700 jaar joods leven in Sittard
Opzet lezing   Korte voorgeschiedenis van jodendom in Europa   1309, het begin in onze regio is triest…   16e – 17e eeu...
Geschiedenis Joden in Europa   313:     Edict van Milaan, rechten joden ingeperkt   380:     Theodosius, geen joodse amb...
Organisatie Joden in middeleeuwen Lokale, synagogale gemeenschappen Geen toegang tot gilden: daarom bijvoorbeeld in  han...
Joods leven in Limburg   De sporen van joods leven in Limburg gaan ruim 700 jaar terug. In Maastricht bestond    al vóór ...
1309 – 2009herdenking massamoord joden te Born
In regio in 13e eeuw al joden, mogelijk eerder.In 1215 op het Concilie van Lateranen bepaald dat de joden als kenteken een...
In Born in 1309 door bendes die een kruistocht wilden organiseren het kasteel afgebrand, nadat daar 110 joden uit de omgev...
Kroniek van Tiel
In Duitsland, Brabant,Vlaanderen en Henegouwen enHolland heeft in 1309 een grote menigte mensen zich met het  Kruis getooi...
15e en 16e eeuw   Rond 1420 stierf de lijn der Gulikse hertogen uit en    erfde het “huis Berg‘ de goederen en het land. ...
17e eeuw, Vanaf 1595: Geleitschein, soort  vrijbrief (tegen betaling…) min of  meer vergelijkbaar met  pachtovereekomsten...
18e eeuw Vanaf 1715  begrafenissen op  joodse begraafplaats  op voormalig fort  Sanderbout
18e eeuw In 1725 toestemming van de  hertog om een huissynagoge  te vestigen Krefeld van oudsher  hoofdplaats voor onze ...
Franse Tijd Gelijkberechtiging, meteen al een raadslid   - Moses Levy Registers van naamsaanneming van Sittard verloren ...
Register van naamsaanneming verloren…
Volkstelling 1799 Roerdepartement, Arrondissement Aachen, Kanton Sittard: Joodse inwoners.(naar "Monografieën uit het Land...
661Godschalk Levij        77      -                     1kk   = familie Horn        geboren662 Marianne              50   ...
19e eeuw Groei en emancipatie   - Beroepen: in 1849: 16 kooplieden, 8 slagers, 2 kramers, 2     modenisten, 1 blikslager,...
20e eeuw Assimilatie en holocaust   - Joden namen volledig deel aan samenleving, sterk     aangepast aan omgeving:   - Li...
AlfredHorn als Zefke MolsCarnavalca 1930
Ad Majorem Dei Gloriam
Jiddisch Zittesj
Handelsgeest: voorbeeld Kledingimperium              Hertzdahl…
Wolf&Hertzdahl
De holocaust
Anti-Joodse maatregelen in chronologische volgorde                           Bron: http://www.amsterdam2000.nl/zuidelijkew...
0-01-41                Registratieplicht voor joden.5-02-41                Artsen moeten opgeven of zij van joodse bloede ...
01-01-42   Joden mogen geen niet-joods huishoudelijk personeel meer hebben.09-01-42   Openbaar onderwijs is voor joden ver...
12-05-42         Joden mogen geen rekening meer hebben bij de postgiro dienst.29-05-42         Joden mogen niet meer visse...
16-01-43         De eerste joden komen in Vught aan.21-01-43         Ontruiming van het joodse krankzinnigengesticht Het A...
Gedeporteerde en niet meer teruggekeerde Joden uit SittardLijst samengesteld door gemeente-archivaris Offermans en gepubli...
24   Horn                  Alfred Moritz Nathan   19-05-188425   Horn-Rosenberg        Eva                    03-05-189726...
44   Wolf              Herman          14-02-189545   Wolf-Franken      Regina Elisa    11-07-189546   Wolf              H...
65   Windmuller-Hoffmann   Bernardine               13-11-187766   Zondervan             Benoit                   05-09-18...
86    Sassen               Herman           21-08-190787    Sassen-Lindeman      Betje            16-12-191388    Sassen  ...
102   Schellevis-Goudsmit         Jansje           03-10-1886103   Schellevis                  Barend           26-07-1913...
Heel lang blijft het ‘normale’ leven doorgaan, ook   al verdwijnen en meer en meer leven van dejoodse gemeente, tot de bla...
Augustus 1940: 77 families…
Juli 1942: 64 families…
Augustus 1942: 45 families…
October 1942: 33 gezinnen…
April 1943: 0 gezinnen….
Meeste Sittardse joden kort na aankomst     vergast in Sobibor, een vernietigingskampDe
Voorbeeld vernietiging, Henri Zondervan
Enkele onderduikers overleven…
In de oorlogsjaren kwam een einde aan een gelukkige periode voor het joodseleven in Limburg. De nazi’s hebben ervoor gezor...
Joden anno nu… Gewoon, mensen, met  hun eigen(tijdse) sores…..
Gelukkig zijn de in de oorlog wél gereddearchivalia, bibliotheek en religieus materiaal    nog bewaard, én getuigenissen v...
Nog wat nazien of nalezen?http://members.home.nl/w.brasse/genealogie_joods_bronnen.htmwww.ehc.sittard-geleen.nlEn diverse ...
Joods leven in sittard.700 jaar
Joods leven in sittard.700 jaar
Joods leven in sittard.700 jaar
Joods leven in sittard.700 jaar
Joods leven in sittard.700 jaar
Joods leven in sittard.700 jaar
Joods leven in sittard.700 jaar
Joods leven in sittard.700 jaar
Joods leven in sittard.700 jaar
Joods leven in sittard.700 jaar
Joods leven in sittard.700 jaar
Joods leven in sittard.700 jaar
Joods leven in sittard.700 jaar
Joods leven in sittard.700 jaar
Joods leven in sittard.700 jaar
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Joods leven in sittard.700 jaar

661

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
661
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Joods leven in sittard.700 jaar

  1. 1. 700 jaar joods leven in Sittard
  2. 2. Opzet lezing Korte voorgeschiedenis van jodendom in Europa 1309, het begin in onze regio is triest… 16e – 17e eeuw: gewenst én vervolgd - Synagoge(s?) in Plakstraat 18e eeuw: - Synagoge in Molenbeekstraat - Begraafplaats Franse tijd, gelijkberechtiging begint - raadslid 19e eeuw, groei en emancipatie - anti-joods gedrag19e eeuw - Een nieuwe synagoge 20e eeuw: assimilatie en holocaust - Carnaval - Muziek - Taal - Wolf&Hertzdahl - AMDG - De vernietiging (Zondervan) - Nieuwe klappen: afbraak synagoges, begraafplaats - Toch overlevenden (Silbernberg) 21e eeuw: hoe nu verder
  3. 3. Geschiedenis Joden in Europa 313: Edict van Milaan, rechten joden ingeperkt 380: Theodosius, geen joodse ambtenaren 800: Karel de Grote, joden bevoordeeld 1096: eerste kruistocht, joden vermoord 1215: IV Lateranen, jodenhoed 1290: verdrijving uit Engeland 1306: verdrijving uit Frankrijk 1309: massamoord Born 1347…: pestepidemie, joden zondebok 1461: tijdelijke verdrijving uit Gulik 1492: verdrijving uit Spanje 1497: verdrijving uit Portugal
  4. 4. Organisatie Joden in middeleeuwen Lokale, synagogale gemeenschappen Geen toegang tot gilden: daarom bijvoorbeeld in handel en geldlening (vgl Lombarden) Positie t.a.v. adel en geestelijkheid: - Adel: bescherming tegen betaling (nuttig ivm geldverkeer) - Geestelijkheid: anti-joods (moordenaars van Jezus)
  5. 5. Joods leven in Limburg De sporen van joods leven in Limburg gaan ruim 700 jaar terug. In Maastricht bestond al vóór 1295 een synagoge mét mikwe, gelegen in de Platea Judeorum (de Jodenstraat). Als gevolg van pogroms verdwenen de joden uit Limburg. De pogroms begonnen in 1309 (Born) en culmineerden als gevolg van de pest-epidemie na 1349. Tussen 1350 en 1600 verbleven er weinig joden in het huidige Limburg. Als gevolg van de territoriale versnippering van wat nu Limburg is verschilde het beleid ten aanzien van de joden van gebied tot gebied. In de Oostenrijkse delen van Limburg hield men zich streng aan het uitwijzingsplakkaat van Alva uit 1570. Dit in de Spaanse tijd ontstane decreet bleef van kracht, zodat zich geen joden konden vestigen in de Opper-Gelderse steden Roermond en Venlo. Daarom trokken de joden naar het Gulikse en Staatse zuiden, waar te Sittard en Heerlen de eerste joodse vestigingen in de nieuwe tijd ontstonden. Daarnaast kwamen er kleine vestigingen langs de handelsroutes tussen Rijn- en Maasland en aan de wegen langs de Maas. Maastricht hield haar poorten echter gesloten. Pas met de komst van de Fransen in 1794 werden de joden wettelijk gelijkgesteld en werden de toelatingsverboden en beperkingen opgeheven. Toen konden er joodse gemeenten ontstaan in Maastricht, Roermond en Venlo. Verder waren er reeds kleine joodse gemeenten in Eijsden, Meerssen, Vaals, Valkenburg, Gulpen, Heerlen, Beek, Sittard, Grevenbicht en Gennep. In de loop van de negentiende en twintigste eeuw ontstond er een bloeiende joodse gemeenschap in Limburg.(Kunnen 2003)
  6. 6. 1309 – 2009herdenking massamoord joden te Born
  7. 7. In regio in 13e eeuw al joden, mogelijk eerder.In 1215 op het Concilie van Lateranen bepaald dat de joden als kenteken een spitse hoed moesten dragen. Later een gele ring.
  8. 8. In Born in 1309 door bendes die een kruistocht wilden organiseren het kasteel afgebrand, nadat daar 110 joden uit de omgeving hun toevlucht hadden gezocht bij de vertegenwoordiger van de landsheer, Jan van Valkenburg. In andere plaatsen, bijvoorbeeld Jemappes werden ze wel gered doorbescherming van de hertog van Brabant, elders ook door bisschoppen of kloosters
  9. 9. Kroniek van Tiel
  10. 10. In Duitsland, Brabant,Vlaanderen en Henegouwen enHolland heeft in 1309 een grote menigte mensen zich met het Kruis getooid en overal in delanden vele joden vermoord. Zij hebben het kasteel Bornverwoest, waarbij 110 joden zijn vermoord.
  11. 11. 15e en 16e eeuw Rond 1420 stierf de lijn der Gulikse hertogen uit en erfde het “huis Berg‘ de goederen en het land. In 1461 werden de joden uit het land van Jülich uitgewezen. Niet erg veel later kon men toch weer terugkeren, want in 1514 werd in Gulik door Hertog Johann III bepaald dat de joden een gele ring op hun kleding moesten dragen. Tot het Land van Gulik hoorden onder meer Sittard, Broeksittard, Munstergeleen, Born en Grevenbicht. Volgens een Sittardse kroniek bestond begin 16e eeuw al een synagoge in de Plakstraat (huisnummers 6 en 8). De gemeenschap zou tussen de vijf en tien gezinnen moeten tellen, maar mogelijk kerkten ook joden uit omliggende plaatsen daar. De hertog van Gulik verbood in 1554 joden zich in zijn land op te houden, maar het is zeer de vraag in hoeverre hieraan gehoor is gegeven. In elk geval werd vanaf 1582 te Sittard weer een groep joodse slagers vermeld.
  12. 12. 17e eeuw, Vanaf 1595: Geleitschein, soort vrijbrief (tegen betaling…) min of meer vergelijkbaar met pachtovereekomsten, voor 6, 12 of 16 jaar… Vanaf ca 1620 weer langzaam enkele joodse gezinnen in de stad Geen Geleitschein? Dan ‘pack-’ of ‘betteljuden’
  13. 13. 18e eeuw Vanaf 1715 begrafenissen op joodse begraafplaats op voormalig fort Sanderbout
  14. 14. 18e eeuw In 1725 toestemming van de hertog om een huissynagoge te vestigen Krefeld van oudsher hoofdplaats voor onze regio
  15. 15. Franse Tijd Gelijkberechtiging, meteen al een raadslid - Moses Levy Registers van naamsaanneming van Sittard verloren gegaan Toename sterk: In 1794: 49 joden, in 1808: 72 Toch discriminatie: aanvragen van patenten (alleen in departement v.d. Roer) - 8 slagers, 4 paardenhandelaren, 2 handelaren in stoffen, 2 opkopers - Namen: Rosendahl, Hertz, Hertzdahl, Levenbach, Grünefeld, Fränkel, Egger, Sternheim, Goldstein, Waldhausen, Horn, Hartog, Silbernberg…
  16. 16. Register van naamsaanneming verloren…
  17. 17. Volkstelling 1799 Roerdepartement, Arrondissement Aachen, Kanton Sittard: Joodse inwoners.(naar "Monografieën uit het Land van Sittard" deel 3)Volgnr.: naam: leeftijd: beroep: kinderen onder 12: Sinds wanneer in Sittard (aantal jaren)(* aantal jaren in deze plaats woonachtig)Sittard (binnenstad)154Hertz Hertzdahl 36 Boucher 2kk ook genoemd Rosendahl 1 jaar in Sittard155 Lena - 34 Femme 8 jaar in Sittard156Beer Hertzdahl 36 Frere ook genoemd Rosendahl157Finke Hertzdahl 20 Servante158Judith Hertzdahl 18 Servante203Moises Hertzdahl 52 Md (Marchand) geboren204Lena Sandi 55 Femme205Barme. Hertzdahl 19 Fils206Zara Hertzdahl 17 Fille207Hertz Hertzdahl 15 Fils208 Ester Wolff 16 Pensionair 4 jaar in Sittard209 Rachel - 17 Servante 4 jaar in Sittard270Levi Hertzdahl 47 Frippier (uitdrager) 2kk ook genoemd Rosendahl geboren271Judith Gampers 44 Femme 23 jaar in Sittard272Veronica Hertzdahl 16 Fille273Meijer Hertzdahl 13 Fils458Abraham Lezer 45 - 11jaar in Sittard459Mar.Ann. Hertzdahl 29 Femme642Salmon Moises 59 Boucher = Sternheim 39 jaar in Sittard
  18. 18. 661Godschalk Levij 77 - 1kk = familie Horn geboren662 Marianne 50 31 jaar in Sittard663 Leib Levy 27 Fils664Samson Levy 15 Fils665Rachel Levy 18 Fille686Salmon Hertz 58 Boucher 34 jaar in Sittard687 Sara Levy 56 Femme688Compel. Hertz 24 Fils689Vechel? Hertz 29 Fille 1kk690 Siporn 24 Femme 1kk691 Moises 30 Dominisque 1kk 2 jaar in Sittard692 Sibille 27 Servante 3 jaar in Sittard883Moises Levij 53 Boucher = familie Levenbach 26 jaar in Sittard884Hend. Levij Eger 44 Femme885 Jos. Levij 20 Fils886 Ab. Levij 16 Fils887 Sal. Levij 14 Fils888 Bill. Levij 22 Fille965Leib. Joachim 42 Marechand = Joachim Grünefeld 8 jaar in Sittard966 Sibil Levij 48 - 25 jaar in Sittard967 Gertr. Levij 19 Fille (stiefdochter)968 Dan. Levij 15 Fils (stiefzoon) = familie Egger(969Helene Meijers** 17 Servante)__________________41 + 7 kk = 48 Joden (in 1806 werden 72 geteld)
  19. 19. 19e eeuw Groei en emancipatie - Beroepen: in 1849: 16 kooplieden, 8 slagers, 2 kramers, 2 modenisten, 1 blikslager, 1 kleerverkoper, 1 horlogier, 1 onderwijzer, 1 veearts - Emancipatie vordert, maar wel pesterijen zo nu en dan, met name rondom religieuze feesten: HEP HEP (Hierosolyma est perdita = Jeruzalem is verloren gegaan..) - Nieuwe synagoge in 1853, vanwege gestage groei naar ca 150 leden van de gemeente - Opnieuw nauwe banden met opperrabbinaat Krefeld na ‘affaire’ Landsberg, opperrabbijn van Limburg
  20. 20. 20e eeuw Assimilatie en holocaust - Joden namen volledig deel aan samenleving, sterk aangepast aan omgeving: - Lid van fanfare, harmonie, Swentibold, Carnaval (Marotte)… - Ad Majorem Dei Gloriam in notulenboek, erg katholiek… - Versierden zelfs de processieroute mee - Taal nog deels jiddish - Wolf&Hertzdahl voorbeeld van succesverhaal - De vernietiging (Zondervan) - Toch overlevenden - Na de oorlog nieuwe klappen: afbraak synagoges, ruiming begraafplaats
  21. 21. AlfredHorn als Zefke MolsCarnavalca 1930
  22. 22. Ad Majorem Dei Gloriam
  23. 23. Jiddisch Zittesj
  24. 24. Handelsgeest: voorbeeld Kledingimperium Hertzdahl…
  25. 25. Wolf&Hertzdahl
  26. 26. De holocaust
  27. 27. Anti-Joodse maatregelen in chronologische volgorde Bron: http://www.amsterdam2000.nl/zuidelijkewandelweg/tijdtijn/razzias2.htm Website: The Holocaust: Lest we forget15-05-40 De Nederlandse Strijdkrachten leggen de wapens neer en geven zich over aan de binnenvallende Duitse troepen. Geleidelijk aan zal land en bevolking in grote duisternis vallen.01-07-40 Joden moeten de luchtbescherming verlaten.06-09-40 De Secretarissen-Generaal van de diverse Overheids Departementen beloven geen joden meer in overheidsdienst te benoemen.05-10-40 Overheidspersoneel moet Ariër-verklaring tekenen.22-10-40 Joodse ondernemingen moeten zich melden bij de Wirtschaftsprüfstelle.21-11-40 Aankondiging gaat uit, waarbij joden uit hun overheidsfuncties worden ontheven.
  28. 28. 0-01-41 Registratieplicht voor joden.5-02-41 Artsen moeten opgeven of zij van joodse bloede zijn of niet.3-02-41 Vorming van de Joodse Raad voor Amsterdam.2 en 23-02-41 Razzias in Amsterdam.2-03-41 Verordening betreffende de benoeming van een Verwalter - (Duitse) Beheerder in joodse bedrijven.1-03-41 Oprichting van de Zentralstelle für jüdische Auswanderung - Centraal Kantoor voor Emigratie van Joden.1-04-41 Het eerste nummer van het Joods Weekblad verschijnt.1-05-41 Joden mogen maar beperkt werkzaam zijn in vrije beroepen. Joden worden verplicht om hun radiotoestellen in te leveren.4-06-41 Bewegingsvrijheid van joden wordt beperkt1-06-41 Weer razzia op joden in Amsterdam.8-08-41 Verordening inzake joods geldelijk vermogen en grondbezit.1-09-41 Joodse kinderen moeten naar aparte, Joodse, scholen.5-09-41 Plakkaten met opschriften "Verboden voor Joden" verschijnen. Joden mogen geen bezoeken meer brengen aan parken, dierentuinen, cafés, restaurants, hotels, pensions, schouwburgen, cabarets, variétés, bioscopen, sportinrichtingen, concerten, openbare bibliotheken, leeszalen of musea.7 en 08-10-41 Razzias op joden in de Achterhoek, Arnhem, Apeldoorn en Zwolle.1-11-41 Joden moeten verenigingen waar ook niet-joden lid van zijn verlaten.3-11-41 In Amsterdam worden joodse markten ingericht.7-11-41 Joden mogen zonder verlof of reisvergunning niet meer reizen of verhuizen.
  29. 29. 01-01-42 Joden mogen geen niet-joods huishoudelijk personeel meer hebben.09-01-42 Openbaar onderwijs is voor joden verboden.10-01-42 Eerste joden vertrekken uit Amsterdam naar speciale joodse werkkampen in Nederland.17-01-42 Zaandamse joden moeten naar Amsterdam verhuizen. Begin van de concentratie van joden in het Judenviertel - Joden kwartier in Amsterdam.23-02-42 Autorijden voor joden verboden. Persoonsbewijzen voor joden moeten van een "J" voorzien zijn.25-03-42 Joden mogen niet meer met niet-joden trouwen, Buitenechtelijke seksuele omgang met niet-joden zal zwaar gestraft worden.26-03-42 Het is verboden huisraad uit woningen van joden te verwijderen.24-04-42 Een groot aantal joodse slagerijen moet sluiten.
  30. 30. 12-05-42 Joden mogen geen rekening meer hebben bij de postgiro dienst.29-05-42 Joden mogen niet meer vissen en kunnen geen visakte meer aanvragen.05-06-42 Volledig reisverbod voor alle joden.12-06-42 Joden mogen geen groenten in niet-joodse winkels kopen. Elke sport voor joden is verboden.26-06-42 De Joodse Raad wordt ingelicht over deportatie van Joden naar het Oosten.30-06-42 Joden mogen na 20.00 uur s avonds niet meer op straat zijn. Zij mogen niet meer fietsen.06-07-42 Telefoneren voor joden verboden, joden mogen niet meer by niet-joden op bezoek.15-07-42 De eerste deportatie trein met 1137 slachtoffers vertrok vanuit Hooghalen naar Birkenau.17-07-42 Een groot aantal straten in Den Haag en Scheveningen wordt voor joden verboden. Joden mogen slechts winkelen tussen 3 en 5 uur s middags.31-07-42 Joden mogen niet meer in kapsalons komen08-1942 Joden in Nederland gedurende de gehele maand augustus aan razzias onderworpen op 2 augustus worden Katholiek geworden joden opgepakt. Daaronder Edith en Rosa stein (in Echt) en Louise Löwenfels (in Geleen) Op 25 augustus worden alle arbeidsgeschikten (tussen 16 en 60 jaar) opgepakt om te gaan ‘werken’.08-09-42 In Den Haag mogen joden niet meer op publieke banken zitten.15-09-42 Studieverbod voor joodse studenten.02 en 03-10-42 Razzias op joodse werkkampen.November 1942 Razzia’s in Limburg op huizen, velen worden opgepakt
  31. 31. 16-01-43 De eerste joden komen in Vught aan.21-01-43 Ontruiming van het joodse krankzinnigengesticht Het Apeldoornse Bos.05-02-43 Joden mogen geen brieven of verzoekschriften aan Duitse instanties zenden. Alle post moet via de Joodse Raad gaan.04-1943 De joden uit de provincie Noord Brabant moeten zich naar het Kamp Vught begeven.7/8 april 1943 Alle Limburgse oudere en zieke joden worden op transport gesteld05-05-43 Brief van dr. Harster, SS-Brigadeführer und Generalmajor der Polizei, betreffende de eindoplossing van het jodenvraagstuk. Algemene richtlijn: De Reichsführer SS Heinrich Himmler wenst dat in de loop van dit jaar zoveel joden als menselijkerwijs mogelijk is, naar het Oosten op transport worden gesteld26-05-43 Grote razzia op joden in Amsterdam.20-06-43 Weer grote razzia op joden in Amsterdam.29-09-43 Laatste grote razzia op joden in Amsterdam.12-1943 Er wordt een begin gemaakt met het oproepen van gemengd gehuwde joden voor werkkampen. Het joodse vraagstuk in Nederland wordt beschouwd als opgelost.
  32. 32. Gedeporteerde en niet meer teruggekeerde Joden uit SittardLijst samengesteld door gemeente-archivaris Offermans en gepubliceerd in "Sittard in Crisis- en Oorlogstijd" door A.E.L. Jonkergouw.Zie opmerkingen onderaan de lijst. Naam Voornamen Geboren1 Van Blijdenstein Nathan Bernhard 05-08-18712 Van Blijdenstein-Kransberg Sophia 08-07-18843 Claessens Jozef 22-03-19074 Claessens-Hirsch Cilly 15-12-19075 Colthof Levie 03-10-18906 Colthof Rozina 24-06-19187 Schlesinger Alexander 26-12-19128 Goldsteen-Lebenstein Elfriede 08-04-19139 Golstein August 27-05-188110 Golstein Wilhelmina 23-11-187011 Gotz Jacob Ralf 01-11-191312 Hertz Joseph 26-07-188413 Hertz-Isaac 17-09-185914 Hertz Salli 27-03-187315 Hertz-Seligmann Bertha 03-07-187716 Hertz Louis 14-03-190617 Hertz Siegfried 30-01-191518 Hertz Jacob Jacques 21-02-191919 Hertz Philip 17-03-187020 Hartog Gudula Rozette 02-04-190821 Heumann Albert 08-04-189222 Heumann-van Dijk Sara 17-04-188823 Heumann Emanuel Victor 25-06-1932
  33. 33. 24 Horn Alfred Moritz Nathan 19-05-188425 Horn-Rosenberg Eva 03-05-189726 Horn Leopold 08-04-192127 Horn Oscar 22-05-192228 Horn Rudolph Leopold 04-03-193729 Horn Sientje 15-09-192630 Horn Eduard 29-01-189631 Horn-Windmuller Pauline 28-04-190232 Horn Leopold Ludwig 28-05-193033 Kassel-Gerechter Irma Laura 10-07-190434 Koopman Benjamin 27-07-187635 Koopman-Mok Sara 06-08-187536 Koopman Elisabeth 27-12-190637 Koopman Sara 21-04-193138 Lebenstein-Rübsteck Johanna 29-07-187739 Lebenstein Julie Irma 05-04-191140 Stein-Salomon Lilly 27-03-188141 Stein Brunetta 15-09-190342 Spreekmeester Jacob Marcus 19-06-190343 Weiss-Rathheim Erna 12-08-1902
  34. 34. 44 Wolf Herman 14-02-189545 Wolf-Franken Regina Elisa 11-07-189546 Wolf Hermonius 27-08-192747 Wolf Maurits Levie 09-08-192648 Wolf Silvain 07-10-190249 Wolff Abraham 03-12-186850 Wolff-Wolff Bertha 20-04-187551 Wolff Romain 31-07-190652 Wolff Sylvain 24-11-189753 Wolff Herman 13-11-189654 Wolff-Koopman Rozette 11-10-190055 Wolff Benjamin 11-08-193656 Wolff Isaac 27-10-192857 Wolff-Michaelis Martha 15-12-186558 Wolff Max 24-01-188059 Wolff-Serphos 24-10-188860 Wolff Dini 20-02-192361 Wolff Sigmond 26-10-188762 Wolff Hedwig 08-10-189263 Wolff Ida 25-04-189664 Wolff Rosalia 16-10-1885
  35. 35. 65 Windmuller-Hoffmann Bernardine 13-11-187766 Zondervan Benoit 05-09-189667 Zondervan-Hertz Estella 04-10-189268 Zondervan Hermine 20-01-193169 Zondervan Henri 31-05-189870 Zondervan-Schloss Gertrude Maria Johanna 07-07-190171 Zondervan Herman Benoit 10-10-193572 Zondervan Ivonne Ruth 01-10-193173 Zondervan Jozef 20-10-185674 Moses Albert 22-09-189075 Pakula Chaim 27-05-189576 Pakula Hella 04-08-192177 Pakula-Pakula Lipsza 26-04-189678 Pakula Ida 25-11-192279 Pakula Siegfried 02-10-192680 Van Praag Mayer Marcus 16-05-187181 Van Praag-Moses Aaltje 25-04-187082 Renberg-Wolff Selma 04-01-189483 Renberg Alex 10-02-192484 Rosenberg Ascher gen. Lehmann 18-04-186685 Rosenberg-Rosenberg Elle 13-04-1871
  36. 36. 86 Sassen Herman 21-08-190787 Sassen-Lindeman Betje 16-12-191388 Sassen Salomon 28-01-193889 Sassen-Falkenstein Wilhelmine 08-06-187490 Sassen Isaak 14-02-188091 Sassen-Winter Laura 15-09-187792 Sassen Albert 01-01-192093 Sassen-Alexander Dorothea Julia 19-03-191594 Sassen Jacob Ernst 31-08-193695 Sassen Nathan Herman 12-08-194096 Sassen Joseph 10-05-187097 Sassen-Cahn Julia 01-02-186598 Sassen Joseph 10-12-190599 Sassen-Benedik Bertha 04-07-1903100 Sassen Carla 24-09-1933101 Sassen Jacques 09-01-1931
  37. 37. 102 Schellevis-Goudsmit Jansje 03-10-1886103 Schellevis Barend 26-07-1913104 Schellevis Mozes 02-03-1917105 Schellevis Rachel 15-10-1920106 Schwarz Albert 23-08-1876107 Schwarz-Wihl Hedwig 07-12-1879108 Silbernberg Philip 05-11-1902109 Sillbernberg-van der Stam Jenetta 07-09-1902110 Soesman Alphons 11-09-1872111 Soesman-Beesman Sara Josephina 11-11-1880112 Soesman Charles 14-01-1904113 Soesman Jules 20-12-1873114 Soesman-Kahn Mathilde 08-01-1877
  38. 38. Heel lang blijft het ‘normale’ leven doorgaan, ook al verdwijnen en meer en meer leven van dejoodse gemeente, tot de bladzijdes leeg blijven…
  39. 39. Augustus 1940: 77 families…
  40. 40. Juli 1942: 64 families…
  41. 41. Augustus 1942: 45 families…
  42. 42. October 1942: 33 gezinnen…
  43. 43. April 1943: 0 gezinnen….
  44. 44. Meeste Sittardse joden kort na aankomst vergast in Sobibor, een vernietigingskampDe
  45. 45. Voorbeeld vernietiging, Henri Zondervan
  46. 46. Enkele onderduikers overleven…
  47. 47. In de oorlogsjaren kwam een einde aan een gelukkige periode voor het joodseleven in Limburg. De nazi’s hebben ervoor gezorgd, dat het merendeel van dejoden in Limburg werd vermoord. Diegenen die deze verschrikking overleefden,hoefden de eerste jaren na de oorlog niet te rekenen op steun of sympathie van deniet-joodse Nederlanders en de Nederlandse overheid.De tijd van de wederopbouw was hard en steun ofSympathie kwam pas geleidelijk op gang. SlechtsDoor enorme wilskracht was het mogelijk, dat degedecimeerde joodse gemeenschap na de oorlogde draad weer kon oppakken. Kort was devreugde van de bevrijding, vanwege het niet teverdringen besef van de diepe wonden die de oorloghad geslagen. Mannen, vrouwen en kinderen, somshele families waren weggevoerd en niet teruggekeerd. Desondanks is menvoortgegaan en heeft de joodse gemeente moed geput uit geloofsovertuiging entraditie. Thans wonen er in héél Limburg nog slechts ongeveer honderd joden en iser nog maar één joodse gemeente. Deze gemeente houdt haar diensten in de fraaigerestaureerde synagoge in Maastricht.(Kunnen 2003)
  48. 48. Joden anno nu… Gewoon, mensen, met hun eigen(tijdse) sores…..
  49. 49. Gelukkig zijn de in de oorlog wél gereddearchivalia, bibliotheek en religieus materiaal nog bewaard, én getuigenissen van overlevenden, met daarin de verhalen van hun overleden familie… 10232. Auteur/Hoofdwoord: Wijnperle, Nathan Titel: Zou ik het willen overdoen? Het levensverhaal van een joodse overlevende / Nathan Wijnperle ; met inl. en medew. van Jac Lemmens . - Sittard : Stichting Charles Beltjens, 1996
  50. 50. Nog wat nazien of nalezen?http://members.home.nl/w.brasse/genealogie_joods_bronnen.htmwww.ehc.sittard-geleen.nlEn diverse boeken en tijdschriften, naastnatuurlijk internet…..
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×