VanAannemenNaarOndernemen

van aannemen naar ondernemen 18 nieuwe businessmodellen voor bouwbedrijven

van aannemen naar ondernemen 18 nieuwe businessmodellen voor bouwbedrijven Dit rapport is opgesteld door The Bridge business innovators in opdracht van de stichting Research Rationalisatie Bouw, de researchstichting van Bouwend Nederland Zoetermeer, oktober 2008 Onderzoek en rapportage: ir. Matthijs Hielkema, Margriet Muis MSc Fred Nijland dr. ing. Peter Fraanje, senior beleidsmedewerker Innovatie Bouwend Nederland ISBN / EAN: 978-90-78963-11-0 Trefwoorden: bouw, innovatie, business modellen RR-bouwnummer: 136 Vormgeving: Xerox Creative (Paul van Warmerdam) Druk: Klomp, Amersfoort 4 van aannemen naar ondernemen

van aannemen naar ondernemen inhoud Inleiding 4 10 Klimaatneutraal wonen kan! 46 Beschrijving van een businessmodel 6 11 Verbouwshop: doe-het-niet-zelf! 50 01 Satelliethypotheek: duurzaam hoeft niet duur te zijn 8 12 Q van wieg tot wieg duurzaam 54 02 Verbouwvakantie: verbouwen kan heel leuk zijn 12 13 Deened: zorgeloos duurzaam comfort 58 03 FaktorPlus: de klant centraal 16 14 Scholen ontzorgen met de BSO-box 62 04 Doe de Herfstcheck: bouwen én beheren 20 15 Rugzakbadkamer: extra comfort in één dag 66 05 Meer met Minder: verbeteren en energie besparen in één 24 16 More For You: ken uw klant 70 06 Eén blok stad: zegt het voort 30 17 Het Groene Kantoor 74 07 Healthpark: bouwen en zorgen 34 18 Een huis van Ikea 78 08 Vergaderen en werken waar en wanneer het u uitkomt 38 09 Maskerade / Sament: duurzaam, snel & flexibel 42 Bijlage: Geïnterviewden / contactpersonen 82 2 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 3

van aannemen naar ondernemen inleiding De bouw vernieuwt. De bouw kan meer studies de werkelijkheid ernstig tekort. in de bouw. Steeds meer klanten, waaronder Innovatie is een kwestie van geven en nemen. betekenen voor de samenleving, oplossingen De toekomst is al onder ons. Voor wie het wil TNT, nemen beheer, faciliteiten en duurzaam- Bouwbedrijven willen graag de ruimte om te bieden. Bouwen kan beter, slimmer, sneller, zien wordt er volop geïnnoveerd in de bouw! heideisen op in de aanbesteding. ERA Bouw, innoveren, om kwaliteit en duurzaamheid te duurzamer, mooier. Steeds vaker bouwen we EBU en de Verbouwshop hebben goed begre- leveren. Vertel de bouwer niet hoe hij moet voor de echte klant, de bewoner of de gebruiker De business innovators van The Bridge uit pen dat verbouw en renovatie op maat steeds bouwen, maar daag hem uit door te vertellen van een bouwwerk. Ook komt er meer aandacht Amersfoort hebben in opdracht van, en in belangrijker worden ten opzichte van nieuw- wat u nodig heeft en wat uw wensen zijn. voor het gebruik en het beheer van gebouwen nauwe samenwerking met Bouwend Nederland, bouw in een weiland. More For You en eigenlijk en de openbare ruimte Bouwers en ook achttien nieuwe marktgerichte businessmodel- alle hier beschreven business cases bouwen De bouw maakt het! andere bedrijven spelen in op de vragen vanuit len en samenwerkingsvormen geïnventariseerd niet langer op een willekeurige locatie voor een de markt en bieden concrete oplossingen, die de bouw (gaan) veranderen. anonieme koper, maar hebben nadrukkelijk de complete concepten aan. Aannemers worden klant in het vizier. ondernemers! In dit RR-bouwrapport komen nieuwe samenwerkingsvormen in de bouw aan de orde zoals Dit overzicht is niet uitputtend. Ook zijn niet Met enige regelmaat verschijnen er lijvige de Coöperatieve Vereniging Q voor duurzaam alle businessmodellen even ver uitgewerkt rapportages en onderzoeken die de bouw bouwen en wonen of FaktorPlus, een samenwer- en operationeel. Bouwend Nederland hoopt bestempelen als een niet-innovatieve, kingsverband van bouwer, installateur en schil- dat deze voorbeelden van nieuwe manieren traditionele sector. Wat elke keer weer opvalt der om de klant bij een verbouwing optimaal te om te ondernemen in de bouw inspirerend en is dat dergelijk onderzoeken zich richten op bedienen. Dat bouwers ook in de beheerfase enthousiasmerend werken. Bouwend Nederland de anonieme massa, op de hele sector. Om in een rol kunnen spelen bewijzen MKB-bedrijven dankt alle geïnterviewden (zie bijlage) voor hun wielertermen te spreken: men bestudeert het als Panagro en Ponjé die respectievelijk zorg collegiale medewerking. peloton, vergeet te kijken naar de kopgroep en dragen voor duurzame energielevering en komt al gauw tot het oordeel: nee er gebeurt onderhoud. Regus laat op internationale schaal niets. Hiermee doen al die academische zien dat het om service en dienstverlening draait 4 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 5

beschrijving van een wie? wat? hoe? businessmodel doelgroep propositie maakmodel distributie product /dienst partnernetwerk doelgroep kernprocessen communicatie verdienmodel samenwerkingsmodel Een businessmodel beschrijft voor wie (welke Daarnaast zijn een aantal zaken van belang: klanten), waarmee (welk product of dienst), 1. Start vanuit het wie: wie is onze klant en waar en hoe (hoe wordt het product of de dienst ligt deze klant wakker van? gemaakt) een bedrijf of een netwerk van 2. Kijk vervolgens naar het wat: wat is het bedrijven waarde toevoegt en geld verdient. product of dienst dat wij aanbieden en welk probleem lossen we hiermee op voor onze Door de verschillende bouwstenen van het klanten? model te bekijken kunnen nieuwe invalshoeken 3. Kijk tenslotte naar het hoe: wat hebben wij doelgroep propositie maakmodel ontstaan. Belangrijk hierbij is om duidelijke nodig om dit product of dienst te maken? keuzes te maken om een helder afgebakend 4. Zorg dat het wie, wat en hoe samen één op via welke kanalen wat is het product/ welke partners wordt ons dienst dat we zijn nodig om ons model te krijgen. elkaar afgestemd, consistent model vormen. product/dienst aanbieden? product/dienst te gedistribueerd? maken? welke kernprocessen op welke klanten richten wij ons? zijn nodig om ons product/dienst te op welke wijze wat is het op welke wijze werken maken? communiceren wij met verdienmodel van ons wij samen met onze deze klanten? product of van onze partners? dienst? 6 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 7

01 satelliethypotheek: duurzaam wat levert het op? perspectief klant wat? hoeft niet duur te zijn • et aandeel van de poliskosten, als onderdeel van de h financiering, nemen af zodat meer geld ten goede komt aan kapitaalgroei product/dienst De satelliethypotheek is een financieel maatwerkadvies, waarbij het bestaande polissenpakket van een klant • oor vermogen over te hevelen naar box 3 kan d (van woongerelateerde verzekeringen en hypotheken) Projectontwikkelaar Seinen biedt particulieren maar waarover vrij beschikt kan worden. Op gespaard vermogen worden aangewend voor andere tegen het licht gehouden en worden de mogelijkheden innovatieve financieringsconstructies aan onder deze wijze krijgen klanten zelf zicht en invloed zaken dan de aflossing van een huis. van een eventueel nieuw af te sluiten hypotheek of de noemer ‘satelliethypotheek’. op hun financiële huishouding. Dit wordt nu als verzekering bekeken. Het resultaat is vaak opschoning uitbreiding op de dienstverlening aangeboden perspectief Seinen en/of vereenvoudiging van het (polissen)pakket door Als een klant renovatie- of nieuwbouwwerkzaam- bij verbouw- of nieuwbouwwerkzaamheden. • einen onderscheidt zich in de markt S financiële producten samen te voegen of over te sluiten. heden laat uitvoeren door Seinen Projectontwik- Het doel is echter deze diensten ook separaat • itbreiding van het dienstenpakket levert nieuwe u Voor klanten levert dit vaak een kostenbesparing op. keling, wordt tevens financiële dienstverlening aan te gaan bieden. klanten op aangeboden. Hierbij wordt het bestaande • atelliethypotheek kan als zelfstandig product ver- s Daarnaast wordt gekeken naar de verdeling van de polissenpakket van een klant (woongerelateerde Seinen Projectontwikkeling is ook een andere markt worden vermogensopbouw over de verschillende belasting- verzekeringen en hypotheken) tegen het licht innovatieve financieringsconstructie aan het • oor de satelliethypotheek wordt meer financiële d boxen (box 1 en 3). Afhankelijk van de situatie van gehouden en worden de mogelijkheden van ontwikkelen voor energiebesparende maatre- draagkracht gecreëerd, zo kunnen completere wonin- een klant, kan het gunstig zijn meer vermogen vrij ter een eventueel nieuw af te sluiten hypotheek gelen aan een huis. Het gaat dan om leningen gen worden gerealiseerd. beschikking te hebben. Door vermogen over te hevelen of verzekering bekeken. Het doel hierbij is het voor investeringen in energiebesparende maat- van box 1 naar box 3 kan hiermee geschoven worden. opschonen en het vereenvoudigen van dit pak- regelen, die worden terugverdiend door lagere marktomvang ket. Vaak kunnen producten gebundeld worden, maandelijkse energielasten. Per saldo is de De markt voor de satelliethypotheek is groeiende. verdienmodel waardoor bespaard wordt op (provisie)kosten. constructie hierdoor kostenneutraal, dit wordt De hypotheek wordt nu aangeboden bij de bouw of de • ypotheekadviseurs geven advies aan particulieren h de Per Petuum Mobilé- formule (PPM-formule) renovatie van een woning. In de toekomst zal het als over de optimalisatie van hun polissenpakket. Daarnaast wordt gekeken naar de verdeling van genoemd. apart product op de markt worden gebracht. Voor deze bemiddeling ontvangen zij commissie van de vermogensopbouw over de verschillende de banken waarmee een samenwerkingsovereen- belastingboxen. Door vermogen over te hevelen komst is gesloten van box 1 naar box 3 ontstaat er meer vermogen • e financiële dienstverlening levert nieuwe bouw- d dat niet noodzakelijkerwijs voor de aflossing klanten op van een woning hoeft te worden aangewend, 8 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 9

bronnen / verder lezen – Seinen Projectontwikkeling (2008). www.seinen-nieuwbouw.nl – Bouwen aan de Toekomst (2008). www.bouwenaandetoekomst.nl – Gemeente Groningen bespaart 2300 ton CO2 – Spaar het Klimaat (2008). www.spaarhetklimaat.nl/Meerisoleren/ VoorbeeldprojectConceptWonen.asp • oor de satelliethypotheek wordt voor de klant meer d • owel de satelliethypotheek als de PPM-formule heeft z samenwerkingsmodel vermogen gecreëerd op de langere termijn, hierdoor verschillende prijzen gewonnen die naamsbekend- Voor de satelliethypotheek is onder andere een samen- wordt meer geld geïnvesteerd in de bouw of de reno- heid genereren werking aangegaan met de ABN AMRO Bank. vatie van een woning. • dvisering van klanten gebeurt op het kantoor van a De ABN AMRO Bank heeft als financieel partner advies Seinen Projectontwikkeling. Iedere klant heeft een gegeven bij de totstandkoming van de satelliethypo- vaste adviseur. theek. Zij is nog steeds betrokken bij het product. voor wie? doelgroep hoe? De satelliethypotheek is in eerste instantie voor particuliere klanten van Seinen Projectontwikkeling. Binnenkort kernprocessen wordt de dienstverlening ook aangeboden aan niet- • rojectontwikkeling gericht op nieuwbouw en renova- p klanten van Seinen, waarbij de satelliethypotheek als tie van woningen en utiliteitsbouw separaat product in de markt gezet wordt. • nancieel advies is gericht op het vereenvoudigen fi van financieringsconstructies. Kostenverlaging en communicatie zelfbeheer van financiën door de particuliere klant is Seinen Projectontwikkeling heeft hypotheekadviseurs in hierbij het streven. dienst. Zij brengen de financiële situatie van een klant in kaart en geven advies over de huidige polissen. Daar- partnernetwerk naast treden zij op als bemiddelaar richting de polisver- Voor de satelliethypotheek wordt onder andere samen- strekkende partij waarmee een samenwerkingsverband gewerkt met de ABN AMRO Bank. is gesloten, of adviseren de klant bij het contact met de Daarnaast is Seinen Projectontwikkeling initiatiefne- eigen bank. mer van de stichting Bouwen aan de Toekomst. Hierin participeren verschillende bouwgerelateerde bedrijven distributie en een bancaire instelling. Zij ontwikkelen gezamenlijk • romotie van de satelliethypotheek gebeurt veelal via p energiebesparende maatregelen in combinatie met presentaties van Henk Seinen en via de website optimale financieringsconstructies. 10 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 11

02 verbouwvakantie: verbouwen wat levert het op? perspectief consument wat? kan heel leuk zijn • e consument heeft geen rommel en overlast tijdens d een verbouwing in eigen huis • en alternatieve vakantiewoning e product/dienst Het product betreft een maatwerkverbouwing in combinatie met een week verblijf in een vakantie woning • oordat er efficiënter gewerkt kan worden, is de d indien de verbouwing groter is dan €15.000. Feitelijk is Bouwbedrijf EBU biedt particuliere klanten met De actie is gebonden aan een aantal heldere verbouwing eerder gereed. de actie een marketingactie voor het bestaande product (middel)grote verbouwingen een gratis vakantie criteria. De actie geldt bijvoorbeeld alleen bij ‘verbouwing’. EBU onderscheidt zich met deze marke- aan tijdens verbouwwerkzaamheden, de zoge- verbouwingen vanaf € 15.000. Verder moet de perspectief EBU tingpropositie van de concurrentie. naamde ‘verbouwvakantie’. verbouwingsperiode buiten de schoolvakanties • roceswinst doordat efficiënter gewerkt kan worden p vallen. De accommodatie kan gekozen worden • e verbouwvakantie zorgt voor onderscheidend d verdienmodel De achtergrond van de actie is tweeledig. Ener- op een aantal vakantieparken in de buurt van vermogen in de markt. Met de verbouwvakantie pro- • BU bespaart kosten en geeft deze in de vorm van E zijds is het bedoeld om klanten te ontzorgen. EBU. Veel parken in de omgeving zijn door EBU fileert EBU zich ook op klantenbinding, anders dan een vakantie terug aan opdrachtgevers Doorgaans bezorgt een verbouwing een klant gebouwd, waardoor er al een relatie bestaat met uitsluitend op laagste prijs. • BU onderscheidt zich met deze actie in de markt, E veel stof, rommel en een ontregeld leven. Door de beheerders. wat mogelijk meer volume op zou kunnen leveren tijdens de verbouwing in een vakantiebungalow marktomvang • rimair doel is echter service en klantloyaliteit: dat p te verblijven, heeft hij/zij deze problemen niet. In vergelijking met andere cases heeft de ver- Er is een omvangrijke markt voor dit product. klanten het gevoel hebben dat ze als klant goed zijn Op deze wijze wordt een klant in de watten ge- bouwvakantie het karakter van een slimme Veel particulieren stellen hun verbouwing uit omdat behandeld en dat er thuis een kwaliteitsproduct op legd en voelt deze zich gewaardeerd. marketingpropositie. De andere cases beschrij- zij opzien tegen stof en overlast die de gemiddelde hen staat te wachten. Anderzijds levert het de aannemer veel efficiën- ven ook andere producten met een bijbehorend verbouwing met zich meebrengt. Een Verbouwvakantie tievoordelen op dat er niemand thuis is tijdens businessmodel. is voor de klant aantrekkelijk; hij hoeft nu niet te kiezen de verbouwing. Doordat materiaal en gereed- tussen vakantie of verbouwen. schappen niet dagelijks opgeruimd hoeven te worden, wordt tijd bespaard. Verder is er tijd- winst doordat een aannemer, waar nodig, eerder kan beginnen of langer kan doorgaan en bewoners overdag niet tegenkomt 12 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 13

bronnen / verder lezen — Bouwbedrijf EBU (2008). www.ebu.nl/index.php/id_pagina/25984/unieke_gratis_ebu-verbouwvakantie.html — Verbouwvakantie voorkomt overlast – Podium Bouwend Nederland (2007). jaargang 3, editie 17 voor wie? hoe? doelgroep kernprocessen De doelgroep voor de actie bestaat uit particuliere • uitvoeren van verbouwwerkzaamheden klanten met (middel)grote verbouwingen. • verkoop en marketing van de producten • door)ontwikkelen van producten en marketing- ( klantinteractie concepten. De interactie met de klant verloopt, net zoals bij reguliere verbouwingen, via een vaste contactpersoon. partnernetwerk • met hulp van Syntens zijn de voordelen en de criteria kanalen op papier gezet en is een folder ontwikkeld De promotie verloopt via de website, daarnaast staat • met vier recreatieparken zijn afspraken gemaakt over het aanbod op elke offerte bij een verbouwing boven het verblijf van EBU-klanten. de €15.000. samenwerkingsmodel Met vakantieparken in de regio is een overeenkomst gemaakt voor de actie. 14 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 15

03 faktorplus: de klant wat levert het op? perspectief klant wat? centraal • r is één aanspreekpunt voor renovatiewerkzaam- e heden • et Plan van Aanpak wordt besproken voordat de h product/dienst FaktorPlus Zeeland B.V. is onderdeel van FaktorPlus Nederland B.V. en is gebaseerd op het Duitse concept werkzaamheden starten: geen verrassingen achteraf Raumfabrik. Tijdens renovatiewerkzaamheden is FaktorPlus Zeeland B.V. is een samenwerkings- FaktorPlus is opgezet als aparte entiteit door • actorPlus is één kwalitatief goed label voor alle F FaktorPlus als aparte entiteit de contactpersoon richting verband tussen vier ondernemingen, die com- vier participerende bedrijven: schildersbedrijf renovatiebouwwerkzaamheden klanten. De bedrijfsleider van FaktorPlus is hierbij de plementaire diensten op het gebied van reno- De Schrijver B.V., Poppe Installatietechniek, • an evaluatie en nazorg wordt extra aandacht a bindende factor: hij/zij koppelt de vraag van de klant vatiewerkzaamheden aanbieden. Het model is elektrotechnisch installatiebedrijf Egemin ECS besteed. aan de werkzaamheden van de vier bedrijven en neemt gebaseerd op het Duitse concept Raumfabrik. B.V. en bouwbedrijf Risseeuw BV. de coördinatie op zich. FaktorPlus treedt op als contactpersoon naar De gemeenschappelijke focus betreft renovatie- perspectief FaktorPlus klanten en is tevens regisseur van de verschil- werkzaamheden. • oor het samenwerkingsverband worden de partner- d Werkzaamheden voor FaktorPlus gaan vóór de eigen lende renovatie-deelwerkzaamheden. bedrijven automatisch bij grotere klussen betrokken werkzaamheden van de individuele bedrijven. • aktorPlus ontzorgt de bedrijfsleiders van de individu- F ele bedrijven door de coördinatie van de werkzaam- Nieuwe samenwerkingsinitiatieven kunnen zich door heden over te nemen middel van licensering aansluiten bij FaktorPlus. • aast de winstmarge van de individuele bedrijven n FaktorPlus begeleidt hen tijdens de start op juridisch, wordt een klein winstpercentage berekend voor organisatorisch en financieel vlak. FaktorPlus. Dit wordt nu gebruikt om kosten te dek- Nieuwe FaktorPlus-verbanden maken allen gebruik van ken en investeringen te doen voor de toekomst de huisstijlelementen van FaktorPlus, zoals website, • et concept FaktorPlus wordt vermarkt door middel h nieuwsbrieven en dergelijke. van licenties. verdienmodel marktomvang FaktorPlus berust op twee verschillende verdien- Het samenwerkingsverband is gestart per 1 januari modellen: 2008. Medio 2008 zijn er acht gezamenlijke projecten • e vier bedrijven apart brengen een offerte voor hun d voltooid. werkzaamheden uit aan FaktorPlus. 16 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 17

bronnen / verder lezen — FaktorPlus (2008). www.faktorplus.nl — Raumfabrik (2008). www.raumfabrik.de — Geen vrijblijvendheid in de bouw! – Schilders Vakkrant (7 september 2007) editie september 2007, p.11 De bedrijfsleider integreert deze tot één gezamen- Nederland. Zij geven lezingen door heel Nederland om De bedrijfsleider plant en coördineert de werkzaam- lijke offerte naar de klant waarbij een winstmarge is het concept onder de aandacht te brengen. heden en blijft tijdens het project als brug fungeren opgenomen voor FaktorPlus tussen de twee partijen. Als de activiteiten zijn afge- • bij licenties, uitgegeven door FaktorPlus Nederland In de eigen regio wordt de FaktorPlus-formule gepro- rond, evalueert hij/zij met de klant. aan nieuwe initiatieven, wordt een opstartbedrag in moot. Tijdens de opstartfase van nieuwe FaktorPlus- rekening gebracht en vervolgens vindt er een perio- initiatieven zorgt FaktorPlus voor begeleiding. partnernetwerk dieke verrekening plaats. Momenteel bestaat het partnernetwerk van FaktorPlus uit schildersbedrijf De Schrijver B.V., Poppe Installatie- hoe? techniek, elektrotechnisch installatiebedrijf Egemin ECS voor wie? B.V. en bouwbedrijf Risseeuw. Daarnaast wordt actief gewerkt aan de vermarkting van de formule. kernprocessen doelgroep • tijdens de opstartfase in het najaar van 2007 is er samenwerkingsmodel De propositie is ontwikkeld voor woningcorporaties die veelvuldig contact geweest met de oprichters van FaktorPlus is een besloten vennootschap waarbij alle veel renovatiewerkzaamheden uitvoeren. Raumfabrik om kennis te delen. Medio 2008 vindt er vier genoemde bedrijven aandeelhouder zijn. In de praktijk zijn er verschillende afnemers te onder- nog steeds overleg plaats. Gezamenlijk wordt de for- De initiatiefnemer is schildersbedrijf De Schrijver B.V. scheiden: particulieren en MKB-ers. mule verder ontwikkeld voor de Nederlandse markt die vervolgens partijen heeft benaderd, die op dezelfde • FactorPlus biedt trainingen en opleidingen aan. golflengte zaten qua werkzaamheden. Het samenwer- communicatie Tijdens de opstartfase zijn er try-out dagen geweest kingsverband staat nog open voor het toetreden van Richting klanten is er één aanspreekpunt; de bedrijfs- waarbij gesproken is over een eenduidige klantvrien- een vijfde partij, een stoffeerder, om zo het aanbod van leider van FaktorPlus. Hij/zij is verantwoordelijk voor delijke communicatie, de manier van werken en het diensten te complementeren. het offreren namens FaktorPlus, het coördineren van de kwaliteitsniveau werkzaamheden en de nazorg. • er is actief gewerkt aan het creëren van een verbin- Raumfabrik is niet contractueel verbonden aan het FaktorPlus streeft na om de werkzaamheden met de ding tussen de vier bedrijven, onder meer door geza- Zeeuwse initiatief. Aan de overkoepelende organisatie klant te evalueren. menlijke personeelsavonden en een personeelskrant FaktorPlus Nederland B.V. heeft Raumfabrik door • bij de start van een gezamenlijk project gaat de be- middel van een licentie toestemming gegeven voor het distributie drijfsleider met de klant in overleg om de wensen te vermarkten van het concept in Nederland. FaktorPlus De promotie van de FaktorPlus-formule ten behoeve van inventariseren. Deze koppelt hij/zij vervolgens terug Zeeland B.V. is een onderdeel van FaktorPlus Nederland licensering gebeurt door de oprichters van FaktorPlus naar het gezamenlijke team van FaktorPlus. B.V. 18 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 19

04 doe de herfstcheck: wat levert het op? perspectief klant Er is een nieuwe contractvorm ontwikkeld waarin, naast het ontwikkelen en bouwen, ook het onderhoud van bouwen én beheren • én bedrijf is het aanspreekpunt voor alle é onderhoudswerkzaamheden • oor preventief onderhoud wordt een vaste prijs v een gebouw is vastgelegd. Keuzes die zijn gemaakt in deze eerste twee fases, onder andere voor bepaalde materialen, hebben consequenties voor de uiteindelijke berekend. De klant komt niet voor onverwachte onderhoudskosten. Dit maakt dat een optimale afstem- Sinds 2005 biedt Ponjé naast haar renovatie- en In het onderdeel service en onderhoud worden kosten te staan ming tussen ontwikkeling, bouw én onderhoud een nieuwbouwwerkzaamheden als bouwbedrijf, alle onderhoudswerkzaamheden, zoals schilder- • r is 24-uurs servicedienst voor calamiteiten. e nieuwe doelstelling is. ook service en onderhoud aan. Deze activiteiten en dakdekwerk en E- & W-installaties, gebun- zijn buiten het bouwbedrijf geplaatst omdat deld. Ponjé fungeert als regisseur en aanspreek- perspectief EBU de aard van de werkzaamheden verschilt van wat? punt voor klanten. • oor de opname van het onderhoud in het contract is d de reguliere bouwwerkzaamheden. Normale klantenbinding voor een langere termijn mogelijk werkzaamheden zijn projectgeoriënteerd terwijl • et aanbieden van onderhoud zorgt voor een betere h onderhoud een terugkerend karakter hebben en aansluiting op de behoefte van klant product/dienst servicegeoriënteerd zijn. Daarbij zijn de aanpak • e winstmarge ligt bij servicewerkzaamheden hoger d Er zijn twee typen onderhoud: preventief en curatief. en de communicatie met de klant verschillend. dan bij bouwwerkzaamheden. Preventief onderhoud omvat onder meer schilderwerk- zaamheden en andere zaken die betrekking hebben op Service en onderhoud wordt als aparte dienst marktomvang het waarborgen van de levensduur van een gebouw. aangeboden, eventueel in contractvorm. Bij De dienstverlenende instelling slaat aan bij zowel de Curatief onderhoud moet gebeuren bij gebreken aan (gemeentelijke) aanbestedingen wordt steeds zakelijke als de particuliere markt, zeker omdat Ponjé een gebouw als gevolg van bijvoorbeeld stormschade vaker gevraagd om een DCM-constructie, waarbij ook vrijblijvend advies aanbiedt. Daarnaast ontstaan bij of vandalisme. het ontwerp (Design), de bouw (Construct) het onderdeel service en onderhoud nieuwe producten, en het onderhoud (Maintain) door één partij zoals de Herfstcheck. Hierbij wordt een gebouw qua De basis voor een onderhoudscontract zijn de preven- aangeboden moet worden. Door opname van staat van onderhoud gecheckt en worden noodzakelijke tieve werkzaamheden en de toegang tot de 24-uurs onderhoud als dienst kan Ponjé aan deze eis werkzaamheden voor de winterperiode verricht. servicediensten. Kosten die hiermee samenhangen, zijn voldoen. Voor calamiteiten is er een 24-uurs opgenomen in het contract. servicedienst. Het bedrijf staat ook open voor het (vrijblijvend) geven van advies over onderhoud. 20 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 21

bronnen / verder lezen — Ponje B.V. Bouwbedrijf (2008). www.ponje.nl — Buiting, E. (2008). Renovatie van een traditioneel bouwbedrijf. Aannemer, 19 (4), p.48-49 — Renovatie van een traditioneel bouwbedrijf – Aannemer (2008). Jaargang 19 editie 4, p.48-49 — Kiezen voor vernieuwen – Regieraad Bouw (juli 2006). www.regieraadbouw.nl/upload/documents/Publicaties/ Kiezen%20voor%20vernieuwen.pdf — Bouwen is vooruitzien – Regieraad Bouw en PSIBouw (februari 2007). www.regieraadbouw.nl/upload/documents/Publicaties/ RRB%20BOUWEN%20IS.pdf Als input voor de contractprijs fungeren onder meer het voor wie? hoe? werknemers omgeschoold die uitsluitend onder- geschatte aantal onderhoudsbeurten, de uurtarieven houdswerkzaamheden uitvoeren. Door deze manier van de servicemedewerkers en een inschatting voor wat doelgroep kernprocessen van werken is ook de 24-uurs servicedienst ontstaan. betreft de benodigde materialen voor een gebouw. De onderhoudsdiensten zijn geschikt voor zowel Van oudsher is Ponjé B.V. een traditioneel bouwbedrijf. Momenteel zijn er vier servicemedewerkers en een de zakelijke als de particuliere markt. Grotere utiliteits- Enkele jaren geleden is bewust gekozen om een drie- projectleider in dienst. De projectleider is het contact- Herstel van bouwdelen naar aanleiding van vandalisme panden en exclusieve woonhuizen zijn hierbij de deling aan te brengen in de activiteiten: ontwikkeling, punt voor klanten en coördineert de werkzaamheden is niet opgenomen in het contract, omdat dit vooraf belangrijkste gebouwen waarvoor contracten worden bouw en onderhoud. Dit heeft een behoorlijke omslag van de servicemedewerkers. niet in te schatten is. Deze werkzaamheden worden wel afgesloten. betekend voor de interne bedrijfsprocessen. Zowel de door Ponjé verricht; afrekening vindt plaats op basis van vastgoedontwikkelingstak als de service- en onderhoud- partnernetwerk gemaakte uren en materialen. communicatie activiteiten zijn zelfstandige onderdelen binnen het Voor bepaalde klussen wordt gewerkt met onder- De projectleider van de tak service en onderhoud is het bedrijf. De aard van de service- en onderhoudswerk- aannemers, zoals schilderbedrijven. verdienmodel aanspreekpunt voor klanten. Hij coördineert tevens de zaamheden vragen om een zeer klantgerichte instelling • e twee typen onderhoudsdiensten hebben verschil- D werkzaamheden van de servicemedewerkers. van de medewerkers en een profilering van het bedrijf samenwerkingsmodel lende verdienmodellen: De 24-uurs servicedienst is altijd telefonisch bereikbaar op de markt. Werknemers worden hierin opgeleid. Met bepaalde bedrijven, zoals schildersbedrijven, wordt • reventief: dit genereert periodieke inkomsten, p voor spoedwerkzaamheden. een samenwerking aangegaan per project. De contract- bijvoorbeeld jaarlijks, op basis van langlopende partnernetwerk duur die geldt voor de klant is ook de periode die wordt contracten, bijvoorbeeld 15 jaar. De continuïteit is distributie • het betrekken van onderhoud in de contracten heeft gecontracteerd met de betreffende onderaannemer. hierbij het grootste voordeel, naast de marges die op Via de normale verkoopkanalen worden ook de onder- ook invloed op de manier van bouwen. de diensten behaald kunnen worden houdsdiensten aangeboden. Door rekening te houden met consequenties op de • uratief: hierbij is het model uren maal tarief plus c langere termijn, wegen nu andere factoren mee bij materialen. de materiaalkeuze. Bouw en onderhoud worden meer op elkaar afgestemd, zodat minder of goedkoper onderhoud nodig is • oorheen werden onderhoudswerkzaamheden v uitgevoerd door dezelfde werknemers die ook nieuwbouw- of renovatiewerkzaamheden uitvoerden. Om sneller en efficiënter te kunnen werken, zijn nieuwe werknemers aangetrokken en bestaande 22 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 23

05 meer met minder: verbeteren wat levert het op? Woning- en gebouweigenaren (vraagzijde) komen te staan waar klanten bedrijven kunnen vinden die voldoen aan de kwaliteitscriteria van ‘Meer met en energie besparen in één • e aanpak is gebaseerd op het verleiden en d ontzorgen van de klant. Een ‘regisseur’ begeleidt de klant met een gedegen advies bij de keuze Minder’. Voor bedrijven wordt die marktprofilering de komende jaren steeds interessanter doordat de convenantpartijen het ‘Meer met Minder’ beeldmerk van het maatregelenpakket, de benodigde offerte- nadrukkelijk als dé kwaliteitsborging voor energie- ‘Meer Met Minder’ is een gezamenlijk initiatief Goede voorlichting en advisering, in samenwer- aanvragen, subsidieaanvragen en – als dat gewenst besparende maatregelen in woningen en gebouwen van overheid, energiebedrijven, woningcorpora- king met consumentenorganisaties, wordt on- is – financieringsmogelijkheden gaan neerzetten ties, bouwen installatiebedrijven met als doel dersteund door een één-loket benadering bij de • itgangspunt is dat investeringen in energiezuinige u • eelname aan ‘Meer met Minder’ biedt ondernemers d om tussen 2008 en 2011 500.000 bestaande uitvoering. De nadruk ligt enerzijds op het over- maatregelen (woon)lastenneutraal uitpakken, doordat voorts toegang tot een groep woningeigenaren die woningen en bedrijfsgebouwen minimaal dertig tuigen van gebouw-eigenaren en/of gebruikers deze resulteren in lagere maandelijkse energiekosten. normaal gesproken investeringen niet of moeilijk procent zuiniger te maken. Het programma loopt om te investeren in energiebesparende maatre- kunnen financieren. ‘Meer met Minder’ werkt aan een tot 2020 met de ambitie om ten minste 2,4 mil- gelen (‘verleiden’) en anderzijds op het zorgdra- Bouw- en installatiebedrijven (aanbodzijde) nieuwe, specifiek op deze doelgroep afgestemde joen bestaande woningen en bedrijfsgebouwen gen dat deze maatregelen probleemloos kunnen • et programma zal naar verwachting 25 miljard aan h financieringsfaciliteit voor energiebesparende maat- aan te pakken. Hiertoe is het ’Meer met Minder’ worden gerealiseerd (‘ontzorgen’). additionele investeringen genereren in de bouwen regelen, waardoor zij daar wel in kunnen investeren convenant gesloten door de ministers Vogelaar, installatiewereld tot 2020 en daarmee als nieuwe klantengroep aangeboord Cramer en Van der Hoeven en Bouwend Het doel is om via één klantinterface (één-loket) • et programma kan MKB-bouwondernemers helpen h kunnen worden. Nederland, UNETO-VNI, EnergieNed en VME. een totaalpropositie aan een klant aan te bie- in te spelen op de veranderende vraag die zich in Door de deelnemers (Vereniging Eigen Huis, den. Daarin zijn, naast verschillende energiebe- toenemende mate toespitst op energiebesparing. marktomvang Woonbond, Vastgoed Belang, VvE Belang, sparende maatregelen op gebied van isolatie Middels informatiebijeenkomsten en trainingen De verwachting is dat het plan een netto waardecreatie VacPuntWonen, Milieu Centraal) van het platform en duurzame energiebesparing, ook mogelijke worden MKB-ondernemers bewustgemaakt van de van € 10 tot 15 miljard tot 2020 oplevert. Daarnaast ’Bewoners en Duurzaam Bouwen’ is een intentie- subsidies en andere financieringsconstructies veranderde markt(vraag) en opgeleid om hierop met leidt het tot circa 10.000 banen extra werkgelegenheid, verklaring over hun inspanningen in afstemming opgenomen. Er zullen specifieke proposities hulp van het ‘Meer met Minder’-programma te kun- onder andere in de bouwen installatiebranche. met ’Meer met Minder’ aangeboden. worden ontwikkeld voor verschillende klant- nen anticiperen groepen (woningeigenaren, huurders, verhuur- • eelname aan ‘Meer met Minder’ biedt onderne- d Het programma is er op gericht woningen ders en zakelijke gebruikers). Deze proposities, mers de mogelijkheid zich naar hun klanten te on- gebouweigenaren en/of gebruikers zo eenvoudig zijn momenteel in ontwikkeling. De verwachting derscheiden van aanbieders die niet deelnemen. mogelijk en zonder hogere maandlasten energie is dat deze in de tweede helft van 2008 gereed Bijvoorbeeld doordat deelnemers het ‘Meer met te laten besparen. zullen zijn. Minder’ beeldmerk mogen voeren en op een website 24 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 25

wat? verdienmodel voor wie? Een ‘regisseur’ begeleidt de klant met een gedegen Voor de uitvoerende partijen zijn een aantal verdien- advies bij de keuze van het maatregelenpakket, de product/dienst modellen denkbaar: doelgroep benodigde offerteaanvragen en eventuele financierings- Het aangeboden product vanuit bouwen installatie- • rimair is de drijfveer inspelen op de veranderende p Vanuit het perspectief van het programma kan een mogelijkheden. De consument besluit wat hij zelf doet bedrijven zal op maat worden afgestemd op de situ- vraag vanuit de markt naar energiezuinige oplos- onderscheid gemaakt worden in doelgroepen tussen en wat hij overlaat aan een adviseur, installateur, aanne- atie van een klant. Deze zal verschillen per doelgroep singen. Zo wordt continuïteit geborgd en uitbreiding vraag- en aanbodzijde: mer of energieleverancier. (woningeigenaren, huurders, verhuurders en zakelijke van bestaande business mogelijk gemaakt • raagzijde: de barrières om tot energiebesparende v gebruikers). Uitgangspunt is dat een klant één aan- • oor bouwbedrijven zijn meerdere rollen mogelijk, v maatregelen over te gaan zijn divers en verschillen distributie spreekpunt heeft en dat via dat aanspreekpunt een ieder met eigen verdienmodellen. Op hoofdlijnen zijn per doelgroep. Het plan voorziet in een gerichte, De uitvoeringsorganisatie van ‘Meer met Minder’ totaalpropositie wordt aangeboden. er drie rollen mogelijk, die ook met elkaar gecombi- specifieke aanpak per doelgroep (woningeigenaren, zal met de overheid via campagnes de ‘Meer met neerd kunnen worden: huurders, verhuurders en zakelijke gebruikers) Minder’-aanpak onder de aandacht brengen. Promotie Deze totaalpropositie zal dus bestaan uit verschillende – regisseur, deze ‘spin in het web’ heeft het contact • anbodzijde: er wordt goede voorlichting en advise- a en voorlichting zullen via overheid, consumenten- energiebesparende maatregelen op het gebied van met een klant en stuurt alle toeleverende partijen ring geboden, in samenwerking met consumentenor- organisaties, makelaars, banken, hypotheekadviseurs isolatie, duurzame energiebesparing (bijvoorbeeld aan (dus bouw- én installatiebedrijven) ganisaties en ondersteund door de uitvoering (bouwen dergelijke gebeuren, ondersteund door partijen in zonneboilers of warmtepompen), mogelijke subsidies en – gecertificeerd adviseur, die energielabels mag en installatiebranche). de uitvoering. overige ‘Meer met Minder’ faciliteiten. Voor de verschil- afgeven en gecertificeerd energieadvies (het lende klantgroepen worden de komende maanden, met zogenaamde maatwerkadvies) mag geven (EPA- communicatie name op basis van een dertigtal proefprojecten, aparte adviseur) Het belangrijkste uitgangspunt voor de uitvoering is proposities ontwikkeld. Daarnaast wordt binnen de – uitvoerder, die energiebesparende maatregelen de één-loket benadering. Dus één plek om zowel klantgroepen een segmentering gemaakt die samen- realiseert, variërend van allerlei vormen van isolatie energiebesparende bouwwerkzaamheden, installaties hangt met bijvoorbeeld de leeftijd van een gebouw. tot energiezuinige installaties. (onder meer HR-cv-installaties, warmtepompen, zonne- Op deze wijze ontstaat een aantal specifieke propo- panelen en zonneboilers) als ook subsidieaanvragen en sities, die allen een totaalpakket aan maatregelen, Het verdienmodel en het maakmodel (de mogelijke financiering te regelen. ‘Verleiden’ tot energiebespa- subsidies en andere faciliteiten omvatten. Tevens wor- samenwerkingsconstructies) bij de verschillende rollen rende maatregelen en ‘ontzorgen’ bij de realisatie van den financieringsmogelijkheden als speciale leningen worden in de komende periode nader uitgewerkt. die maatregelen van woningen gebouweigenaren zijn ontwikkeld om op te nemen in de totaalpropositie. hierbij sleutelbegrippen. 26 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 27

bronnen / verder lezen — Meer met Minder (2008). www.meer-met-minder.nl — Meer met Minder – VROM (2007). www.vrom.nl/docs/200706-meer-met-minder.pdf — Meer met Minder: energiebesparing goed mogelijk – aedesnet.nl (2007). www.aedesnet.nl/nieuws,2007/06/ Plan-energiebesparing-bestaande-bouw.html hoe? partnernetwerk Het convenant is getekend door diverse partijen: kernprocessen Bouwend Nederland, EnergieNed, de ministers van • et plan voorziet in de oprichting van een kleine h Economische Zaken, VROM en WWI, UNETO-VNI en uitvoeringsorganisatie. Deze uitvoeringsorganisatie VME. Daarnaast zijn er diverse partners in proef- en gaat een coördinerende en sturende rol spelen bij koploperprojecten. de diverse onderdelen van het actieplan, waaronder landelijke voorlichtingscampagnes, certificering- en samenwerkingsmodel kwaliteitsbewaking en controle van de voortgang De basis van het ‘Meer Met Minder’ programma is het • ecertificeerde adviseurs, installateurs en aannemers g getekende convenant. kunnen de verschillende doelgroepen actief begeleiden bij het nemen van energiebesparende maatregelen. Hierbij zijn voor bouwen installatiebedrijven meerdere rollen mogelijk, variërend van regisseur, gecertificeerd adviseur tot uitvoerder. De wijze waar- op deze rollen invulling krijgen en hoe verschillende partijen gaan samenwerken om een totaalpropositie te kunnen aanbieden, wordt de komende maanden verder uitgewerkt. 28 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 29

06 eén blok stad: zegt wat levert het op? Perspectief klant: wat? het voort! • et biedt een hoge mate van flexibiliteit bij de inde- h ling en de (mate van) afwerking van de woning • e instapkosten zijn laag d product/dienst Het door ERA Bouw aangeboden product is behoorlijk complex doordat elke woning maatwerk is. Er kan geko- • ociale cohesie blijft behouden. s zen worden uit panden die onderling verschillen, waarbij ‘Eén blok stad’ van ERA Bouw is een project Voor de verkoop is een marketingstrategie binnen een pand gekozen kan worden voor twee, drie waarbij consumenten de mogelijkheid hebben gebruikt die gericht is op het bereiken van Perspectief ERA Bouw: of vijf woonlagen. De eerste stap voor een consument een vooroorlogs, gerenoveerde cascowoning een hoogopgeleide, creatieve doelgroep • et meerwerk genereert inkomsten na casco opleve- h is het samenstellen van het product: de keuze van het te kopen in Middelland Delfshaven, nabij het waarvan de gemeente Rotterdam tot doel heeft ring van koopwoningen pand en de keuze van het aantal woonlagen. De geko- centrum van Rotterdam. De doelstelling van gesteld deze te willen binden aan de stad. • et verkopen van woningen aan voormalige huurders h zen woning wordt casco opgeleverd. Een casco zelfsa- het project is dat zittende huurders uit het blok Bij de marketingstrategie wordt gebruik zorgt voor inkomsten. Hierbij zijn extra revenuen be- mengestelde woning is feitelijk de kern van het aange- terugkeren en tegelijkertijd kopers worden gemaakt van een online, virale e-mailcampagne haald bovenop de voorafgestelde business case door boden product. Daarnaast is het mogelijk de gekozen aangetrokken. Het project dient budgetneutraal en een documentairereeks (‘The Making Of de focus op binnenstedelijke ontwikkeling woning verder te laten afbouwen. Hierin zijn gradaties gerealiseerd te worden, waarbij de koop- Eén blok stad’). • et afbouwen van de huurwoningen gebeurt in op- h mogelijk variërend van het neerzetten van enkele bin- woningen de renovatie van de huurpanden dracht van de woningcorporatie nenmuren tot de complete afbouw. Deze tweede stap medefinancieren. De woningen worden casco • Eén blok stad’ fungeert als showcase voor wat betreft ‘ van verdere personalisatie is volledig maatwerk. Hierbij opgeleverd en kunnen zelf worden afgebouwd. een succesvolle productdefinitie en de vermarkt- zijn geen voorgedefinieerde opties gebruikt doordat Flexibiliteit en lage instapkosten zijn binnen ing van woningen in een binnenstedelijk project: de iedere woning anders is. het project onderscheidende waarden voor vraag is vele malen groter dan het aanbod. kopers. Daarnaast is behoud van de sociale verdienmodel cohesie binnen de wijk (met name ten aanzien marktomvang Om het product prijstechnisch toegankelijk te maken, is van de zittende groep huurders) een belangrijke Deze aanpak kan worden gekopieerd naar andere ervoor gekozen om de woningen casco op te leveren. randvoorwaarde. binnenstedelijke gebieden. Het maakt wonen in een Daarbij wordt pragmatisch omgegaan met fiscale aspec- stedelijke omgeving aantrekkelijk en betaalbaar. ten: de overdrachtbelasting wordt bij deze woningen berekend over de prijssom van de cascowoning (het vastgoed) en niet over de kosten van de afbouwwerk- zaamheden die na de casco oplevering komen. 30 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 31

bronnen / verder lezen — Eén Blok Stad (2008). www.eenblokstad.nl — ERA Bouw winnaar BouwKennis Marketing Jaarprijs 2007 – Bouwkennis (2007). www.bouwkennis.nl/Default.aspx?PageNode=861&PageID=9918 — Een Blok Stad in de verkoop – Podium Bouwend Nederland (2007). Jaargang 3, editie 16, p.2 Voor ERA Bouw zijn er naast het casco opleveren van de Het documentaireconcept is uitgewerkt in vier film- aankoopproces medewerkers van ERA Bouw een tussen van ontwikkeling en bouw van belang. Deze woningen twee andere verdienmodellen: afleveringen op de website, waarbij stapsgewijs het belangrijke rol in het informatie voorzieningsproces. diensten zitten bij ERA Bouw onder één dak, die van • RA Bouw biedt kopers de mogelijkheid de wonin- E aankoopproces van een woning wordt verteld vanuit het De eigenlijke koop wordt met een makelaar/notaris toegevoegde waarde is bij dit project gen af te bouwen. Door de woningen casco op te perspectief van een consument. Op deze wijze wordt afgehandeld. Daarnaast wordt er na een aankoop voor • itvoering van bouwen renovatieprojecten. u leveren, wordt nieuwe vraag gecreëerd. Een groep het complexe product toegankelijk gemaakt. De marke- de uitwisseling van documenten gedurende de bouw- bewoners bouwt de woning immers niet zelf af, maar ting gaat hierbij viraal: een teaserclip kan via de website periode via mail gecommuniceerd. partnernetwerk laat de woning afbouwen worden doorgestuurd aan bekenden. Woningbouwcorporatie Woonstad Rotterdam was pri- • oelstelling van het project is dat het budgetneu- d Gedurende de oriëntatiefase van het aankoopproces is mair opdrachtgever en daarom een belangrijke partner hoe? traal gerealiseerd wordt, waarbij de koopwoningen de benaderingswijze persoonlijk en flexibel. Een geïn- bij de realisatie van het project. Daarnaast speelden de renovatie van de huurwoningen meefinancieren. teresseerde kan vrijwel direct langskomen in de model- enkele partijen een rol binnen het model: de gemeente Als bestaande huurders besluiten te kopen, wordt woning op locatie waar gedurende de renovatieperiode Rotterdam (afstemming uniciteit casco koopwoningen), de business case positiever, de tweede aanvullende voortdurend mensen van ERA Bouw beschikbaar zijn. kernprocessen een bouwkundig adviesbureau, een fiscaal adviseur inkomstenstroom voor ERA Bouw. De koop zelf wordt met een makelaar afgehandeld. ERA Bouw is een ontwikkelende bouwer die primair (constructie overdrachtsbelasting), een makelaar en een Na een aankoop krijgt een consument een persoonlijk focust op binnenstedelijke ontwikkeling. Circa 60% van notaris (verkoop van de woningen) en een marketingbu- aanspreekpunt binnen ERA Bouw voor de begeleiding de business is eigen ontwikkeling en de overige 40% is reau (ontwikkeling campagne). voor wie? van het bouwproces tot de casco oplevering, alsmede in opdracht van derden. voor de eventuele begeleiding en advisering rondom • nderscheidend in hun werkwijze is de conceptfase o samenwerkingsmodel de afbouw. voorafgaand aan de vorming van het Programma van Met een vertegenwoordiging van bestaande huurders, doelgroep Daarnaast heeft ERA Bouw een belangrijke rol als inter- Eisen. Binnen deze fase is consumentgerichte ontwik- woonstad Rotterdam en ERA Bouw is een stuurgroep Het woonconcept moet aantrekkingskracht uitoefenen mediair vervuld bij de dialoog tussen zittende huurders keling het sleutelwoord. Enerzijds worden middels gevormd die tweemaandelijks de voortgang ten aan- op de hoger opgeleide, creatieve en ondernemende en de betrokken woningbouwcorporatie (Woonstad consumentenpanels en surveys klantwensen in kaart zien van het huurders deel van het project doorspreekt stedelijke Rotterdammers, die voor de toekomst van Rotterdam). De rol in dit traject was voornamelijk de gebracht. Anderzijds wordt op buurt, wijk en stadsni- en monitort. Daarnaast zijn er met de diverse andere de stad belangrijk zijn om ‘binnen haar stadsgrenzen te overgang van plannen maken naar concrete daden veau markten beleidsonderzoek gedaan, maar ook betrokken partners verschillende samenwerkingsvormen houden’. Daarnaast is een deel van de gerenoveerde (uitvoering). karakteristieken (identiteit) van een gebied in kaart die het karakter hebben van een opdrachtgever/ woningen voor de zittende groep huurders. gebracht. Dit mondt uit in een kwalitatief Programma leverancier relatie. distributie van Eisen waarin zowel de beoogde doelgroep, haar communicatie De marketing campagne is geheel online (website, levenswijze en haar (woon)wens, beschreven is als ook Kern van de marketingstrategie is het format van de virale e-mail campagne en documentaire). Zoals eerder de programmatische essenties voor ontwikkeling. Om documentairereeks (‘the making of Eén blok stad’). genoemd, vervullen binnen de oriëntatiefase van het tot een optimaal resultaat te komen, is snel schakelen 32 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 33

07 healthpark: bouwen wat levert het op? Perspectief klant: wat? en zorgen • CN denkt niet alleen mee aan een vastgoedoplos- T sing, maar zorgt er tevens voor dat de filosofie van het bedrijf, intern en extern, in het gebouw wordt product/dienst De kern van de dienstverlening wordt gevormd door een stappenplan, dat wordt toegepast bij zowel de gefaciliteerd eigen ontwikkeling als bij de ontwikkeling voor klanten: TCN is in actief in Europa en Zuid Afrika en De vraag naar conceptontwikkeling komt voort • a de oplevering is TCN nog steeds betrokken bij het n • igen ontwikkeling (aanschaf van vastgoed), waarbij e houdt zich bezig met projectontwikkeling van uit een gesignaleerde behoefte uit de markt of beheer van het pand en de bewaking van het con- de kernvraag afkomstig is uit TCN: op welke wijze vastgoed op basis van nieuwbouw en renovatie. een directe vraag van een klant. Het uitgangs- cept. gaan we dit herontwikkelen? punt bij deze vraag is de functie die het gebouw • ntwikkeling voor klanten, de kernvaag is nu vanuit o De werkwijze van TCN omvat alle fasen van een moet hebben en op welke wijze het gebouw kan Perspectief TCN: een klant: hoe ziet een pand met functionaliteiten vastgoedproject, van het eerste idee tot en met passen bij de mensen en de werkwijze van het • ijdens de ontwikkeling van een concept wordt tevens t eruit dat past bij onze mensen en onze werkwijze? het beheer van ontwikkelde projecten. Al deze bedrijf. Deze aanpak is bijvoorbeeld toegepast de potentie voor bredere uitrol bekeken. Healthpark activiteiten worden binnenshuis gecoördineerd bij de ontwikkeling van het Healthpark. Bij dit is bijvoorbeeld ontwikkeld voor Utrecht, maar het Het stappenplan bestaat uit onderstaande vier hoofd- en uitgevoerd. Onderscheidend in de aanpak zorgconcept worden verschillende medische concept is ook toegepast op een locatie in Zwolle stappen: zijn de specifieke concepten die ontwikkeld behandelingen en zorggerelateerde faciliteiten • p het eerste gezicht onaantrekkelijke locaties/pan- o • hink: concepten. Het creatieve aspect van de con- t worden: maatwerkoplossingen voor klanten die op één terrein aangeboden. den worden door TCN herontwikkeld met als doel ceptontwikkeling waarbij innovatie en de vraag van verder gaan dan vastgoed alleen doordat er ook waardevermeerdering de klant centraal staan. Dit advies resulteert in een verschillende diensten aan gekoppeld worden. • oor specifieke all-in concepten, gericht op bepaalde d integraal bedrijfsplan met richtlijnen voor de realisatie Wanneer een specifiek concept ontwikkeld is, markten, worden klantgroepen gebonden. en de conceptbewaking wordt bekeken of dit verder in de markt kan • ake: ontwikkeling. Uitwerking van alle plannen voor m worden uitgerold. marktomvang realisatie en aanvragen van vergunning en dergelijke Gezien de toenemende vergrijzing en de toenemende • o: management. Het beheer van het vastgoed. d vraag naar totaaloplossingen is er een groeiende markt Daarbij komt het waardemanagement: de commer- voor dit soort concepten. ciële activiteiten, het blijven voldoen aan de wensen van de huurder en de conceptbewaking • row: investeringen. Uitbreiden van het investerin- g genportfolio, aanschaf van vergelijkbare panden of vermarkten van concepten. 34 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 35

bronnen / verder lezen — TCN (2008). www.tcnpp.com — Healthpark (2008). www.healthpark.nl — Healthpark complementeert ziekenhuis – Building Innovation (februari 2008). www.buildinginnovation.nl/uploads/ nieuws/10-13%20V%20cover%20verhaal.pdf Bij het concept Healthpark is niet uitsluitend gekeken houden van de cashflow, onder andere door hand- De opdrachtgever wordt tijdens het ontwikkeltraject Per project is er één projectmanager die de verschil- naar de locatie (gebouwen en infrastructuur), maar ook having van (huur)contracten. Of gaan zij op zoek naar actief gevraagd om input te leveren, onder andere door lende kennisinput coördineert en de voortgang plant en sterk naar de verwachtingen en de belevingswereld andere wijze waardoor het pand op korte termijn geld deelname aan workshops en interviews. Bij Healthpark bewaakt. Tijdens de projecten zijn aparte (per kennis- van zowel bezoekers als werknemers. Healthpark is dus kan genereren. heeft wordt ook in de beheerfase nog gewerkt aan gebied) en gemeenschappelijke overleggen gepland veel meer dan een bundeling van verschillende zorg- • mprove: in deze fase wordt het nieuwe concept i optimalisering van het concept, onder andere door het om de onderdelen op elkaar aan te laten sluiten. voorzieningen op één locatie. Gebruikers van medische ontwikkeld en geïmplementeerd. Vervolgens vindt organiseren van synergiebijeenkomsten voor de deelne- voorzieningen verwachten niet alleen professionaliteit, herpositionering in de markt plaats mers van Healthpark. TCN houdt alle activiteiten binnen het eigen bedrijf maar ook een vertrouwde omgeving. Dit was één van • ature: het stabiliseren van de waarde. Als het m die projectontwikkelaars normaal uitbesteden. Binnen de uitgangspunten bij de ontwikkeling van Healthpark concept is voltooid, zorgt een apart team voor de distributie projecten wordt er gewerkt met multidisciplinaire teams, Utrecht. Daarnaast moest er een juiste afstemming bewaking en de verfijning van het concept. Promotie gebeurt hoofdzakelijk via de website en die bestaan uit vertegenwoordigers uit de vier afdelin- worden gevonden tussen individuele ruimtes met daarnaast generen de concepten veel gratis publiciteit. gen Concepts (conceptontwikkelaars), Development voldoende privacy en het collectieve karakter van Daarnaast heeft TCN een eigen salesapparaat. (bouwers/aannemers), Management (beheer) en Invest- voor wie? Healthpark. Een architectenbureau heeft samen met ments (financierders). de afdeling Concepten van TCN een ontwerp gemaakt partnernetwerk hoe? voor Healthpark. Ook na realisatie blijft TCN betrokken bij het project om het concept te bewaken en mee te doelgroep TCN heeft verschillende vermogenspartners die partici- denken aan de toekomst. De doelgroep is de zakelijke markt. Conceptontwikke- peren in het eigendom van projecten en/of door middel ling vindt plaats voor bedrijven, maar is ook gericht op kernprocessen van participerende leningen. verdienmodel bepaalde utiliteiten. Voorbeeld hiervan zijn de Health- Binnen TCN zijn drie kennisgebieden te onderscheiden: Bij het beleggen in panden wordt niet standaard geko- parks. De basis voor deze ontwikkeling is steeds het • oncepts, welke verantwoordelijk is voor de definië- C samenwerkingsmodel zen voor de A-locaties, maar wordt juist gezocht naar concept en de functionaliteiten. ring van product en concept TCN heeft bewust gekozen voor het niet uitbesteden vastgoed dat door herstructurering in waarde kan stij- • evelopment, welke verantwoordelijk is voor verloop D van haar diensten. Op projectbasis wordt er samen- gen. TCN hanteert het ACIM-model om een positieve communicatie binnen planning en budget van ontwerp/develop- gewerkt met architecten, zoals tijdens het Healthpark cash flow te genereren tijdens de projectontwikkeling: Voor klanten is de projectmanager altijd het aanspreek- mentproces ontwikkeltraject. De opdrachtgever, Healthpark • cquire: marktanalyse en acquisitie a punt. Eén van de voornaamste taken van projectmana- • anagement, welke verantwoordelijk is voor het M Mesos Ziekenhuis, heeft gedurende alle fases steeds • ontrol: het stabiliseren van inkomsten en rendabili- c gers is weten wat aansluit op de belevingswereld van de welslagen van het opzetten van het management en een actieve inbreng geleverd en voor de financiering teit. Het aangekochte vastgoed is op het aankoop- doelgroep. De eindverantwoordelijk voor de aansluiting het exploitatiebudget. zijn Interpolis Vastgoed en Achmea Vastgoed aange- moment nog niet geschikt voor het uiteindelijke doel. van het ontwikkelde product op de vraag van de klant trokken. Tot die tijd zorgt een speciaal team voor het instant ligt bij de projectmanager. 36 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 37

08 werken waar en wanneer wat levert het op? perspectief klant marktomvang Regus is één van de grootste afnemers van kantoor- het u uitkomt • egus biedt een hoge mate van flexibiliteit, zoals R korte contractduur en mogelijkheid om snel ruimtes te betrekken ruimtes in Nederland. Het flexibel huren-concept is een product dat erg aansluit bij de huidige vraag. Het heeft een groot potentieel. • eel toegevoegde waarde wordt gecreëerd door het v Regus is wereldwijd een aanbieder van kantoor- Daarnaast heeft Regus de Business World Card bieden van services, bijvoorbeeld administratieve en vergaderruimtes op centrale locaties. wat? ontwikkeld. Met deze card hebben houders toe- ondersteuning en IT- en telecominfrastructuur gang tot de Regus Business Centra. Deze cen- • egus werkt zowel met klanten als verhuurders met R Het aanbod van kantoorruimtes is op dit mo- tra, verspreid over de hele wereld, zijn ingericht het principe ‘pay as you go’. Er wordt pas betaald op ment groter dan de vraag, er is sprake van veel als flexplekken. Er zijn vier verschillende typen het moment dat er wordt afgenomen. Dit betekent product/dienst leegstand. Bedrijven zijn op zoek naar een kaarten met ieder een eigen serviceniveau. dat Regus opties heeft op panden of delen ervan Regus probeert de flexibiliteit te bieden waar de ver- grotere mate van flexibiliteit, zowel in de gebo- voor verhuur. Pas wanneer er een huurder is gevon- huurders om vragen. De oppervlakte, de contractduur den faciliteiten als in uitbreidingsmogelijkheden den, vinden er financiële contracten/transacties plaats (met een minimum van slechts drie maanden) en een en contractvoorwaarden. Regus speelt hierop in • n de Regus Business Centra, waar onder andere i scala aan facilitaire diensten kunnen aangepast worden met een aantal proposities. De dienstverlening klanten met een Business World Card kunnen werken, op de wensen van de klant. Zo kan Regus bijvoorbeeld is erg flexibel: klanten nemen contact op en zijn vaak veel verschillende bedrijven gelijktijdig aan de administratieve ondersteuning en de IT- en telecom- geven aan wat hun wensen zijn qua oppervlakte, het werk. Interessante zakelijke contacten kunnen zo infrastructuur voor haar rekening nemen. Anders dan bij locatie, faciliteiten en services. Regus maakt het gelegd worden, wat van meerwaarde kan zijn voor de normale verhuurconstructies zijn de kantoorruimtes mogelijk ruimtes snel te betrekken, mogelijk een bedrijf. van Regus standaard al voorzien van stoffering en is het zelfs een dag na aanvraag. ook mogelijk om inventaris over te nemen. Dit draagt bij perspectief Regus aan de snelle beschikbaarheid van ruimtes voor klanten. • e spelen in op de vraag naar flexibilisering uit de z markt Een nieuw concept van Regus is de Business World • oor het leveren van veel toegevoegde waarde van d Card. Bedrijven kunnen voor een vast bedrag per services kunnen hogere marges gemaakt worden ten jaar aan hun werknemer een Business World Card ter opzichte van het leveren van alleen vierkante meters. beschikking stellen waarmee zij toegang hebben tot de Regus Business Centra. Deze centra zijn verspreid over de hele wereld en beschikken over alle faciliteiten die 38 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 39

bronnen / verder lezen — Regus Business World Card (2008). www.regusbusinessworld.nl — Commercial property/ Business centers: Modern office for rent, daily rates available – The New York Times (2008). query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C03E0DC133AF933A15756C0A9679C8B63 — Regus Responds to Growing Need for Privacy Amongst Business Travelers With the Launch of Businessworld Membership Card Program – Streetinsider.com (2008). www.streetinsider.com/Press+Releases/ een werknemer nodig heeft. De ruimtes, de zogeheten voor wie? hoe? business lounges zijn ingericht met flexplekken. De Business World Card kent vier varianten met elk een be- doelgroep kernprocessen samenwerkingsmodel paalde mate van service en toegang tot ruimtes: Silver, Zowel startende ondernemingen - zoals opkomende Regus, met vestigingen in ruim zestig landen, biedt Op dit moment worden de mogelijkheden onderzocht Gold, Platinum en Platinum Plus. Afhankelijke van de gaming bedrijven - als grote multinationals zijn afnemers bedrijven de mogelijkheid voor korte of langere periode voor een samenwerkingsverband met een leasemaat- soort kaart, kan de werknemer tevens toegang verkrij- van kantoor-/vergaderruimtes, eventueel met facilitei- een professionele werkomgeving te huren met volledig schappij om de Business World Card propositie verder gen tot privé-kantoren in een Business Centre. ten. ingerichte kantoor-, trainings- en vergaderruimtes, klaar uit te bouwen. voor gebruik. Ook in de 24 Regus Business Centres verdienmodel Met de Business World Card richt Regus zich voorname- in Nederland – op toplocaties in de Randstad zoals • oor flexibiliteit zijn er mogelijkheden voor upselling: d lijk op de grotere bedrijven in onder meer de zakelijke de Zuidas, en in de grote steden daarbuiten – kunnen huurders betalen een prijs voor flexibiliteit. Indien zij dienstverlening en de bancaire wereld. In deze markten ondernemingen werkplekken huren voor één tot hon- bij uitbreiding van de ruimte bijvoorbeeld in hetzelfde is de meeste vraag naar flex-werk oplossingen. derden werknemers. Startende ondernemers, maar ook pand willen blijven, dan zullen zij een hogere prijs grote multinationals maken hier gebruik van alle profes- betalen dan wanneer zij een wisseling van locatie als communicatie sionele faciliteiten, zoals moderne IT- en telecominfra- geen probleem ervaren De huurder heeft een vaste contactpersoon bij Regus. structuur, administratieve ondersteuning en videoconfe- • e Business World Card is voor vooral grote bedrijven d Regus draagt in veel gevallen zorg voor de facilitaire rencing. Hierdoor zijn deze bedrijven geografisch en in interessant, omdat de prijs voor de Card lager ligt diensten en fungeert ook dan als tussenpersoon. Op tijd flexibel in hun kantoortoepassingen en besparen zij dan de maandelijkse lasten voor een werknemer met deze wijze is er één interface met een klant. aanzienlijk op hun totale huisvestingskosten. een vaste kantoorplek en bijbehorende faciliteiten. Dit kan een besparing van 25 tot 30% opleveren, distributie partnernetwerk aldus Eduard Schaepman Promotie verloopt primair via internet. Er is bewust • egus werkt samen met partijen in onroerend goed R • e focus bij het verdienmodel van Regus zit niet op d gekozen om de focus hierop te leggen, doordat dit een voor inkoop van ruimte als aanvulling op eigen moge- de huurprijs per vierkante meter, maar op de afname belangrijke kanaal is voor leads. Zo wordt er bijvoor- lijkheden van facilitaire diensten beeld gewerkt met zoekmachinemarketing. • egus werkt tevens samen partijen die facilitaire dien- R • et ‘pay as you go’ principe, ofwel het betalen bij h sten verlenen. Dit is veelal op basis van vaste contrac- afname, hanteren zij zelf ook bij de inkoop van ruimte ten met bepaalde partijen. van derde partijen. Op deze wijze blijven ze optimaal flexibel. 40 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 41

09 maskerade / sament: duurzaam, wat levert het op? Perspectief klant: wat? snel & flexibel • et Maskerade® concept biedt veel flexibiliteit. De h functies en de indeling van de panden zijn eenvoudig aan te passen. Starterswoningen kunnen eenvoudig product/dienst Op een prefab betonnen fundatie wordt het houten cascogebouw, dat in een fabriek is vervaardigd, binnen één worden uitgebreid naar eengezinswoningen, waar- dag in elkaar gezet op de bouwplaats. Alleen de plaats In samenwerking met architect Maarten van Momenteel onderzoekt Sament de mogelijkhe- door mensen niet verplicht zijn te verhuizen en de van de trapopgang staat bij elk gebouw vast. Door toe- der Breggen heeft kenniscentrum Sament den om het Maskerade®-concept te combineren sociale cohesie binnen de woonwijk bevorderd wordt passing van een aantal constructieprincipes (onder meer het Maskerade®-bouwsysteem ontwikkeld. met een zogenaamde woonlastenhypotheek. • oor betere isolatie en gebruik te maken van andere, d flexibel leidingverloop) is een gebouw zowel binnen als Hierbij staat levensloopbestendig en Uitgangspunt hierbij is het streven naar één energiezuinige installaties zijn de energiekosten lager buiten flexibel in te richten. Tevens is een gebouw na energiezuinig bouwen centraal. In 2003 financieringsconstructie voor zowel de aankoop dan bij vergelijkbare gebouwen. de bouw eenvoudig aanpasbaar door bijvoorbeeld de ontving het Maskerade®-bouwsysteem de van een (energiezuinig) huis, als ook de maande- verplaatsbare gevelelementen en doordat leidingen in Houtinnovatieprijs. lijkse energiekosten. Achterliggende gedachte Perspectief De Vree en Sliepen: vloer en wanden bereikbaar blijven. bij een dergelijke woonlastenhypotheek is het • lange tijd waren woningcorporaties uitsluitend af- De basis is een houten cascogebouw dat door verband tussen de investeringen in energie- nemers van de onderhoudsdiensten van De Vree en Het Maskerade®-bouwsysteem is duurzaam en CO2- zijn overspanning van 7,5 meter verschillende besparingsmaatregelen en de invloed daarvan Sliepen. Door het Maskerade®-concept heeft De Vree neutraal wat betreft de gebruikte grondstoffen en de functies en indelingen kan hebben. Binnen één op de maandelijkse energiekosten. en Sliepen nu ook de corporaties als afzetmarkt voor productiemethode. Er is bewust gekozen voor hout, project kunnen door deze verkavelingsmaat hun bouwproducten weten te bereiken omdat dit bijvoorbeeld besparingen oplevert bij het naast woningen ook utiliteitsgebouwen gerea- • tevens zijn De Vree en Sliepen in samenwerking transport en de fundering. De woningen beschikken liseerd worden gebaseerd op hetzelfde bouw- met de Sament-partners bezig het Maskerade®- daarnaast over een hoge isolatiewaarde. Er is gekozen systeem. Veelal is de basis een starterswoning bouwsysteem als product in de markt zetten. voor energiezuinige installaties gebaseerd op zonne- die gedurende de tijd aan de wensen van de energie en aardwarmte, om de CO2-uitstoot te vermin- bewoners aangepast of uitgebreid kan worden. marktomvang deren en de energiekosten te beperken. De cascowoning heeft een hoge isolatiewaarde Het Maskerade®-concept is gericht op afname door en door het toepassen van goede installaties woningcorporaties, maar in principe is dit bouwsysteem Momenteel onderzoekt Sament de mogelijkheden om zijn lagere energiekosten en CO2-uitstoot te toe te passen bij elke projectontwikkeling. het Maskerade®-concept te combineren met een zo- realiseren. genaamde woonlastenhypotheek. Uitgangspunt hierbij is het streven naar één financieringsconstructie voor zowel de aankoop van een (energiezuinig) huis, alsook 42 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 43

bronnen / verder lezen — Sament (2008). www.sament.nl — Bouwmethodiek Maskerade bedacht voor hout – Cobouw (2003). www.bouwenwonen.net/news/read.asp?id=4418 — Innovaties: de weg naar succes - Building Innovation (2008). www.buildinginnovation.nl/movers-en-makers/artikel. asp?id={D78CC941-AEE6-4F06-B80F-BEB940E8A5A3} de maandelijkse energiekosten. De investeringen die • doordat uitbreiding van het systeem mogelijk is, hoe? Daarnaast is Sament bezig met de ontwikkeling gedaan zijn om de woningen energiezuiniger te maken worden klanten langer gebonden nu ze ook jaren na van een digitaal 3D-model, dat gebruikt kan worden verhogen de hypotheek, maar leveren lagere maandlas- aankoop hun huis aan kunnen passen. kernprocessen door toeleveranciers en zo de industrialisering van het ten op omdat de energiekosten lager zijn. • e Vree en Sliepen is van oudsher gericht op advies, D Maskerade®- systeem kan bevorderen. De landelijke wetgeving is hierbij echter een probleem. ontwerp en uitvoering van nieuwbouw- en renovatie- samenwerkingsmodel voor wie? Starterswoningen moeten vaak onder een stichtingskos- trajecten tengrens van bijvoorbeeld €160.000 worden gebouwd, • tevens bieden zij onderhoudsdiensten aan voor Sament is een samenwerkingsverband tussen De Vree waardoor er geen ruimte is voor de bouw van energie- nieuwe en bestaande panden. en Sliepen en vijf andere bouwbedrijven. Maandelijks zuinige woningen en installaties. Bovendien zal er een doelgroep komen alle partijen van Sament bij elkaar om te andere berekeningsmethode moeten worden ontwik- Het Maskerade®-concept is gericht op de afname door partnernetwerk spreken over technische detailuitwerking van het casco keld om de huursubsidie te bepalen. onder andere woningcorporaties waarbij op project- Sament ontwikkelt levensloopbestendige concepten van Maskerade®, het vervolmaken van de (energie) basis ontwikkeld wordt. Tevens is het door de flexibiliteit voor wonen, werken en zorgen. De Vree en Sliepen installaties en andere toepasbare ontwikkelingen. verdienmodel uitermate geschikt voor bijvoorbeeld schoolgebouwen, is samen met vijf andere bouw-/aannemersbedrijven De industrie, adviseurs en opdrachtgevers worden • askerade® is een product, dit heeft voordelen M kantoren, zorgcentra en dorpshuizen. verbonden aan dit kenniscentrum. Bij de ontwikkeling hierbij tevens gevraagd om mee te denken. De samen- als het gaat om ontwikkelingskosten en marketing. van Maskerade® zijn architecten, opdrachtgevers en de werking is specifiek gericht op de verdere ontwikkeling Tevens is de verkoop schaalbaar, waardoor meer communicatie industrie betrokken. Het streven is een landelijke dek- en vermarkting van het Maskerade®-bouwsysteem. volume gecreëerd kan worden en nieuwe klantgroe- Bij het kantoor van De Vree en Sliepen is een proef- king te hebben in de toekomst. Toetreding door andere pen kunnen worden bereikt (dit is nu bijvoorbeeld woning gerealiseerd waar de geïnteresseerden meer bouwbedrijven is dus mogelijk. al zichtbaar bij woningbouwcorporaties, waaraan feeling kunnen krijgen met dit bouwconcept. Tijdens het voorheen uitsluitend onderhoudsdiensten werden bouwproces is De Vree en Sliepen de contactpersoon, De Vree en Sliepen is in gesprek met enkele banken geleverd) de afstemming tijdens het ontwikkelproces vindt plaatst over de zogenaamde Groene Hypotheek die gekop- • product zelf biedt een aantal besparende het met de architect, de constructeur, de opdrachtgever en peld kan worden aan energiezuinige woningen. Speci- elementen: overige Sament-bouwers. ale aandacht hierbij wordt besteed aan het feit dat de • door de geprefabriceerde houten elementen kan bouwkosten (hypotheek) hoger (kunnen) liggen dan bij bespaard worden op transport-, bouwen bouw- distributie andere woningen, maar de energiekosten op langer plaatskosten vanwege de snelheid van bouwen Het concept begint steeds meer bekendheid te ver- termijn vele malen lager zullen zijn. Sament houdt zich • seriematige productie van elementen door toepas- krijgen in de markt met name door mond-tot-mond tevens bezig met de bewijsvoering hiervoor. sing van het modulaire systeem reclame. Informatie over het bouwsysteem is terug te • eductie van faalkosten tussen 5 en 10% r vinden op de website van Sament. 44 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 45

10 klimaatneutraal wat levert het op? Perspectief klant: • r wordt meer comfort geboden. Door gebruik te e wonen kan! maken van warmte- en koudeopslag installaties (WKO-installaties) worden woningen naast verwarming ook voorzien van koeling • doordat de woonlasten van deze woningen minder Medio 2007 initieerde Brainport (regio Zuidoost vastgoedontwikkeling, installatieadvies en Het eigendom en het onderhoud van de ener- afhankelijk zijn van energieprijzen, wordt een (forse) Brabant) de zogenaamde ‘Klankbordgroep uit de financiële branche. gie-installaties en de infrastructuur in de wijk zal waardestijging voorzien Energie in Brainport’. Deze groep brengt de worden ondergebracht in een VVE (Vereniging • oor het exploitatiemodel, de financieringsconstruc- d creativiteit en innovatiekracht uit de regio bijeen Om de intenties en de haalbaarheid van de van Eigenaren). Op deze wijze houden bewo- tie en de beschikbare subsidies kunnen bewoners om deze aan te wenden voor duurzaamheid- doelen te illustreren heeft de initiatiefgroep ners zelf invloed op en zeggenschap over het budgettair neutrale of zelfs voordelige huisvesting vraagstukken. Uitgangspunt hierbij is om het een Eindhovense nieuwbouwwijk geselecteerd onderhoud en de kosten daarvan. geboden worden milieu niet te blijven beschouwen als bedrei- die ten minste voor een deel energieneutraal • doordat de woningen vrijwel geheel zelfvoorzienend ging, maar juist als kans voor economische gerealiseerd zal worden. Deze wijk, ‘Blixembosch Naast de technische innovaties op gebied van zijn qua energie is de stijging van energieprijzen ontwikkelingen. De groep is qua samenstelling Noordoost’, wordt gerealiseerd door Hurks de energievoorziening wordt binnen dit project vrijwel niet van invloed op de woonlasten een afspiegeling van belanghebbenden uit de Vastgoedontwikkeling en Rabo Vastgoed. De ook gewerkt aan speciale financieringscon- • de wijk participeren alle bewoners via de VVE in in regio als marktpartijen, overheden en kennis- ruim 400 woningen van deze wijk zullen worden structies. Er wordt in samenwerking met de het eigendom, het onderhoud en het beheer van de instellingen. voorzien van een duurzame energievoorziening. Rabobank gekeken naar een duurzaamheidshy- duurzame energievoorzieningen, hetgeen het milieu- De uitgangspunten bij de ontwikkeling van deze potheek met speciale focus op de verhouding bewustzijn zal doen toenemen en de gemeenschaps- Eén van de activiteiten onder de paraplu van de wijk zijn: tussen hypotheeklasten en energielasten binnen zin zal bevorderen. klankbordgroep is de ‘Initiatiefgroep Energie- – er wordt geen gebruik gemaakt van fossiele de totale woonlasten. Energiebesparende maat- neutraal Wonen in Brainport’. Deze groep stelt brandstoffen voor de energievoorziening regelen maken een woning duurder. Binnen de perspectief Hurks zich tot doel om praktisch toepasbare methoden – de woonlasten zijn niet hoger dan van verge- totale woonlasten wordt dit echter gecompen- • door dit project profileren Hurks en Rabo zich als en instrumenten geïntegreerd te combineren en lijkbare woningen. Het is kostenneutraal seerd door lagere energielasten. Dit uitgangs- koplopers op het gebied van duurzaamheid, wat daarmee invulling te geven aan de woningbouw- – het comfortniveau is hetzelfde of hoger als punt vereist een andere wijze van calculeren van bijdraagt aan hun imago opgave van de regio vanuit een energieneutrale van vergelijkbare woningen. hypotheeksommen. • oor de ontwikkeling van dit project ontwikkelen d ambitie. In deze groep zijn diverse partijen Met deze uitgangspunten gaat de wijk veel Hurks Vastgoedontwikkeling en Rabo Vastgoed in vertegenwoordigd uit onder meer kennisinstel- verder dan de ‘bouwbesluitconforme’ woningen een vroeg stadium kennis en ervaring op gebied van lingen, woningbouwcorporaties, gemeenten, voor wat betreft milieuprestatie en comfortnivo. nieuwe energieproposities en duurzame wijken. 46 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 47

bronnen / verder lezen — Hurks (2008). www.hurks.nl — Brainport (2008). www.brainport.nl — Gezocht voor nieuwe wijk: flinke windmolen – Eindhovens Dagblad (2008) editie 25 februari. www.ed.nl/regio/eindhovenstad/2710475/Gezocht-voor-nieuwe-wijk-flinke-windmolen.ece?startshow=null&startSlide=null — Hurks Vastgoed directeur Schreuder en de lucratieve uitdaging van duurzaam ontwikkelen en bouwen – Bouwen met Energie (2007). www.klimaatbeleid.eindhoven.nl/data/klimaatbeleid/downloads/Nieuwsbrief%20Bouwen%20met%20Energie_maart2007.pdf marktomvang Hierbij wordt gekeken naar een speciale duurzaamheid- distributie partnernetwerk Een groeiend aantal gemeenten hebben te kennen hypotheek met een andere verhouding tussen hypo- Actieve promotie gebeurd op dit moment nog niet De ‘Initiatiefgroep Energieneutraal Wonen in Brainport’ gegeven op termijn klimaatneutraal te willen worden. theek- en energielasten. aangezien het project in ontwikkeling is en de woning is samengesteld uit vertegenwoordigers van onder Voorbeelden .zijn de gemeenten Apeldoorn, verkoop nog niet is gestart. Wel is er free publicity meer TU Eindhoven, regionale overheid, SenterNovem, Amsterdam, Enschede en Rotterdam. verdienmodel rondom het project. vastgoedontwikkeling, installatieadvies, netwerkbedrijf, Dit project fungeert als pilotproject op gebied van ener- woningbouwcorporaties, een financiële instelling en een gieneutrale woningen. Voor Hurks zit de meerwaarde regionale technische innovator. wat? hoe? vooral in het imago als koploper en het opbouwen van Binnen de ontwikkeling van de wijk ‘Blixembosch een kennisvoorsprong. Binnen dit project is de doelstel- Noordoost’ wordt samengewerkt met: ling de woningen budgetneutraal aan te bieden. • ouwonderneming: Hurks Projectrealisatie b product/dienst Voor de toekomst zijn op dergelijke energieneutrale kernprocessen • installatieadvies: Het Energiebureau, Deerns installa- De wijk ‘Blixembosch Noordoost’ van ruim 400 woningen hogere marges te maken, omdat meer toege- De kernprocessen bestaan uit: tie adviseurs en Visietech woningen is het pilotproject binnen de Initiatiefgroep voegde waarde geleverd wordt. • momenteel wordt met een aantal ingenieurs- en in- • etwerkbeheerder: deze is nog nader te bepalen n Energieneutraal Wonen in Brainport. De wijk zal van stallatiebureaus gewerkt aan de technische uitwerking • ank: ten minste voor een deel Rabobank. b energie worden voorzien zonder gebruik van fossiele van de energie-installaties en de infrastructuur van de samenwerkingsmodel voor wie? brandstoffen, maar door toepassing van duurzame ener- wijk en de woningen. Daarmee is productontwikke- gievoorziening in de vorm van WKO-installaties. ling een van de voornaamste kernprocessen Binnen de ontwikkeling van de wijk ‘Blixembosch Tevens wordt er een windmolen ‘geadopteerd’ om de • marketing & sales zal worden uitgevoerd door Hurks Noordoost’ wordt samengewerkt met een reguliere wijk van energie te voorzien. Ten slotte zullen er op doelgroep Vastgoedontwikkeling en Rabo Vastgoed samenwerkingsstructuur op basis van contracten met woningniveau bijpassende bouwkundige en installatie- Momenteel is het project in ontwikkeling. Medio 2010 • bouw zal tenminste voor een deel worden uitgevoerd leveranciers. technische maatregelen gedaan. De woningen zullen zullen de eerste woningen gerealiseerd zijn. De wijk door Hurks Projectrealisatie. geheel zelfvoorzienend zijn voor wat betreft de energie- heeft geen specifiek beoogde doelgroep. De verwach- • xploitatie van de energie installaties in de wijk zal e Daarnaast is de ‘Initiatiefgroep Energieneutraal Wonen behoefte. Slechts om pieken in de energievraag op te ting is dat het kopers zullen zijn met een bovengemid- worden ondergebracht in een VVE. Hiervoor zul- in Brainport’ een belangrijke katalysator bij het ontwik- vangen en bij dalen energie te kunnen leveren, is in een delde interesse in duurzaamheid. len onderhoudscontracten worden afgesloten met kelen van innovatieve oplossingen zoals de nieuwe aansluiting op het reguliere net voorzien. diverse leveranciers. financieringsconstructie. communicatie Momenteel is eveneens een interessante financierings- Interactie met eindklanten (kopers van woningen) is nog constructie met de Rabobank in ontwikkeling. niet opgestart, aangezien het project in ontwikkeling is en de woning verkoop nog niet is gestart. 48 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 49

11 verbouwshop: wat levert het op? perspectief klant doordat minder veelzijdig personeel ingezet hoeft te worden doe-het-niet-zelf! Voor de consument levert de Verbouwshop een aantal voordelen op: • rijsstructuur is transparant voor wat betreft de vaste p • eer volume is door cross-selling mogelijk. m Bij de verkoop van een standaard product worden er veel extra producten bij verkocht (bijvoorbeeld kosten (de verbouwing zelf) en een gerichte indicatie bij de plug+play aanbouw afwerkingproducten zoals De one-stop Verbouwshop is een winkel waar Daarnaast wordt gekeken naar aangrenzende van de energiekosten van de aan- of opbouw vloeren en stucwerk) consumenten hun verbouwing van begin tot gebieden als aankleding van een huis. • e producten zijn van een hoge kwaliteit doordat in d • aarnaast is de Verbouwshop wederverkoper van een d eind kunnen laten verzorgen. Veel voorkomende Het House-make-over-concept is een formule een fabriekshal geproduceerd wordt (in geval van de aantal producten zoals dakramen, vloeren, karpetten verbouwingsprojecten als dakkapellen, aanbou- waarbij interieurproducten als meubilair prefab-producten) en behangen. wen en opbouwen zijn gestandaardiseerd en en gordijnen worden aangeboden om een • estroomlijnde communicatie- is mogelijk door één g worden tegen vaste prijzen aangeboden. verbouwing helemaal ‘af’ te maken. Hiervoor aanspreekpunt voor verbouwing en afwerking (zoals marktomvang De prijzen zijn inclusief tekening, vergunning- zou samengewerkt kunnen worden met één of vloeren en installaties) en vergunningaanvraag De Verbouwshop richt zich met name op de (Vinex-) aanvraag, bouw en afwerking. meerdere interieurzaken. Genoemde concepten • n geval van prefab aanbouwen is snelheid van het i uitbreidingswijken in Nederland. De markt is zeer groot. staan voor de komende periode op de rol om bouwproces een voordeel. Op locatie hoeven er In elke nieuwbouwwijk zie je een paar jaar na oplevering Naast de gestandaardiseerde prijzen van ver- uitgewerkt te worden. slechts enkele handelingen te worden verricht (zoals de eerst uitbouwen en aanbouwen verschijnen. bouwingsprojecten op locatie, wordt gewerkt fundering en assemblage) aan een portfolio van prefabproducten. Het • oordat gewerkt wordt met standaard materialen is d wat? eerste product betreft een plug+play aanbouw, het een duurzamer bouwproces. die volledig vooraf geassembleerd wordt en op locatie wordt geplaatst. perspectief Verbouwshop De Verbouwshop: product/dienst Als uitbreiding van de huidige activiteiten • tandaardiseert handelingen en complete producten, s Het leveren van gestandaardiseerde producten die op van de Verbouwshop wordt gekeken naar veel wat resulteert in hogere marges: locatie worden gebouwd: aan- en opbouwen en dakra- verschillende uitbreidingen van de formule – efficiënter werken resulteert in kortere productie- men evenals het leveren van standaard prefab produc- als een onderhoudsconcept en innovatieve tijden en hogere omloopsnelheden ten. Dit type producten zijn in hoge mate gestandaardi- financieringsconstructies als leasing van open – schaalvoordelen bij inkoop seerd en kunnen door enkele opties gepersonaliseerd aanbouwen. – door de standaardisatie van het productieproces worden (afmetingen, materiaal gebruik en afwerking). kan tevens bespaard worden op loonkosten 50 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 51

bronnen / verder lezen — Verbouwshop (2008). www.verbouwshop.nl — Naar de winkel voor een aanbouw – NRC Handelsblad (2006). Editie 20 april 2006 — Verbouwwinkel – Podium Bouwend Nederland (2006). Jaargang 2, editie 6, p.2 Belangrijk bij het product is het inzichtelijk maken van – efficiënter werken resulteert in kortere productie- distributie • en aantal mensen houdt zich bezig met de ontwik- e de eenmalige kosten: de aanschaf van de verbouwing. tijden en hogere omloopsnelheden Onderscheidend aan de Verbouwshop is de verkoop keling van standaardproducten zoals de plug&play Deze worden inzichtelijk gemaakt door de totale prijs – schaalvoordelen bij inkoop van verbouwingen via een winkel. Binnen de winkel wor- aanbouw. weer te geven van alle verschillende deelcomponenten. – door de standaardisatie van het productieproces den alle producten en diensten en de prijzen daarvan Tevens wordt de prijs van het totaal in de maandlasten kan tevens bespaard worden op loonkosten doordat gecommuniceerd op borden aan de wanden. Tevens partnernetwerk getoond indien deze in een hypotheek financierings- minder veelzijdig personeel ingezet hoeft te worden zijn alle (afwerking)materialen als dakramen, karpetten, De Verbouwshop heeft een aantal vaste partners: constructie worden meegenomen. Daarnaast wordt ook • aarnaast is de Verbouwshop wederverkoper van een d vloeren en tegels in de winkel zichtbaar, zodat consu- • raanbedrijf Van Riel bv: voor het plaatsen van prefab k inzicht gegeven in de variabele kosten van verschillende aantal producten zoals dakramen, vloeren, karpetten menten combinaties kunnen uitzoeken. aanbouwen productvarianten: verschillende isolatiewaarden van een en behangen. • elux: dakramen V op- of aanbouw resulteren in verschillende energiever- Daarnaast wordt momenteel gewerkt aan een ver- • escom: behang V bruik indicaties. Ten slotte streeft men ernaar inzicht te nieuwde website die een virtuele variant van een winkel • ulius van der Werf: tegels J voor wie? geven in hoe verschillende productvarianten zich verta- moet worden. Ook hier wordt gebruik gemaakt van • en de Graaf: karpetten. B len naar verschillende kostenposten van onderhoud. heldere communicatie van producten, diensten, prijzen en materialen. De Verbouwshop streeft naar de brede uitrol van een verdienmodel doelgroep franchiseformule. De structuur zou hierbij moeten Het verdienmodel van de Verbouwshop berust op De meest gewaardeerde klanten zijn kopers van stan- bestaan uit een eigen productielocatie waar prefab- hoe? aantal zaken: daardproducten. Met standaardproducten kan in verhou- producten worden gebouwd. Daarnaast zou er een • alesproces: een groter marktbereik en lagere sales- s ding tot producten met allerlei aanpassingen de meeste netwerk van wederverkopers moeten komen die de kosten: marge behaald worden. Daarom zal in het beprijzen en Verbouwshop-formule franchisen. Een franchisenemer is – door de winkel heeft het bedrijf een groter bereik de marketing in toenemende mate aangestuurd worden kernprocessen een aannemer die de verkoop van producten doet met van klanten op het verkopen van standaardproducten. De kernprocessen bestaan uit: een Verbouwshop- winkel. Daarnaast is deze aannemer – klanten komen zelf naar de winkel, in plaats van het • e verkoop geschiedt via de winkel d verantwoordelijk voor afwerking op locatie. traditionele proces waarbij een aannemer bij klanten communicatie • én medewerker van de Verbouwshop is verantwoor- é thuiskomt. Dit scheelt veel tijd doordat een hoog Klantinteractie gedurende het verkooptraject gebeurd delijk voor de operationele aansturing van projecten samenwerkingsmodel percentage van de offertes weinig oplevert. door twee mensen die verantwoordelijk zijn voor de en de bijbehorende administratie Met de verschillende vaste leveranciers zijn staffel- • tandaardisatie en procesoptimalisatie: de Verbouw- s sales. Wanneer een project verkocht wordt, krijgen klan- • peratie wordt gedaan door vast personeel voor de o afspraken gemaakt voor de verkoop van hun producten shop standaardiseert handelingen en complete ten één contactpersoon die aanspreekpunt is tijdens het uitvoering, aangevuld met flexibele capaciteit door door de Verbouwshop. producten, wat resulteert in hogere marges: gehele verbouwingstraject. ZZP’ers 52 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 53

12 Q: van wieg tot wieg wat levert het op? perspectief eindklanten duurzaam • voor een prijs vergelijkbaar met een niet-duurzaam gebouwde woning wordt een ecologisch verant- woorde ofwel duurzaam gebouwde woning, met een gezond binnenklimaat gerealiseerd. Q staat voor een specifieke bouwmethodiek gevers (corporaties en projectontwikkelaars), In beide gevallen is het bouwen volgens de die geënt is op ecologisch verantwoord bouwen, (onder)aannemers en leveranciers tot adviseurs methodiek hierdoor exclusief voorbehouden aan perspectief leden van Coöperatieve Vereniging Q ofwel duurzaam bouwen. Deze methodiek is (architecten en constructeurs). Van elke discipline leden van de vereniging. Het achterliggende • creëren eigen vraag volgens de drie modellen ze gebaseerd op een bouwproces op basis van zijn meerdere ‘gelijksoortige partijen’ betrokken, businessmodel berust op eigen vraagcreatie: (zie ook beschrijving verdienmodel) zoveel mogelijk hernieuwbare grondstoffen zodat binnen de vereniging diensten aanbesteed leden van de vereniging verkopen hun eigen • kennis wordt ontwikkeld op het gebied van duurzaam (90%) en recycling zonder down-grading (10%). kunnen worden. diensten indien een opdrachtgever wil bouwen bouwen. De Coöperatieve Vereniging Q heeft een Daarnaast staat de Q-bouwmethodiek voor volgens de Q-bouwmethodiek. Voor een kennisvoorsprong opgebouwd in Nederland op het woningen met een gezond binnenklimaat voor Om te bouwen met de Q-methodiek zijn twee potentiële opdrachtgever is het realiseren van gebied van ecologisch verantwoord bouwen een marktconforme prijs. modellen mogelijk: ecologisch verantwoord gebouwde woningen • door naar buiten te treden onder de vlag van een De methodiek beschrijft een aantal constructie- – het inkoopmodel. Hierbij geeft een partij het uitgangspunt. vereniging, krijgen leden een andere entree bij principes, halffabrikaten en materialen die het uitsluitend opdracht om een woningbouwpro- potentiële opdrachtgevers of andere belangrijke bouwen volgens de gedefinieerde uitgangspun- ject uit te voeren volgens de Q-methodiek. spelers binnen een bouwproces als bijvoorbeeld ten mogelijk maakt. Een voorbeeld hiervan is een Het gehele bouwproces, van ontwerp tot regionale overheden. speciaal geconstrueerd houten vloerdeel. De realisatie, wordt uitgevoerd door leden van Q-woning is dus niet één bepaald type woning, de Coöperatieve Vereniging Q marktomvang maar het resultaat van het bouwen volgens de – het participatie- en opleidingsmodel. In principe is elk woningbouwproject uit te voeren Q-bouwmethodiek. Hierbij geeft een partij opdracht om een volgens de Q-bouwmethodiek. Door de huidige woningbouwproject uit te voeren volgens de aandacht voor duurzaamheid en cradle-to-cradle wordt De methodiek is in de afgelopen vier jaar Q-methodiek, waarbij deze partij zelf ook verwacht dat de vraag de komende tijd zal blijven (sinds 2004) ontwikkeld door de Coöperatieve wil participeren in het project. Hiertoe treedt toenemen. Vereniging Q. Deze vereniging bestaat uit leden de partij toe tot vereniging en wordt door die allerlei verschillende disciplines binnen het middel van consultancy opgeleid om te ‘leren bouwproces vertegenwoordigen; van opdracht- bouwen’ volgens de Q-methodiek. 54 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 55

bronnen / verder lezen — Qforyou (2008). www.qforyou.org — Q-woning biedt oplossing voor goedkoop en duurzaam wonen – Nicis Institute (2008). www.nicis.nl/nicis/dossiers/Wonen/ – Woningen/Energiebesparing/Qwoning-duurzaam_1001.html — Q-concept: gevarieerde houtbouw – Het Houtblad (2006). Editie februari 2006, p. 28-33. wat? de particuliere kopers van een Q-woning. Dit perio- als nazorg van de vereniging aan de gebruikers van kelaars), (onder)aannemers en leveranciers tot adviseurs dieke contact is feitelijk een leadgenerator voor de een Q-woning. (architecten en constructeurs). Hierbij wordt een onder- product/dienst verkoop van onderhoudsdiensten, die ook worden scheid gemaakt tussen leden en participanten. Leden Het product betreft de eerder beschreven Q-bouw- uitgevoerd door leden van de vereniging distributie doen ook mee met productontwikkeling, participanten methodiek. Als een opdrachtgever de methodiek wil • et lidmaatschapmodel: alle leden betalen een lid- h Er wordt bekendheid gegeven aan de Q-methodiek en voeren uitsluitend bouwprojecten uit. toepassen, kan hij gebruik maken van het inkoopmodel maatschap dat bedoeld is om de overheadkosten van de vereniging door middel van een website, publicaties of het participatie- en opleidingsmodel. Door gebruik te de vereniging te dekken. en presentaties aan koepelorganisaties, onderwijsinstel- samenwerkingsmodel maken van de Q-methodiek (het product) wordt vraag lingen en overheidsinstanties. De Coöperatieve Vereniging Q vormt het samenwer- naar diensten van leden van de vereniging gegene- kingsmodel tussen de partners. voor wie? reerd. Doordat het model berust op exclusiviteit, zijn hoe? deze diensten feitelijk onderdeel van het geleverde product. doelgroep verdienmodel Primair komt de vraag naar bouwen volgens de kernprocessen De Q-methodiek en de vereniging ‘Q-for you’ berusten Q-methodiek van professionele opdrachtgevers: Kernprocessen binnen de vereniging zijn: op vier verdienmodellen: woningcorporaties en projectontwikkelaars. Doordat de • &D en doorontwikkeling van de Q-methodiek R • et bouwrealisatiemodel: uitvoeren van bouwprojec- h vereniging werkt met exclusiviteit, ook voor opdracht- maken productontwikkeling mogelijk ten volgens de Q-methodiek gebeurt exclusief door gevers, wordt de doelgroep gestimuleerd onderdeel te • ommunicatie en relatiebeheer met eindklanten c eigen leden. Zo wordt de vraagnaar eigen diensten worden van het partnernetwerk. wordt verzorgd door de vaste organisatie van de gecreëerd Coöperatieve Vereniging Q • et ontwikkelingsmodel: 1,1 % van de aanneemsom h communicatie • e leden van Coöperatieve Vereniging Q zijn verant- d van een project wordt gestort in een ontwikkelings- De interactie met de klant tijdens het bouwproces van woordelijk voor realisatie en uitvoering. fonds. Dit fonds wordt aangewend voor verdere een project volgens de Q-bouwmethodiek gebeurt ontwikkeling van de methodiek (vraagcreatie naar door ieder van de verschillende leden afzonderlijk. Voor partnernetwerk eigen diensten) kopers is de professionele opdrachtgever het aan- De methodiek is in de afgelopen vier jaar ontwikkeld • et onderhoudsmodel: 0,3% uit de projectbegroting h spreekpunt. door de Coöperatieve Vereniging Q. Deze vereniging van de opdrachtgever wordt gestort in het zoge- bestaat uit leden die allerlei verschillende disciplines naamde Kwaliteits- en Garantiefonds. Dit fonds wordt Na oplevering onderhoudt de vereniging contact met binnen het bouwproces vertegenwoordigen; van profes- aangewend om jaarlijks contact te onderhouden met de eindgebruikers. Jaarlijks wordt contact onderhouden sionele opdrachtgevers (corporaties en projectontwik- 56 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 57

13 deened: zorgeloos wat levert het op? perspectief gebruiker: perspectief Panagro: • oor het aanbieden van energieservices verbreedt d duurzaam comfort Voordelen van de proposities zitten in een aantal aspecten. Ten eerste is het product ‘omvangrijker’ dan een reguliere CV-installatie gestookt op gas. Deze levert Panagro haar portfolio naar achter en krijgt zij zo een terugkerend service-verdienmodel. De focus ver- schuift van product naar service alleen warmte, terwijl binnen de Deened-propositie • anagro onderscheidt zich in de markt als één van de P De Duurzame Energie Exploitatiemaatschappij De installaties worden primair gerealiseerd gebruik gemaakt wordt van een warmtepomp. Hiermee koplopers op gebied van duurzaamheid Nederland bv (Deened bv) is een samenwerking binnen de nieuwbouwprojecten van Panagro, kunnen gebouwen tevens gekoeld worden. • aarnaast levert Panagro met deze propositie extra d van Panagro Duurzame Energie BV en Utility- daarnaast werkt Deened bv met professionele toegevoegde waarde voor haar eindklanten (gebrui- Concepts & Innovation BV. opdrachtgevers als woningbouwcorporaties en Daarnaast zijn er voordelen op gebied van prijs, gemak kers): deze propositie is goedkoper en biedt meer gemeenten. en duurzaamheid: gemak dan reguliere CV-installaties. Deened bv is het facilitair bedrijf dat namens • et verwarmen wordt afgerekend via de maandelijkse h de verschillende duurzame energie maatschap- voorschotbedragen; koelen wordt door middel van marktomvang pijen (projectgebonden) de administratie, fac- een vastrechttarief in rekening gebracht In potentie is elk gebouw in Nederland met dergelijke turering en klachtenafhandeling verzorgt. De • et onderhoud van de installatie is in de maandelijkse h installaties uit te rusten. Meest eenvoudig zijn hierbij de verschillende duurzame energie maatschappijen voorschotbedragen inbegrepen nieuwbouwprojecten. Daarnaast zijn bestaande gebou- exploiteren (projectgebonden) duurzame ener- • e geprognosticeerde prijsstijging van de kosten is d wen met deze installaties uit te rusten, maar daarop ligt gie-installaties op basis van warmtepompen. lager, namelijk de energiecomponent (circa 30%) volgt de focus op dit moment (nog) niet. De investeringskosten worden per project in de prijsstijging van energie, de overige 70% volgt de zelfstandige dochterondernemingen onderge- jaarlijkse prijsindexcijfers (die veelal lager zijn). bracht. Omdat bij sommige energiemaatschap- pijen derde partijen als woningbouwverenigin- Doordat het onderhoud van de installatie bij de prijs is gen/beleggers hier voor 50% in participeren, is inbegrepen, levert dit ook een belangrijk stuk gemak voor deze opzet is gekozen. op. Ten slotte is een warmtepomp, doordat deze geen gebruik maakt van fossiele brandstoffen, veel duurzamer dan reguliere verwarming met aardgas. 58 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 59

bronnen / verder lezen — Duurzame Energie Exploitatie Nederland (2008). www.deened.nl — Panagro (2008). www.panagro.nl — Restwarmte is te duur – Algemeen Dagblad (2006). www.ad.nl/rotterdam/article244216.ece wat? • p gunstige tijdstippen (daluren) energie kan o hoe? samenwerkingsmodel inkopen. Deened bv bouwt installaties in samenwerking met product/dienst kernprocessen vaste partners als leveranciers. De investeringskosten Panagro levert installaties voor projecten die worden De kernprocessen binnen Panagro Duurzame Energie worden per project in zelfstandige dochterondernemin- voor wie? ontwikkeld in eigen beheer, als ook voor projecten van bv zijn: gen ondergebracht. professionele opdrachtgevers als woningbouwcorpora- • et ontwerp en de ontwikkeling van installaties voor h ties. Voor deze partijen verzorgt zij het ontwerp en de projecten worden met hulp van vaste adviespartners bouw van de installaties. doelgroep gerealiseerd De doelgroep bestaat primair uit professionele op- • e bouw van installaties in nieuwbouwprojecten d Voor gebruikers van woningen en voorzieningen ver- drachtgevers onder wie projectontwikkelaars en woning- • et onderhouden van contact via een partij die de h zorgt een exploitatiemaatschappij de services. Het bouwcoöperaties. Ook ontwikkelt Panagro projecten in regie voert over de exploitatiefase gaat hierbij om financiering, facturering (billing), klan- eigen beheer waarvoor zij de installaties verzorgt. • et onderhoud van installaties via een netwerk van h tenservice en helpdesk, onderhoud van de installaties installatiebedrijven en storingsdienst, meteropname, evenals de afsluiting communicatie • e financiering wordt per project geregeld. d van wanbetalers. Deze exploitatiemaatschappij wordt Eén van de partners, VWV Benelux, verzorgt onder de voor ieder project door Panagro samen met partners als vlag van Deened bv gedurende de exploitatiefase het partnernetwerk aparte rechtspersoon opgezet. klantcontact op het gebied van administratie en klanten- • anagro Duurzame Energie BV neemt projecten aan, P beheer. Deened bv stuurt de installatiebedrijven die het voert de regie en is partner bij Deened bv verdienmodel onderhoud verzorgen aan. • tility-Concepts & Innovation BV heeft een advise- U Voor Panagro is het aanbieden van energiediensten een rende rol op het gebied van energie conceptontwik- aanvulling op hun reguliere businessmodel dat geba- distributie keling en is partner bij Deened bv seerd is op ontwikkelingen bouwgerelateerde activi- De verkoop van de installaties geschiedt via het regulie- • r wordt gewerkt met vaste adviesbureaus op gebied e teiten. Feitelijk een verbreding naar achter door middel re verkoopproces van nieuwbouwwoningen of utiliteits- van bouwfysica, geo-technologie (aardse warmte- van begeleiding, beheer en exploitatie. bouw in opdracht van professionele opdrachtgevers. bronnen) installatieadvies etc. Daarbij kan zij de installaties tegen een concurrerende • WV Benelux verzorgt de administratie en het klan- V prijs exploiteren (energie leveren en het plegen van Gedurende de exploitatiefase wordt contact onderhou- tenbeheer gedurende de exploitatiefase onderhoud), doordat zij: den via Deened bv. Het klantcontact wordt geregeld via • etwerk van installatiebedrijven verzorgt het onder- n • voldoende schaalgrootte heeft waardoor groot inko- een telefonische helpdesk en via een mailservice. houd van de installaties. pen mogelijk is 60 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 61

14 scholen ontzorgen wat levert het op? perspectief klant wat? met de bso-box • e oplossingen bieden flexibiliteit in ruimte. De d grootte en de functie van het gebouw kan eenvoudig worden aangepast aan de behoefte van de klant, product/dienst De Meeuw levert tijdelijke en (semi-)permanente huisvesting. De BSO-box is gebaseerd op de Kombi 21- afhankelijk van het aantal kinderen dat gebruik maakt productlijn die bedoeld is voor een gebruiksduur van De Meeuw Bouwsystemen levert tijdelijke en De BSO-box is een flexibele oplossing die van de buitenschoolse opvang één tot vijf jaar. Bij gebruik tot vijf jaar kan gebruik (semi-)permanente huisvesting. De dienstverle- gebaseerd is op één van de productlijnen van • e oplossingen zijn snel te realiseren. De tijd tussen d gemaakt worden van een tijdelijke bouwvergunning. ning gaat verder dan uitsluitend huisvestingspro- De Meeuw. De BSO-box is volledig toegerust het plaatsen van de order en het installeren van de De Meeuw verzorgt de volledige bouwvergunning- ducten. Binnen een project wordt de complete voor het gebruik als buitenschoolse opvang. units op locatie is circa twee tot drie maanden (deze documenten eveneens, die de klant bij de gemeente aanpak verzorgd van ontwerp en bouwaanvraag Hierbij hoort desgewenst ook specifiek meu- indicatie is inclusief de bouwaanvraag) kan indienen als bouwvergunningsaanvraag. tot realisatie, service en onderhoud. De Meeuw bilair. Tevens wordt gewerkt aan een oplossing • e grootse bottlenecks bij het verzorgen van buiten- d heeft naast standaard productlijnen een aantal waarbij ook de arbeidsfactor is ingevuld door schoolse opvang zijn gebrek aan ruimte en gebrek Van de BSO-box bestaan drie varianten: voor capaciteit proposities voor specifieke marktsegmenten. samenwerking met TempoTeam. aan de juiste mensen. De propositie voorziet hierin. van tien, twintig en veertig personen. Deze varianten Hierbij wordt samengewerkt met diverse part- Door ook meubilair en arbeid te bieden, biedt De zijn onderling te combineren, uit te breiden en ners om een totaalproduct, met daarbij aanvul- Meeuw – met partners – een totaaloplossing aan en eveneens stapelbaar. Dit product is met opties als lende services, aan te bieden. ontzorgt daarmee de klant. bijvoorbeeld zonwering, binnen- en buitenafwerking verder aan te passen op de wensen van de klanten. BSO-box staat voor buitenschoolse opvangbox perspectief De Meeuw Desgewenst kan er inrichting bijgeleverd worden. en is een dergelijke specifieke propositie voor BSO-box is een specifieke propositie die inspeelt op de onderwijsmarkt. Vanaf schooljaar 2007-2008 veranderende weten regelgeving. Met deze speci- verdienmodel verplicht de wet basisscholen tot het organise- fieke proposities positioneert De Meeuw plaatst zich zo Momenteel is elke financieringsconstructie mogelijk: ren van de aansluiting met buitenschoolse op- veel hoger in de markt dan leveranciers van uitsluitend kopen, huren en leasen. Koop en huur zijn hierbij de vang. De Meeuw speelt hier op in. In de praktijk flexibele ruimte. meest gangbare constructies, bij leasing wordt samen- wordt de opvang meestal verzorgd door een gewerkt met een leasemaatschappij die de units koopt kinderopvangorganisatie. Beschikbare ruimte marktomvang en de leaseconstructie verzorgt. schiet voor deze opvang vaak tekort. Er staan duizenden scholen in Nederland die allemaal buitenschoolse opvang (hebben) moeten regelen. Wanneer meubilair bij de BSO-box geleverd wordt, De markt voor een snelle slimme oplossing is groot. wordt apart afgerekend met De Meeuw en Spring 62 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 63

bronnen / verder lezen — De Meeuw Bouwsystemen (2008). www.demeeuw.com — Parkeerdek tijdelijke oplossing voor ruimtegebrek – Industrieel Flexibel Demontabel bouwen (2002). www.ifd.nl/nieuwsberichten/nieuwsbericht.html-articleID=27.htm — Modulaire bouw probeert schaftkeet-imago af te schudden- Cobouw (2007). Cobouw, editie 17 september 2007. — Spelen tussen plastic muren – De Pers (2007) editie 6 augustus. www.depers.nl/binnenland/89509/Spelen-tussen-plastic-muren.html — Te koop: containers voor 10, 40 of 80 kinderen – NRC Handelsblad (2007) editie 8 augustus. www.nrc.nl/binnenland/article750191.ece/Te_koop_containers_voor_10,_40_of_80_kinderen Projecten, de leverancier van het meubilair. Met de distributie samenwerkingsmodel komst van de propositie wordt in samenwerking met Klanten worden bereikt via de website, via het ver- GTI is een vaste partner van De Meeuw waarmee speci- TempoTeam gewerkt aan een oplossing gebaseerd op koopapparaat en via partners. Daarnaast fungeren ale afspraken gemaakt zijn. Zij werken op de productie- de laagst integrale kosten. gerealiseerde projecten als lead-generator voor nieuwe locatie van De Meeuw te Oirschot aan installaties in de projecten: zij zijn een ‘visitekaartje op locatie’. units. Tevens verloopt het klantcontact over onderhoud van installaties in de units via De Meeuw. voor wie? hoe? doelgroep Primaire doelgroepen van deze propositie zijn basis- kernprocessen scholen en de kinderopvang. Vaak zijn deze georga- Kernprocessen bij de Meeuw zijn: niseerd in schoolbesturen waarbij een groot aantal • et ontwikkelen van producten en innovatie. Hierbij h scholen onder één bestuur valt en op deze wijze een gaat het om het(door)ontwikkelen van zowel stan- interessante klant zijn. daard productlijnen als ook van marktspecifieke proposities communicatie • et bouwen en plaatsen van de units h De Meeuw heeft een eigen salesapparaat. Dit heeft een • ales en marketing s opsplitsing naar verschillende marktsegmenten: • ftersales en onderhoud. a onderwijs, zorg en bedrijfsleven. Accountmanagers van de unit onderwijs benaderen proactief klanten. Tevens partnernetwerk zijn zij aanspreekpunt gedurende zowel de aankoop als Er wordt met verschillende partners samengewerkt: ook de realisatiefase en de onderhoudsfase van een • e installaties worden door GTI verzorgd. Dit doen zij d project. Dit is ook voor onderhoud aan de installaties in voor alle producten van De Meeuw de units: de afhandeling hiervan doet GTI, het klantcon- • e specifieke inrichting die nodig is voor buiten- d tact loopt volledig via De Meeuw. schoolse opvang wordt geleverd door Spring Projecten • oor het personeel wordt gewerkt aan een partner- v schap met TempoTeam. 64 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 65

15 rugzakbadkamer: wat levert het op? Perspectief bewoners dat de mogelijkheid opent meer aan een woning te verbeteren extra comfort in één dag • oor de toegevoegde badkamerruimte en het d tweede toilet ontstaat extra comfort • e gevel wordt verfraaid en kan naar eigen smaak, d • it product is aanleiding kritisch te kijken naar nieuwe d verdienmodellen in de bouwwereld. qua materialen en indeling, worden aangepast marktomvang Heijmans ontwikkelde recent de ‘rugzakbad- servicebouw. In samenspraak met de Regionale • e aanpassing kan binnen zeven dagen gebruiksklaar d De marktomvang van de vervangingsmarkt, relevant kamer’: een concept dat bestaande woningen Woningbouwvereniging Samenwerking (RWS) worden gemaakt voor dit product, wordt geschat op ongeveer een half door middel van een relatief eenvoudige in- uit Goes is nagedacht over het levensloopbe- • oor de snelheid van bouwen wordt overlast tot een d miljoen woningen. greep levensloopbestendig maakt. De rugzak- stendig maken van woningen, momenteel een minimum beperkt. badkamer is daarmee Heijmans’ antwoord op de belangrijke opgave voor corporaties. Traditio- vergrijzing en op de vraag vanuit de markt naar wat? neel zijn grootschalige renovatiewerkzaamheden Perspectief woningbouwcorporaties meer comfort. of sloop het antwoord op dit vraagstuk. • oordat de levensduur van woningen met ongeveer d twintig jaar wordt verlengd, zijn ze levensloopbesten- De rugzakbadkamer is een soort erker aan Architectenbureau Fierloos uit Goes gaf de dig product/dienst de gevel op de eerste verdieping, die de be- voorzet voor het idee van uitbreiding van de • oor een groter aantal vierkante meters en een fraaier d De basis van het product is een prefab-casco: een staande doucheruimte uitbreid. Met de extra badkamer naar buiten toe, als alternatief voor gevelbeeld worden panden meer waard, hierdoor kubusvormig houten geraamte dat in de timmerfabriek oppervlakte wordt ruimte gecreëerd voor een grootschalige ingrepen. Dit idee werd door verbeteren de exploitatiemogelijkheden vervaardigd wordt. Dit houten geraamte wordt gemaakt tweede toilet op de verdieping, zonder dat Heijmans getoetst op technische en financiële • oor realisatie van een grotere badkamer met een d op de maten van de bestaande badkamer. De aanslui- daarvoor ruimte ingeleverd hoeft te worden. haalbaarheid en verder ontwikkeld. tweede toilet wordt de doelgroep van de woningen tingen voor het sanitair wordt hier tevens in voorbereid. De rugzakbadkamer is een complete doos die vergroot. in één dag in de huidige badkamer kan worden De rugzakbadkamer biedt corporaties en par- Op locatie wordt de gevel vervolgens opengewerkt op geschoven. De afwerking vindt ter plekke plaats, ticulieren de kans om hun bezit op te waarde- Perspectief Heijmans de plaats van de bestaande badkamer. zowel binnen als buiten, waardoor de vergrote ren, met een minimum aan overlast. Heijmans • ezien de grote huidige woningvoorraad waarbij de g Het prefab-casco wordt naar binnen geschoven, badkamer in hooguit één week tijd kan worden onderzoekt momenteel de mogelijkheden voor rugzakbadkamer kan worden ingezet en de eenvoud verankert en lucht- en winddicht gemaakt. gerealiseerd. nieuwe verdienmodellen rondom dit nieuwe van de toepassing, bezit de rugzakbadkamer een De binnen- en buitenafwerking gebeurt helemaal op product. enorme marktpotentie maat. De badkamer kan met iedere gewenste tegel Woningbouwcorporaties en bedrijven vormen • e mogelijkheid voor cross-selling is aanwezig. d worden afgewerkt. Voor de afwerking van de gevel kan een belangrijk marktsegment voor Heijmans De rugzakbadkamer is een laagdrempelig product gekozen worden uit diverse materialen, zoals plaat- 66 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 67

bronnen / verder lezen — Heijmans (2008). www.heijmans.nl — Wens Wonen (2008). www.wenswonen.nl — Rugzak badkamer opsteker voor woonbuurt – Renovatie & Onderhoud (2001). Editie september 2001, p.18-22. — New strategies for housing quality improvement by Dutch landlords – Straub, A. & Vijverberg, G. (2006). Repository.tudelft.nl/consumption/idcplg?IdcService=GET_FILE&RevisionSelectionMethod=latestReleased&dDocName= MTS_1180551903188541683. materiaal, steen- of metaalsoorten. Het ‘senioren opplus voor wie? hoe? pakket’, bestaande uit een extra leuning, zeer lage drempels en een speciale raamsluiting, wordt als extra doelgroep kernprocessen optie aangeboden. Woningbouwcorporaties vormen de primaire doelgroep • e productie van de prefab-casco’s vindt plaats in de d voor dit product. Heijmans werkt hoofdzakelijk business- eigen timmerwerkplaatsen van Heijmans De rugzakbadkamer is een eerste product in een reeks to-business. • ontage en afwerking gebeurt door verschillende m van add-ons voor een huis: relatief eenvoudige, prefab regiovestigingen van Heijmans Servicebouw gebouwde uitbreidingen. Naast deze uitbreiding staat klantinteractie • lle regiovestigingen hebben een eigen sales- a er ook een uitbouwmodule op de rol, waarmee extra De interactie met de klant (woningbouwcorporaties) apparaat. leefruimte in een woning gecreëerd kan worden. gebeurt via de regiokantoren van Heijmans. Binnen de regiovestigingen is een eigen salesapparaat aanwezig. partnernetwerk verdienmodel In de bouwfase van een project verloopt het contact via De rugzakbadkamer is ontwikkeld in samenspraak Op het product rugzakbadkamer zit een hogere marge het projectmanagement. met de klant, Regionale Woningbouwvereniging dan op reguliere bouwprojecten. Samenwerking uit Goes. Daarnaast is architectenbureau Naast het reguliere model van bouwkosten plus marge, kanalen Fierloos uit Goes bij de eerste fase van de ontwikke- onderzoekt Heijmans andere vormen van verdienmodel- Woningbouwcorporaties zijn in platforms georganiseerd ling betrokken geweest. Als de productie substantieel len. Hierbij wordt bijvoorbeeld gekeken naar modellen via Aedes. Deze platforms fungeren feitelijk als kanaal opgeschaald zou moeten worden, zal gezocht worden die zijn gebaseerd op het geschatte aantal jaren levens- voor verkoop van de rugzakbadkamer doordat ze het naar industriële prefabricage. loopverlenging en de geprognosticeerde waardetoe- product onderling aan elkaar presenteren. Op deze name. wijze ontstaat een leadstroom voor Heijmans. samenwerkingsmodel Promotie gebeurd via foldermateriaal en via de website. Momenteel is er geen samenwerkingsvorm om het Daarnaast heeft het product gratis publiciteit gegene- product te produceren en te vermarkten. reerd. 68 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 69

16 more for you: wat levert het op? Perspectief consument: van advies (als ketenregisseur) met een eigen software- pakket is onderscheidend. ken uw klant Voordelen voor de gebruikers van de software (ontwer- pers, bouwers en toeleveranciers) zitten in een aantal aspecten: marktomvang In potentie is iedere ontwerpende partij (architecten en constructeurs), bouwonderneming, en toeleverancier • door het gebruik van 3D-modellen en visualisaties mogelijke klant van de software en het advies van More More For You treedt op als adviseur en keten- doorgerekend op basis van haalbaarheid en krijgen gebruikers en ontwikkelende partijen inzicht For You. regisseur in alle fasen van het bouwproces. Hier- kosten. De methodiek is opgedeeld in zeven in wat er ontwikkeld wordt en hoe dat er uit komt te voor is een werkmethodiek ontwikkeld die on- stappen, waarbij wordt ingezoomd op gebieds- zien dersteund wordt door software: Maxximization. wat? niveau, projectniveau en onderhoudsniveau. • gebruik van 3D-modellen en visualisaties maakt de Deze software betreft een zogenaamd bouw- informatie toegankelijk, waardoor participatie van informatie-model (BIM-model). Waar reguliere De propositie, een generieke, procesmatige gebruikers in het ontwikkelingsproces mogelijk is BIM-modellen materiaalgeoriënteerd zijn, is werkmethodiek en bijbehorende software tool, is • doordat verschillende ontwikkelende partijen gelijk- product / dienst Maxximization proces- en componentgeoriën- nieuw is in de bouw. Om de propositie toe te snij- tijdig aan hetzelfde model kunnen werken, worden Het feitelijke product van More For You is advies teerd. Binnen het model zijn informatiemanage- den op verschillende stukken uit de bouwkolom, risico’s en faalfactoren beperkt over het bouwproces, waarbij consumentgerichte ont- ment en (visuele) communicatie kernbegrippen. zijn een aantal verschillende labels geïntrodu- • duidelijkheid van de informatie levert snelheid en ef- wikkeling en een geoptimaliseerd bouwproces centraal Kenmerkend voor deze werkwijze is dat overal ceerd. Al deze labels werken op basis van dezelf- ficiëntie op staan. Bij dit advies wordt gebruik gemaakt van de wordt gewerkt vanuit klantbehoeften. De soft- de methodiek en software, maar ieder voor een • door de koppeling van het ontwerp met planning en Maxximization-software. Daarnaast wordt de software ware is grotendeels gebaseerd op open source separaat stuk van de bouwkolom: van gebiedsont- bouwkosten zijn verdere kostenoptimalisaties moge- separaat gelicenseerd aan allerlei bedrijven uit de software. Hierbij zijn een aantal verschillende wikkeling, bouwtechnisch ontwerp tot bouw. lijk bouwkolom. pakketten en applicaties aan elkaar gekoppeld, • eindklant, ofwel gebruiker, staat centraal in het ge- Tevens worden concepten verkocht: voorgedefinieerde die samen Maxximization vormen. De verschillende labels verlenen allen advies- hele proces. Vanuit de wensen van een klant wordt producten, op basis van de Maxximization- software diensten in de verschillende schakels van de ontworpen en ontwikkeld. zoals een sporthal, ziekenhuis of woning die binnen Traditioneel wordt elk project in de bouw als bouwkolom. Naast advies wordt ook gewerkt bepaalde variabelen kunnen worden gepast aan de een unieke opgave gezien. De werkwijze en de met licensering van de software. Ten slotte Perspectief More For You: wensen van een klant. Maxximization-software tool zijn gebaseerd op worden er ook concepten verkocht: voorgede- De benaderingswijze van More For You, die zich positio- eerdere ervaringen op gebied van processtro- finieerde producten zoals een sporthal, zieken- neert als ketenregisseur van bouwprocessen, is nieuw in verdienmodel men en componenten. Op deze wijze ontstaan huis of woning die binnen bepaalde variabelen de bouwwereld. De Maxximization-software is te plaat- Voor adviestrajecten werk More For You volgens twee er geoptimaliseerde (bouw)processen, waarmee kunnen worden aangepast aan de wensen van sen binnen de opmars van BIM-software. De combinatie modellen: werkzaamheden eenvoudig kunnen worden een klant. 70 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 71

bronnen / verder lezen — More for You (2008). www.moreforyou.nl — Lighthall Ontwerpprijs – Sportfacilities Magazine (2008). www.sport-club.nl/index.php?page=news&newspage=show&id=705 — Maxximization en BouwtaaK: ‘Zo zou het altijd moeten gaan’ – Bouwtaak.nl (2008). www.bouwtaak.nl/?page=enieuws&artikel= onderbouwd&item=maxximization_en_bouwtaak • risicodragend, namelijk met de garantie dat het • ewfoundland biedt een voorgedefinieerd woning- N hoe? advies te realiseren is tegen bepaalde kosten. Hierbij concept voor individuele opdrachtgevers (vergelijk- wordt het uren maal tarief model gehanteerd. baar met bijvoorbeeld Wenswonen van Heijmans) kernprocessen Daarnaast ontvangt More For You een deel van de • et Ontwerp Bedrijf biedt adviesdiensten op basis H • roductontwikkeling (softwareontwikkeling) gebeurt p kostenbesparing bij geslaagde realisatie. Indien het van werkmethodiek en software voor architecten bij ieder van de afzonderlijke afdelingen ontwerp niet kan worden uitgevoerd volgens het • ore For You biedt adviesdiensten op basis van werk- M • oor elk segment van de bouwkolom zijn aparte v advies, ontvangt een klant de kosten van het advies methodiek en software voor gebiedsontwikkeling mensen in dienst, variërend van marktonderzoekers, terug • D&C biedt adviesdiensten op basis van werkmetho- I architecten, constructeurs tot bouwexperts • iet-risico dragend, zonder garantie. Hierbij wordt het n diek en software voor bouwbedrijven • arketing en sales gebeuren door de adviseurs, er is m uren maal tarief model gehanteerd. • onstructbouw biedt adviesdiensten op basis van C geen afzonderlijk salesapparaat. werkmethodiek en software voor cascoleveranciers. Daarnaast wordt de software verkocht op basis van partner netwerk licenties volgens twee modellen: klantinteractie Naast de labels die ondergebracht zijn bij afzonderlijke • een fee per project Klantinteractie geschiedt met behulp van een web- BV’s onder de More For You-paraplu, zijn er ook licen- • en jaarlijkse fee voor het doorlopende gebruik van e based applicatie. Hiermee kan samen met een klant een tiepartners. Dit zijn partijen die de software licenseren, de software. model doorlopen worden binnen een project. Daarnaast momenteel zijn dit er ongeveer twaalf. worden trainingen gegeven bij klanten. samenwerkingsmodel voor wie? kanalen Er wordt samengewerkt met partners op basis van Promotie gebeurd op basis van mond-tot-mond recla- licenties. doelgroep me, via de website en via advertenties in vakbladen. Feitelijk is iedere opdrachtgevende partij (woningbouw corporaties en ontwikkelaars), ontwerpende partij (architecten en constructeurs), bouwonderneming en toeleverancier mogelijke klant van zowel advies als de software. Om de propositie toe te snijden op verschillende stukken uit de bouwkolom, zijn een aantal verschillende labels geïntroduceerd: 72 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 73

17 het groene kantoor wat levert het op? Perspectief TNT: • e gebouwen worden ontwikkeld met een zeer hoog d wat? product/dienst ambitieniveau op het gebied van duurzaamheideisen. Het DBFMO-contract bevat een getrapte constructie Ze worden van energie voorzien op basis van duurza- in drie delen: een raamovereenkomst voor het totale me energiebronnen als WKO-installaties, zonnecellen project, een aantal locatiespecifieke ontwikkel-/realisa- TNT heeft consortiumpartners Triodos Groep Triodos en OVG hebben een track record op en windmolens. Op deze wijze zijn ze volledig CO2- tieovereenkomsten en ten slotte een huurovereenkomst en OVG Projectontwikkeling geselecteerd voor het gebied van duurzaamheid, maatschappelijk neutraal (onderhoud/gebruik) die eveneens locatiespecifiek is. de ontwikkeling van haar duurzame kantoren, als verantwoord ondernemen en klantrelaties. Dit is • n het DBFMO-contract (design, build, finance, i onderdeel van TNT’s Planet Me programma. voor TNT de doorslaggevende factor geweest manufacture, operate) is de mogelijkheid opgenomen De raamovereenkomst is inmiddels gesloten en de ove- TNT wil haar kantoren aan de hoogste eisen op om te kiezen voor het consortium Triodos en om tien procent van de totale hoeveelheid ruimte rige overeenkomsten zijn in ontwikkeling. De raamover- het gebied van duurzaamheid laten voldoen. OVG. Triodos Groep en OVG zijn gezamenlijk terug te geven, dit zorgt voor flexibiliteit eenkomst bevat een aantal opvallende zaken: In totaal gaat het om de ontwikkeling van ca. verantwoordelijk voor duurzaam ontwerpen, • ontractueel is vastgelegd dat de exploitatie (huur en c • ontractueel is vastgelegd dat het eigendom van het c 70.000 m2 aan duurzame kantoren. Het kantoor bouwen, beheren, beleggen en onderhouden facilitaire services) tegen een marktconforme prijs (of vastgoed en de zeggenschap hierover de komende van TNT in Hoofddorp zal als eerste, van meer- van TNT’s Green Offices. lager) zal worden aangeboden. tien jaar bij het consortium ligt, en dat het vastgoed dere Green Offices die door Nederland worden niet mag worden doorverkocht. De eigendomsver- verspreid, gebouwd worden. Het kantoor in Perspectief OVG: houding Triodos-OVG hierbij is fifty-fifty. Wel is het de Hoofddorp zal in 2010 operationeel zijn. • VG is koploper op het gebied van duurzaamheid, O consortiumpartners onder voorwaarden toegestaan dit draagt bij aan hun imago om stukken uit te geven (participaties in het vast- TNT zal haar duurzame kantoor tegen een ver- • oor ervaring opdoen met duurzame DBFMO vindt d goed) en te verhandelen. Triodos organiseert hierbij gelijkbare of een lagere prijs huren dan die van kennisontwikkeling plaats. de belegging, de uitgave en de verhandeling van de het huidige kantoor. Het consortium Triodos en stukken OVG zal kantoren ontwikkelen en beheren die marktomvang • NT heeft de mogelijkheid vierkante meters terug te T gedurende de exploitatieperiode CO2-emmis- Geen exacte gegevens bekend, de markt duurzaam geven, met een maximum van tien procent van de sievrij zijn. Uniek voor de samenwerking is dat vastgoed is sterk groeiende. totale ruimte. Op deze wijze kan de capaciteit ‘mee Triodos en OVG een lange termijnrelatie aan- ademen’ met de behoefte van TNT. Het consortium gaan met TNT, om de gestelde duurzaamheid- moet de faciliteiten zodanig ontwikkelen dat er ruimte doelstellingen te kunnen garanderen. kan worden afgestaan aan eventuele andere huurders 74 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 75

bronnen / verder lezen — OVG (2008). www.ovg.nl — Planet Me (2008). www.tntplanetme.com — Financieel: TNT - 'Green Buildings' initiatief- Financieel Dagblad (2008). Editie 17 januari 2008. — TNT ‘huurt’ groene kantoren – Kluwer OR informatie (2008). www.orinfo.nl/?subject=news&id=660 • e kantoren moeten volledig CO2-emissievrij zijn, de d voor wie? hoe? zogenaamde groencertificering die overeenkomt met een bepaalde greencalc-score en LEED-score. Als de doelgroep kernprocessen kantoren hier niet aan voldoen volgen er sancties die De Green Offices worden voor TNT gerealiseerd. • VG ontwikkelt het vastgoed, in dit geval het Green O uitmonden in een lagere huurprijs. Daarnaast moeten Deze kantoren zijn onderdeel van TNT’s duurzaamheid- Offices project. Zij vormt de spin in het web: zij de panden zodanig worden aangepast dat deze weer programma genaamd Planet Me. De leidende gedachte verzorgt de aansturing van de ontwikkelende partijen, aan de gewenste scores gaan voldoen achter het Planet Me-programma is de ambitie om het zoals ingenieursbureaus en architecten • et consortium levert de energie aan de kantoren en h eerste post- en expresbedrijf ter wereld te worden dat • e financiering van het project en de beleggingsparti- d exploiteert onder andere de WKO- installaties. Het emissievrij opereert. TNT loopt hiermee vooruit op de cipaties worden door Triodos verzorgd consortium is op deze wijze energieleverancier. ontwikkelingen. De verwachting is dat de markt voor • et beheer en de aansturing van facilitaire partijen zal h duurzame kantoren sterk zal groeien. hoofdzakelijk worden uitgevoerd door Triodos De samenstelling van de facilitaire diensten zal per loca- • et consortium verzorgt de klantrelatie met TNT. h tie verschillen. De diensten zijn geclusterd tot modulaire klantinteractie pakketten waaruit gekozen kan worden. In het verdere OVG werkt met accountmanagers die de vaste contact- partnernetwerk verloop van het ontwikkelingstraject zal vastgesteld wor- persoon vormen voor een klant. Zij worden ondersteund Binnen het traject wordt samengewerkt met diverse den welke van deze diensten afgenomen zullen worden. door ontwikkelen/of commercieel managers. ingenieursbureaus en adviseurs om oplossingen te ontwikkelen zodat het gestelde duurzaamheidniveau verdienmodel kanalen behaald wordt. Het verdienmodel voor OVG betreft de meerjarige In de RFP-fase (Request For Proposal) zijn OVG en DBFMO-constructie. OVG maakt momenteel een transi- Triodos bijeengekomen om als consortium een aanbie- samenwerkingsmodel tie door van uitsluitend bouwen ontwikkelingscontrac- ding te doen voor het Green Offices project. Het samenwerkingsmodel tussen het consortium en ten naar contracten die ook de beheer- en exploitatiefase klant TNT betreft een meerjarig DBFMO-contract dat van een gebouw omvatten. Dit contract met TNT is één minimaal tien jaar loopt. van de eerste DBFMO-contracten voor OVG. Naast het reguliere businessmodel, dat gebaseerd is op ontwikkeling, is het DBFMO-model gebaseerd op de exploitatiefase waarbij het scherp inkopen en het aan- sturen van facilitaire dienstverleners van belang is. 76 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 77

18 een huis van ikea wat levert het op? perspectief consument De woningen voldoen aan de eisen die consumenten andere Ikea-producten, zoals meubels en inrichtingsar- tikelen. stellen. Het BoKlok concept is gebaseerd op een ijk- marktomvang persoon: een alleenstaande moeder. Verdere voordelen Tot op heden zijn er nog geen BoKlok-woningen ver- zijn: rezen in Nederland. In potentie kan een substantieel Ikea bouwt, samen met Skanska (de grootste Het concept onderscheidt zich in aspecten als • leinschaligheid en geen hoogbouw k goedkopere aantrekkelijke woning een flink deel van de projectontwikkelaar ter wereld), huizen onder de marketing, snelheid van realisatie en prijsstel- • e klant weet precies wat hij krijgt voor welke prijs, er d nieuwebouwwoningmarkt veroveren. naam BoKlok. BoKlok realiseert prefabwoningen ling. De vrijwel kant-en-klare elementen (met zijn geen verborgen kosten. De prijs van € 175.000 is in houtskeletbouw tegen een lage prijs. Boklok parketvloer en badkamertegels) worden naar de ook afgestemd op de ijkpersoon, dit vertaalt zich in is Zweeds voor ‘slim wonen’. Het concept is tien wat? bouwplaats getransporteerd waar een twee ver- maandelijkse lasten van € 550 tot € 600 jaar geleden voor het eerst geïntroduceerd in diepingen tellend appartementengebouw (met • r is veel groen in de omgeving. Daarnaast heeft e Zweden en inmiddels uitgerold in Noorwegen, daarin zes appartementen) in één dag wordt ieder appartementenblok een eigen appelboom als Finland, Denemarken en recentelijk ook in Groot- opgebouwd. De appartementen worden in een een soort conceptuele bank: een plaats waar buren product/dienst Brittannië. De organisatie werkt voor de niet- fabriek vervaardigd door middel van industriële elkaar kunnen ontmoeten Aanvankelijk had BoKlok slechts twee typen apparte- Scandinavische landen met een licentiestructuur. bouwtechnieken. Doordat deze processen vol- • e woningen zijn licht, ruim en efficiënt door onder d menten: Helsingborg en Älmhult. Inmiddels zijn daar ledig geoptimaliseerd zijn, kan tegen een 25% andere hogere plafonds dan normaal, met hoge drie types bijgekomen; Göteborg, Villa Värmland en Het BoKlok concept is aanvankelijk ontwikkeld lagere prijs dan in de reguliere bouw geprodu- ramen voor veel licht Villa Skåne. De producten zijn desgewenst door de als antwoord op de krimpende gezinsgrootte in ceerd worden. De appartementen worden door • huizen voldoen aan alle regels qua energiezuinig- de koper af te bouwen. Er is een beperkte keuze in kleuren. Zweden. De ijkpersoon hierbij was een alleen- professionals (Skanska) gebouwd en verkocht via heid, er worden kwalitatieve materialen gebruikt en Voor de verschillende internationale markten zijn er per staande moeder met één kind. De eisen, wen- Ikea-vestigingen. daarbij wordt veel aan hergebruik gedaan land verschillende kleine aanpassingen in stijl of materi- sen en pricing van deze doelgroep zijn hierop • twee verdiepingen tellend appartementengebouw aalgebruik. afgestemd. Mede als gevolg van de toegan- BoKlok is als merk in de markt gezet. Het merk (met daarin zes appartementen) wordt in één dag kelijke prijs worden de huizen nu ook aan vele BoKlok staat ergens voor en dat weten consu- wordt opgebouwd. Binnen één week is de complete Wanneer men een huis heeft gekocht, krijgt men een andere doelgroepen verkocht, zoals starters en menten. Branding is binnen de huizenmarkt hét locatie klaar. Ikea-waardecheque (ter waarde van € 50), twee uur gra- senioren. middel om je te onderscheiden van de concur- tis interieuradvies en twee uur assistentie bij de inrich- rentie. De vraag naar de huizen is altijd groter perspectief BoKlok ting (schilderijen en lampen ophangen en dergelijke). dan het aanbod, soms tien keer zo groot en de Voor Ikea is het bouwen van huizen een nieuwe vorm huizen worden daarom via loting verkocht. van business. Hiermee creëren ze extra vraag naar hun 78 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 79

bronnen / verder lezen — Boklok (2008). www.boklok.com — Ikea bouwt nu ook huizen – Bright Innovative Lifestyle (2006). www.bright.nl/ikea-bouwt-nu-ook-huizen — Koop ook uw huis bij Ikea – wegwijs.nl (2008). www.wegwijs.nl/2434/ — Een merk in de huizenmarkt – Building Innovation (september 2007). Editie september 2007, p. 48-50. www.buildinginnovation.nl/uploads/nieuws/48-51%20BI%20Verhaal%20Klok.pdf verdienmodel Ongeveer dertig procent van de huizen die BoKlok publiciteit. Doordat de vraag naar woningen altijd vele • r wordt voorafgaand aan een bouwproject nauw- e Het verdienmodel berust op een aantal principes: oplevert, gaat via gemeentelijke huisvestingsorganisa- malen hoger is dan het aanbod, worden de woningen gezet samengewerkt met gemeenten ten aanzien • oor verregaande procesoptimalisatie en standaardi- d ties in de verhuur. De rest wordt verkocht via corporaties via lotingen verkocht. van bestemmingsplannen. Hierbij wordt onder meer satie kan tegen lage kosten geproduceerd worden. die een huizenblok (meestal 36 of 42 appartementen) gebouwd op locaties in bijvoorbeeld voorsteden die Doordat de verschillende onderdelen in een fabriek kopen. Bewoners kopen een aandeel in deze gemeen- minder aantrekkelijk worden gevonden. Nadat hoe? gebouwd worden met industriële bouwtechnieken, is schap en verkopen dit als ze er weer uit gaan. BoKlok daar gestart is, volgen er vaak snel ook an- het mogelijk om de productiekosten met 25% terug dere projecten. te brengen. Dit zijn kenmerken van operationele Door voortdurende productontwikkeling worden nieuwe excellentie. typen huizen ontwikkeld. Binnenkort komt er een rijtjes- kernprocessen samenwerkingsmodel • uiten de Scandinavische landen wordt de formule b huis variant. Dit maakt dat er een steeds bredere groep • productie van de BoKlok-modules vindt plaats in de De organisatie werkt met licenties met bouwonderne- gelicenseerd. De licentienemer betaalt jaarlijks een met BoKlok-concepten bediend kan worden. Daarnaast fabriek in Gullringen, Zweden. De geprefabriceerde mingen (Skanska en LiveSmart@Home) en kan om die vaste fee, plus een bedrag per opgeleverde woning wordt hiermee mogelijk gemaakt dat consumenten een elementen met parketvloer en badkamertegels wor- reden klein blijven (vijf medewerkers). • r wordt tevens vraag gecreëerd naar eigen e stap in hun ‘BoKlok-wooncarrière’ kunnen zetten. den naar de bouwplaats getransporteerd. Ikea-producten (keukens, badkamers, meubels en Daar wordt een appartementengebouw met twee dergelijke). klantinteractie verdiepingen (met daarin zes appartementen) in één Verkoop via de Ikea-vestigingen, daar begeleiden dag wordt opgebouwd. Een complete locatie is in medewerkers potentiële kopers. Deze wijze van inter- één week klaar. Voor Groot-Brittannië is een aparte voor wie? actie met de klant is vergelijkbaar met die bij andere productieplaats opgezet, waar de woningen worden Ikea-producten als keukens en badkamers. geproduceerd • momenteel werkt BoKlok aan de ontwikkeling van doelgroep Drie maanden na oplevering onderzoekt BoKlok de nieuwe producten, zoals rijtjeshuizen De ontwerpuitgangspunten zijn oorspronkelijk gebaseerd tevredenheid bij de kopers. Op basis hiervan wordt het • e sales en marketing verlopen via de Ikea- d op een alleenstaande moeder met een kind als ijkpersoon. product doorontwikkeld. vestigingen. De prijs van een BoKlok-appartement is op deze groep afgestemd (de maandelijkse kosten liggen tussen € 550 kanalen partnernetwerk en € 600). De lage prijs maakt dat vrijwel iedereen de Promotie vindt plaats via de website en via verkoop • e plaatsing en de bouw van de woningen wordt d BoKlok-woning kan kopen: starters en senioren maar ook bij de Ikea-vestigingen. Aan verkoopmateriaal heeft gedaan door Skanska (voor Scandinavië) mensen die veel op reis zijn. De kopersgroep is dan ook BoKlok niet veel nodig, de huizen zijn overal ongeveer • iveSmart@Home is de licentienemer voor L veel breder dan de oorspronkelijke doelgroep. hetzelfde. Daarnaast genereert het concept veel gratis Groot-Brittannië 80 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 81

bijlage: geïnterviewden / contactpersonen case geinterviewde case organisatie website 01 Henk Seinen Satelliethypotheek: duurzaam hoeft niet duur te zijn Seinen Projectontwikkeling www.seinen-nieuwbouw.nl 02 Wilbert Ebbers Verbouwvakantie: verbouwen kan heel leuk zijn Ebu www.ebu.nl 03 Wil van helvoirt FaktorPlus: de klant centraal FactorPlus www.faktorplus.nl 04 Jan Willem Ponjé Doe de Herfstcheck: bouwen én beheren Ponjé www.ponje.nl 05 Paul Schumacher Meer met Minder: verbeteren en energie besparen in één Bouwend Nederland www.meer-met-minder.nl 06 Nico Vonk, Marius Heijn Eén blok stad: zegt het voort ERA Bouw www.erabouw.nl 07 Rudy Stroink Healthpark: bouwen en zorgen TCN www.tcnpp.com 08 Eduard Schaepman Vergaderen en werken waar en wanneer het u uitkomt Regus www.regus.nl 09 Gert-Jan van Ingen Maskerade / Sament: duurzaam, snel & flexibel De Vree & Sliepen, Sament www.sament.nl 10 Ben Schreuder Klimaatneutraal wonen kan! Hurks Bouw en Vastgoed BV www.hurks.nl 11 Mark Spee Verbouwshop: doe-het-niet-zelf! Verbouwshop www.verbouwshop.nl 12 Edwin Smit Q van wieg tot wieg duurzaam MIII Architecten, cooperatieve vereniging Q www.qforyou.org 13 Louis Hiddes Deened: zorgeloos duurzaam comfort AM Energy, Panagro www.panagro.nl 14 Lenneart Visser Scholen ontzorgen met de BSO-box De Meeuw www.demeeuw.com 15 Jaco Poldervaart Rugzakbadkamer: extra comfort in één dag Heijmans www.heijmans.nl 16 Bart Kroesbergen More For You: ken uw klant More for you www.moreforyou.nl 17 Cees van der Spek Het Groene Kantoor OVG www.ovg.nl 18 - Een huis van Ikea Ikea www.boklok.com 82 van aannemen naar ondernemen van aannemen naar ondernemen 83

VanAannemenNaarOndernemen

by PeterFraanje on Sep 04, 2009

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

2 Embeds 5

Statistics

VanAannemenNaarOndernemen Presentation Transcript

http://www.yeon.nl	4
http://www.linkedin.com	1