• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content

Loading…

Flash Player 9 (or above) is needed to view presentations.
We have detected that you do not have it on your computer. To install it, go here.

Like this document? Why not share!

Kernkwaliteiten

on

  • 2,652 views

 

Statistics

Views

Total Views
2,652
Views on SlideShare
2,652
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
30
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Upload Details

Uploaded via as Microsoft Word

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Kernkwaliteiten Kernkwaliteiten Document Transcript

    • Kernkwaliteiten What you perceive in others you are strengthening in yourself. A COURSE IN MIRACLESInleidingHet is niet zo moeilijk voor onszelf en voor anderen aan te geven wat er beter kan, wat weverkeerd doen, hoe het anders moet, enzovoorts. Dat is iets dat we met de paplepelingegoten gekregen hebben. Toen we als kind na de eerste repetitie of test van schoolthuiskwamen vertelden we enthousiast: Kijk papa, ik had er maar twee fout. Dat we er ookachtentwintig goed hadden bleef onvermeld, want daar ging het immers niet om. Je moet zomin mogelijk fouten maken, want daar word je op afgerekend. Geen wonder dus dat we nuonmiddellijk kunnen zeggen wat er bij onszelf en bij anderen mis is. Daar zijn we zeer goedin getraind. Als het gaat om leidinggeven of empowerment, zoals de Amerikanen dat zofraai noemen, is het belangrijk stil te staan bij wat er goed is en goed gaat. Dat is niet nieuw.Al jaren wordt er in de management-literatuur geschreven dat je waardering voor goed werkook moet uiten en schouderklopjes moet geven. In ’The one minute manager’ wordt preciesuitgelegd hoe je dat in een minuut kunt doen: elkaar in de ogen kijken, mensen aanraken,enzo voorts. Wat daarbij steeds opvalt is dat motivatie iets zou zijn dat door deleidinggevende van buitenaf aangebracht kan worden. Het gaat bij motiveren bijna altijd omde ander, hoe kun je de ander motiveren. Een manager wordt beschouwd als een motivatie-machine die geleerd of, beter gezegd, geprogrammeerd kan worden hoe je dat het bestekunt doen. Waar het nauwelijks over gaat is over de behoeften en de noodzaak van demanager om contact te maken met zichzelf of met anderen.Vanuit het nieuwe paradigma is de manager met name verantwoordelijk voor zijn eigenmotivatie en inspiratie. Hij probeert niet in eerste instantie anderen te motiveren, omdat hijweet dat de beste bijdrage die bij daaraan kan leveren is zichzelf te leren kennen en zichzelfte inspireren en te laten inspireren. Hoe meer hij over zichzelf ontdekt, des te beter is hij instaat anderen te begrijpen en des te beter, kan hij zijn rol als coach of facilitator vervullen,omdat hij uit zijn eigen ontwikkeling geleerd heeft wat voor verdere ontwikkeling en groeinodig is. Zijn primaire verantwoordelijkheid ligt in het verzorgen van zijn eigen ontwikkeling.Zelfkennis houdt onder andere in dat de manager weet waar hij goed in is en wat zijnkernkwaliteiten zijn. Naast zicht op positieve kwaliteiten is het ook belangrijk inzicht tehebben in de vervormingen van zijn positieve kwaliteiten. Het leren herkennen vankwaliteiten in zichzelf is niet aIleen nuttig voor hemzelf, ook groepen, afdelingen enorganisaties hebben kernkwaliteiten en eigenschappen. En het inzicht daarin kan zeerverhelderend werken.KernkwaliteitenKernkwaliteiten zijn eigenschappen die tot het wezen (de kern) van een persoon behoren; zedoordringen de hele mens en stellen aI diens meer of minder in het oog springendeeigenschappen in een bepaald licht. De kernkwaliteit kleurt een mens; het is de specifiekesterkte waar we bij hem of haar direct aan denken. Voorbeelden van kernkwaliteiten zijnbijvoorbeeld daadkracht, zorgzaamheid, zorgvuldigheid, moed, ontvankelijkheid, ordelijkheid,invoelingsvermogen, flexibiliteit, enzovoorts. Kernkwaliteiten zijn uitingen van het Zelf waarTheorie kernkwadranten Pagina 1 van 21
    • bezieling uit voortkomt. Kernkwaliteiten zijn niet in de eerste plaats eigenschappen, maareerder mogelijkheden waarop men zich kan afstemmen. Zoals de kwaliteit van het geluid bijeen radio voor een deel bepaald wordt door de zuiverheid waarmee deze afgestemd is op dejuiste golflengte, zo wordt ook de leider inspirerender als hij afgestemd is op zijn eigenkernkwaliteiten. En net zoals ook het vermogen van de versterker van invloed is op deuiteindelijke geluidskwaliteit, zo is ook het scheppende (creatieve) vermogen van de leidermedebepalend voor de (uit)werking die hij heeft op zijn omgeving.Een kernkwaliteit is te herkennen aan iemands bijzondere kwaliteit, waarover hijzelf zegt:Dat kan toch iedereen. Dat kan niet iedereen en als je de achterliggende kernkwaliteit wegzou halen, zou je de ander zelfs niet eens meer herkennen. Dat komt doordat die enekernkwaliteit alle andere, minder uitgesproken kwaliteiten doordringt. Een kernkwaliteit is danook altijd potentieel aanwezig. Je kunt een kernkwaliteit niet naar believen aan of uitzetten, jekunt hem wel verborgen houden. Het onderscheid tussen kwaliteiten en vaardigheden zitvooral in het feit dat kwaliteiten van binnenuit komen en vaardigheden van buitenafaangeleerd zijn. Vaardigheden zijn dus aan te leren, kwaliteiten kun je ontwikkelen.Hoe duidelijker het beeld dat we van onze kernkwaliteiten hebben, des te bewuster kunnenwe die laten doorstralen in het werk. Wie als kernkwaliteit bijvoorbeelddoorzettingsvermogen heeft, weet dat hij juist in kwesties waar een lange adem nodig is,goed zal kunnen functioneren. En hij weet ook dat dat vasthouden iets is dat hij altijd zalkunnen, zowel op zn werk als in de privé-sfeer. Of hij dat in zijn privé-leven ook zal doen iseen andere zaak.In trainingen en opleidingen kunnen leidinggevenden vaardigheden leren om in verschillendesituaties effectiever te functioneren. Situationeel leiderschap leert bijvoorbeeld hoeverschillende situaties verschillende stijlen van leidinggeven vereisen. Daarin wordt onder-scheid gemaakt in de stijlen instrueren (telling), overtuigen (selling ), ondersteunen(participating ) en delegeren (delegating ).Dit betekent dat van de leidinggevende gevraagd wordt zowel flexibel als effectief te zijn inhet steeds opnieuw bepalen van de juiste stijl van leidinggeven. Zijn flexibiliteit stelt hem instaat zich snel aan te passen aan zich wijzigenden omstandigheden, terwijl zijn effectiviteithem helpt steeds de juiste stijl te kiezen. Het zal duidelijk zijn dat kennis ten aanzien van deverschillende stijIen van leidinggeven een nuttige bijdrage kan Ieveren om tot een sneIIerinzicht te komen in wat in welke situatie nodig is. De vraag die hiermee nog niet beantwoordis, is hoe je dat dan doet. Hoe zorg ik ervoor dat ik flexibeI en effectief leiding geef? Hoeinstrueer ik het beste, hoe overtuig ik het meest doeltreffend, enz. Die vragen kunnen aIleenbeantwoord worden vanuit zelfkennis, dat wil zeggen vanuit bewustzijn van de eigenspecifieke kernkwaliteiten. Een leider met de kernkwaliteit doorzettingsvermogen zal deleiderschapsstijI instrueren kleuren met vasthoudendheid. Wie aIs kernkwaliteitzorgzaamheid heeft, zaI een onmiskenbaar andere tint aan datzelfde instrueren geven.Naarmate men meer licht heeft op zijn eigen kernkwaliteiten en op die van anderen, zaI hetgemakkelijker worden de verschillende leiderschapsstijlen te integreren en deeI van de eigenpersoon te maken.Hoe beter de stijI aangepast wordt bij de kernkwaliteit, of anders gelegd hoe sterker dekernkwaliteit de leiderschapsstijI kan doorstralen, hoe geloofwaardiger en inspirerender diezal zijn. De effectiviteit van een leiderschapsstijI wordt veelal bepaald door de vraag af depersoon zichzelf is en authentiek handelt.Theorie kernkwadranten Pagina 2 van 21
    • Kernkwaliteit en de valkuilZoals er geen licht is zonder donker, zo ook heeft iedere kernkwaliteit een zon- en eenschaduwkant. De schaduwkant wordt ook weI de vervorming genoemd. De vervorming is niethet tegenovergestelde van de kernkwaliteit, zoaIs actief het tegenovergestelde van passief isen krachtig het tegenovergestelde van zwak. De vervorming is wat een kernkwaliteit wordtaIs het te ver doorschiet. Zo kan een kernkwaliteit behulpzaamheid doorschieten inbemoeizucht. Dan wordt de kracht van iemand zijn zwakte. Kernkwaliteit Valkuil Te veel van het Behulpzaamhei goede Bemoeizucht d + -In de volksmond heet dat dan te veel van het goede en dat drukt het precies uit. Iemand diete zorgvuldig is loopt het risico pietluttig te worden. Zo kan flexibiliteit doorschieten enervaren worden als wispelturigheid. Dat zal de flexibele persoon dan ook regelmatig alsverwijt naar zijn hoofd geslingerd krijgen. Kernkwaliteit Valkuil Te veel van het goede Wispelturigheid Flexibiliteit + -De vervorming van iemands kernkwaliteit is tevens zijn valkuil. De valkuil is datgene wat debetreffende persoon regelmatig als label opgeplakt krijgt. Dan wordt de persoon met dekwaliteit daadkracht verweten dat hij niet zo drammerig moet zijn. Kernkwaliteit Valkuil Te veel van het goede Drammerigheid Daadkracht + -Theorie kernkwadranten Pagina 3 van 21
    • Of dat nu terecht is of niet, de valkuil hoort gewoon bij de kernkwaliteit. Ze zijn onlosmakelijkmet elkaar verbonden. Zoals licht en schaduw, zo ook horen kernkwaliteit en valkuil bijelkaar. Het onder ogen zien van de schaduwkant kan pijnlijk zijn, vooral als blijkt datiemand niet zo perfect is als zijn geïdealiseerde zelfbeeld hem wil doen geloven. Het lerenomgaan met kernkwaliteiten en hun vervormingen, en het meer bewust maken van deinnerlijke positieve potentie, is een proces, dat zoweI Ieerzaam aIs boeiend kan zijn wanneerde intentie juist is.Vanuit de valkuil naar de kernkwaliteitNet zoals vanuit de kernkwaliteit de vervorming te vinden is, kan ook vanuit de vervormingnaar de kernkwaIiteit teruggegaan worden. MeestaI is dit moeiIijker, zeker wanneer men erIast van heeft. Dan is het moeiIijk zich voor te steIIen dat er achter deze vervorming eenpositieve kernkwaIiteit zou kunnen Iiggen. Bovendien zijn we niet gewend naar het positievete zoeken. Van weIke positieve kwaIiteit is bijvoorbeeId sentimentaIiteit het teveeI? Dat zoubijvoorbeeld empathie of invoeIingsvermogen kunnen lijn, maar er zijn ook anderemogelijkheden. AIs iemand zijn kernkwaIiteit(en) niet kent, dan is een manier om die teontdekken zich af te vragen wat hij nogaI eens aIs verwijt te horen krijgt, in de zin van: Weesniet zo... Vervolgens vraagt hij zich af van welke positieve kwaIiteit dit te veeI is enziedaar ...zijn kernkwaIiteit!Leidinggevenden worden evenzeer met de vervormingen van medewerkers geconfronteerdals met hun kernkwaIiteiten. AIs men achter de vervormingen de kernkwaliteiten leert zien,wordt het mogelijk door vervelend gedrag heen te kijken. Zo kan een arrogant iemand alskernkwaIiteit weIlicht hebben dat hij zich gemakkelijk profileert. WeIlicht ligt achter starheideen kernkwaIiteit vastberadenheid verscholen. Of misschien is de onverzetteIijkheid vanmeneer X een vervorming van zijn doorzettingsvermogen. Het is belangrijk mensen met hunvervormingen te confronteren vanuit een positieve houding tegenover de persoon aIs geheel.De confrontatie is aIleen zinvoI aIs die zich richt op het gedrag. Iemand is aIs persoon nooitdrammerig, gemakzuchtig of kIef. Het is het drammerige of gemakzuchtige gedrag waariemand Iast van kan hebben. Door persoon en gedrag Ios van elkaar te zien, laat dekernkwaIiteit achter iemands negatieve gedrag zich makkelijker vinden. Als bij degene dieconfronteert niet de wens aanwezig is de kernkwaIiteiten van de ander te Ieren kennen of tebevestigen, dan zal de confrontatie doorgaans weinig effectief zijn en averechts werken,omdat de confrontatie dan tegen de relatie gericht is en niet voor de relatie is. Men probeertdan aIleen maar iets te vermijden of kapot te maken en niet iets te scheppen, te creëren of terealiseren! Confrontaties werken aIleen als het de intentie is contact te maken of teherstellen.Theorie kernkwadranten Pagina 4 van 21
    • Kernkwaliteit en de uitdagingNaast de bijbehorende valkuil krijgt de persoon bij zijn kernkwaIiteit ook zijn uitdagingcadeau. De uitdaging is de positief tegenovergestelde kwaliteit van de valkuil. Bij de valkuildrammerigheid hoort zo wellicht de uitdaging geduld. Kernkwaliteit Valkuil Te veel van het goede Drammerigheid Daadkracht + - Positief tegenovergestelde + Geduld UitdagingZoals in de figuur duidelijk wordt, zijn de kernkwaliteit en de uitdaging elkaars aanvullendekwaliteiten. Waar het om gaat, is de balans te vinden tussen daadkracht en geduId. Wanneerdeze balans te ver overhelt naar daadkracht, dan is de kans aanwezig dat deze daadkrachtdoorschiet in drammerigheid. Met andere woorden, om te voorkomen dat men in zijn valkuilterechtkomt is het raadzaam de uitdaging te ontwikkelen.Balans aanbrengen betekent denken in termen van en-en, niet of-of. De kunst is zoweldaadkrachtig als geduldig te zijn, tegelijk. Dus het gaat er niet om minder daadkrachtig teworden, omdat je dan het risico loopt te gaan drammen, het gaat om geduldige daadkracht.Iemand die geduldig daadkrachtig is loopt geen risico meer dat hij gaat drammen; dat is eenlogisch gevolg van het feit dat hij of zij op dit gebied heel is. Vaak ligt de moeilijkheid in hetfeit dat de betrokkene niet in staat is te zien hoe deze twee kwaliteiten samen kunnen gaan,dat wil zeggen voor hem of haar is het een kwestie van of daadkracht of geduld. Voor hem ofhaar zijn beide kwaliteiten eerder tegenstellingen dan aanvullingen.Zo kan bijvoorbeeld bij de valkuil wispelturigheid de uitdaging orde of structuur horen. Hetis goed mogelijk dat de betrokken persoon zich moeilijk kan voorstellen dat flexibiliteit enorde elkaar niet uitsluiten doch juist samen kunnen gaan. Ja, maar ...dan wordje toch star ...’ is een te verwachten reactie op suggesties in deze richting. Als iemandflexibeI geordend is, is wispelturigheid geen probleem meer.Theorie kernkwadranten Pagina 5 van 21
    • Kernkwaliteit Valkuil Te veel van het goede Wispelturigheid Flexibiliteit + - Positief tegenovergestelde + Ordelijkheid UitdagingVeelaI zijn valkuil en uitdaging de bron van conflicten die de persoon met zijn omgevingheeft. Conflicten, irritaties en onderlinge spanningen vinden vaak hun oorsprong in deblindheid voor de eigen kwaliteiten (met hun vervormingen) en die van anderen.Kernkwaliteit en de allergieZoaIs eerder gezegd, is uit iemands kernkwaliteit ook vaak af te leiden waar de potentiëleconfIicten met de omgeving te verwachten zijn. Die hebben vaak te maken met zijn uitdaging.Het probleem is namelijk dat de doorsnee-mens allergisch blijkt te zijn voor een teveel vanzijn uitdaging, vooraI aIs hij die in een ander verpersoonlijkt vindt. Zo zal de daadkrachtigepersoon de neiging hebben om over de rooie te gaan wanneer hij in een andergeconfronteerd wordt met passiviteit. Kernkwaliteit Valkuil Valkuil Te veel van het goede Drammerigheid Flexibiliteit + - Negatief Positief tegenovergestelde tegenovergestelde - + Passiviteit Te veel van het goede Geduld Allergie UitdagingTheorie kernkwadranten Pagina 6 van 21
    • Hij is allergisch voor passiviteit omdat passiviteit te veel van zijn uitdaging (= geduld) is. Hijweet zich daar vaak geen raad mee. Hoe meer men in een ander met zijn eigen allergiegeconfronteerd wordt, des te groter is de kans dat men in zijn valkuil terechtkomt. Depersoon met de kernkwaliteit daadkracht loopt dan het risico nog harder te gaan drammen,terwijl hij de ander verwijt passief te zijn, enz.Zo kan een vicieuze cirkel ontstaan, waar zonder de hulp van een derde moeilijk meer uit tekomen is. Beide personen lopen het risico op elkaar in te haken en in een uitzichtloos conflictterecht te komen. Met andere woorden, als men zijn allergie in een ander tegenkomt, ligt devalkuil op de loer. Dus wat iemand het meest kwetsbaar maakt is niet zijn valkuil, maar zijnallergie, want het is vooral de allergie die iemand in zijn valkuil drijft.Toen ik de eerste versie van dit boek aan een van mijn vrienden liet lezen, stuurde hij alsreactie op dit hoofdstuk over kernkwaliteiten een kwadrant dat hij bij een glas wijn over mijhad zitten maken. Hij vond het zeer helder en af en toe wat afstandelijk. Hij vond dat er meervoorbeelden in moesten om zich meer in te kunnen leven en hij concludeerde (terecht) dat ikdaar wel moeite mee zou hebben, omdat hij mij had leren kennen als iemand die niet tegenslijmerigheid kan. Om zowel de lezer een plezier te doen als mijn uitdaging niet te ontlopen,heb ik derhalve besloten dit voorbeeld toe te voegen. Kernkwaliteit Valkuil Te veel van het goede Afstandelijk Helder + - Negatief Positief tegenovergestelde tegenovergestelde - + Slijmerig Te veel van het goede Inlevend Allergie UitdagingEn terwijl ik dit op mijn tekstverwerker typ, merk ik dat ik steeds de neiging heb dit niet tedoen, want als ik de vorige bladzijden nog eens overlees vind ik dat het er allemaal al keurigstaat. Dus het toevoegen van nog een kwadrant en zeker een over mezelf vind ik inderdaadbehoorlijk slijmerig worden. Maar goed, wie zei dat het werken aan je uitdaging gemakkelijkwas. ..nietwaar ...?Met het formuleren van de allergie is het kernkwadrant rond. Wat gebeurt er nu als tweesoortgenoten elkaar tegenkomen? Het is voorstelbaar dat twee daadkrachtige types het nietzonder meer gemakkelijk hebben met elkaar. Het risico is levensgroot aanwezig dat hetTheorie kernkwadranten Pagina 7 van 21
    • uitdraait op een strijd tussen twee drammers waarbij de sterkste wint. Het verschil in deconfrontatie tussen soortgenoten en tegenpolen zit er vooral in dat het voor een daadkrachtigiemand wel lastig is om te gaan met een soortgenoot, maar hij heeft wel respect voor deander. Dit in tegenstelling tot de tegenpool. Als een daadkrachtig iemand een geduldigiemand tegenkomt zal hij daar al gauw het ,label passief op plakken en hem of haarvervolgens minachten.Minachting is kenmerkend voor situaties waarin men geconfronteerd wordt met zijn allergie.Minachting hebben voor iemand maakt je zelf dan ook kwetsbaar omdat je voor je het weet inje valkuil schiet en daardoor niet meer effectief bent. Vanuit het kernkwadrant wordt hetduidelijk dat het voor een flexibel iemand moeilijk is de kwaliteit orde in een ander als eenpositieve kwaliteit te herkennen. Hij zal snel de neiging hebben op orde het label starheid teplakken en het daarmee te diskwalificeren. Dit komt doordat hij zich nauwelijks voor kanstellen dat orde en flexibiliteit elkaar kunnen aanvullen, noch in een ander noch in hemzelf.Evenzo is het voor de ordelijke moeilijk de kwaliteit flexibiliteit in een ander te waarderen,omdat hij onmiddellijk geneigd is daar het label wispelturig of chaotisch op te plakken. Kernkwaliteit Valkuil Te veel van het goede Wispelturig Flexibiliteit + - Negatief Positief tegenovergestelde tegenovergestelde - + Starheid Te veel van het goede Ordelijkheid Allergie UitdagingHet kernkwadrant is niet aIleen een hulpmiddel om de kernkwaliteit en uitdaging bij jezelf enanderen te ontdekken. Wat het kernkwadrant tevens laat zien, is dat het wel eens zo zoukunnen zijn dat een leider het meest kan leren van die mensen waar hij de grootste hekelaan heeft (allergisch voor is), of anders gezegd:Waar men allergisch voor is bij een ander, is waarschijnlijk te veel van iets goeds dat menzelf juist het meeste nodig heeft. Dus een manager kan het meest ( over zichzelf) leren vandiegenen waar hij het moeilijkst mee om kan gaan.Theorie kernkwadranten Pagina 8 van 21
    • Kernkwadrant rondEen kernkwadrant is vanuit alle vier de hoeken op te bouwen en op allerlei manieren techecken op juistheid. De ingang via de kernkwaliteit is voor velen de moeilijkste. Dit heeftzoals al gelegd onder andere als oorzaak dat het in onze (Calvinistische) cultuurongebruikelijk is iets positiefs over onszelf te leggen. Kritiek uiten, ofwel op anderen als opzichzelf, gaat menigeen gemakkelijker af. Vandaar dat de tweede ingang via de valkuilgemakkelijker is. De meesten weten haarfijn aan te geven welk verwijt ze weleens naar hunhoofd krijgen, of welk label ze nogal eens door anderen (on)terecht opgeplakt krijgen. Zohoeft de betrokken persoon zich aIleen maar af te vragen wat zijn of haar levenspartnerregelmatig roept, en de valkuil is boven water. Vanuit deze ingang kan het kernkwadrantafgemaakt worden. Kernkwaliteit Valkuil Te veel van het Behulpzaamhei goede Bemoeizucht d + - Negatief Positief tegenovergestelde tegenovergestelde - + Onverschilligheid Te veel van het goede Loslaten Allergie UitdagingOok vanuit de derde ingang, via de uitdaging is het kwadrant verder op te bouwen. Welkekwaliteit vind je dat je goed zou kunnen gebruiken om een evenwichtiger en completer menste worden? En ook deze vraag is voor menigeen niet makkelijk te beantwoorden. Wellichtwordt het makkelijker als je je afvraagt welke kwaliteit je in het algemeen in anderenbewondert. Dit is meestal je uitdaging.Tenslotte biedt de ingang via de allergie de vierde en eenvoudigste mogelijkheid om eenkernkwadrant uit te werken. De meesten hebben geen moeite om aan te geven waar ze (bijeen ander) niet tegen kunnen. Bij de laatste in te vullen hoek van het kwadrant is er eendubbele controle op juistheid mogelijk, omdat die kwaliteit of vervorming vanuit drie richtingenmoet kloppen. Zo moet onverschilligheid zowel een teveel zijn van loslaten als het(negatief) tegenovergestelde van behulpzaamheid, alsook nog het andere uiterste van ,bemoeizucht .Theorie kernkwadranten Pagina 9 van 21
    • Het dubbele kernkwadrantKernkwadranten lenen zich bij uitstek voor zelfonderzoek. Daarnaast kunnen ze ook heelgoed door een manager gebruikt worden om functioneringsgesprekken met medewerkersvoor te bereiden. De confrontatie aangaan met iemand voor wie je allergisch bent, kan optwee manieren produktief worden. Je realiseren dat de allergie weleens op je eigen uitdagingbetrekking kan hebben, maakt je milder en verdraagzamer en vergroot je zelfkennis.Bovendien kun je door de de allergie van jezelf (en de valkuil van de ander) dienskernkwaliteit op het spoor komen. Dit kan gedaan worden door middel van een dubbelkernkwadrant.Stel een manager ergert zich mateloos aan iemand die hij passief vindt. Juist omdat hij daarzo allergisch voor is besluit hij eerst naar zichzelf te kijken en te onderzoeken wat dit overhem zegt. Uitgaande van zijn allergie maakt hij een kernkwadrant van zichzelf, bijvoorbeeldhet volgende: IK Daadkracht Te veel Drammerigheid Negatief Positief Passiviteit Te veel GeduldAIs hij zichzelf hierin duidelijk herkent en tot de conclusie komt dat het meer over hem zegtdan over de ander, zou die bewustwording ertoe kunnen leiden dat hij zich minder gaatergeren aan de betrokken persoon. Hij heeft die gebeurtenis gebruikt om zichzelf beter teleren kennen en uit te vinden wat hij in zijn eigen ontwikkelingsproces te doen heeft.Het kan echter ook zijn dat hij tot de conclusie komt dat het weliswaar iets over hem zegt,maar dat hij tevens de ander wil aanspreken. In dat geval maakt hij een tweedekernkwadrant, waarbij hij aanneemt dat wat hij wil aanspreken de valkuil van die persoon is.Dit kwadrant kan natuurlijk het omgeklapte kwadrant van hemzelf zijn. Dan zou zijn uitdagingde kernkwaliteit van de ander zijn. Dat hoeft echter niet, omdat uit een kwaliteit meerderekwadranten gemaakt kunnen worden. Wel zullen het veelal nuanceverschillen zijn, maar diezijn net zo belangrijk.Het is niet zo dat er een soort woordenboek zou bestaan van kernkwadranten. Telkens zalper persoon gezocht moeten worden naar de precieze verwoording die bij die persoon past.Het moet klikken en dat betekent in de praktijk dat het soms een hele klus is de juisteTheorie kernkwadranten Pagina 10 van 21
    • verwoording te vinden. Stel dat hij -de betrokken persoon inschattende- tot het onderstaandekwadrant komt, dan ontstaat er een dubbelkwadrant. In dit dubbelkwadrant wordt hetduidelijk dat wanneer de manager het contact met zichzelf verliest, hij een redelijk risico loopttijdens het gesprek ongeduldig, te worden en te gaan drammen. Dit wordt door de andergeïnterpreteerd als opdringerigheid (= zijn allergie) waardoor diens valkuil geactiveerd wordten er een grote kans bestaat dat het gesprek nergens toe leidt en het alleen maar ergerwordt. + - - + Ingetogen Passiviteit + - - + Opdringeri Initiatief De anderOok hier wordt weer duidelijk dat de manier om een ander te (helpen) veranderen bij jezelfbegint. De beste manier voor deze manager om zijn medewerker te helpen is door in zichzelfdaadkracht en geduld bij elkaar te brengen. Een kernkwadrant met een medewerkeruitwerken laat de betrokken persoon heel. Hij wordt niet alleen aangesproken op wat er misis, hij krijgt ook te horen wat er goed is en hoe hij zich verder kan ontwikkelen. Ik Drammerigheid Daadkrach + - + Ingetogen Passiviteit Geduld Opdringeri Initiatief De anderTheorie kernkwadranten Pagina 11 van 21
    • Hij krijgt een richting (uitdaging) mee om aan te gaan werken. Het maakt nogal wat uit of demedewerker te horen krijgt dat hij wat minder passief moet zijn, of dat hij voorgaandkwadrant uitgelegd krijgt. Het is verrassend te merken hoe gemakkelijk het is mensen aan tespreken op hun vervormingen wanneer het gehele plaatje wordt meegenomen.In een van de workshops over kernkwaliteiten zat een 50-jarige manager (Johan). Hij gafleiding aan een succesvolle afdeling van 60 mensen. Hij was tevreden over het functionerenvan zijn groepshoofden. Er was er echter een bij (Karel) waar hij al jarenlang iets mee had.Alhoewel Johan hem voor geen goud zou willen missen, irriteerde het hem al acht jaar datKarel zich zo klein maakte en naar zijn smaak zo onzichtbaar was. Hij wilde zo graag datKarel wat meer overtuigd overkwam en wat beter uit de verf zou komen. Tot nu toe had hijechter geaarzeld dit met hem te bespreken, omdat hij bang was Karel pijn te doen en tedemotiveren en daarvoor had hij te veel waardering voor hem. Uitgaande van zijn irritatieonzichtbaarheid maakte Johan een kernkwadrant van zichzelf en herkende daarin zijn eigenkernkwaliteit, namelijk zijn vermogen zich te profileren. Johan Profileren Arrogant + - - + Relativeren Onzichtbaa Bescheiden + - + Opgeblazen Overtuigen KarelHet was prachtig te zien hoe gemakkelijk deze man zichzelf neerzette en voor zijn meningstond. Het was ook duidelijk dat hij daarbij af en toe de neiging had door te schieten en zichwat arrogant op te stellen, met name als hij het gevoel had te maken te hebben met mensenwaarvan hij vond dat ze geen ruggegraat hadden. Zijn uitdaging had te maken met hetontwikkelen van bescheidenheid. In het kwadrant dat hij van Karel maakte benoemde hij hetrelativerend vermogen van Karel als één van zijn kernkwaliteiten. Daarom waardeerde hijhem juist. Bovendien had Johan die kwaliteit in de afdeling ook nodig om zijn eigenstelligheid te compenseren.Na het dubbelkwadrant uitgewerkt te hebben kreeg Johan in de gaten hoe zij elkaaraanvulden en hij besloot dit met Karel te bespreken. Toen ik hem een maand latertegenkwam vertelde hij hoe verbaasd hij had gestaan dat Karel hem aan het einde van hetTheorie kernkwadranten Pagina 12 van 21
    • gesprek had bedankt voor zijn openheid. Nu weet ik tenminste hoe je echt over me denkt,watje in me waardeert en waar ik voor mijn eigen ontwikkeling verder aan kan werken.Bovendien begrijp ik nu meer hoe jij in elkaar steekt.Kernkwaliteiten bij stressIn een kernkwadrant wordt ook zichtbaar hoe een persoon geneigd is op stress of onder drukte reageren. In eerste instantie zal de druk of spanning ertoe leiden dat hij vaker te veel vanhet goede naar buiten zal brengen, met andere woorden in zijn valkuil zal schieten. Wordt dedruk nog groter, dan zal hij in extreme gevallen de neiging hebben (plotseling) in zijn allergiete schieten en deze uit te gaan leven. Kernkwaliteit Valkuil Te veel van het goede Roekeloosheid Moed + - - + Aarzeling Bedachtzaamhei d Allergie UitdagingDat zijn van die momenten waarop de omgeving iemand niet meer herkent. Het gedrag dathij of zij dan vertoont is voor de omgeving zo ongewoon dat er onbegrip ontstaat. Iemand dienormaal gesproken juist heel moedig is, een grote besluitvaardigheid heeft en door deomgeving als energiek ervaren wordt zal in eerste instantie iets te moedig worden en zichvervolgens onder hoge stress aarzelend en besluiteloos gaan gedragen. Wanneer dit soortverschijnselen zich voordoen is het tijd voor een time-out, anders ligt een crisis in hetverschiet.Het maskerkwadrantEen maskerkwadrant is een kwadrant dat aan de oppervlakte lijkt op een kernkwadrant, maarin realiteit precies het omgekeerde is. Een masker is een gepolijste facade die geacht wordteen bepaald effect te sorteren. Maskergedrag kenmerkt zich door het ontbreken vanechtheid. In zekere zin zou je kunnen zeggen dat het levenloos is. Maskergedrag wordtveelal aangeleerd en in stand gehouden door angst; angst om iets bloot te geven wat menwil verbergen. De kwaliteit die uit een maskerkwadrant als kernkwaliteit naar voren komt is infeite niet zijn of haar kernkwaliteit, maar eerder een mislukte poging de ware valkuil tevermijden.Theorie kernkwadranten Pagina 13 van 21
    • In een meerdaags seminar met managers uit verschillende bedrijven was het thema op devierde dag: kernkwaliteiten. In een soort feedback-oefening maakten de deelnemerskernkwadranten van elkaar, waarbij iedereen een keer aan de beurt kwam. Daarbij haddende deelnemers aIleen hun ervaring in die vier dagen met de betrokken persoon om uit teputten bij het samenstellen van het kwadrant, want ze hadden elkaar nooit eerder ontmoet.Een van de deelnemers was een 54-jarige directeur die leiding gaf aan een bedrijf van 500mensen. Het kernkwadrant dat hij kreeg van de overige deelnemers was het volgende: Kernkwaliteit Valkuil Te veel van het goede Sentimenteel Empatisch + - Negatief Positief tegenovergestelde tegenovergestelde - + Afstandelijk Te veel van het goede Beschouwend Allergie UitdagingWat in hem vooral gewaardeerd werd was zijn warme belangstelling voor anderen, zijngevoel van medeleven en zijn grote invoelingsvermogen. Wat men zag als zijn uitdaging wasom daarnaast ook wat meer rationeel beschouwend bezig te zijn en men schatte in dat hijallergisch zou zijn voor afstandelijke mensen.De reactie van de betrokken persoon was er een van grote verbazing: Als je dit aan mijndirecte medewerkers zou vragen, zou je precies het omgekeerde kwadrant te zien krijgen,want ik krijg juist nog wel eens te horen dat ik zo afstandelijk ben, maar ik denk dat mijngezin mij hier wel in herkent. Op de vraag hoe dat dan zat en wat hij zelf het meestherkende, antwoordde hij: “Binnenin ben ik inderdaad meer zoals jullie mij zien. Op mijn werkzie ik er aIleen anders uit. ..en nu zie ik ook hoe dat ontstaan is. Toen ik dertig jaar geledenbij dit bedrijf in dienst kwam, zei mijn eerste baas na drie weken tegen mij dat ik niet zosentimenteel moest doen. Dat was voor mij zo pijnlijk dat ik toen besloten heb ervoor tezorgen dat me dat geen tweede keer zou overkomen. Vanaf dat moment ben ik meafstandelijk gaan opstellen.“Dit voorbeeld illustreert hoe iemand als reactie op zijn valkuil zijn eigen allergie als afweergaat gebruiken. Het kwadrant dat deze manager op zijn bedrijf van zijn mensen gekregenzou hebben is een maskerkwadrant en zou er omgekeerd uitgezien hebben. EenTheorie kernkwadranten Pagina 14 van 21
    • maskerkwadrant is altijd een (afweer)reactie op een onaangename ervaring met de eigenlijkevalkuil. De kernkwaliteit die uit een kernkwadrant volgt, is de kwaliteit waar de persoon vannature gemakkelijk toegang toe heeft, in bovengenoemd geval dus empathie.Bij een maskerkwadrant is dat niet het geval, omdat de kernkwaliteit die daaruit voIgt eerderzijn uitdaging is. Kernkwaliteit? Valkuil? Te veel van het goede Afstandelijk Beschouwend + - Negatief Positief tegenovergestelde tegenovergestelde - + Sentimenteel Te veel van het goede Empatisch Allergie? Uitdaging?Als iemand reactief (= omdat hij ertegen is) probeert zijn valkuil te vermijden, dan belandt hijin zijn aIlergie. Er is dan geen sprake van groei, maar van stagnatie. De kernkwaliteit wordtontkend, de persoon wordt een gespleten persoon die een dubbelleven gaat leiden. Veelalleidt dat vroeg of laat tot een crisis of ziekte, waardoor de persoon opnieuw de kans krijgt omde (ontwikkelings)draad weer op te pakken.Maskerkwadranten zijn soms te herkennen aan het verschijnseI dat het de persoon koudIaat. Vrijwel altijd zijn mensen geraakt aIs ze hun kernkwadrant voor zich zien. Het doet jeiets. Als dat niet zo is, kan dat een indicatie zijn dat er sprake is van een maskerkwadrant. Indat geval kan men het omgekeerde kwadrant onderzoeken.De oorsprong van kernkwaliteitenEen boeiende vraag is de vraag naar de oorsprong van kernkwaliteiten. Waar komen zevandaan en hoe zijn ze ontstaan? De benaming kernkwaliteit duidt al op de oorsprong ervan;Een kernkwaliteit is een kwaliteit uit de kern, ook wel het Zelf genoemd. Ik ga ervan uit dat inde kern alle kwaliteiten aanwezig zijn, niet één of twee, maar alle kwaliteiten. In zijn kern isde mens heel. Daar zijn daadkracht en geduld nog samen en vormen ze geen tegenpolen.Daar zijn flexibele ordening, heldere empathie en behoedzame moed normaal. Eenkernkwaliteit is als het ware een poort naar iemands kern. Door deze kwaliteit heeft men(relatief gemakkelijk) toegang tot zijn eigen kern. Het is dat deel van iemand dat hem nogTheorie kernkwadranten Pagina 15 van 21
    • verbindt met zijn ware ZeIf. Het ontstaan van kernkwaliteiten zou als volgt gezien kunnenworden. Bij de geboorte komt de mens terecht in de wereld van de aardse dualiteit en verliesthij min of meer het contact met zijn kern. Vanaf dat moment is het niet meer vanzelfsprekenddat kwaliteiten als moed en behoedzaamheid bij elkaar horen.Omdat ze niet meer geïntegreerd zijn, bestaat vanaf dat moment ook de mogelijkheid dateen kwaliteit zich los van het geheel gaat ontwikkelen en gaat ontaarden in een teveel vanhet goede. Dit kan bij elk van de twee polen gebeuren. Zo kan moed ontaarden inroekeloosheid terwijl behoedzaamheid kan ontaarden in lafheid. Op deze wijze ontstaan uitde twee polen de vier aspecten uit het kernkwadrant.Over de reden waarom de ene pool zich vervolgens ontwikkelt tot wat nu een kernkwaliteitheet, terwijl de andere de uitdaging wordt, wordt verschillend gedacht. Dit heeft weer temaken met het mens- en wereldbeeld waar men van uitgaat. Eén categorie mensen zal dittoeschrijven aan de omstandigheden tijdens de jeugdjaren. Hun hypothese daarbij is dat demens gevormd wordt door zijn opvoeding. Een tweede categorie zal het vooral zoeken inerfelijke factoren. Zij gaan ervan uit dat kwaliteiten min af meer genetisch bepaald zijn. Eenderde categorie mensen zal dit toeschrijven aan de Schepper die bepaalde met welkekwaliteiten iemand in dit leven binnenkwam. Hun hypothese is dat kwaliteiten geschonkenzijn. Een vierde categorie gaat ervan uit dat de mens meer dan één leven leeft en dat de zieltelkens die omstandigheden creëert die ze nodig heeft om in dit leven nieuwe kwaliteiten inzich te verenigen en zo steeds verder te groeien en weer heel te worden. Zij gaan er dus vanuit dat de mens zelf verantwoordelijk is voor de kernkwaliteiten die hij of zij heeft ontwikkelden dat daarin ook de levensopgave voor dit leven gevonden kan worden.De vraag hoe het werkelijk is, is in dit verband minder relevant. Het is zelfs de vraag af dieüberhaupt relevant is. Vanuit alle vier de mensbeelden kan het kernkwadrant een nuttigebijdrage leveren aan de zelfkennis van de manager. De inschatting van de betekenis en dewaarde ervan kan hierdoor echter uiteenlopen.Theorie kernkwadranten Pagina 16 van 21
    • De ontwikkelingsweg in een kernkwadrantUit het voorgaande moge het duidelijk zijn dat de mens verscheidene kernkwaliteiten heeft; inzijn kern zelfs allemaal. Uiteraard is de mens niet te reduceren tot een kernkwadrant.Kernkwaliteiten zijn ook niet statisch. Per Ievensfase kunnen andere kwaliteiten naar vorenkomen. Kortom, een gezond mens groeit (geestelijk). Daarbij gaat het er vooral om in balanste komen. Stel iemand heeft in de volgende verhouding toegang tot twee kwaliteiten; hoegroter het oppervlak, des te sterker ontwikkeld en des te gemakkelijker toegankelijk. Daadkracht + + GeduldDit betekent vrijwel zeker dat in het totale kwadrant de valkuiI en de allergie nog groter zullenzijn. Het is waarschijnlijk dat de allergie het grootste is van de vier, zeker als de minachtingsterk is. Het kernkwadrant zou er in verhouding dan als volgt uit kunnen zien: Kernkwaliteit Valkuil Te veel van het goede Drammerigheid Daadkracht + - Negatief Positief tegenovergestelde tegenovergestelde - + Te veel van het Geduld Passiviteit goede Uitdaging AllergieTheorie kernkwadranten Pagina 17 van 21
    • Dat suggereert dat hoe groter de onbalans tussen kernkwaliteit en uitdaging, des te sterkerde allergie en valkuiI. Dus hoe zwakker de uitdaging (ontwikkeld) is, des te groter zijn deproblemen. Waarschijnlijk is het zo dat in oppervlakte geldt: Kernkwaliteit (A) + ValkuiI (B) =Uitdaging (C) + Allergie (D).Wat is nu de weg die men kan voIgen om hiermee om te Ieren gaan. Allereerst zijn er drieroutes die men kan volgen: vechten, helen of niets doen. Kiest men voor vechten, dan gaatmen zijn valkuiI bestrijden. Waartoe die weg Ieidt, is al eerder beschreven; dan eindigt menin zijn allergie. Dus het vechten tegen je valkuiI is een zeer ineffectieve manier van ermeeomgaan. Dan zeg je tegen jezelf dat je niet zo drammerig moet zijn. Het enige dat jedaarmee doet is jezelf vertellen wat je niet moet zijn. Daar kan niemand iets mee. Daarmeeverander je niet, want je probeert aIleen maar anders te zijn dan je bent, omdat je iets wiltvermijden. De energie is dus tegen jezelf gericht. Dat is noch Ieuk, noch effectief. Hoe harderje probeert om op deze manier iets niet te zijn, des te meer zit je jezelf in de weg omdaadwerkelijk te veranderen.AIs verandering het doel is, bereik je het tegenovergestelde, namelijk stagnatie. Dan probeerje reactief met je wiI iets te forceren en dat is het tegenovergestelde van creëren.Verandering is een gevoIg van heelwording door jezelf te Ieren accepteren zoaIs je bent,inclusief de eventueeI minder mooie kanten. Kiest men voor de weg van heling dan is debelangrijkste opgave te leren waarnemen; niet zozeer iets doen, maar vooraI innerlijkobserveren zonder te oordelen, laat staan jezelf te veroordelen. Om het innerlijkewaarnemingsvermogen te versterken kan het behulpzaam zijn enige tijd in therapie te gaan,zolang het doel daarvan is te leren waarnemen. Dat kan echter niet van elke therapievormgezegd worden. De tijd dat een manager door zijn omgeving gewaardeerd wordt om zijninspanningen om (door middel van therapie) zichzelf beter te leren kennen, is echter nog nietaangebroken. De meeste bedrijfsculturen reageren allergisch op het verschijnsel therapie,alsof hulp vragen een teken van zwakte is.Op de weg van de heling gaat het om waarnemen, bewust worden en accepteren vangevoelens en wel in die volgorde. Met accepteren wordt hier niet bedoeld berusten, want datheeft niets met zelfacceptatie te maken, maar vanuit de houding ten opzichte van jezelf: jijmag zijn zoals je bent om te worden wie je bent. AIs gevolg daarvan zal iemand veranderen.Zijn kernkwadrant zal er na verloop van tijd anders uit gaan zien: Gedram Geduld(ige) Daadkracht PassiviteitTheorie kernkwadranten Pagina 18 van 21
    • Daadkracht en geduld zullen meer in balans en dichter bij elkaar komen, de valkuil en deallergie zullen slinken en uiteindelijk (in de kern) oplossen. Dan is dat stuk van de mensgeheeld en heeft men toegang tot de creatieve energie die in de kern zijn oorsprong vindt.De energie achter de vervormingOpvallend in alle theorieën over leiderschap is het feit, dat ze de neiging hebben deschaduwkant van de menselijke natuur te negeren. Wat is die kracht of die energie die demens in zijn valkuil drijft, die volgzaamheid doet verworden tot slaafsheid enzelfverzekerdheid tot arrogantie? We treffen die energie aan in de bezetenheid en hetfanatisme van de activist, de politicus, de kunstenaar, de evangelist, de minnaar en demanager. We treffen haar aan in de expansiedromen van de ondernemer en in de ambitievan de carrièrejager. In gestolde vorm treffen we haar ook aan in de gelatenheid enafwachtendheid van sommige organisaties of de brave onderwerping door het lager kaderaan het hoger kader.Deze energie is in feite pure creatieve energie vanuit onze kern, die door de innerlijkegespletenheid en onbalans de mens van zijn kern verwijdert en óf een onstuimige rivier wordtdie hem meeneemt en overspoelt, óf stolt en de mens doet verstijven. Bij de drammer wordtde persoon overspoeld, bij de passieveling is de energie gestold. Een wispelturig iemandlaat zich overspoelen, een star iemand laat zich verstijven. In beide gevallen is de menseerder slachtoffer van wat hem overkomt (door zijn innerlijke onbalans) dan schepper vanzijn eigen leven. De energie stuurt hem in plaats van dat bij de energie stuurt en gebruikt omte creëren.De toegang tot deze energie is via de kern en het herstellen (helen) van de onbalans. Doorde bewustwording van de eigen kernkwaliteiten en alles wat daarbij hoort, kan de managerhet contact met zijn kern versterken en de balans in zichzelf herstellen, zodat bij die creatieveenergie beschikbaar krijgt om mee te gaan creëren.Het kernkwadrant is beschreven in het boek „Bezieling en Kwaliteit in Organisaties“ doorDaniel Ofman van Kern Konsult.Voor trainingen in kernkwaliteiten kijk op www.kernkonsult.nl.Theorie kernkwadranten Pagina 19 van 21
    • Bijlage: Kernkwaliteiten en vervormingenKernkwaliteitenAanwezigheid Felheid Loslaten SpontaniteitAanpassings- Feitelijkheid Loyaliteit Standvastigheidvermogen Flexibiliteit Luister StelligheidAccutaresse Fijngevoeligheid Moed StijlAlertheid Fijnzinnigheid Nauwgezet StrengheidAlledaagsheid Geaardheid Nederigheid StriktheidAltruïsme Gedecideerdheid Nijver TactAplomp Gedegenheid Nuchterheid TederheidAttentheid Gedrevenheid Observeren TerughoudendheidBaanbrekend Geduld Omzichtigheid ToegankelijkheidBedachtzaam Geestdrift Onbaatzuchtigheid ToewijdingBehoedzaamheid Geestigheid Ongekunsteld VastberadenheidBehulpzaamheid Geleidelijkheid Ontspannen VastbeslotenheidBeleefdheid Generositeit Ontvankelijkheid VasthoudendheidBereidwilligheid Genuanceerdheid Onverdrotenheid VeelzijdigheidBescheidenheid Gevoeligheid Openhartigheid VerdraagzaamheidBeschouwen Gewoonheid Opgewektheid VerlegenheidBeweeglijkheid Gezelligheid Oplettendheid VernieuwendBezieling Gulheid Oprechtheid VertrouwenBezonnenheid Grandeur Optimisme VierkantBlijheid Grenzen stellen Ordelijkheid VolgzaamheidBondigheid Grondigheid Overlaten VolhardendheidBuigzaamheid Groothartigheid Plechtigheid VoorkomendheidConfronteren Grootmoedigheid Plooibaarheid VooruitstrevendheidConsideratie Harmonie Pragmatisme VoorzichtigheidCorrectheid Hartstocht Praktisch VormelijkheidCreativiteit Helderheid Precies VriendelijkheidDaadkracht Hoffelijkheid Proefondervinde- VrolijkheidDeemoed Hulpvaardigheid lijkheid VrijgevigheidDegelijkheid Humor Profilering WaakzaamheidDienstbaarheid Idealisme Realisme WeloverwogenheidDiplomatie Ingetogenheid Receptiviteit WerkelijkheidszinDirectheid Initiatief Rechtgeaardheid IJverDoelgerichtheid Inlevingsvermogen Relaxedheid ZachtheidDoelmatigheid Innovativiteit Resoluutheid ZachtzinnigheidDoordachtzaamheid Inschattingsvermo- Ronduit ZakelijkheidDuidelijkheid gen Royaal ZelfbewustheidEenvoud Inschikkelijkheid Rust ZelfstandigheidEerlijkheid Invoelingsvermogen Secuur ZelfverzekerdheidEffectiviteit Kalmte Serieusheid Zelfverantwoordelijk-Efficiëntie Klaarheid Soberheid heidEmpathie Kracht Sociabel ZorgelooosheidEnthousiasme Lankmoedigheid Souplesse ZorgzaamheidErnst Losjes Spaarzaamheid ZuinigheidTheorie kernkwadranten Pagina 20 van 21
    • Vervormingen:Aanmatiging Hebberigheid Opgefoktheid ZoetigheidAarzeling Hoogmoed Opoffering ZouteloosheidAchteloosheid Indirectheid Opschepperij ZwaarmoedigheidAchterdocht Inefficiëntie Oubolligheid ZwartgalligheidAfstandelijkheid Jaknikkerij Overdrevenheid ZweverigheidAngstvalligheid Joviaal Pafferigheid ZwijgzaamheidArgeloosheid Karigheid PamperenArgwaan Kilheid PassiviteitArrogantie Klefheid PerfectionismeBagatellisering Klitterigheid PessimismeBanaliteit Koelheid PietluttigheidBarsheid Koppigheid PietepeuterigheidBedeesdheid Korzeligheid PlakkerigheidBehoudzucht Krenterigheid PunaisepoetserijBemoedering Laisser-faire RigiditeitBerustheid Lichtzinnigheid RoekeloosheidBesluiteloosheid Lijdzaamheid RommeligheidBetutteling Lompheid RücksichlosheidBezetenheid Lolbroekerij RuwheidBotheid Losbolligheid SaaiheidBraafheid Loslippigheid SchuchterheidBreedsprakigheid Luchtfietserij SchijterigheidBruutheid Manipulatief SchraalheidBuitenissigheid Meedogenloosheid SentimentaliteitChaos Mierenneukerij SimplismeConflictvermijdend Moedeloosheid SlapheidConservatisme Monomaan SlijmerigheidCruheid Muggenzifterij SloomheidCynisme Naïviteit SlordigheidDepressiviteit Nalatigheid SolistischDoelloosheid Nonchalance SomberheidDominantie Norsheid SponsachtigDrammerigheid Nutteloosheid StarheidDroogheid Onachtzaamheid StijfkoppigheidEgocentrisme Onbeleefdheid StroperigheidExcentriciteit Onbenulligheid StugheidExtravagant Onberekenbaarheid TaaiheidFamiliair Onbezonnenheid TobberigheidFanatisme Onderdanigheid TomeloosheidFilantropisch Onderkoeldheid TraagheidFixatie Onechtheid TreuzeligheidFrivool Ongeïnteresseerd- TrotsGelatenheid heid TwijvelachtigheidGeklooi Ongenaakbaarheid VerkwistingGekunsteld Ongenuanceerdheid VerwaandheidGeobsedeerdheid Ongeremdheid VleierigheidGeremdheid Ongerichtheid VolgzaamheidGesjoemel Ongevoeligheid VrijpostigheidGeslotenheid Onnauwkeurigheid WantrouwenGierigheid Onnozelheid WarrigheidGrenzeloosheid Ontzien WeerbarstigheidGrilligheid Onverbiddelijkheid WeerspannigheidGrofheid Onvermurwbaarheid WeifelachtigheidHalfslachtigheid Onverschilligheid WegcijferenHalsbrekerij Onzichtbaarheid WispelturigheidHardnekkigheid Opdringerigheid ZelfgenoegzaamheidHarteloosheid Oppervlakkigheid ZelfzuchtigheidHardvochtigheid Opgeblazenheid ZoetigheidTheorie kernkwadranten Pagina 21 van 21