Nutrition and Digestion<br />Hoofdstuk 34<br />1<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />
Voeding<br />Deel 1<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />2<br />
Wat hebben dieren nodig?<br />Dieren maken energie m.b.v.<br />voedsel<br />zuurstof<br />Dieren bouwen lichamen m.b.v.<br...
Voedseleisen<br />Dieren zijn heterotroof<br />hebben voedsel nodig<br />waarom? 3 redenen….<br />brandstof = chemische en...
Verschillende diëten<br />Alle dieren eten andere organismen<br />Herbivoor<br />eten met name planten<br />gorillas, koei...
Verschillende diëten<br />Adaptaties<br />Specialisatie tanden<br />Lengte maagdarmkanaal<br />Aantal + grootte maag<br />...
Tanden<br />Carnivoor<br />grote hoektanden<br />scherpe kiezen<br />Herbivoor<br />scherpe snijtanden<br />grote, brede m...
Lengte maagdarmkanaal<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />8<br />Carnivoren<br />kort maagdarmkanaal<br />eiwit ma...
Vertering<br />Deel 2<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />9<br />
Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />10<br />
Voedsel verwerken<br />Opname<br />Verteren<br />mechanisch bewerken<br />kleiner maken van voedsel<br />chemisch bewerken...
Verteringsstelsels<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />12<br />
Verteringsstelsel mens<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />13<br />
Processen en structuren<br />Beweging en controle<br />peristaltiek<br />voedsel voorwaarts duwen d.m.v. golven van (gladd...
Slikken (en niet stikken..)<br />Strotklepje (epiglottis)<br />probleem: ademhalen en slikken via hetzelfde kanaal<br />sl...
Mond<br />mechanische bewerking<br />tanden<br />voedsel verkleinen<br />chemische bewerking<br />speeksel<br />speeksel a...
Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />17<br />Mond<br /><ul><li>voedselverkleinen
zetmeelafbreken
bacteriëndoden</li></li></ul><li>Maag<br />Functies<br />voedsel opslaan<br />≈ 2L voedsel<br />voedsel desinfecteren<br /...
Maagzweer<br />Gevolg van de sterke aantasting van de maagwand door pepsine<br />Veroorzaakt door stress?<br />Veroorzaakt...
Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />20<br />Mond<br /><ul><li>voedselverkleinen
zetmeelafbreken
bacteriëndoden</li></ul>Maag<br /><ul><li>bacteriëndoden
voedselopslaan
voedselafbreken
eiwittenafbreken</li></li></ul><li>Dunne darm<br />Functie<br />belangrijkste orgaan voor vertering en absorptie<br />chem...
Duodenum<br />1e deel van de dunne darm<br />zuur voedsel uit maag wordt vermengd met verteringssappen uit de volgende kli...
Alvleesklier<br />Enzymen<br />peptidasen<br />trypsine<br />trypsinogeen<br />chymotrypsine<br />chymotrypsinogeen<br />c...
Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />24<br />Mond<br /><ul><li>voedselverkleinen
zetmeelafbreken
bacteriëndoden</li></ul>Maag<br /><ul><li>bacteriëndoden
voedselopslaan
voedselafbreken
eiwittenafbreken</li></ul>Alvleesklier<br /><ul><li>eiwittenafbreken
zetmeelafbreken</li></li></ul><li>Lever<br />Functie<br />produceert gal<br />opgeslagen in galblaas<br />vetafbraak<br />...
Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />26<br />Mond<br /><ul><li>voedselverkleinen
zetmeelafbreken
bacteriëndoden</li></ul>Maag<br /><ul><li>bacteriëndoden
voedselopslaan
voedselafbreken
eiwittenafbreken</li></ul>Lever<br /><ul><li>produceert gal
vetafbraak</li></ul>Alvleesklier<br /><ul><li>eiwittenafbreken
zetmeelafbreken</li></li></ul><li>Enzymen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />27<br />
Bouw dunne darm<br />Absorptie door darmvlokken (villi) en microvilli<br />uitstulpingen darmwand<br />vergroting oppervla...
Absorptie nutrienten<br />Passief transport<br />water<br />Actief transport (eiwit pompen)<br />tegen concentratie gradie...
Absorptie nutrienten<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />30<br />
Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />31<br />Mond<br /><ul><li>voedselverkleinen
zetmeelafbreken
bacteriëndoden</li></ul>Maag<br /><ul><li>bacteriëndoden
voedselopslaan
voedselafbreken
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Hoofdstuk 34 - Audesirk

1,420

Published on

Voeding en vertering

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
1,420
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
28
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Hoofdstuk 34 - Audesirk

  1. 1. Nutrition and Digestion<br />Hoofdstuk 34<br />1<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />
  2. 2. Voeding<br />Deel 1<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />2<br />
  3. 3. Wat hebben dieren nodig?<br />Dieren maken energie m.b.v.<br />voedsel<br />zuurstof<br />Dieren bouwen lichamen m.b.v.<br />voedsel (voor bouwstenen)<br />aminozuren<br />suikers<br />vetten<br />nucleotiden<br />ATP (energie voor synthese)<br />3<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />voedsel<br />ATP<br />O2<br />
  4. 4. Voedseleisen<br />Dieren zijn heterotroof<br />hebben voedsel nodig<br />waarom? 3 redenen….<br />brandstof = chemische energie voor ATP-synthese<br />bouwstenen = koolstofbron voor synthese<br />essentiële voedingsstoffen = dat wat dieren niet kunnen maken<br />elementen (N, P, K, Fe, Na, K, Ca, …), NAD, FAD, etc<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />4<br />
  5. 5. Verschillende diëten<br />Alle dieren eten andere organismen<br />Herbivoor<br />eten met name planten<br />gorillas, koeien, konijnen, slakken, etc.<br />Carnivoor<br />eten andere dieren<br />haaien, haviken, spinnen, slangen, etc.<br />Omnivoren<br />eten planten en dieren<br />beren, mensen, wasberen, etc.<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />5<br />
  6. 6. Verschillende diëten<br />Adaptaties<br />Specialisatie tanden<br />Lengte maagdarmkanaal<br />Aantal + grootte maag<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />6<br />
  7. 7. Tanden<br />Carnivoor<br />grote hoektanden<br />scherpe kiezen<br />Herbivoor<br />scherpe snijtanden<br />grote, brede maalkiezen<br />Omnivoor<br />niet gespecialiseerd<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />7<br />
  8. 8. Lengte maagdarmkanaal<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />8<br />Carnivoren<br />kort maagdarmkanaal<br />eiwit makkelijker af te breken dan cellulose<br />Herbivoren en omnivoren<br />lang maagdarmkanaal<br />meer tijd om cellulose af te breken<br />symbiotische bacteriën in de darm<br />
  9. 9. Vertering<br />Deel 2<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />9<br />
  10. 10. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />10<br />
  11. 11. Voedsel verwerken<br />Opname<br />Verteren<br />mechanisch bewerken<br />kleiner maken van voedsel<br />chemisch bewerken<br />voedsel afbreken tot moleculen die geabsorbeerd worden<br />enzymen<br />Absorberen<br />absorberen via celmembraan<br />diffusie<br />actief transport<br />Verwijderen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />11<br />
  12. 12. Verteringsstelsels<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />12<br />
  13. 13. Verteringsstelsel mens<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />13<br />
  14. 14. Processen en structuren<br />Beweging en controle<br />peristaltiek<br />voedsel voorwaarts duwen d.m.v. golven van (gladde) samentrekkingen van lengte- en dwarsspieren in de wanden van het spijsverteringsstelsel<br />sfincter (sluitspier), reguleert het passeren van materiaal tussen de verschillende delen van het spijsverteringsstelsel<br />Klieren<br />speekselklieren, alvleesklier, lever & galblaas<br />afgifte verteringssappen (enzymen + vloeistof) <br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />14<br />
  15. 15. Slikken (en niet stikken..)<br />Strotklepje (epiglottis)<br />probleem: ademhalen en slikken via hetzelfde kanaal<br />sluit luchtpijp (trachea) af tijdens slikken<br />voedsel beweegt richting slokdarm (esophagus)<br />Slokdarm<br />beweegt voedsel richting maag d.m.v. peristaltiek<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />15<br />
  16. 16. Mond<br />mechanische bewerking<br />tanden<br />voedsel verkleinen<br />chemische bewerking<br />speeksel<br />speeksel amylase<br />enzym breekt zetmeel af<br />buffers<br />neutraliseren zuren om tandafbraak tegen te gaan<br />antibacteriële stoffen<br />doden van bacteriën in voedsel<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />16<br />
  17. 17. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />17<br />Mond<br /><ul><li>voedselverkleinen
  18. 18. zetmeelafbreken
  19. 19. bacteriëndoden</li></li></ul><li>Maag<br />Functies<br />voedsel opslaan<br />≈ 2L voedsel<br />voedsel desinfecteren<br />HCl = pH 2<br />doodt bacteriën<br />chemische bewerking<br />pepsine<br />enzym breekt eiwitten af<br />afgegeven als pepsinogeen<br />geactiveerd door HCl<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />18<br />Maar de maagbestaatookuiteiwit!<br />Waarombreektpepsine de maagnietaf?<br />
  20. 20. Maagzweer<br />Gevolg van de sterke aantasting van de maagwand door pepsine<br />Veroorzaakt door stress?<br />Veroorzaakt door bacteriële infectie!<br />Heliobacterpylori<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />19<br />
  21. 21. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />20<br />Mond<br /><ul><li>voedselverkleinen
  22. 22. zetmeelafbreken
  23. 23. bacteriëndoden</li></ul>Maag<br /><ul><li>bacteriëndoden
  24. 24. voedselopslaan
  25. 25. voedselafbreken
  26. 26. eiwittenafbreken</li></li></ul><li>Dunne darm<br />Functie<br />belangrijkste orgaan voor vertering en absorptie<br />chemische afbraak<br />enzymen<br />absorptie<br />6 meter lang<br />oppervlak: 300 m2<br />Structuur<br />3 onderdelen<br />duodenum/twaalfvingerige darm = meeste vertering<br />jejenum = absorptie voedingsstoffen & water<br />ileum = absorptie voedingsstoffen & water<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />21<br />
  27. 27. Duodenum<br />1e deel van de dunne darm<br />zuur voedsel uit maag wordt vermengd met verteringssappen uit de volgende klieren:<br />alvleesklier<br />lever<br />galblaas<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />22<br />
  28. 28. Alvleesklier<br />Enzymen<br />peptidasen<br />trypsine<br />trypsinogeen<br />chymotrypsine<br />chymotrypsinogeen<br />carboxypeptidase<br />procarboxypeptidase<br />pancreas-amylase<br />lipase<br />Buffers<br />HCO3- <br />verhoogt de zuurgraad<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />23<br />
  29. 29. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />24<br />Mond<br /><ul><li>voedselverkleinen
  30. 30. zetmeelafbreken
  31. 31. bacteriëndoden</li></ul>Maag<br /><ul><li>bacteriëndoden
  32. 32. voedselopslaan
  33. 33. voedselafbreken
  34. 34. eiwittenafbreken</li></ul>Alvleesklier<br /><ul><li>eiwittenafbreken
  35. 35. zetmeelafbreken</li></li></ul><li>Lever<br />Functie<br />produceert gal<br />opgeslagen in galblaas<br />vetafbraak<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />25<br />
  36. 36. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />26<br />Mond<br /><ul><li>voedselverkleinen
  37. 37. zetmeelafbreken
  38. 38. bacteriëndoden</li></ul>Maag<br /><ul><li>bacteriëndoden
  39. 39. voedselopslaan
  40. 40. voedselafbreken
  41. 41. eiwittenafbreken</li></ul>Lever<br /><ul><li>produceert gal
  42. 42. vetafbraak</li></ul>Alvleesklier<br /><ul><li>eiwittenafbreken
  43. 43. zetmeelafbreken</li></li></ul><li>Enzymen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />27<br />
  44. 44. Bouw dunne darm<br />Absorptie door darmvlokken (villi) en microvilli<br />uitstulpingen darmwand<br />vergroting oppervlak absorptie<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />28<br />
  45. 45. Absorptie nutrienten<br />Passief transport<br />water<br />Actief transport (eiwit pompen)<br />tegen concentratie gradient in<br />hierdoor kan veel meer geabsorbeerd worden dan door passief transport<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />29<br />
  46. 46. Absorptie nutrienten<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />30<br />
  47. 47. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />31<br />Mond<br /><ul><li>voedselverkleinen
  48. 48. zetmeelafbreken
  49. 49. bacteriëndoden</li></ul>Maag<br /><ul><li>bacteriëndoden
  50. 50. voedselopslaan
  51. 51. voedselafbreken
  52. 52. eiwittenafbreken</li></ul>Lever<br /><ul><li>produceert gal
  53. 53. vetafbraak</li></ul>Alvleesklier<br /><ul><li>eiwittenafbreken
  54. 54. zetmeelafbreken</li></ul>Dunne darm<br /><ul><li>afbraakeiwit
  55. 55. afbraak vet
  56. 56. afbraakzetmeel
  57. 57. afbraaknucleïnezuren
  58. 58. absorptienutriënten</li></li></ul><li>Dikke darm<br />Dunctie<br />terugresorptie water<br />ca. 9 liter verteringssap/dag<br />90% terugresorptie<br />te weinig terugresorptie?<br />diarree<br />teveel terugresorptie?<br />constipatie<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />32<br />
  59. 59. Darmflora<br />Onschadelijke, nuttige bacteriën leven in dikke darm<br />Escherichiacoli (E.coli)<br />veel gebruikt in wetenschappelijk onderzoek<br />bacteriën produceren vitamines<br />Vitamine K, biotine, foliumzuur, vitamine B<br />bacteriën produceren gassen<br />product van bacterieel metabolisme<br />methaan, H2S<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />33<br />
  60. 60. Endeldarm<br />Laatste sectie van dikke darm<br />verwijderen feces<br />onverteerd materiaal<br />vezels, cellulose<br />zouten<br />bacteriën<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />34<br />
  61. 61. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />35<br />Mond<br /><ul><li>voedselverkleinen
  62. 62. zetmeelafbreken
  63. 63. bacteriëndoden</li></ul>Maag<br /><ul><li>bacteriëndoden
  64. 64. voedselopslaan
  65. 65. voedselafbreken
  66. 66. eiwittenafbreken</li></ul>Lever<br /><ul><li>produceert gal
  67. 67. vetafbraak</li></ul>Alvleesklier<br /><ul><li>eiwittenafbreken
  68. 68. zetmeelafbreken</li></ul>Dunne darm<br /><ul><li>afbraakeiwit
  69. 69. afbraak vet
  70. 70. afbraakzetmeel
  71. 71. afbraaknucleïnezuren
  72. 72. absorptienutriënten</li></ul>Dikkedarm<br /><ul><li>absorptie water</li></li></ul><li>Regelingvertering<br />–<br />+<br />–<br />+<br />+<br />+<br />–<br />+<br />+<br />–<br />Gecoördineerd door zenuwstelsel en hormoonstelsel<br />Liver<br />Stomach<br />Proteins<br />Gastrin<br />Gallbladder<br />Gastricinhibitory<br />peptide<br />Parietalcells<br />Bile<br />Chiefcells<br />Pepsin<br />Pancreas<br />HCl<br />Duodenum<br />Acinarcells<br />Fats<br />Enzymes<br />CCK<br />Bicarbonate<br />Secretin<br />36<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />
  73. 73. omzetting & opslag<br />Deel 3 (niet in Audesirk!)<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />37<br />
  74. 74. Bouw lever<br />Opgebouwd uit leverlobjes<br />levercellen rondom centraal adertje<br />op elke hoekpunt:<br />tak poortader<br />tak leverslagader<br />galgang<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />38<br />
  75. 75. Bloedvoorziening lever<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />39<br />Leverslagader<br /> zuurstofrijk<br />glucoseconcentratie gelijkmatig<br />Leverader<br />zuurstofarm<br />glucoseconcentratie wisselend<br />Poortader<br />zuurstofarm<br />glucoseconcentratie wisselend<br />
  76. 76. Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />40<br />
  77. 77. Functies lever<br />Suikerstofwisseling<br />Vetstofwisseling<br />Eiwitstofwisseling<br />Bloedafbraak<br />Ontgifting<br />Uitscheiding<br />Opslag<br />Energieverbruik en warmteproductie<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />41<br />
  78. 78. Suikerstofwisseling<br />42<br />insuline<br />opname glucose uitbloed<br />lever zet glucose om in glycogeen<br />verzadigdgevoel<br />pancreas<br />hoog<br />sensor<br />Bloedsuikerspiegel (0,1%) <br />laag<br />sensor<br />afgifte glucose lever<br />hongersignaal<br />pancreas<br />glucagon<br />
  79. 79. Suikerstofwisseling<br />Zoogdierenregulerengebruik en opslag glucose<br />insulinereduceertbloedsuikerspiegel<br />afgegeven door alvleesklierwanneer de bloedsuikerspiegelboveneenzeker punt komt<br />stimuleertopname glucose door cellen en opslag van glucose (alsglycogeen) in lever en spiercellen<br />glucagonverhoogtbloedsuikerspiegel<br />afgegevendoor alvleesklierwanneer de bloedsuikerspiegelondereenzeker punt komt<br />stimuleertafbraak van glycogeenen afgifte van glucose aan het bloed<br />43<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />
  80. 80. Vetstofwisseling<br />Vorming van vet uit vetzuren & glycerol<br />Vorming van niet-essentiële vetzuren uit andere vetzuren, aminozuren of monosachariden<br />Afbraak vetten<br />Opslag vetten (tot 5% van het levergewicht)<br />effect alcohol…<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />44<br />
  81. 81. Eiwitstofwisseling<br />Vorming plasma-eiwitten<br />albumine, globuline, stollingsfactoren<br />Transaminering<br />vorming van niet-essentiële aminozuren uit andere aminozuren<br />lysine, methionine, tryptofaan kunnen NIET gemaakt worden<br />Desaminering<br />afbraak van aminozuren<br />NH2 wordt omgezet in ureum (afgevoerd in urine)<br />restant omgezet in glucose of verbrand in citroenzuurcyclus<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />45<br />
  82. 82. Bloedafbraak<br />Opruimen beschadigde of versleten rode bloedcellen<br />Hemoglobine<br />deels hergebruikt<br />deels omgezet in bilirubine<br />uitscheiding via gal<br />IJzer<br />opgeslagen in lever<br />als ion naar beenmerg<br />vorming nieuwe rode bloedcellen<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />46<br />
  83. 83. Ontgifting<br />Omzetting van schadelijke, lichaamseigen stoffen<br />ammoniak, bilirubine<br />Omzetting van geneesmiddelen, alcohol, drugs<br />wel accumulatie van zware metalen als kwik en lood<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />47<br />
  84. 84. Uitscheiding<br />Uitscheiding via gal van:<br />bilirubine<br />galzure zouten<br />cholesterol<br />Zie verder:<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />48<br />
  85. 85. Energieverbruik en warmteproductie<br />Veel stofwisselingsreacties in lever<br />gaan gepaard met warmteproductie<br />Temperatuur lever 39°C<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />49<br />
  86. 86. Opslag<br />Glycogeen<br />Vet<br />Bepaalde gifstoffen<br />vitamine A, D, K + vitamines uit B-reeks<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />50<br />
  87. 87. Einde<br />51<br />Sint Oelbertgymnasium - 2009/2010<br />
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×