Alternatief onkruidbeheer                                   Jan Van Bogaert voor het PCLT Roeselare                     21...
Waarom is het decreet er                                   gekomen?                                    Europese waterricht...
• Gevolgen van bestrijdingsmiddelen                     verontreiniging van:                     grondwater               ...
2008 Het derde actieprogramma                         Toepassing van de pesticidentoets verplicht voor                    ...
De samenwerkingsovereenkomst tussen het Vlaamse                                 gewest en de gemeenten                    ...
Overzicht van de samenwerkingsovereenkomst                                      van de Vlaamse gemeenten                  ...
Opdrachtgever voor de uitwerking van het                                           decreet.                     Het Depart...
Uitwerking en coördinatie door                                   de Vlaamse milieumaatschappij.Alternatief onkruidbeheer –...
De Vlaamse Milieumaatschappij                                            in samenwerking met                        Agents...
WWW.zonderisgezonder.be                                    Voor openbare besturenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare...
Openbare besturen                     Het Vlaamse Parlement besliste in 2001 om het gebruik van chemische bestrijdingsmidd...
Toepassing van de pesticidentoets verplicht voor locaties                                           van type 3            ...
Inhoud van de pesticidentoets:                                          De groenzones                                     ...
Gedoogde chemische gewasbeschermingsmiddelen                                          2011                          Risico...
Gedoogde chemische gewasbeschermingsmiddelen                                          2011                                ...
Gedoogde chemische gewasbeschermingsmiddelen                                          2011                      Gedoogde c...
Gedoogde chemische gewasbeschermingsmiddelen                                          2011                                ...
De chemische inventaris                                   Niet chemische inventarisAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoesela...
Het reductieplan van de gemeenten.                                            Stand van zaken.                            ...
Info inwoners via de website van de gemeente Beveren                                         www.beveren.be               ...
www.beveren.be                                   info over het milieubeleidsplan                         Info milieubeleid...
Info inwoners via het gemeentelijk informatieblad                               Info inwoners via infovergadering         ...
Voorstelling en de uitvoering van het veegplan.                                   Het veegplan van Sint-Niklaas.Alternatie...
Voordrachten                          beheer van verhardingen zonder pesticiden                            in de gemeenten...
Voordrachten gefinancierd door de watermaatschappij                                                           Provincie Oo...
Info van de overheid naar de gezinnen                             Overheidsinformatie voor de gezinnen:                   ...
Ongewenste planten op verharding                                   Milieuvriendelijk beheer                               ...
Ongewenste planten op halfopen verharding                      De impact van de bestrijding met chemische                 ...
De Velt campagne “Durf tuinieren zonder”                              Op 1-2-3 naar een ecotuin                         1:...
Nuttige adressen:                    •   Www.zonderisgezonder.be                    •   http://www.natuurenbos.be         ...
Welke kruidgroei tussen de                                 verharding                                   •Naargelang de lev...
Moeilijke soorten, veel planten met een                                rozet en penwortel.                         Goed aa...
Een overzicht van de meest voorkomende soorten                 100                  90                  80                ...
Straatgras                                             •Pionier                                             •Stresstoleran...
Canadese fijnstraal                                                 •Pionier                                              ...
Grote weegbree                                              •tredplant                                              •Geen ...
Basterd wederik soorten                                          •Pionier en ruigte                                       ...
Gewone melkdistel                                              •Eenjarig = veel zaden                                     ...
Klein kruiskruid                                              •Eenjarige pionier                                          ...
Madeliefje                                           •Graslandplant met                                           •Een ste...
gierstgras                                            •Graslandplant met                                            kruipe...
Smalle weegbree                                             •Graslandplant of                                             ...
schietwilg                                             •Pionier boom                                             •Geen pro...
Voorwaarden plantengroei                         Wat hebben planten nodig om te groeien?                 •zonlicht        ...
Hoe kunnen we plantengroei vermijden?                   •    Groeivoorwaarden          •   vermijden van plantengroei     ...
Betreding van 20x/dag                               De rust                      voldoende verbreken door                 ...
Plasvorming                                            op verharding voorkomen                      Invloed biologische fa...
Thermische onkruidbestrijding: warmteoverdracht en                                                    warmtetolerantie in ...
Het thermisch doden van de groeipunten bij                          planten varieert van soort tot soort.                 ...
Thermisch moeilijk te bestrijden                 •Grote weegbree                 •Absint                 •Paardenbloem    ...
Invloed type onkruid op warmteoverdracht door                           stroming van omgevingswarmte naar plant.          ...
Waarom leggen we verhardingen aan?                              •    intensieve betreding                              •  ...
Gesloten verhardingen:                                                    •Onderhoudsvriendelijk                          ...
Gesloten verhardingen:                                                   Enkel kruidgroei in voegen                       ...
open verhardingen                                                    •Meeste kruidgroei te verwachten                     ...
Preventieve                                                maatregelen                                              A. Ont...
1. betreding (ontwerp: ligging en breedte)                         -    verharding onderhouden is meer werk dan groenzone ...
Bij weinig betreding, geen verharding maar een gemaaid graspad.                    Beperkte betreding, dan groene verhardi...
Beperkte betreding, dan groene verharding:grasdallen                       Beperkte betreding, een voldoende smal padAlter...
Preventie en beheer chronologisch                               1. betreding (ontwerp: ligging en breedte)                ...
ophoping vermijden door                                                luwtes en niveauverschillen te vermijden           ...
materiaalkeuze aanpassen aan betreding                             Preventie en beheer chronologisch                      ...
3. Beheer vergemakkelijken door ontwerp                                         ontwerp is verantwoordelijk voor          ...
bereikbaarheid: goot in het midden van de straat                             Preventie en beheer chronologisch            ...
4. kwaliteit van uitvoering                                   aanleg en onderhoud is verantwoordelijk voor                ...
Onkruidwerende voegvullingen creëren ongunstige groeiomstandigheden                         •       Te zuur,              ...
Preventie en beheer chronologisch                               1. betreding (ontwerp: ligging en breedte)                ...
5. Beheer van organisch materiaal                                              veegbeheer is verantwoordelijk voor        ...
Preventie en beheer chronologisch                               1. betreding (ontwerp: ligging en breedte)                ...
Beeldklasse geeft gewenst eindbeeld weer                      • Klasse 1 : geen kruidgroei    • Klasse 2 : geringe kruidgr...
Mechanisch: frezen                   • woel t open verhardingen                                  om                   • bi...
Mechanisch: handgereedschap                                                       •   Schoffelen, hakken en krabben...    ...
Mechanisch: handgereedschap                         Mechanisch: handgereedschap                                           ...
Mechanisch: borstelen                                                    •   Bovengrondse delen verwijderen               ...
Op diverse types                              werktuigdragers                          Voor lijnvormige                   ...
Mechanisch: borstelen                                                              Bij onaangepaste borsteldruk:          ...
Mechanisch: bosmaaier met draad of borstelkop                           Werkt goed rond obstakels en op                   ...
Thermisch: branden                                                          •   za den (preventie!) en planten            ...
Thermisch                     Voordelen:                     • Op bijna alle verhardingen toepasbaar                     •...
Thermisch: stootbrander                                   •   Open vlam                                       veel rendeme...
Thermisch: branden                                                                           met vlam                    T...
Thermisch: stoom of heetwatermethode                    •   Werking ~ brander                    •   Met spuitlans of balk...
Thermisch: branden                                                                     •   Direct na branden: geen        ...
Welke methode waar?                    •   Afhankelijk van :                         • Soort verharding (gesloten, halfope...
Verhardingsty pe       Klasse   Preventie   Freq    Methode 1    Freq.   Methode 2    Freq.                               ...
Kruidbeheer in groenzonesAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare                                            86
Inhoud                    • Preventief                       – Inrichting                       – Beheer                  ...
Beplantingsconcept                    • Beplantingsconcept = successiestadium                       –   Stadium 1: pionier...
•   De natuur laat geen                    •   stukje aarde                    •   onbedekt,                    •   enkel ...
Successie in de natuur                                     • pioniersvegetatie                                   Successie...
Successie in de natuur                                     • pioniersvegetatie                                     • grasl...
1. planten uit eenzelfde successiestadium bij elkaar                          4 successie-stadia en afgeleiden in openbaar...
De pioniersvegetatie                                   Verstoren is de boodschap                                          ...
Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare                          94
Graslandplanten                    • Éénjarig                    • doorlevend                    • worteluitloper of penwo...
De graslandvegetatie                            Planten uit grasland – beheren door te maaien                             ...
Ruigtevegetatie                    Doorlevende planten die zich                    verspreiding door zaad en              ...
Ruigtevegetatie                         Planten uit ruigten – maaien met lage frequentie                                  ...
Bosvegetatie                               Struweel – en bosvegetatie                                    Bos en struweel –...
•   Kruidachtige bosplanten    •   Houtachtige bosplanten                         overwegend doorlevend          werpen sc...
Het gevolg van successie                 • onkruid bestaat niet, ongewenste kruidgroei wel                 • bodem verstor...
Onkruid bestaat niet, ongewenste kruidgroei wel                              Bodem verstoren leidt tot kruidgroei         ...
Bodem verstoren leidt tot kruidgroei                         • schoffelen            • bodem met rust laten               ...
Universele bodembedekkers bestaan niet                       •    De bodem bedekken met                       •    Planten...
Tijdelijke bodembedekking                                       is tijdelijk.Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare    ...
Wat is (on)kruid?                      Wat is (on)kruid of is het ongewenste                                   kruidgroei?...
213                                   Wat is ‘onkruid’?                        = plant die op een welbepaalde plaats niet ...
‘onkruid’: niet voor iedereen hetzelfde                     Kruidgroei is niet overal mogelijk.                        cen...
Kruid of onkruid?                                   Kruid of onkruid?Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare            ...
Kruid of onkruid?                                   Kruid of onkruid?Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare            ...
Kruid of onkruid?Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare                                              111
Kruid of onkruid?                                   Kruid of onkruid?Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare            ...
Kruid of onkruid?                                   Kruid of onkruid?Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare            ...
Beplantingsconcept                    • Stadium 1: Pioniersvegetatie                       – Accidenteel                 -...
Beplantingsconcept                    • Stadium 3: Ruigte                       – Overblijvende ruigteplanten             ...
Beplantingsconcept                    • Stadium 4: Bos en bosrand                       – Gelaagdheid binnen het bos      ...
Aandachtspunten bij de inrichting                    • Stadium 2: Grasland                       – Vanuit bestaande grasbe...
Aandachtspunten bij de inrichting                    • Stadium 3: Ruigte                       – éénlagig met kruidachtige...
Aandachtspunten bij de inrichting                    • Stadium 3: Ruigte                       – éénlaag met kruidachtigen...
Aandachtspunten bij de inrichting                    Uiterlijk van een plant vertelt veel over de omgeving waarin hij thui...
Aandachtspunten bij de inrichting                    • Stadium 3: Ruigte                        – Kritieke pijnpunten inza...
Aandachtspunten bij de inrichting                      Heb aandacht voor plantafstand   Plantdichtheid is crusiaal        ...
Aandachtspunten bij de inrichting                         Maak gebruik van tijdelijke                         hindernissen...
Beplantingsconcept                    • Stadium 4: bos en bosrand                       1. aandacht voor gelaagdheid      ...
Aandachtspunten bij de inrichting                    • Stadium 4: bos en bosrand                       – Struikenlaag     ...
Beplantingsconcept                    • Opbouw van de lagen                       – Kruidlaag                           • ...
Beplantingsmethode                     Aandacht habitus: verticale en horizontale gelaagdheid                     - Vertic...
Beplantingsmethode                      • Eindbeeld bij lagenopbouw: overzicht                               Beplantingsme...
Eindbeeld: traditioneel                                bosrandpatroon                             Eindbeeld: traditioneel ...
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert

1,323 views
1,168 views

Published on

Uiteenzetting van Jan Van Bogaert rond alternatief onkruidbeheer

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,323
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
21
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

PCLT demodag alternatief onkruidbeheer - presentatie Jan Van Bogaert

  1. 1. Alternatief onkruidbeheer Jan Van Bogaert voor het PCLT Roeselare 21 december 2001 Het decreet vermindering van bestrijdingsmiddelen Vanaf december 2001 •Vermindering gebruik van bestrijdingsmiddelen. •Voor openbare diensten. •Opmaak van een reductieprogramma. Vanaf 1 januari 2004 •Verbod op het gebruik van bestrijdingsmiddelen Voor gemeenten zonder reductieprogramma.Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 1
  2. 2. Waarom is het decreet er gekomen? Europese waterrichtlijn: Dat zegt dat de kwaliteit van het water de komende jaren moet verbeteren! Zuiver water is cruciaal voor al wat leeft ! Beleid van de overheid Het grootste deel van de bestrijdingsmiddelen gebruikt op verhardingen komt in het water terecht ! Bedoeling: 1. ↓ gebruik van bestrijdingsmiddelen moet dalen 2. ↓ milieuvervuiling vermindert 3. waterkwaliteit gaat erop vooruit Maar ook: 1. Informatieverstrekking 2. Sensibiliseren van bevolking 3. Voorbeeldfunctie van steden en gemeenten 4. Privésector hinkt nog achterAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 2
  3. 3. • Gevolgen van bestrijdingsmiddelen verontreiniging van: grondwater oppervlaktewater+verdamping bodem ( doden van nuttige schimmels en bacteriën) residu’s op groenten en fruit →kanker →vruchtbaarheidsproblemen →genetische afwijkingen →allergieën Gevolg van langdurige blootstelling aan kleine hoeveelheden vanuit landbouw en privé versus openbare besturen Het decreet vermindering van bestrijdingsmiddelen Met een reductieprogramma is er een afbouw mogelijk met gebruik van bestrijdingsmiddelen tot 2014 Financiële middelen via de samenwerkingsovereenkomst voor informatiecampagnes naar de inwoners toe.Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 3
  4. 4. 2008 Het derde actieprogramma Toepassing van de pesticidentoets verplicht voor locaties van type 3 5-sporenbeleid • sensibilisatie medewerkers • risico-evaluatie van gebruikte middelen • sensibilisatie burgers • beheer van verhardingen • beheer van groenzonesAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 4
  5. 5. De samenwerkingsovereenkomst tussen het Vlaamse gewest en de gemeenten Vlaamse gemeenten engageren zich tot samenwerking op verschillende niveaus.Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 5
  6. 6. Overzicht van de samenwerkingsovereenkomst van de Vlaamse gemeenten 88.3% van de Vlaamse gemeenten hebben een overeenkomst afgesloten. 85 gemeenten op basisniveau 1 187 gemeenten op onderscheidingsniveau 2 Overzicht van het engagement van de lokale overheden.Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 6
  7. 7. Opdrachtgever voor de uitwerking van het decreet. Het Departement Leefmilieu, Natuur en Energie (LNE) de centrale leefmilieuadministratie ven de Vlaamse overheid. Openbaar onderzoek tot 15 november 2012Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 7
  8. 8. Uitwerking en coördinatie door de Vlaamse milieumaatschappij.Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 8
  9. 9. De Vlaamse Milieumaatschappij in samenwerking met Agentschap voor Opleidingscentrum Natuur en Bos Inverde Vereniging Ecologische Leefwijze Vereniging Voor Openbaar Groen en Tuinieren Het draaiboek voor de afbouw van bestrijdingsmiddelen door openbare diensten.Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 9
  10. 10. WWW.zonderisgezonder.be Voor openbare besturenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 10
  11. 11. Openbare besturen Het Vlaamse Parlement besliste in 2001 om het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen voor het beheer van de openbare ruimte drastisch te verminderen. Dit principe werd vastgelegd in het Decreet houdende vermindering van het gebruik van bestrijdingsmiddelen door openbare diensten in het Vlaamse gewest. Er kon gekozen worden voor een nulgebruik vanaf 2004 of een stapsgewijze afbouw. Uiterlijk op 31 december 2014 moeten alle openbare ruimten pesticidenvrij beheerd en onderhouden worden. Op 1 juli 2009 rapporteerden al 10 gemeenten een nulgebruik. 2004 Grobbbendonk, Hasselt, Retie, Zelzate, Horebeke 2005-2008 Destelbergen, Drogenbos, Herstappe, Schelle 2009 Gent De openbare besturen die kiezen voor een stapsgewijze afbouw, mogen niet alle door de federale overheid (FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu) erkende producten gebruiken. Jaarlijks wordt door de Vlaamse Milieumaatschappij in januari de lijst gepubliceerd met de nog toegestane bestrijdingsmiddelen: de gedoogde producten. De probleemoplosser bevat heel wat informatie en tips om het openbaar domein pesticidenvrij te beheren. Rapportering Openbare besturen moeten jaarlijks volgende rapportering indienen: een inventaris van de gebruikte hoeveelheden chemische bestrijdingsmiddelen en/of alternatieve bestrijdingswijzen in de online inventaris pesticidengebruik. de pesticidentoets voor de omvormingsprojecten. de datum vanaf wanneer een openbaar bestuur een nulgebruik toepast over het volledige openbaar domein. De pesticidentoets – leidraad en rapporteringAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 11
  12. 12. Toepassing van de pesticidentoets verplicht voor locaties van type 3 Inhoud van de pesticidentoets: De verhardingAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 12
  13. 13. Inhoud van de pesticidentoets: De groenzones Checklist pesticidentoetsAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 13
  14. 14. Gedoogde chemische gewasbeschermingsmiddelen 2011 Risico analyse van de gedoogde producten. Aan de hand van de POCER-indicatorAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 14
  15. 15. Gedoogde chemische gewasbeschermingsmiddelen 2011 •Ongew enste dieren •Ongew enste planten •Ziekten en plagen •Niet gedoogde producten 2010- 2011Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 15
  16. 16. Gedoogde chemische gewasbeschermingsmiddelen 2011 Gedoogde chemische gewasbeschermingsmiddelen 2011Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 16
  17. 17. Gedoogde chemische gewasbeschermingsmiddelen 2011 Inventaris pesticidengebruik en de toegepaste alternatievenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 17
  18. 18. De chemische inventaris Niet chemische inventarisAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 18
  19. 19. Het reductieplan van de gemeenten. Stand van zaken. De uitwerking op lokaal niveauAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 19
  20. 20. Info inwoners via de website van de gemeente Beveren www.beveren.be Info over de samenwerkingsovereenkomst.Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 20
  21. 21. www.beveren.be info over het milieubeleidsplan Info milieubeleidsplan van de gemeente BeverenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 21
  22. 22. Info inwoners via het gemeentelijk informatieblad Info inwoners via infovergadering “Het veegplan van de stad.”Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 22
  23. 23. Voorstelling en de uitvoering van het veegplan. Het veegplan van Sint-Niklaas.Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 23
  24. 24. Voordrachten beheer van verhardingen zonder pesticiden in de gemeenten door Velt lesgevers. Vorming milieuvriendelijk beheer van verhardingen door Velt lesgevers aangeboden door de watermaatschappij.Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 24
  25. 25. Voordrachten gefinancierd door de watermaatschappij Provincie Oost-Vlaanderen Provincie Antwerpen Informatie film op de lokale televisiezender. Ik leef verstandig-magazine Van de Intercommunale Igemo omgeving MechelenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 25
  26. 26. Info van de overheid naar de gezinnen Overheidsinformatie voor de gezinnen: Ongewenste plantenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 26
  27. 27. Ongewenste planten op verharding Milieuvriendelijk beheer van verhardingen Open Halfopen GeslotenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 27
  28. 28. Ongewenste planten op halfopen verharding De impact van de bestrijding met chemische middelen.Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 28
  29. 29. De Velt campagne “Durf tuinieren zonder” Op 1-2-3 naar een ecotuin 1: Zonder is gezonder zonder gebruik van kunstmest of klassieke bestrijdingsmiddelen 2: Een natuurrijke tuin kringloop van groen en water, biodiversiteit en natuur in eigen tuin 3: Een ecologische tuin ecologische materialen, efficiënt water- en energiegebruik,... www.velt.beAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 29
  30. 30. Nuttige adressen: • Www.zonderisgezonder.be • http://www.natuurenbos.be • http://www.vvog.info/ • http://www.velt.be/Joomla/index.php • http://www.inverde.be/ De kruidgroei op verhardingAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 30
  31. 31. Welke kruidgroei tussen de verharding •Naargelang de levenscyclus: •Vooral doorlevende meerjarigen die vaak vegetatief vermeerderen: klaverzuring,paardenbloem, kweek •Enkele éénjarigen: bv. klein kruiskruid, Canadese fijnstraal, straatgras –Soorten met snelle generatieve reproductie –Soorten met gespreide of jaarrond zaadproductie : –Soorten met korte kiemingstijd –Lange afstands- windverspreiders Meer dan planten alleen HOGERE PLANTEN BLADMOSSEN KORSTMOSSENAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 31
  32. 32. Moeilijke soorten, veel planten met een rozet en penwortel. Goed aangepaste soorten. TREDPLANTEN DROOGTETOLERANTE SOORTENAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 32
  33. 33. Een overzicht van de meest voorkomende soorten 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Liggende vetmuur Canadese fijnstraal Paardenbloem Grote w eegbree Mossen •Pionier •Stresstolerant: •Geen problemen met •Lichtgebrek •Droogte •VoedingsbodemAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 33
  34. 34. Straatgras •Pionier •Stresstolerant: •Geen problemen met •Betreding Liggend vetmuur •Pionier •Stresstolerant: •Geen problemen met •Betreding •Droogte •voedingsbodemAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 34
  35. 35. Canadese fijnstraal •Pionier •Eenjarig = veel zaad •Geen problemen met •Droogte •voedingsbodem Paardenbloem •Graslandplant •met penwortel •Geen problemen met •Droogte •voedingsbodemAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 35
  36. 36. Grote weegbree •tredplant •Geen problemen met •betreding •voedingsbodem varkensgras •Pionier = veel zaden •Geen problemen met •betreding •voedingsbodemAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 36
  37. 37. Basterd wederik soorten •Pionier en ruigte •= veel zaden •Geen problemen met •Vochtige bodem •schaduwrijk •voedingsbodem Gewone hoornbloem •Pionier-grasland •Geen problemen met •Droge of natte bodem •voedingsbodemAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 37
  38. 38. Gewone melkdistel •Eenjarig = veel zaden •Geen problemen met •Droge of natte bodem •voedselrijk Gewoon struisgras •graslandplant •Geen problemen met •Droge of natte bodem •voedselrijkAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 38
  39. 39. Klein kruiskruid •Eenjarige pionier •Open ruimte •Geen problemen met •Droge of natte bodem Engels raaigras •graslandplant •Geen problemen met •Natte bodem •Verdichte bodemAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 39
  40. 40. Madeliefje •Graslandplant met •Een stevige •wortelrozet •Geen problemen met •Natte bodem •Verdichte bodem Zachte ooievaarsbek •Graslandplant •Geen problemen met •Zandige droge bodemAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 40
  41. 41. gierstgras •Graslandplant met kruipende wortelstokken •Geen problemen met •Warmte en vocht •C4 planten Witte klaver •Graslandplant •Geen problemen met •droge of natte bodem •Betreding •Zure bodemAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 41
  42. 42. Smalle weegbree •Graslandplant of •Open ruimte •Geen problemen met: •droge of natte bodem •Betreding veldbeemdgras •Graslandplant •Geen problemen met: •droge of natte bodem •Muren en betegelingAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 42
  43. 43. schietwilg •Pionier boom •Geen problemen met: •natte bodem bezemkruiskruid •Invasieve soort •Geen problemen met: •zoutAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 43
  44. 44. Voorwaarden plantengroei Wat hebben planten nodig om te groeien? •zonlicht •rust (geen verstoring) •voedingsbodem •waterAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 44
  45. 45. Hoe kunnen we plantengroei vermijden? • Groeivoorwaarden • vermijden van plantengroei – licht – Afschermen van licht – rust – voldoende betreding – organisch materiaal – ophoping vermijden van – En juiste zuurtegraad organisch materiaal – water – Zorgen dat er geen waterplassen kunnen vormen Door de bodem af te schermen van het licht met rolgrind in nidagravelplaten heeft kruid geen kans.Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 45
  46. 46. Betreding van 20x/dag De rust voldoende verbreken door regelmatige betreding. Ophoping van organisch matriaal vermijden door luwtes en niveauverschillen te vermijdenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 46
  47. 47. Plasvorming op verharding voorkomen Invloed biologische factoren op thermische bestrijding Hoe overleven onkruiden een thermische behandeling? Vermijden: Nat bladoppervlak Afscherming door andere plantdelen Tolerantie onkruidsoort Ligging groeipunten Ontw ikkelingsstadium: kiemlobstadium gevoeligst! Een w aslaag of beharing die bescherming bieden. Mate van verhouting/lignificatie Waterstatus Bladmorfologie: Bladbreedte en -stand (breedbladigen) BladdikteAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 47
  48. 48. Thermische onkruidbestrijding: warmteoverdracht en warmtetolerantie in relatie tot ligging groeipunten ° Afdoding bij Tcel >58°C : denaturatie en aggregatie Beschermd groeipunt van membraaneiwitten + dehydratatie door ° T<58°C verhoogde celpermeabiliteit IN DOORSNEDE UITWENDIG ZICHT GELEIDING HETE VLAM CONVECTIE HETE LUCHT STRALING IRfrarood CONDENSATIE STOOM GELEIDING HEET WATER TRANSPIRATIE STRALING Weinig beschermd groeipunt ° T>58°C GRASSPRUIT Bladschade bij te lage warmte dosering Za chte ooievaarsbek Li ggende vetmuur Ja cobskruiskruid Hopklaver Stra a tgrasAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 48
  49. 49. Het thermisch doden van de groeipunten bij planten varieert van soort tot soort. Gemakkelijk Moeilijk Zeer moeilijk Gemakkelijk thermisch te bestrijden •Kruiskruid •Duizendknoop soorten •Varkensgras •Vogelmuur •Ganzenvoet soorten •Kamille soortenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 49
  50. 50. Thermisch moeilijk te bestrijden •Grote weegbree •Absint •Paardenbloem •Straatgras •Vetmuur •Muurpeper Thermisch zeer moeilijk te bestrijden •Brandnetel •Kweekgras •Zevenblad •Paardenstaart •akkerdistelAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 50
  51. 51. Invloed type onkruid op warmteoverdracht door stroming van omgevingswarmte naar plant. Slechte warmteoverdracht Goede warmteoverdracht Dikke grenslaag: beharing, lage turbulentie Dikke cuticula Dunne grenslaag: geen beharing, hoge Dik blad turbulentie Dunne cuticula warmteoverdracoefficient Dun blad Vogelmuur Zachte ooievaarsbek Kruidbeheer op verhardingenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 51
  52. 52. Waarom leggen we verhardingen aan? • intensieve betreding • gebruiksgemak voor tafel, stoelen, fiets, rolstoel, kinderwagen ... • zware belasting: auto, vrachtwagen • modder, vocht, stof... indien onvoldoende gebruik: verkruiding Soorten verhardingen Gesloten Half-open OpenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 52
  53. 53. Gesloten verhardingen: •Onderhoudsvriendelijk •Duur • Geen waterinfiltratie mogelijk Asfalt, beton Gesloten verhardingen Kasseien met mortel opgevuldAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 53
  54. 54. Gesloten verhardingen: Enkel kruidgroei in voegen en overgangen ( goot, Asfalt, beton bermen, boordsteen) Halfopen verhardingen Betonstraatstenen ( •Duur in aanleg klinkers), betontegels, •Beperkte waterinfiltratie kasseien •Kruidgroei in de voegenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 54
  55. 55. open verhardingen •Meeste kruidgroei te verwachten •Goedkoop bij aanleg Grind, dolomiet, zand, •Water kan goed infiltreren steenslag,boomschors open verhardingen Maar ook: houtschors, houthakseling, rolkeien schelpenpad,…Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 55
  56. 56. Preventieve maatregelen A. Ontwerpfase B. Aanlegfase Zorgen dat kruiden niet kunnen groeien ! C. Onderhoudsfase Preventie en beheer chronologisch 1. betreding (ontwerp: ligging en breedte) 2. mogelijkheid tot ophoping vermijden (ontwerp van vorm, materiaalkeuze) 3. beheer vergemakkelijken (ontwerp van vorm) 4. kwaliteit van uitvoering, herstel (aanleg & beheer) 5. weghalen van organisch materiaal (veegbeheer) 6. weghalen van kruidgroei (kruidbeheer)Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 56
  57. 57. 1. betreding (ontwerp: ligging en breedte) - verharding onderhouden is meer werk dan groenzone onderhouden - is verharden noodzakelijk? - Indien 20x per dag betreden, dan blijft verharding kruidvrij - Indien minder betreding, dan verkruiding - groene verharding mogelijk? Waar mogelijk kiezen voor verhardingen met kruidgroeiAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 57
  58. 58. Bij weinig betreding, geen verharding maar een gemaaid graspad. Beperkte betreding, dan groene verharding: grasdallenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 58
  59. 59. Beperkte betreding, dan groene verharding:grasdallen Beperkte betreding, een voldoende smal padAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 59
  60. 60. Preventie en beheer chronologisch 1. betreding (ontwerp: ligging en breedte) 2. mogelijkheid tot ophoping vermijden (ontwerp van vorm, materiaalkeuze) 3. beheer vergemakkelijken (ontwerp van vorm) 4. kwaliteit van uitvoering, herstel (aanleg & beheer) 5. weghalen van organisch materiaal (veegbeheer) 6. weghalen van kruidgroei (kruidbeheer) 2. Mogelijkheid tot ophoping vermijden ontwerp is verantwoordelijk voor • luwtes en niveaus • aantal obstakels, ligging goten • materiaalkeuzeAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 60
  61. 61. ophoping vermijden door luwtes en niveauverschillen te vermijden ophoping vermijden aantal obstakels te beperkenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 61
  62. 62. materiaalkeuze aanpassen aan betreding Preventie en beheer chronologisch 1. betreding (ontwerp: ligging en breedte) 2. mogelijkheid tot ophoping vermijden (ontwerp van vorm, materiaalkeuze) 3. beheer vergemakkelijken (ontwerp van vorm) 4. kwaliteit van uitvoering, herstel (aanleg & beheer) 5. weghalen van organisch materiaal (veegbeheer) 6. weghalen van kruidgroei (kruidbeheer)Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 62
  63. 63. 3. Beheer vergemakkelijken door ontwerp ontwerp is verantwoordelijk voor • vlotte bereikbaarheid met machines • Gebruik de juiste passtukken Bereikbaar met borstels door afgeronde hoeken.Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 63
  64. 64. bereikbaarheid: goot in het midden van de straat Preventie en beheer chronologisch 1. betreding (ontwerp: ligging en breedte) 2. mogelijkheid tot ophoping vermijden (ontwerp van vorm, materiaalkeuze) 3. beheer vergemakkelijken (ontwerp van vorm) 4. kwaliteit van uitvoering, herstel (aanleg & beheer) 5. weghalen van organisch materiaal (veegbeheer) 6. weghalen van kruidgroei (kruidbeheer)Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 64
  65. 65. 4. kwaliteit van uitvoering aanleg en onderhoud is verantwoordelijk voor • voegen en voegmiddel • aansluitingen • herstel verzakkingen • opkuis na herstellingenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 65
  66. 66. Onkruidwerende voegvullingen creëren ongunstige groeiomstandigheden • Te zuur, • Te basisch • Te grofkorrelig, … werking vermindert door aanvoer van organisch materiaal links: onkruidwerende voegvulling, rechts: standaard brekerzand, 2 jaar na aanleg Onkruidwerend vermogen diverse voegvullingen ten aanzien van grote weegbree (Plantago major) 80% 40% 20% 10% 5% 0% Fijn wit Dansand® Dansand® Stonedust Kalksteen Kalksteen Kalksteen Rompox® zand Zeezand Porfier Porfier Easy 2-6.3 0-6.3 2-6.3 0-6.3 0-2Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 66
  67. 67. Preventie en beheer chronologisch 1. betreding (ontwerp: ligging en breedte) 2. mogelijkheid tot ophoping vermijden (ontwerp van vorm, materiaalkeuze) 3. beheer vergemakkelijken (ontwerp van vorm) 4. kwaliteit van uitvoering, herstel (aanleg & beheer) 5. weghalen van organisch materiaal (veegbeheer) 6. weghalen van kruidgroei (kruidbeheer)Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 67
  68. 68. 5. Beheer van organisch materiaal veegbeheer is verantwoordelijk voor • het al dan niet aanwezig zijn van organisch materiaal • Als preventieve maatregel, maar ook pas gekiemde kruiden te verwijderen Alternatieve methoden om kruiden te verwijderen mechanisch thermisch frezen branden maaien heet water handgereedschap stoom borstelenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 68
  69. 69. Preventie en beheer chronologisch 1. betreding (ontwerp: ligging en breedte) 2. mogelijkheid tot ophoping vermijden (ontwerp van vorm, materiaalkeuze) 3. beheer vergemakkelijken (ontwerp van vorm) 4. kwaliteit van uitvoering, herstel (aanleg & beheer) 5. weghalen van organisch materiaal (veegbeheer) 6. weghalen van kruidgroei (kruidbeheer) 6. Beheer van ongewenste kruidgroei kruidbeheer is verantwoordelijk voor • verwijderen van ongewenste kruidgroei • in functie van de gewenste beeldklasseAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 69
  70. 70. Beeldklasse geeft gewenst eindbeeld weer • Klasse 1 : geen kruidgroei • Klasse 2 : geringe kruidgroei • Klasse 3 : matige kruidgroei • Klasse 4 : zware kruidgroei Mechanische toepassingen op verhardingenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 70
  71. 71. Mechanisch: frezen • woel t open verhardingen om • bi j droog weer: uitdroging va n de wortels va n ongewenste kruidgroei • bi j na t weer: herstel i s mogelijk Mecha nisch: dolomietfrees, (rotor)eg Voordelen: • Resultaat direct zichtbaar • Stabiliteit blijft gewaarborgd Nadelen: • stofhinder bij droog weer • Beschermdoek kan beschadigd worden Efficiëntie hangt af van • Rijsnelheid • werkdiepteAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 71
  72. 72. Mechanisch: handgereedschap • Schoffelen, hakken en krabben... • Handig op moeilijk bereikbare plaatsen (losgewerkt materiaal opvegen!)Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 72
  73. 73. Mechanisch: handgereedschap Mechanisch: handgereedschap Voordelen: • Geen investering nodig • Op moeilijk bereikbare plaatsen • Soms sneller met de hand Nadelen: • Zeer arbeidsintensief • Niet altijd ergonomisch • Niet voor grote oppervlakten • Laag rendementAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 73
  74. 74. Mechanisch: borstelen • Bovengrondse delen verwijderen • Voor gesloten en halfopen verhardingen • Zowel stijve als felxibele borstels • Efficiëntie hangt af van: • Onkruidklasse • T oerental van de borstels • Borsteldruk • Schuinstand van de onkruidborstel • De rijsnelheid Mechanisch: borstelen Horizontale borstel Verticale borstelAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 74
  75. 75. Op diverse types werktuigdragers Voor lijnvormige toepassingen Voor oppervlakten Borstel op eenassig trekkersAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 75
  76. 76. Mechanisch: borstelen Bij onaangepaste borsteldruk: beschadiging van verharding Mecha nisch: borstelen Voordelen: • Voor geringe tot zware kruidgroei • Resultaat direct zichtbaar • Zowel voor gesloten als halfopen verharding Nadelen: • Moet nadien opgeruimd worden • Stofhinder bij droog weer • Kans op beschadingingen van verharding • Voegvulling kan losgebortseld worden • Emissie van staalborstelsAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 76
  77. 77. Mechanisch: bosmaaier met draad of borstelkop Werkt goed rond obstakels en op halfverhardingen maar groot gevaar voor wegvliegende steentjes !! Gevaar voor voorbijgangers, auto’s , vensters Thermische toepassingen op verhardingenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 77
  78. 78. Thermisch: branden • za den (preventie!) en planten worden verhit en sterven af • wortel sterft niet a f (dus: herhalen tot pl a nt uitgeput is) • op el ke verharding mogelijk • Vers chillende systemen mogelijk Thermisch: branden • 1 tot 3 km/uur afhankelijk van weersomstandigheden , type toestel, onkruidklasse • Drukproef : donkergroene vlek = OKAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 78
  79. 79. Thermisch Voordelen: • Op bijna alle verhardingen toepasbaar • Onkruidzaden wordt hun kiemkracht ontnomen • Geen stofhinder Nadelen: • Brandgevaar bij stoot, infrarood en heteluchtbranders • Minder effectief bij regen en wind • Vrij hoog brandstofverbruik • Droge bladeren dienen vooraf verwijderd te worden Thermisch: infraroodbrander • Voor grotere oppervlaktenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 79
  80. 80. Thermisch: stootbrander • Open vlam veel rendementsverlies bij wind meeste brandgevaarAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 80
  81. 81. Thermisch: branden met vlam Thermisch: met hete lucht Voordeel: hoger rendement, brandgevaar is minder maar nog steeds aanw ezig Nadeel: niet erg wendbaar, duurderAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 81
  82. 82. Thermisch: stoom of heetwatermethode • Werking ~ brander • Met spuitlans of balk • Geen brandgevaar • Op elk soort verharding • Watervoorraad moet meegevoerd worden Thermisch: heetwatermlethode met infraroodsensor • Minimale watergift • Water wordt op 98° verhit ( juist niet koken, anders te veel energieverlies ) • tot 6 maal per dag vullen met oppervlaktewaterAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 82
  83. 83. Thermisch: branden • Direct na branden: geen verschil • Na een weekje: onkruid verwelkt • Resten verpulveren • 4 tot 8 maal per jaar Enige alternatieve methoden die ook zaden doden: brander, stoomapparaat Preventie en beheer omgekeerd: kunnen we beheer aanpassen? 1. weghalen van kruidgroei (kruidbeheer) 2. weghalen van organisch materiaal (veegbeheer) 3. kwaliteit van uitvoering, herstel (aanleg & beheer) 4. beheer vergemakkelijken (ontwerp van vorm) 5. mogelijkheid tot ophoping vermijden (ontwerp van vorm) 6. betreding (ontwerp: ligging en breedte)Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 83
  84. 84. Welke methode waar? • Afhankelijk van : • Soort verharding (gesloten, halfopen, open) • Gewenste kwaliteit (welke klasse?) • Bereikbaarheid • Combineren van methoden is meestal beste: voorbeeld: 1 x borstelen na winter 4 x vegen per jaar 2 x branden per jaar om zaden te doden • Elke situatie is verschillend ! • Weersomstandigheden spelen een grote rol, hier dient op ingespeeld te worden. • Ook de aanvoer van organisch materiaal speelt een rol • Plaats ( open- schaduw)Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 84
  85. 85. Verhardingsty pe Klasse Preventie Freq Methode 1 Freq. Methode 2 Freq. . Goot in kasseien 1 Vegen 18 1 2 vegen 8 borstelen 2 3 Vegen 2 Borstelen Dolomietweg in 1 Branden 5 Heet water 1 het park 2 Branden 5 Heet water 1 2 branden 3 Heet water 2 Parking in klinkers 1 Vegen 26 en kasseien 1 vegen 13 Heet water 1 1 Vegen 13 Borstelen 3 2 vegen 8 Heet water 2 3 Vegen 2 borstelen 2 Voetpad in dallen 1 vegen 26 2 Vegen 8 Branden 5 2 vegen 8 branden 3 Heet water 1 3 Vegen 2 Heet water 2 Moeilij k bereikbare 1 Voegen Heet water 1 v erhardingen dich Verhardingen en begraafplaatsenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 85
  86. 86. Kruidbeheer in groenzonesAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 86
  87. 87. Inhoud • Preventief – Inrichting – Beheer • Aangepast beheer • Bijplanten/aanplanten • Dunning • Curatief – bestrijding vs. beheersing • Praktische probleemstellingen Inrichting Beheermatig ontwerpenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 87
  88. 88. Beplantingsconcept • Beplantingsconcept = successiestadium – Stadium 1: pioniers met eenjarige planten – Stadium 2: grasland met overblijvende graslandplanten – Stadium 3: ruigte met overblijvende ruigteplanten – Stadium 4: bos met lagen van houtige gew assen en kruidlaag • Componenten – Bomen – Houtachtigen: heesters – Vaste planten – Graslandplanten – Éénjarige planten De successie of opeenvolging van plantengemeenschappenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 88
  89. 89. • De natuur laat geen • stukje aarde • onbedekt, • enkel de mens. Successie is overal ! •nieuwbouw •verstoorde grond •kamille en klaproos •afgebroken huis •verstoorde grond •Canadese fijnstraalAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 89
  90. 90. Successie in de natuur • pioniersvegetatie Successie in de natuur • pioniersvegetatie • graslandvegetatie •Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 90
  91. 91. Successie in de natuur • pioniersvegetatie • graslandvegetatie • ruigtekruidenvegetatie • Successie in de natuur • pioniersvegetatie • graslandvegetatie • ruigtekruidenvegetatie • bosvegetatieAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 91
  92. 92. 1. planten uit eenzelfde successiestadium bij elkaar 4 successie-stadia en afgeleiden in openbaar groen • pioniers • bloemenakker • gazon, bollengrasland, bloemenweide, • grasland bloemenmassieven • ruigte • bloemenmassief • haag, heg, solitaire boom, bosje, • bos schaduwborder Pioniers eenjarig kiemen enkel in licht + verstoring klein wortelgestel razendsnelle verspreiding via zaden bedekken snel de bodemAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 92
  93. 93. De pioniersvegetatie Verstoren is de boodschap 185Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 93
  94. 94. Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 94
  95. 95. Graslandplanten • Éénjarig • doorlevend • worteluitloper of penwortel • verspreiding door zaad en worteluitlopers • bladrozet om gras in de schaduw te zettenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 95
  96. 96. De graslandvegetatie Planten uit grasland – beheren door te maaien 191Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 96
  97. 97. Ruigtevegetatie Doorlevende planten die zich verspreiding door zaad en Worteluitlopers. Zetten gras in de schaduw, waardoor gras verdwijntAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 97
  98. 98. Ruigtevegetatie Planten uit ruigten – maaien met lage frequentie 195Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 98
  99. 99. Bosvegetatie Struweel – en bosvegetatie Bos en struweel – niets doen 198Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 99
  100. 100. • Kruidachtige bosplanten • Houtachtige bosplanten overwegend doorlevend werpen schaduw kruipende wortelstokken, meerjarig voorjaarsbollen verspreiding door worteluitlopers en zaadAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 100
  101. 101. Het gevolg van successie • onkruid bestaat niet, ongewenste kruidgroei wel • bodem verstoren leidt tot kruidgroei • universele bodembedekkers bestaan niet • beheer van een groenvorm is voorspelbaal • tijdelijke bodembedekking is tijdelijkAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 101
  102. 102. Onkruid bestaat niet, ongewenste kruidgroei wel Bodem verstoren leidt tot kruidgroei naakte bodem in stand houden is utopieAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 102
  103. 103. Bodem verstoren leidt tot kruidgroei • schoffelen • bodem met rust laten • eenjarigen groeien • eenjarigen verdwijnen Universele bodembedekkers bestaan niet elke plant is bodembedekkend • Lavendel • gele lis • maagdenpalmAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 103
  104. 104. Universele bodembedekkers bestaan niet • De bodem bedekken met • Plantencombinaties. Klimop, maagdenpalm en hertshooi en narcissen Universele bodembedekkers bestaan niet • De bodem bedekken, • met de juiste plant • op de juiste plaatsAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 104
  105. 105. Tijdelijke bodembedekking is tijdelijk.Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 105
  106. 106. Wat is (on)kruid? Wat is (on)kruid of is het ongewenste kruidgroei? •Afhankelijk van: • De plantensoort •De standplaats •De hoeveelheid plantenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 106
  107. 107. 213 Wat is ‘onkruid’? = plant die op een welbepaalde plaats niet gewenst is omdat functionaliteit in gedrang komt: –fietsers en voetgangers –(regen)water afvoeren –esthetische redenenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 107
  108. 108. ‘onkruid’: niet voor iedereen hetzelfde Kruidgroei is niet overal mogelijk. centrumfunctie parkfunctie Verkeerstechnisch groen natuurontwikkeling 216Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 108
  109. 109. Kruid of onkruid? Kruid of onkruid?Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 109
  110. 110. Kruid of onkruid? Kruid of onkruid?Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 110
  111. 111. Kruid of onkruid?Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 111
  112. 112. Kruid of onkruid? Kruid of onkruid?Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 112
  113. 113. Kruid of onkruid? Kruid of onkruid?Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 113
  114. 114. Beplantingsconcept • Stadium 1: Pioniersvegetatie – Accidenteel - Opzettelijk Beplantingsconcept • Stadium 2: Grasland – Gras- en kruidachtigenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 114
  115. 115. Beplantingsconcept • Stadium 3: Ruigte – Overblijvende ruigteplanten • Grasachtigen • Hoge half verhoute kruidachtigen Beplantingsconcept • Stadium 4: Bos en bosrand – Gelaagdheid binnen het bos Gelaagdheid aan de bosrand Boomlaag Struiklaag Kruidlaag StrooisellaagAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 115
  116. 116. Beplantingsconcept • Stadium 4: Bos en bosrand – Gelaagdheid binnen het bos Gelaagdheid aan de bosrand Aandachtspunten bij de inrichting • Stadium 1: Pioniersvegetatie – Is de enige vegetatie waar bodemverstoring gewenst is – Aanleg na aanmaak van vals zaaibed – Selectief onkruidbeheer voorkomt uitzaaiing van ongewenste kruiden op langere termijn – Enkel te combineren met transparante boomlaag – Voorkom inzaaiing van buitenaf – 2 opties: behoud pioniersvegetatie jaarlijks herinzaaien : omschakelen naar graslandvegetatie aangepast mengsel ?Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 116
  117. 117. Aandachtspunten bij de inrichting • Stadium 2: Grasland – Vanuit bestaande grasberm of bloemenakker – Aangepast maaibeheer i.f.v. aanwezige vegetatie • Frequentie • Periode • Al dan niet af voeren – Goede situering: sterke afboording d.m.v. inrichting of beheer – Vermijd uitzaaiing naar andere beplantingsconcepten – Verhoging van de kruidachtigen = sensibilisering – Enkel te combineren met transparante boomlaag – Vermijd bodemverstoring Aandachtspunten bij de inrichting • Stadium 2: Grasland Extensief grasland met een ‘schoonheidsrandje’Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 117
  118. 118. Aandachtspunten bij de inrichting • Stadium 3: Ruigte – éénlagig met kruidachtigen of lage houtachtigen • Plantenkeuze i.f .v. biotische en abiotische f actoren • Beplantingsdichtheid • Beplantingsconcept • Doelstelling van de beplanting – Verkeersgeleidend – Zichtgroen – Structuurbepalend – maximale periode bedekt houden – tools • Vaste planten • Grassen • Bol- en knolgewassen • Lage heesters – Met aandacht voor beheer Beplantingsconcept • Opbouw van de lagen – Kruidlaag • bodembedekker vs. bodembedekkendAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 118
  119. 119. Aandachtspunten bij de inrichting • Stadium 3: Ruigte – éénlaag met kruidachtigen of lage houtachtigen • Plantenkeuze i.f .v. biotische en abiotische f actoren – Bodem: droog/nat – Belichting: zon/halfschaduw/schaduw - variabele belichting • Een correcte standplaats zorgt voor goede conditie -> minder vatbaar voor parasieten geen ijle planten Correct gebruik van vaste planten – Aster en Persicaria als zonneminners op een normale zandleembodem Aandachtspunten bij de inrichting lavendel: zonnig en droog gele lis: nat en zonnig maagdenpalm: schaduwrijk en vochtigAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 119
  120. 120. Aandachtspunten bij de inrichting Uiterlijk van een plant vertelt veel over de omgeving waarin hij thuishoort lavendel: w arm en zonnig kleine blaadjes tegen uitdrogen longkruid: grote bladeren om zoveel mogelijk licht op te vangen in de schaduw vetplant: dikke blaadjes vormen een voorraad w ater in droogte Aandachtspunten bij de inrichting • Stadium 3: Ruigte • Stadium 4: Bos en bosrand Structuurbepalend groen niet aan de rand Bodem bedekkende planten klikken in elkaarAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 120
  121. 121. Aandachtspunten bij de inrichting • Stadium 3: Ruigte – Kritieke pijnpunten inzake beplantingswerkzaamheden • Beplantingsgrootte – bij hout-achtigen • Beplantingsdichtheid • Beplanting t.o.v. rand – Voldoende dicht » Te dicht: zoutschade » Te ver: kale rand Aandachtspunten bij de inrichting • Stadium 3: Ruigte Beplantingsconcept en de functie van de plant • Patching of drif ting – Duidelijk onderscheid tussen structuurplanten en bodembedekkende planten • Mixed border – Gebruik maken van vulplanten • Éénsoortig – Eventueel aangevuld met enkele solitaire kruidachtigen indien het gaat om een éénsoortige kruidlaag – Eventueel aangevuld met enkele solitaire heesters in dien het gaat om een éénsoortige kruid of heesterlaagAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 121
  122. 122. Aandachtspunten bij de inrichting Heb aandacht voor plantafstand Plantdichtheid is crusiaal aan randen Aandachtspunten bij de inrichting Plant grotere Hou aandacht voor plantformaten op plantafstand aan randen hoekpuntenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 122
  123. 123. Aandachtspunten bij de inrichting Maak gebruik van tijdelijke hindernissen bij heraanleg Aandachtspunten bij de inrichting Zorg voor sterke buf f ers tussen 2 circulatielijnen Plaats hindernissen maximaal in plantvakkenAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 123
  124. 124. Beplantingsconcept • Stadium 4: bos en bosrand 1. aandacht voor gelaagdheid • Elke laag heef t invloed op de laag erboven/eronder 2. bodem bedekt houden • Onderste laag is steeds een gesloten laag • In tijd en ruimte • Bedekking door natuurlijke habitus • Af dekmaterialen enkel tijdelijk 3. Eindbeeld in functie van natuurlijke habitussen • minimaal ingrijpend beheer • Plant bepaald zijn vorm, niet de mens 4. planten uit eenzelfde successiestadium bij elkaar • combinatie met hetzelf de beheer Aandachtspunten bij de inrichting • Stadium 4: bos en bosrand – Opbouw van de lagen – Bomenlaag • Habitus zuilvormig, rond, af geplat rond, kegelvormig, eirond, vaasvormig, waaiervormig, treurend • Transparantie en dichtheidAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 124
  125. 125. Aandachtspunten bij de inrichting • Stadium 4: bos en bosrand – Struikenlaag • Habitus zuilvormig, rond, af geplat rond, kegelvormig, eirond, vaasvormig, waaiervormig, treurend • Dichtheid Aandachtspunten bij de inrichting • Stadium 4: bos en bosrand – Struikenlaag • Habitus ≠Alternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 125
  126. 126. Beplantingsconcept • Opbouw van de lagen – Kruidlaag • Bodembedekkend vs. solitaire kruidachtigen Beplantingsmethode • Opbouw van de lagen 1. Begin met de bovenste laag - bepaal het eindbeeld - bepaal de randvoorw aarden Plantenkeuze - bodem, licht, groeiruimte - functie - beheersvorm 2. Bepaal lagen systematisch naar onder - bepaald het eindbeeld - bepaal de randvoorw aarden - bepaal de invloed van de bovengaande laagAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 126
  127. 127. Beplantingsmethode Aandacht habitus: verticale en horizontale gelaagdheid - Verticale gelaagdheid De groeivorm bepaald al dan niet de noodzaak voor een kruidlaag Beplantingsmethode Aandacht habitus: verticale en horizontale gelaagdheid - Horizontale gelaagdheid De densiteit bepaald al dan niet de noodzaak voor een kruidlaagAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 127
  128. 128. Beplantingsmethode • Eindbeeld bij lagenopbouw: overzicht BeplantingsmethodeAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 128
  129. 129. Eindbeeld: traditioneel bosrandpatroon Eindbeeld: traditioneel bosrandpatroonAlternatief onkruidbeheer – PCLTRoeselare 129

×