter. De politie zet het getroffencommandant die inmiddels ook ter plaatse is. De ambtenaar rampen- gebied af met het bekende rood-witte afzetlint, zodat mensen niet tebestrijding alarmeert vervolgens de voorlichter van de burgemeester dicht bij de flat komen. De brandweer heeft immers gewaarschuwd(de pers is er altijd snel bij en zal behoefte hebben aan informatie) en voor verder instortingsgevaar. De gewonden worden in een ruimtede collega’s van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, die een opvang- apart behandeld en de organisatie verhuist naar het buurhuis vanlocatie zullen moeten gaan inrichten en bemensen. De Sloep, waar medewerkers van de GHOR, EHBO krachten van het Nederlandse Rode Kruis hebben ingeschakeld.Opvang en onderdakOmdat de buitentemperatuur is gedaald tot een gure –4 graden, Samenwerking belangrijkis het van belang dat een ieder die in zijn pyjama en ochtendjas Dankzij deze oefening is er in de gemeente Slieperdam een flinkbuitenstaat weer ergens warm onderdak vindt. Bovendien zijn door aantal zaken aangepast. Er is nu voorzien in een uitwijklocatie ende explosie zijn in alle 16 appartementen de ramen eruit gevlogen en het nieuwe mobiele telefoonnummer van de beheerder van De Sloepzullen snel maatregelen getroffen moeten worden om de apparte- is geregistreerd. De kratten met de spullen staan niet meer in eenmenten af te sluiten. Een aantal mensen klaagt over verlies van het kamer die niet bereikbaar is en er zijn duplicaatsleutels gemaaktgehoor en heeft schrammen en builen. voor de opvanglocaties. De teams zijn uitgebreid van twee naar drieHet Hoofd Sociale Zaken en Werkgelegenheid (verantwoordelijk voor teams, zodat de bezetting gewaarborgd is. Ook bleek een aantalOpvang & Verzorging) probeert de beheerder van sporthal De Sloep nieuwe medewerkers de basiscursus rampenbestrijding niette pakken te krijgen, de aangewezen opvanglocatie. Helaas, geen gevolgd te hebben. De cursusdata staan inmiddels gepland.gehoor. Na een half uur blijkt hij een verouderd nummer te hebben en Daarnaast wisten de collega’s van de gemeenteafdelingen niet vanwordt de beheerder ingeseind. De Sloep kan alsnog open. De sport- elkaar wat de taak is tijdens een crisis of ramp. En de afstemminghal vormt meteen de uitvalsbasis voor de organisatie en ook met de politie, brandweer en GHOR kan ook nog wel wat verbeteren.gewonden worden er verzorgd. De gemeente heeft als voorbereiding Daarom is er afgesproken om een gezamenlijke dag te organiserenop calamiteiten kratten in de Opvanghal staan met het rampenplan, waarin elke discipline zijn taken presenteert. Zo leert men elkaarhesjes, telefoons en functiekaarten. De kamer waar ze in staan blijkt ook nog eens beter kennen. De medewerkers waren blij met deechter op slot en de beheerder kan de sleutel niet vinden. Dus men oefening en hebben zich voorgenomen veel vaker te gaan oefenen:moet het zonder de spullen stellen, totdat er een tweede beheerder Samenwerking onder extreme omstandigheden en onder flinke drukmet de betreffende sleutel komt. en spanning is niet makkelijk; maar wel heel erg belangrijk! l Overheid in Beweging | Nummer 2 · Januari 2011 17
  • 18. VOORSCHOTEN EN WASSENAAR iMPLEMENTEREN GEZAMENLiJKE FiNANCiëLE ADMiNiSTRATiE Wim van Tuijl: “Per onderwerp kijken wie de beste partner is” opdracht. Sinds 1 juli van dit jaar zijn we aan de slag. We hebben een projectorganisatie opgetuigd, die wordt aangestuurd door de kwartiermaker en de twee gemeentesecretarissen.” De twee gemeenten zijn het hele financiële beleid aan het harmoniseren, van financiële verordeningen tot aan de inrichting van de kostenposten.” Daarbij behoudt ieder zijnIn Voorschoten heerst op de afdeling Financiën een koortsachtige eigen programmabegroting. Deze wordt op basisdrukte. De gemeente is samen met Wassenaar een gezamenlijke van een uniforme onderliggende financiële struc-financiële administratie aan het opzetten. Per 1 januari moet de tuur ingericht.”boel draaien. “De doorlooptijd is pittig, maar we gaan hetredden”, aldus Wim van Tuijl, kwartiermaker Bedrijfsvoering Vlucht vooruitvan de gemeenten Wassenaar en Voorschoten. De doorlooptijden van de projecten zijn strak ge- pland. “We willen vooral ‘in control’ blijven. Samen- werken is een soort vlucht vooruit, ontwikkelingen en opgaven gaan steeds verder. We werken samen vanuit het besef dat we het alleen niet kunnen. Van Tuijl was in Wassenaar hoofd Financiën toen Beide gemeenten zitten er zeer pragmatisch in. anderhalf jaar geleden de eerste stappen op het Per onderwerp wordt gekeken met welke partner gebied van samenwerking tussen Voorschoten en het beste samengewerkt kan worden. Dat kan dus Wassenaar gezet werden. “Het was de bedoeling om ook een andere gemeente of gemeenten zijn.” De op alle terreinen van de bedrijfsvoering, behalve projectorganisatie doet zoveel mogelijk zelf. “Het is Communicatie, samenwerking te zoeken. Er zijn belangrijk voor het draagvlak om zoveel mogelijk tegelijk met Financiën een aantal bestuursopdrachten met eigen mensen te doen. Maar we hebben nu wel binnen het bedrijfsvoeringsdomein vastgesteld. We extra handen ingehuurd, met name specialisten om zagen dat de opdrachten ICT en P&O in de uitvoe- het systeem goed in te richten.” ring heel anders waren opgepakt. Bij P&O werken de afdelingen fysiek wel samen, maar nog steeds Wim van Tuijl benadrukt dat het project niet kan met hun eigen systemen. Financiën wilde gebruik slagen als de randvoorwaarden niet goed zijn gaan maken van één systeem en daarin de beide ingevuld. “De belangrijkste is wel bestuurlijk administraties integreren. Verderop in het proces commitment bij alle betrokken partijen. Dat realiseerden wij ons ‘dit wordt ’m niet’ en zijn de betekent af en toe politiek laveren, en soms de hele bedrijfsvoering nu integraal aan het oppakken.” confrontatie aangaan. Ik zie het als de rol van kwartiermaker om de druk flink op de ketel te “Dat hebben we gedaan door alle losse bestuurlijke houden, zowel naar besturen als organisaties. opdrachten vanuit het door het bestuur vastgestel- En bovenal blijven opletten dat we niet afdrijven de Koersdocument samen te vatten tot één nieuwe van de gezamenlijke uitgangspunten.” l18 Overheid in Beweging | Nummer 2 · Januari 2011
  • 19. ViSiE OP BOOMTEELT OiRSCHOT SAMEN MET BELANGHEBBENDEN TOT STAND GEBRACHT“Stuur op praten over mogelijkheden, in plaats van beperkingen” In het Brabantse Oirschot is de gemeente met boomtelers, de ZLTO en individuele belanghebbenden aan de slag gegaan om een visie op boomteelt in het buitenwgebied te ontwikkelen. Gekozen is om de aanwezige kennis en (vaak tegenstrijdige) belangen in beeld te krijgen om tot een zo optimaal mogelijk resultaat te komen. Wethouder Piet Machielsen is trots: “Het begint met onderling vertrouwen krijgen, zodat de discussie boven het eigen belang kan uitstijgen.” De discussie over de plaats van boomteelt in elkaar presenteren.” het buitengebied kent al jaren grote emoties. Machielsen is tevreden over het huidige Het is een sector met toekomst maar tege- resultaat van de samenwerking met de par- lijkertijd met een grote impact op de ruimte- tijen. “Samen succesvol rond de tafel gaan lijke inrichting. Oirschot heeft daarnaast in betekent, dat je boven je eigen belangen en het buitengebied ook gebieden met cultuur- visie moet kunnen uitstijgen. Dat is niet altijd historisch en natuurlijk erfgoed. En die makkelijk, maar in dit geval denk ik wel moeten uiteraard zoveel mogelijk behouden gelukt. ik zou graag zien dat we dit samen- blijven. Kortom, een complexe situatie, die werkingsmodel verder uitbreiden. Niet van uiteindelijk gevat moet worden in een nieuw geval tot geval met elkaar praten, maar met Piet Machielsen bestemmingsplan voor het buitengebied. De betrokkenen bijvoorbeeld een voorjaars- en visie op boomteelt gaat daar een belangrijke najaarsoverleg houden. Focussen op de onderlegger voor vormen. ontwikkelingen die in het gebied gaande zijn. Persoonlijk contact “We wilden met partijen samen naar het ge- De mensen weten zelf het beste wat er speelt, Op de vraag wat dit traject succesvol heeft bied gaan kijken en brainstormen over kan- er is veel expertise”, aldus de wethouder. gemaakt, geeft de Oirschotse wethouder sen in plaats van beperkingen, aldus de wet- zonder aarzelen de ingrediënten weer: “Het houder.“ Dat bleek in het begin nog lastig. Regierol persoonlijk contact, zélf naar de bedrijven De belangen zijn soms zo tegenstrijdig, dat Ondanks de samenwerking blijft de gemeen- toe en aan de keukentafel gaan zitten. Een als je niet oplet je verzandt in welles-nietes- te de uiteindelijke beslisser. Piet Machielsen heldere positie innemen, laten weten waar discussies. We zijn daar uitgekomen door is daar heel duidelijk over. ”Dat is een gege- de ruimte zit. Kom je afspraken altijd na. En eerst te werken aan het winnen van vertrou- wen. Proberen voorbij het oud zeer te komen. Door goed te luisteren, maar ook door heel goed je afspraken na te komen. “De mensen weten zelf het beste Apart aan tafel wat er speelt.” Als basis voor het vertrouwen bleek het nood- zakelijk om helemaal in de beginfase in twee groepen gesprekken te voeren: met de telers ven in het democratisch model dat we han- stuur steeds op het denken in mogelijkhe- en ZLTO enerzijds en anderzijds een belangen- teren. De raad beslist, maar in het voortraject den, niet in beperkingen.” vereniging die gericht is op het landschap. moet de gemeenschap zoveel mogelijk zélf En lastige momenten? “Hoe ver ga je in je “We schatten in dat het lastig zou zijn om mee richting bepalen. Die ruimte is er ook, al pogingen om het overleg breed te houden? direct in groot verband te discussiëren. kunnen we dat nog verder ontwikkelen. De Wij hebben vrij snel beslist om de diverse De ene groep heeft in eerste instantie het gemeente moet daarin de regierol pakken, belanghebbenden eerst apart aan tafel te voortbestaan van hun bedrijf voor ogen, de door vooral de weg te wijzen in de complexi- nemen. Om niet te verzanden in een nega- andere club focust zich op behoud van het teit, en helder de grenzen aangeven. in mijn tieve spiraal. Of dat de juiste keuze was? erfgoed. Na het proces van de zienswijzen, ultieme samenwerkingsmodel komt de bur- ik denk dat het de juiste keuze was op dat gaan we wel samen aan één tafel verder. ger zelf ook met initiatieven, kijkt niet meer moment. in toekomstige processen zijn Laat de mensen hun visies maar direct aan alleen naar die gemeente.” wellicht andere keuzes weer beter.” l Overheid in Beweging | Nummer 2 · Januari 2011 19
  • 20. Telengy Kennispunt Maatwerk in trainingen en workshops U wilt efficiënt werken, de kwaliteit van uw dienstverlening borgen en waar mogelijk verbeteren, voldoen aan de veranderende wet- en regelgeving of gaan samenwerken. Dat kan alleen als uw medewerkers beschikken over voldoende kennis en vaardigheden. Telengy helpt u hierbij met KennisPunt, een aantrekkelijk pakket dat bestaat uit trainingen en workshops. Telengy: uw KennisPunt of workshop voor u samen. Zo bieden we u Telengy helpt lokale overheden en overheidsorgani- ondersteuning op maat en een helder zicht op saties in het optimaliseren en verbeteren van hun vraagstukken binnen uw organisatie. informatievoorziening, bedrijfsvoering en dienst- verlening. We zijn uitstekend op de hoogte van de Ons aanbod laatste ontwikkelingen. Onze adviseurs delen hun Workshops Samenwerking: kennis graag met u tijdens trainingen, workshops, • Verkenning ICT-samenwerking colleges of themabijeenkomsten. U krijgt een • Richten-inrichten-verrichten van samenwerking helder zicht op overheidsvraagstukken zodat u • Haalbaarheidsonderzoek samenwerking effectief uw plannen kunt realiseren, wetten kunt • Inrichtingsplan samenwerking implementeren en de uitvoering organiseren. Trainingen Samenwerking: • Samenwerkingsvormen Trainingen en workshops • Voorwaarden succesvol samenwerken Op het gebied van regionale samenwerking biedt Telengy een pakket aan trainingen en workshops Natuurlijk kunt u ook bij ons terecht voor op basis van een groot aantal praktijkvoorbeelden. trainingen en workshops over onderwerpen als: In kort bestek wordt helder hoe u een samenwer- • werk, inkomen en zorg; king inricht, welke kansen deze biedt en met welke • ruimte, wonen en economie; valkuilen u rekening moet houden. We bieden • openbare orde en veiligheid; daarbij uiteraard maatwerk: we gaan uitgebreid in • bedrijfsvoering en financiën; op uw specifieke situatie en bespreken de haal- • e-dienstverlening en ICT; baarheid van mogelijke samenwerkingen. Zo ver- • proces-, project- en programmamanagement. schijnen uw medewerkers goed voorbereid aan de onderhandelingstafel. Meer informatie Voor meer informatie over ons actuele aanbod, ga Aanpak naar KennisPunt op onze website: www.telengy.nl. Telengy maakt het verschil en dit verschil zit ’m in de aanpak. Uitgangspunt is de behoefte van uw Telengy adviseert en ondersteunt uw organisatie in organisatie die we graag samen met u in beeld de uitvoering en het verbeteren van de bedrijfsvoering brengen. Op basis daarvan stellen we de training en dienstverlening. Telengy is gewoon doen.20 Overheid in Beweging | Nummer 2 · Januari 2011 Gewoon doen.

×