• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Excel
 

Excel

on

  • 1,151 views

 

Statistics

Views

Total Views
1,151
Views on SlideShare
1,151
Embed Views
0

Actions

Likes
1
Downloads
21
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Excel Excel Document Transcript

    • ÀãóóëãàËåêö:0. Ò¿¿õ1. Ïðîãðàìûã àæèëëóóëàõ2. ¯íäñýí öîíõíû á¿òýö3. Í¿ä áà ìóæèéí õàÿã4. Í¿ä áà ìóæèéã èäýâõæ¿¿ëýõ5. Àæëûí õóóäñàíä ìýäýýëýë îðóóëàõ, àðèëãàõ, çàñâàðëàõ6. Í¿ä áà ìóæ èäýâõæ¿¿ëýõýä Íýðèéí õàéðöàã àøèãëàõ7. ̺ð áà áàãàíà èäýâõæ¿¿ëýõ, òýäãýýðèéí ºíäºð áà ºðãºíèéã ººð÷ëºõ8. Àæëûí õóóäñàíä àãóóëàãäàõ ìýäýýëëèéã õóóëàõ, 纺õ9. Í¿ä õýâæ¿¿ëýõ10. Í¿ä õýâæ¿¿ëýõ (¿ðãýëæëýë)11. Àæëûí äýâòðèéã øèíýýð ¿¿ñãýõ, õàäãàëàõ, õààõ, íýýõ12. Àæëûí õóóäàñ øèíýýð ¿¿ñãýõ, óñòãàõ, íýð îíîîõ13. Òîìú¸î áîäóóëàõ: Îïåðàòîðóóä14. Òîìú¸î áîäóóëàõ: Õàÿã àøèãëàõ15. Òîìú¸î õóâèëàõ: COPY+PASTE, AUTOFILL16. Òîìú¸î õóâèëàõ: Õàðüöàíãóé áà ¿íýìëýõ¿é õàÿã17. AUTOFILL àøèãëàí öóâàà ¿¿ñãýõ18. Ôóíêö õýðýãëýõ19. Ôóíêöûí ñàí20. Çàðèì ôóíêöóóä21. ªãºãäëèéí ãðàôèê ä¿ðñëýë22. Äàâõàð ãðàôèê áàéãóóëàõ23. 3 õýìæýýñò ãðàôèê áàéãóóëàõÄàñãàëóóä:1. Á¿ëýã 1-122. Á¿ëýã 13-203. Á¿ëýã 21-224. Á¿ëýã 23
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Òîîöîí áîäîã÷ ExcelÎðøèë Ýíýõ¿¿ ïðîãðàìûã ñîíèðõîí, ñóäàëæ ýõëýæ áóé òàíäáàÿðëàëàà. Excel íü ºðãºí õýðýãëýýíèé Microsoft Office áàãö ïðîãðàìõàíãàìæèéí á¿ðäýëä îðäîã, spreadsheet áóþó õ¿ñíýãòýí ìýäýýëýëáîëîâñðóóëàõ çîðèóëàëòòàé, Windows ¿éëäëèéí ñèñòåìèéí ïðîãðàìþì. Êîìïüþòåðòýé õàðüöàã÷ õ¿í á¿ð, Excel ïðîãðàìûã ýäèéí çàñàã,ñàíõ¿¿ãèéí ìàòåìàòèê òîîöîî õèéõýä àøèãëàäàã ãýäãèéã ìýäýõ áàéõ.Èéì òºðëèéí ¿éë àæèëëàãààíä çîðèóëàãäñàí ïðîãðàì õàíãàìæóóäûíçàõ çýýëèéí áàðàã 90%-èéã ºíººäºð Excel äàíãààðàà ýçýãíýæ áàéíà.Òýãâýë Excel áîë áàñ ôèçèê, ìàòåìàòèê çýðýã øèíæëýõ óõààíûñàëáàðò áîëîí èíæåíåðèéí òîîöîîíä õýðýãëýõýä òóí òîõèðîìæòîéõ¿÷èðõýã ïðîãðàì õàíãàìæ þì ãýäãèéã õýëýõ õýðýãòýé. Óã ïðîãðàìûãèéíõ¿¿ ¿íý öýíýòýé áîëãîæ áóé ç¿éëñ íü ò¿ðãýí øóóðõàé òîîöîîõèéäýã, ºãºãäëèéí ãðàôèê ä¿ðñëýëèéã áàéãóóëàõ ºðãºíáîëîìæóóäòàé, îëîí òîîíû äîòîîä (built-in) ôóíêöóóä, ïðîãðàì÷ëàõñèñòåì (VBA) ãýõ ìýòèéã àãóóëñàí, ºãºãäëèéí ñàíòàé õàðüöàæàæèëëàõ ÷àäâàðòàé áàéäàã çýðýã îëîí ¿ç¿¿ëýëò þì. Ìèíèé áèå óã ëåêöèéã íýã òàëààñ õýðýãëýýíèé Excel õýìýýõïðîãðàìûí òóõàé íýãò íýãýíã¿é òîî÷ñîí, õýäýí çóóí õóóäàñòàé, á¿ðýíõýìæýýíèé ãàðûí àâëàãà (user’s guide õýìýýãäýã÷), íºãºº òàëààñôèçèê, ìàòåìàòèêèéí òîìú¸î, áîäëîãîîð ä¿¿ðñýí óéòãàðòàé ñóðàõáè÷èã áîëãîõ çîðèëãî îãòõîí ÷ òàâèàã¿é áîëíî. Òèéì “íýâòýðõèéòîëü” çîõèîäîã íü ÷ áè áèø ýý. Ãýõäýý ë òàíû õýìæ¿¿ðýýð ëåêöèéíìàòåðèàë ìààíü çóçààí, çàëõìààð ñàíàãäàæ áàéãàà áîë õ¿ëöýë º÷üå.Ýíý ìàòåðèàëààñ îþóòàí òà Excel ïðîãðàìûí òàëààðõ çºâõºí ¿íäñýíîéëãîëòûã áîëîí ò¿¿í äýýð ôèçèê, ìàòåìàòèê, èíæåíåðèéí òîîöîî,áîëîâñðóóëàëò õýðõýí õèéõ òóõàé òîâ÷ ìýäýýëëèéã àâàõ áîëíî. Ëåêöèéã áàðèàä êîìïüþòåðûí àðä ñóóõûí ºìíº òàêîìïüþòåðûí òóõàé åðºíõèé òºñººëºë, Windows ¿éëäëèéí ñèñòåì áàõýðýãëýýíèé áóñàä ïðîãðàì äýýð àæèëëàõ ÷àäâàð áîëîí ôèçèê,ìàòåìàòèêèéí ñóóðü îéëãîëòûã ýçýìøñýí áàéâàë çîõèìæòîé. 1
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel0. Ò¿¿õ Õýðýãëýýíèé ïðîãðàì õàíãàìæóóäûã òºðºë, çîðèóëàëòààð íüõóâààæ ¿çâýë Excel ïðîãðàì íü spreadsheet áóþó ýëåêòðîí õ¿ñíýãòãýñýí àíãèëàëä îðíî. Ýëåêòðîí õ¿ñíýãò¿¿äèéí ò¿¿õ 1970-ààä îíû ñ¿¿ëýýñ ýõëýëòýé.1978 îíä Äýí Áðèêëèí (Dan Bricklin), Áîá Ôðýíêñòîí (Bob Frankston)íàð õàìãèéí àíõíû spreadsheet ïðîãðàì áîëîõ VisiCalc-èéã çîõèîñîíáàéíà. Òýð ¿åä îäîîãèéíõ øèã ïåðñîíàë êîìïüþòåðóóä (PC) ºðãºíõýðýãëýýíä ãàðààã¿é áàéñàí òóë. VisiCalc íü Apple II õýìýýõ æèæèãêîìïüþòåðò çîðèóëàãäñàí áàéæýý. ¯¿íýýñ íýã èõ óäàëã¿é ººð íýãýëåêòðîí õ¿ñíýãò áîëîõ SuperCalc ïðîãðàìûã Sorcin êîìïàíèàñãàðãàñàí áàéíà. 1981 îíä IBM êîðïîðàöè àíõíû ãýæ õýëæ áîëîõ ïåðñîíàëêîìïüþòåðûã (IBM PC) õóäàëäààíä ãàðãàëàà. Òýð äàðóé ò¿¿íäçîðèóëñàí VisiCalc-èéí õóâèëáàð á¿òýýãäýâ. ̺í SuperCalc-èéíõóâèëáàð ÷ ãàðñàí áàéíà. ªíººãèéí Excel-òýé õàðüöóóëàõàä VisiCalc áîëîí SuperCalc íüìàø “ò¿¿õèé” ïðîãðàìóóä áîëîâ÷ òóõàéí öàã ¿åäýý ¿íýõýýð øèíýëýãç¿éë áàéæ, ñàíõ¿¿ á¿ðòãýëèéí òºâºãòýé õºäºëìºðèéã õºíãºâ÷ëºõ ¿éëõýðýãò õóâü íýìðýý õàíãàëòòàé îðóóëñíààð õýðýãëýã÷äèéí òàëàðõëûãõ¿ëýýæ ÷àäñàí þì. 1983 îíä ÀÍÓ-ûí Lotus Development Corporation êîìïàíèéíÌèò÷ Êýéïîð (Mitch Kapor), Æîíàòàí Ñàõñ (Jonathan Sachs) íàð Lotus1-2-3 õýìýýõ spreadsheet ïðîãðàìûã ãàðãàñàí íü òýð äîðîî ìàø èõàìæèëòûã îëæ, ýëåêòðîí õ¿ñíýãòèéí õºãæëèéí ò¿¿õýíä áàñ íýã øèíýàëõàì áîëîâ. Õ¿ñíýãòýí ìýäýýëýë áîëîâñðóóëàõ õ¿÷èðõýã ñèñòåìèéãõÿëáàð ãðàôèê ä¿ðñëýë õèéõýýñ ãàäíà ìýäýýëëèéí ñàíòàé (database)àæèëëàäàã áàãà çýðýã àæèëëàäàã áîëãîæ ºãñºí íü Lotus 1-2-3ïðîãðàìûí îíöãîé äàâóó òàëóóä áàéæýý. ¯¿íýýñ õîéø, 1990 îíûãõ¿ðòýë Lotus 1-2-3 ïðîãðàìûí õýä õýäýí õóâèëáàð ãàðñàí áàéâ. 1990îíä Microsoft êîðïîðàöè Windows 3.0 ¿éëäëèéí ñèñòåìèéãõóäàëäààíä ãàðãàñàí. Òóéëûí áîëîâñðîíãóé èíòåðôåéñòýé ó÷ðààñWindows ñèñòåì äàðóé õýðýãëýã÷äèéí ñîíèðõëûã ººðòºº òàòàæ÷àäñàí þì. Òèéìýýñ ýíý øèíý ¿éëäëèéí ñèñòåìä çîðèóëñàíýëåêòðîí õ¿ñíýãò¿¿ä ãàðàõ áîëñîí áàéíà. Ãýñýí ÷ Lotus-ûí çîõèîã÷èäWindows-ò çîðèóëñàí õóâèëáàð ãàðãàõûã ÿàðàõã¿é áàéñààð äºíãºæ1991 îíä ë àíõíûõûã íü õóäàëäààíä ãàðãàæýý. 1994 îí ãýõýäWindows-ò çîðèóëñàí Lotus 1-2-3-ûí 4 äýõü õóâèëáàð ãàðñàí áàéâ.1995 îíä IBM êîìïàíè Lotus Development Corporation-ûã õóäàëäàíàâñíû äàðàà äàõèí õî¸ð õóâèëáàð ãàðãàñàí áîëîâ÷ òóõàéí ¿åäWindows-ò çîðèóëñàí Microsoft Excel ïðîãðàì çàõ çýýëä íýãýíò õ¿÷ò¿ðýí îðæ èðæ, õóäàëäààíû ýðãýëòýíä äàâàìãàéëàõ áîëñîí áàéëàà. 2
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel¯¿íýýñ õîéøèõ õóãàöààíä Excel ïðîãðàì íü çàõ çýýëýýñ Lotus 1-2-3spreadsheet-èéã ÿìàãò ë øàõàæ áàéãàà þì. ªíººäºð Lotus 1-2-3ïðîãðàì “¹1” áàéõàà àëü õýäèéí àëäàæ, äýä áàéðàíä “ñóóæ” áàéíà. 1989 îíîîñ Borland êîìïàíè Quattro Pro õýìýýõ ýëåêòðîíõ¿ñíýãòèéã ãàðãàæ ýõýëñýí áàéíà. Ýíý spreadsheet íü ººðèéí íººö,áîëîìæ, õ¿÷ ÷àäëààðàà áàñ ë õýðýãëýã÷äèéí òàëàðõëûã õ¿ëýýñýí þì.1992 îíä Windows ¿éëäëèéí ñèñòåìä çîðèóëñàí àíõíû õóâèëáàð íüãàðñàí áàéíà. 1994 îíä Quattro Pro-èéí ýðõèéã Novell êîìïàíèõóäàëäàí àâ÷ 6 äàõü õóâèëáàðûã ãàðãàæýý. 1996 îíä CorelCorporation êîìïàíè Quattro Pro-ã õóäàëäàí àâñàí þì. 2002 îíûáàéäëààð Quattro Pro 9 ãýñýí õóâèëáàð ãàðñàí áàéíà. ªíººäºð,ýëåêòðîí õ¿ñíýãò¿¿äèéí çàõ çýýëä ýíý ïðîãðàì ãóðàâäóãààð áàéðûãáàòòàé ýçýëäýã àæýý. ßã ë Lotus-èéí àäèëààð, ¿éëäâýðëýã÷èä íüWindows ñèñòåì ð¿¿ øèëæèõèéã ÿàðàõã¿é öàã àëäñàí çýðýã ¿íäñýíøàëòãààíààð ýíý ïðîãðàì ìºí ë Excel-ä áàéð ñóóðèà àëäñàí ãýæìýðãýæèëòí¿¿ä ¿çäýã. ªíººãèéí “¹1” ýëåêòðîí õ¿ñíýãò áîëîõ, Windows ñèñòåìäçîðèóëàãäñàí Excel (Excel for Windows) ïðîãðàìûí ººðèéíõ íü“íàìòàð” õýçýýíýýñ ýõýëñýí áý? Ýíý òàëààðõ òîâ÷ ìýäýýëëèéãäàðààõ õ¿ñíýãòýíä õàðóóëëàà. Õóâèëáàð Ãàðñàí îí Òàéëáàð 1 1985 Àíõíû õóâèëáàð. Macintosh òºðëèéí êîìïüþòåðò çîðèóëàãäñàí. 2 1987 Windows-ò çîðèóëñàí àíõíû õóâèëáàð áîëîâ÷ 1985 îíû õóâèëáàðòàé íü õàìààðóóëàí “2” ãýæ äóãààðëàñàí. 3 1990 Õýðýãñëèéí ñàìáàð, çóðãèéí õýðýãñë¿¿ä, add-ins áóþó íýìýëò¿¿ä, 3 õýìæýýñò (3D) ÷àðòóóä áîëîí áóñàä îëîí øèíý ç¿éëñ íýìýãäñýí. 4 1992 Õýðýãëýã÷äèéí òàíèë áîëæ ýõýëñýí àíõíû õóâèëáàð. Ìàø îëîí øèíý÷ëýëèéã àãóóëñàí. 5 1993 Àíõíû á¿ðýí õýìæýýíèé òîì õóâèëáàð. Îëîí õóóäàñòàé àæëûí äýâòýð, VBA ïðîãðàì÷ëàë ãýõ ìýò íýìýãäñýí. 3
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel 7 1995 Excel 95 õýìýýãäýã÷ õóâèëáàð. Àíõíû 32- áèòèéí Excel. 8 1997 Excel 97 õýìýýãäýã÷ õóâèëáàð. VBA-èéí øèíý èíòåðôåéñ, UserForm, Data Validation áóþó ªãºãäëèéí çîõèöóóëàëò áîëîí áóñàä îëîí øèíý ç¿éëñ íýìýãäñýí. 9 1999 Excel 2000 õýìýýãäýã÷ õóâèëáàð. HTML ôîðìàòòàé àæèëëàõ, áàãòààìæ èõòýé çàâñðûí ñàíàõ îé áóþó Clipboard, Pivot ÷àðò, “ìýäðýìòãèé” user form ãýõ ìýò íýìýãäñýí. 10 2001 Excel 2002 õýìýýãäýã÷ õóâèëáàð. Office XP áàãöûí á¿ðäýëä îðíî. Ìàø îëîí øèíý ç¿éëñèéã àãóóëñàí áîëîâ÷ èõýíõ õýðýãëýã÷äýä îíö à÷ õîëáîãäîëã¿é. Õàìãèéí äàæã¿é øèíý÷ëýë íü, ïðîãðàì õ¿÷ýýð òºãñºæ, òà õèéñýí àæëàà õàäãàëæ ÷àäàëã¿é àëäñàí òîõèîëäîëä ñýðãýýæ ãàðãàõ ÷àäâàð áóþó AutoRecovery áîëîâ óó. 11 2003 Microsft Office Excel 2003 õýìýýãäýã÷ õóâèëáàð. Çàðèì íýã øèíý ç¿éëòýé, åðºíõèé人 áîë 2002 ãýñýí ¿ã. 4
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel1. Ïðîãðàìûã àæèëëóóëàõ Excel ïðîãðàìûã äàðààõ 2 ÿíçààð äóóäàí, à÷ààëæ áîëíî. ¯¿íä:1. START/PROGRAMS/MICROSOFT EXCEL ãýñýí ¿éëäëèéã õèéíý:2. START/RUN… ãýñýí ¿éëäëèéã õèéãýýä, ãàð÷ èðñýí RUN öîíõîíä “excel” ãýæ áè÷ýýä OK òîâ÷èéã äàðíà: Òýãýõýä äýëãýöýíä ôëýø-öîíõ (flash window) õýìýýí íýðëýãäýõäàðààõ öîíõ õýñýã çóóð ¿çýãäýíý: 5
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Òýãýýä Excel ïðîãðàìûí ¿íäñýí öîíõ ãàð÷ èðíý. 6
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel2. ¯íäñýí öîíõíû á¿òýö Èéíõ¿¿ íýýãäýí ãàð÷ èðñýí öîíõ áîë òàíû àæèëëàõ ¿íäñýíîð÷èí þì. Ýíý öîíõíû á¿òöèéã òîâ÷ òàéëáàðëàÿ. Öîíõíû õàìãèéí äýýä õýñýãò Title Bar (Ãàð÷ãèéí ìºð)áàéðëàíà: Ãàð÷ãèéí ìºðèéí ç¿¿í çàõàä ïðîãðàìûí íýð (Microsoft Excel)ãàðñàí áàéíà. Äàðàà íü, òóõàéí àãøèíä íýýãäñýí áàéãàà Excel-èéíàæëûí ôàéë áóþó workbook-èéí (àæëûí äýâòðèéí) íýð áàéðëàíà.Ìàíàé òîõèîëäîëä book1 ãýñýí íýðòýé àæëûí äýâòýð øèíýýð ¿¿ñ÷ýý.Ãàð÷ãèéí ìºðèéí áàðóóí çàõàä, Minimize (¿íäñýí öîíõûã õóìèõçîðèóëàëòòàé), Restore/Maximize (¿íäñýí öîíõûã õàãàñ áóþó á¿òýíäýëãýõ çîðèóëàëòòàé), Close (¿íäñýí öîíõûã õààõ çîðèóëàëòòàé)ãýñýí òîâ÷íóóä ç¿¿í ãàð òàëààñ ýõýëæ áàéðëàíà. Ãàð÷ãèéí ìºðèéí äîîä òàëä Menu Bar (Öýñèéí ìºð) áàéíà: 7
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Ò¿¿íèé ç¿¿í òàëä ïðîãðàìûí ¿íäñýí öýñ îðøèíî. Ò¿¿íèéäýýã¿¿ð õóëãàíû çààã÷èéã ã¿éëãýõýä öýñ áîëãîí òîâîéí àíèâ÷èæáàéõûã òà àíçààðàõ áîëíî. Excel-èéí á¿õ êîìàíäóóä, ôóíêöóóä ýíäõóâààãäàí áàéðëàñàí áàéäàã. Õàðèí öýñèéí ìºðèéí áàðóóí òàëäîðøèõ Minimize, Restore/Maximize, Close òîâ÷íóóä áîë àæëûíäýâòðèéí öîíõòîé õàðüöàíà. Öýñèéí ìºðèéí äîîä òàëä Toolbars (Õýðýãñëèéí ìºð¿¿ä)áàéðëàíà. Äýýã¿¿ð íü õóëãàíû çààã÷èéã ã¿éëãýõýä, ò¿¿íèéãá¿ðä¿¿ëýã÷ õýñã¿¿ä òîâîéí àíèâ÷èæ áàéõûã òà àíçààðàõ áîëíî. Ýíä,õýðýãëýã÷èéí õºäºëìºðèéã õºíãºâ÷ëºõ çîðèëãîîð, ºðãºí õýðýãëýãääýãêîìàíäóóäûã òîâ÷ õýëáýðýýð áàéðëóóëñàí áàéäàã: Àãóóëæ áóé õýðýãñë¿¿äýýñýý õàìààðààä îëîí òºðëèéíõýðýãñëèéí ìºð áàéäãààñ èõýâ÷ëýí õî¸ð þì óó ãóðàâ íü èäýâõòýé,áóñàä íü èäýâõã¿é (íóóãäìàë) áàéäàã. Äýýðõ çóðàãò ¿ç¿¿ëñíýýð áîëStandard (Còàíäàðò) áà Formatting (Õýâæ¿¿ëýõ) ãýñýí õýðýãñëèéíìºð¿¿ä èäýâõèææýý. ¯íäñýí öýñíýýñ VIEW/TOOLBARS ¿éëäëèéãõèéãýýä ¿¿íèéã ìýäýæ áîëíî (óðäàà òýìäýãëýãäñýí áàéãàà íüèäýâõòýé õýðýãñëèéí ìºð¿¿ä): Õýðýãëýã÷ ººðèéí õ¿ññýíýýð õýðýãñëèéí ìºð¿¿äèéí õàðàãäàõáàéäëûã ººð÷ëºõ, ººðººð õýëáýë õýðýãñëèéí ìºð íýìýæ ãàðãàõ, þìóó èäýâõæñýí áàéãààã íóóõ áîëîìæòîé íü çóðãààñ áàñ õàðàãäàæáàéíà. Õýðýãñëèéí ìºðèéí äîîä òàëä Name Box (Íýðèéí õàéðöàã) áàFormula Bar (Òîìú¸îíû ìºð) õýìýýí íýðëýãäýõ õî¸ð ýëåìåíòáàéðëàíà: 8
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Çóðàã äýýð, ç¿¿í òàëä óëààíààð òýìäýãëýí õàðóóëñàí íü íýðèéíõàéðöàã, áàðóóí òàëûíõ íü òîìú¸îíû ìºð þì. Ýäãýýð íü ÿìàðçîðèóëàëòòàé áîëîõûã õîéíî ¿çíý. ¯íäñýí öîíõíû ¿ëäñýí õýñãèéã àæëûí äýâòðèéí îðîí çàé ýçýëæáàéíà. Àæëûí äýâòýð íü õýä õýäýí worksheet áóþó àæëûí õóóäñààñòîãòîíî. Õóóäñóóä Sheet1, Sheet2, Sheet3… ãýõ ìýò íýðòýé áàéíà.Õ¿ñâýë õóóäñûí òîîã íýìæ áîëíî. Áàñ õàñàæ áîëíî. Òóõàéí ìº÷èäíýã õóóäàñ ë äýëãýãäñýí áóþó èäýâõæñýí áàéíà: Äýýðõ çóðàã äýýð áîë Sheet1 õóóäàñ èäýâõòýé áàéíà. ªºðõóóäàñ äýëãýõèéí òóëä ò¿¿íèé íýð äýýð äàðàõ õýðýãòýé. Àæëûí õóóäàñ ãýäýã íü A, B, C, D, E,… ãýõ ìýò äóãààðëàãäñàícolumn (áàãàíà), 1, 2, 3, 4, 5,… ãýõ ìýò äóãààðëàãäñàí row áóþóìºðººñ òîãòîõ ýëåêòðîí õ¿ñíýãò áîëîõ íü ºìíºõ çóðãààñ õàðàãäàæáàéíà. ̺ð, áàãàíûí òîî õàðãàëçàí 65536, 256 áàéíà. Äîîðõ çóðàãò,ìºð áà áàãàíûã òýìäýãëýí õàðóóëàâ. Ýíäýýñ, Excel-ýýð áîëîâñðóóëàõ ìýäýýëëèéã òà õ¿ñíýãòýíõýëáýðýýð îðóóëàõ ¸ñòîé ãýñýí õàìãèéí ÷óõàë îéëãîëòûã áèäìýäýæ àâíà. Àæëûí õóóäñûã á¿ðä¿¿ëýã÷ õ¿ñíýãòèéí ýëåìåíòèéã cell (í¿ä)ãýäýã. Äàðààõ çóðàãò äóðûí õî¸ð í¿äèéã óëààíààð òýìäýãëýæ 9
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excelõàðóóëàâ. Òèéìýýñ íýã àæëûí õóóäàñ íèéò 256*65536 øèðõýã í¿äíýýñòîãòîõ íü ýý. Í¿ä èäýâõòýé áà èäýâõã¿é õî¸ð òºëºâò îðøèíî. Òóõàéí àãøèíäñîíãîãäñîí áàéãàà ººðººð õýëáýë êóðñîð î÷èæ áàéðëàñàí í¿äèéãactive cell (èäýâõòýé í¿ä) ãýäýã. Äýýðõ çóðàãò, àæëûí õóóäñûíõàìãèéí ç¿¿í äýýä áóëàíãèéí í¿ä èäýâõæñýí áàéíà. Ãàðààñìýäýýëëèéã çºâõºí èäýâõòýé í¿äýíä îðóóëàõ áîëîìæòîé. Òýãø ºíöºãò õýëáýðòýé äàðààëñàí á¿ëýã í¿äí¿¿äèéã range(ìóæ) õýìýýí íýðèéäíý. Áîëîìæèò õàìãèéí òîì ìóæ áîë àæëûíõóóäàñ ººðºº áàéíà. 10
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel3. Í¿ä áà ìóæèéí õàÿã Í¿ä áîëãîí ººðèéí ãýñýí reference áóþó õàÿãààðòîäîðõîéëîãäîíî. Excel, àëèâàà í¿äòýé çºâõºí ò¿¿íèé õàÿãààðõàðüöäàã. Õàÿã ãýäýã íü òóõàéí í¿äíèé ìºð, áàãàíûí äóãààð þì.Õàÿãèéã òîäîðõîéëîõäîî áàãàíûí äóãààðûã ýõýíä, ìºðèéí äóãààðûãàðä íü íèéë¿¿ëæ áè÷äýã. Òóõàéëáàë ºìíºõ çóðàãò òýìäýãëýæ¿ç¿¿ëñýí èäýâõòýé áà èäýâõã¿é í¿äí¿¿äèéí õàÿã õàðãàëçàí A1 áà C5áàéíà. Í¿äíèé õàÿãèéã áàñ äàðààõ áàéäëààð àíãèëäàã. ¯¿íä:1. Relative reference (õàðüöàíãóé õàÿã), æèøýýëáýë: À1, Ñ5, Å9.2. Absolute reference (¿íýìëýõ¿é õàÿã), æèøýýëáýë: $À$1, $Ñ$5, $Å$9.3. Mixed reference (íèéëìýë õàÿã), æèøýýëáýë: À$1, $Ñ5, $Å9. ̺ð áóþó áàãàíûí äóãààðûí ºìíº $ òýìäýã òàâüñíààð èéíõ¿¿õàÿãèéí òºðëèéã ººð÷èëæ áîëîõ àæýý. Ýäãýýð íü õîîðîíäîî ÿìàðÿëãààòàé áîëîõûã õîéíî ¿çíý. Ìóæèéã áàñ ë õàÿãààð òîäîðõîéëíî. Ìóæèéí õàÿã íü ò¿¿íèéýñðýã áóëàíãóóäûí í¿äí¿¿äèéí õàÿãààð èëýðõèéëýãääýã. Ãýõäýýèõýâ÷ëýí ç¿¿í äýýä áóëàíãèéí í¿äíèé õàÿãèéã áè÷ýýä òîäîðõîéëîõöýã (:) òàâüæ, áàðóóí äîîä áóëàíãèéí í¿äíèé õàÿãèéã áè÷äýã.Òóõàéëáàë, äîîðõ çóðàãò, A áàãàíûí òîî àãóóëñàí òàâàí í¿äèéãõàìàðñàí ìóæèéí õàÿã A2:A6 áîëîõ áîë õàæóó òàëä íü, òîî àãóóëñàí18 í¿äèéã õàìàðñàí ìóæèéí õàÿã C2:E7 áàéíà. 11
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel4. Í¿ä áà ìóæèéã èäýâõæ¿¿ëýõ Ãàðààñ ìýäýýëëèéã (ºãºãäëèéã) çºâõºí èäýâõòýé í¿äýíäîðóóëàõ áîëîìæòîé ãýäãèéã ºìíº äóðäñàí. Ñîíãîãäñîí í¿ä ãàäóóðààõàð õ¿ðýýòýé áîëäãèéã áèä ìýäýæ àâñàí. Àëü íýã í¿äèéã ñîíãîõûíòóëä äàðààõ àðãóóäûí àëü íýãèéã õýðýãëýæ áîëíî. ¯¿íä:1. Õóëãàíû çààã÷èéã ò¿¿í äýýð àâàà÷ààä íýã äàðàõ.2. Ãàðûí ←, ↑, →, ↓ òîâ÷íóóäûã àøèãëàí êóðñîðûã øèëæ¿¿ëýõ çàìààð òóõàéí í¿äèéã ñîíãîõ. Õàðèí ìóæ ñîíãîõûí òóëä õóëãàíû çààã÷èéã ò¿¿íèé àëü íýãáóëàíãèéí í¿äýíä àâàà÷èæ, õóëãàíû òîâ÷èéã íýã äàðààä, äàðñàíõýâýýð, ýñðýã òàëûí áóëàíãèéí í¿äýíä ÷èðæ àâ÷ðààä òàâèõ ¿éëäëèéãõèéíý. Èíãýõýä õàðãàëçàõ ìóæ ñîíãîãäîõ á¿õýëäýý áóäàãäñàí áàéõ áàýíý íü ìóæ ñîíãîãäñîíûã èëýðõèéëíý. Òóõàéëáàë äîîðõ çóðàãò A2:C7ìóæèéí ñîíãîëòûã õàðóóëàâ: Ìóæèéí ñîíãîëòûã òàñðàëòòàéãààð õèéæ áàñ áîëäîã, ººðººðõýëáýë íýã äîð õýä õýäýí ìóæèéã ñîíãîõ áîëîìæòîé. ¯¿íèéã õèéõäýýýõíèé ìóæèéã ñîíãîñíû äàðàà ãàðûí CTRL òîâ÷èéã äàðæ áàéãààä(òàâèëã¿éãýýð) áóñàä ìóæóóäûã èäýâõæ¿¿ëíý: Í¿ä áà ìóæ ñîíãîõ ººð íýã àðãûã õîéíî, 6-ð á¿ëýãò ¿çíý. Õýðýâ àæëûí õóóäñûã á¿õýëä íü ñîíãîõ øààðäëàãà ãàðâàëäîîðõ àðãóóäûí àëü íýãèéã õèéíý: 12
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel1. Êóðñîð àæëûí õóóäàñíû õààíà áàéãààãààñ ¿ë õàìààðàí ãàðààñ CTRL+A òîâ÷íû õîñëîëûã äàðíà.2. Äàðààõ çóðàã äýýð óëààíààð òýìäýãëýí ¿ç¿¿ëñýí ãàçàð õóëãàíû òîâ÷èéã äàðíà: Á¿õýëäýý ñîíãîãäñîí àæëûí õóóäàñ äàðààõ áàéäàëòàéõàðàãäàíà: 13
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel5. Àæëûí õóóäñàíä ìýäýýëýë îðóóëàõ, àðèëãàõ,çàñâàðëàõ Àæëûí õóóäàñ áîë àâàðãà òîì õ¿ñíýãò. Òèéìýýñ ººðñäèéíáîëîâñðóóëàõ ìýäýýëëèéã áèä àæëûí õóóäñàíä ìºí ë õ¿ñíýãò áîëãîæîðóóëàõ íü îéëãîìæòîé. Áèä ººðñäèéí áàéãóóëàõ õ¿ñíýãòèéã ýíãèéíõ¿ñíýãò áà òîîöîîëîõ õ¿ñíýãò õýìýýí õóâààæ ¿çíý. Ýíãèéí õ¿ñíýãò ãýæ ÿìàð íýã òîîöîî, áîëîâñðóóëàëò õèéõçîðèëãîã¿é áàéãóóëñàí õ¿ñíýãòèéã õýëíý. Õàðèí engineering tableáóþó òîîöîîëîõ õ¿ñíýãò õýìýýí ìîíãîë÷èëæ íýðëýæ áàéõõ¿ñíýãòèéí çîðèëãî èëýðõèé. Öààøèä áèä èõýâ÷ëýí òîîöîîëîõõ¿ñíýãòòýé àæèëëàõ áîëíî. Àæëûí õóóäàñíû í¿äýíä òà ¿íäñýíäýý äàðààõ 3 òºðëèéíìýäýýëëèéã îðóóëàõ áîëîìæòîé:1. Label áóþó Òåêñò ºãºãäºë.2. Value áóþó Òîîí ºãºãäºë.3. Formula áóþó Òîìú¸î. Òîîöîîëîõ õ¿ñíýãòèéí õóâüä òåêñò ºãºãäë¿¿ä íü ãîë òºëºâ,õ¿ñíýãòèéí ãàð÷èã õýëáýðýýð ÷ þì óó ýñâýë õ¿ñíýãòèéã õàðàõàäýíãèéí, îéëãîìæòîé áîëãîõ çîðèëãîîð õýðýãëýãäýíý. Èõýíõäýýèäýâõã¿é áóþó òîäîòãîë ìýäýýëýë áàéõ áîëíî. Òîîí ºãºãäºë íü á¿õýë, áóòàðõàé, ýåðýã, ñºðºã çýðýã á¿õòºðëèéí òîîíóóä, õóâü, ¿ëäýãäýë, îí ñàð ºäºð, öàã õóãàöàà ãýõ ìýòìýäýýëë¿¿ä áàéíà. Òîîöîîëîõ õ¿ñíýãòèéí õóâüä, èõýâ÷ëýí òîîöîî,¿éëäýëä îðîëöäîã áàéõ òóë èäýâõòýé ýëåìåíò íü áàéõ áîëíî. Òîìú¸î áîë ÿìàð íýã ¿éëäýë, òîîöîî õèéæ, õàðèó ãàðãàäàãèëýðõèéëýë þì. Èíãýõäýý òîîí ºãºãäë¿¿äèéã àøèãëàæ áîëíî.Òîîöîîëîõ õ¿ñíýãòèéí õàìãèéí ãîë ýëåìåíò áàéõ áîëíî. Òîìú¸îãîðóóëàõäàà óðä íü çààâàë = òýìäýã òàâèíà. Òèéìýýñ, = òýìäãýýðýõýëñýí ÿìàð ÷ èëýðõèéëëèéã Excel òîìú¸î ãýæ îéëãîõ áîëíîãýäãèéã àíõààðóóëúÿ. Ýíãèéí õ¿ñíýãò íü òåêñò áà òîîí ºãºãä뺺ñ á¿ðäýõ áîëòîîöîîëîõ õ¿ñíýãò íü òåêñò, òîîí, òîìú¸îí ºãºãäë¿¿äýýñ á¿ðäýõàæýý. Ìýäýýëëèéã îðóóëàõûí òóëä ÿàõ ¸ñòîé âý? ¯¿íèé òóëäºãºãä뺺 áè÷èæ äóóñààä, ENTER òîâ÷ äàðàõ õýðýãòýé. Òýãâýë òàíûáè÷ñýí ç¿éë òóõàéí í¿äýíä îðæ, õàðèí êóðñîð äàðààãèéí í¿äýíäøèëæñýí áàéíà. Õàðèí áè÷èæ áàéõäàà ESC òîâ÷ äàð÷èõâàë áè÷ñýíç¿éë ÷èíü àëãà áîëíî ãýäãèéã àíõààðóóëúÿ. Õýðýâ í¿äýíä òîìú¸îãàëäààã¿é, çºâ áè÷èæ îðóóëâàë, ò¿¿íèé õàðèó áóþó óòãà íü òóõàéíí¿äýíä ãàðàõ áîëíî. 14
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Í¿äýíä (ìóæèä) àãóóëàãäàõ ìýäýýëëèéã ÿàæ àðèëãàõ (óñòãàõ)âý? Òóõàéí í¿äèéã (ìóæèéã) ñîíãîîä, äàðààõ 2 ¿éëäëèéí àëü íýãèéãõèéíý:1. Ãàðûí DEL (DELETE) òîâ÷èéã äàðíà.2. ¯íäñýí öýñíýýñ EDIT/CLEAR/CONTENTS êîìàíäûã ñîíãîíî: Í¿äýíä àãóóëàãäàõ ìýäýýëëèéã ÿàæ ººð÷ëºõ âý? Ìýäýýæ,ýõëýýä ò¿¿íèéã ñîíãîîä, àãóóëàãäàõ ìýäýýëëèéã àðèëãààä, øèíýýðáè÷èæ îðóóëæ áîëíî. Ãýõäýý õàìãèéí øóóðõàé àðãà áîë í¿äýýñîíãîìîãöîî øóóä øèíý ºãºãä뺺 áè÷èæ îðóóëàõ ÿâäàë þì. Í¿äýíä àãóóëàãäàõ ìýäýýëëèéã õýðõýí çàñâàðëàõ âý? ¯¿íèéºìíº äóðäñàí÷ëàí øóóä øèíýýð áè÷èæ îðóóëæ áîëîõ ë þì. Ãýòýëçàñâàðëàõ ºãºãäºë ÷èíü íýëýýí óðò, õàðèí òà çàâõºí º÷¿¿õýí õýñýãòíü çàñâàð õèéõ çîðèëãîòîé áîë ÿàõ âý? Á¿ãäèéã øèíýýð îðóóëíàãýõýýð öàã ãàðçàäñàí õýðýã áîëîõ áèç. Òèéìýýñ:1. Çàñâàð õèéõ í¿äýí äýýð õóëãàíû çààã÷èéã àâ÷ðààä 2 óäàà òîâøèõ2. Çàñâàð õèéõ í¿äýý ñîíãîîä ãàðûí F2 òîâ÷èéã äàðàõãýñýí 2 ¿éëäëèéí àëü íýãèéã õèéõ õýðýãòýé. 15
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel6. Í¿ä áà ìóæ èäýâõæ¿¿ëýõýä Íýðèéí õàéðöàãàøèãëàõ 2-ð á¿ëãèéí òºãñãºëä Íýðèéí õàéðöàã áà Òîìú¸îíû ìºðèéíòàëààð öóõàñ äóðäñàí áîë õàðèí 4-ð á¿ëýãò í¿ä áà ìóæèéã õýðõýíñîíãîõ òàëààð ºã¿¿ëñýí áèëýý. Òýãâýë îäîî, Íýðèéí õàéðöàãèéíòóñëàìæòàé í¿ä áà ìóæ ñîíãîõ òóõàé ÿðèëöúÿ. Äàðààõ çóðãèéã õàðöãààÿ: Çóðãààñ ¿çýõýä, òóõàéí àãøèíä èäýâõòýé áóþó ñîíãîãäñîíáàéãàà í¿äíèé õàÿã Íýðèéí õàéðöàãò õàðàãääàã áàéíà. Òýãâýë,Íýðèéí õàéðöàãíû òóñëàìæòàéãààð ìºí í¿ä ñîíãîæ áîëäîã áàéíà.¯¿íèé òóëä, õóëãàíû çààã÷ààð Íýðèéí õàéðöàãèéã ñîíãîîä,èäýâõæ¿¿ëýõ í¿äíèéõýý õàÿãèéã áè÷èæ ºãººä ENTER òîâ÷ äàðíà. Ìóæ ñîíãîõ íü åðºíõèé人 í¿ä ñîíãîõòîé àäèëõàí áºãººäÍýðèéí õàéðöàãò ìóæèéí õàÿãèéã áè÷èæ ºãººä ENTER äàðàõàäõàíãàëòòàé. Æèøýý íü B4:C7 ìóæèéã õýðõýí ñîíãîñíûã äàðààõçóðãóóäàä õàðóóëàâ: Äàðààõ àñóóëò òàíû ñîíèðõëûã òàòàæ áîëîõ þì. Í¿ä áèø õàðèíìóæ ñîíãîãäñîí áàéãàà òîõèîëäîëä Íýðèéí õàéðöàãò þó ãàðàõ âý?Èéì òîõèîëäîëä:1. Õýðýâ ñîíãîëòûã õóëãàíû òóñëàìæòàé õèéñýí áîë èäýâõæ¿¿ëýí, ÷èðæ ýõýëñýí áóëàíãèéí í¿äíèé õàÿã2. Õýðýâ ñîíãîëòûã Íýðèéí õàéðöãèéí òóñëàìæòàé õèéñýí áîë ìóæèéí ç¿¿í äýýä áóëàíãèéí í¿äíèé õàÿã 16
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excelòóñ òóñ Íýðèéí õàéðöàãò ãàðñàí áàéõ áîëíî. Äýýðõ çóðàãò, ìóæèéíñîíãîëòûã 2-ð àðãààð õèéñýí ó÷ðààñ ò¿¿íèé ç¿¿í äýýä áóëàíãèéíí¿äíèé õàÿã B4 Íýðèéí õàéðöàãò õàðàãäàæ áàéíà. Õýä õýäýí ìóæèéã çýðýã ñîíãîõûí òóëä òóñ á¿ðèéí õàÿãèéãòàñëàëûí òýìäãýýð òóñãààðëàí áè÷ýýä ENTER äàðíà. Äîîðõ çóðàãòA1:B4 áà D2:D7 ìóæóóäûã èäýâõæ¿¿ëæ áàéíà: 17
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel7. Áàãàíà áà ìºðèéã èäýâõæ¿¿ëýõ, òýäãýýðèéíºðãºí áà ºíäºðèéã ººð÷ëºõ Àæëûí õóóäñàíä õ¿ñíýãò õèéæ áàéõ ÿâöàä áàãàíà ýñâýë ìºðèéãá¿õýëä íü èäýâõæ¿¿ëýõ øààðäëàãà ãàð÷ áîëîõ þì. Ýíý òîõèîëäîëäÿàõ âý? Ìýäýýæ, ºìíºõ á¿ëýãò äóðäñàí÷ëàí Íýðèéí õàéðöàã àøèãëàæáîëíî. Ýñâýë á¿ð, õóëãàíû òîâ÷èéã äàðààä 256 áàãàíà þì óó 65536ìºð í¿äèéã äàìíóóëàí ÷èðæ áîëîõ þì (õýðýâ çàëõóóòàé áèø áîë).Ãýõäýý ¿¿íèé îðîíä åð人 òóõàéí áàãàíà þì óó ìºðèéí äóãààð äýýðõóëãàíû çààã÷èéã àâ÷èð÷ íýã äàðàõàä õàíãàëòòàé. Æèøýýëáýë, äàðààõ çóðàãò ¿ç¿¿ëñíýýð B áàãàíûã á¿õýëä íüñîíãîõûí òóëä, óëààíààð òýìäýãëýí ¿ç¿¿ëñýí õýñýãò (áàãàíûí äóãààðäýýð) äàðíà: Õàðèí äîîð ¿ç¿¿ëñýí÷ëýí 3-ð ìºðèéã á¿õýëä íü ñîíãî¸ ãýâýëìºðèéí äóãààð äýýð äàðíà: Õàðèí îëîí áàãàíà þì óó ìºð ñîíãîõ áîë àëü íýã çàõûí áàãàíàáóþó ìºðèéí äóãààð äýýð äàðààä íºãºº çàõûí áàãàíà áóþó ìºðèéíäóãààð õ¿ðòýë ÷èðíý: 18
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Îäîî, àæëûí õóóäàñíû áàãàíà áà ìºðèéí ãîë øèíæ ÷àíàðóóäáîëîõ ºðãºí, ºíäºð çýðãèéã õýðõýí ººð÷ëºõ òàëààð àâ÷ ¿çüå. Åð íü áàãàíû àëèâàà øèíæ ÷àíàðûã ººð÷ëºõèéí òóëäFORMAT/COLUMN ¿éëäëèéã õèéæ, äàðààõ çóðàãò ¿ç¿¿ëñýí äýäöýñèéã (sub menu) ãàðãàæ èðýõ õýðýãòýé: Òýãýýä, õýðýâ àæëûí õóóäàñíû áàãàíà á¿ðèéí ºðãºíèéã(ñòàíäàðò ºðãºí) íèéòýä íü ººð÷èëüå ãýâýë ýíýõ¿¿ äýä öýñíýýñSTANDARD WIDTH… ãýñýí êîìàíäûã ñîíãîæ, ãàð÷ èðñýí StandardWidth (Ñòàíäàðò ªðãºí) öîíõíû Standard column width (Áàãàíûñòàíäàðò ºðãºí) ãýñýí õýñýãò õàðàãäàõ áàãàíû ñòàíäàðò ºðãºíèéîäîîãèéí óòãûã ººð÷ëºí øèíý óòãà áè÷èæ ºãººä OK äàðàõ õýðýãòýé: Õàðèí òóõàéí íýã áàãàíûí ºðãºíèéã ººð÷ëºõèéí òóëä òýðáàãàíàà á¿õýëä íü, ýñâýë áàãàíûí àëü íýã í¿äèéã èäýâõæ¿¿ëýýä äýäöýñèéí WIDTH… êîìàíäûã ñîíãîíî. Òýãýõýä Column Width (Áàãàíûí 19
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excelªðãºí) öîíõ ãàð÷ èðíý. Ò¿¿íèé Column width áóþó Áàãàíûí ºðãºíãýñýí õýñýãò øèíý óòãàà îðóóëàõ õýðýãòýé: Õýðýâ îëîí áàãàíà ñîíãîîä äýýðõ àðãûã õýðýãëýâýë ñîíãîãäñîíáàãàíà òóñ á¿ðèéí ºðãºí ººð÷ëºãäºõ áîëíî. Áàãàíû ºðãºíèéã ººð÷ëºõ ººð íýã, øóóðõàé àðãà áàéäàã íü õî¸ðáàãàíûí äóãààðûí õîîðîíäîõ çààã äýýð õóëãàíû òîâ÷èéã äàðàí,÷èðýõ àðãà þì. Èíãýñíýýð ç¿¿í òàëûí áàãàíûí ºðãºí ººð÷ëºãääºã.Áàðóóí òèéø ÷èðñíýýð ºðãºí èõñýíý, ýñðýã ÷èðñíýýð áàãàñíà. Äîîðõçóðãóóäàä A áàãàíûí ºðãºíèéã èíãýæ ººð÷èëæ (èõýñãýæ) áàéíà: Ýíý àðãûã îëîí áàãàíà ñîíãîîä áàñ õèéæ áîëíî. Òýãâýë áàãàíàòóñ á¿ðèéí ºðãºí ººð÷ëºãäºíº. ̺ðèéí àëèâàà øèíæ ÷àíàð, òýð äóíäàà ºíäðèéã ººð÷ëºõèéíòóëä FORMAT/ROW ¿éëäëèéã õèéæ, äàðààõ çóðàãò ¿ç¿¿ëñýí äýäöýñèéã ãàðãàæ èðýõ õýðýãòýé: Áàãàíààñ ÿëãààòàé íü ìºðèéí õóâüä ñòàíäàðò ºíäºð ãýæáàéõã¿é áºãººä HEIGHT… ñîíãîëòûã õèéæ, ãàð÷ èðñýí Row Height(̺ðèéí ºíäºð) öîíõîíä òóõàéí ìºðèéí øèíý ºíäðèéã çààæ ºãíº: 20
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel ̺í, õî¸ð ìºðèéí äóãààðûí çààã äýýð õóëãàíààð äàðæ, ÷èðýõçàìààð äýýä òàëûí ìºðèéíõ íü ºíäðèéã áàñ ººð÷èëæ áîëíî.Æèøýýëáýë 1-ð ìºðèéí ºíäðèéã ýíý àðãàà𠺺ð÷èëæ áóéã äàðààõçóðàãò õàðóóëàâ: ̺ðèéí ºíäðèéã ººð÷ëºõ äýýðõ àðãóóäûã, îëîí ìºðèéã çýðýãñîíãîîä áàñ õèéõ áîëîìæòîé áºãººä èíãýâýë, ñîíãîãäñîí ìºð òóñá¿ðèéí ºíäºð ººð÷ëºãäºõ áîëíî. 21
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel8. Àæëûí õóóäñàíä àãóóëàãäàõ ìýäýýëëèéãõóóëàõ, 纺õ Áèä 5-ð á¿ëýãò, í¿äýíä õýðõýí ìýäýýëýë îðóóëàõ, îðóóëñàíìýäýýëëèéã õýðõýí ººð÷ëºõ, çàñâàðëàõ áîëîí í¿ä, ìóæèä àãóóëàãäàõìýäýýëëèéã àðèëãàõ òàëààð ¿çñýí áèëýý. Ýíý á¿ëýãò ºã¿¿ëýãäýõç¿éëñèéã òýäãýýðèéí ¿ðãýëæëýë õýìýýí îéëãîæ áîëíî. Ìýäýýëëèéã õóóëàõ, 纺õ ïðîöåññ áîë òîâ÷õîíäîî àæëûíõóóäàñíû õàà íýãòýý îðøèõ ìýäýýëëèéã Clipboard õýìýýí íýðëýãäýõçàâñðûí ñàíàõ îéä ò¿ð áàéðëóóëààä, äàðàà íü ººð ãàçàðò ãàðãàæòàâèõ ¿éëäë¿¿ä þì. Ýäãýýð ¿éëäëèéã ã¿éöýòãýõäýý COPY (Õóóëàõ),CUT (Òàñëàõ) áà PASTE (Áàéðëóóëàõ) ãýñýí êîìàíäóóäûã àøèãëàíà.Òà äýýðõ êîìàíäóóäûã EDIT öýñíýýñ þì óó Standard õýðýãñëèéíìºðººñ ñîíãîæ, ýñâýë ãàðààñ ºã÷ áîëíî. Ìýäýýëëèéã õóóëàõ ãýäýã íü íýã í¿ä áóþó ìóæèä àãóóëàãäàõìýäýýëëèéã ººð í¿ä áóþó ìóæ ðóó õóâèëàí àâàà÷èõûã õýëýõ áàò¿¿íèé ýõ õóâèëáàð íü àíõíû áàéðàíäàà ¿ëääýã. ¯¿íèéã õèéõäýýCOPY, PASTE êîìàíäóóäûã äýñ äàðààëàí ã¿éöýòãýíý. Òóõàéëáàë A2í¿äýíä àãóóëàãäàõ ìýäýýëëèéã C4 í¿ä ð¿¿ õóóëúÿ ãýâýë, ýõëýýä A2í¿äýý ñîíãîìîãö:1. EDIT/COPY ¿éëäëèéã õèéõ:2. Standard õýðýãñëèéí ìºðººñ COPY õýðýãñëèéã äàðàõ:3. CTRL+C òîâ÷íû õîñëîëûã äàðàõãýñýí àðãóóäûí àëü íýãèéã õýðýãëýæ, ò¿¿íä îðøèõ ìýäýýëëèéíõóóëáàðûã çàâñðûí ñàíàõ îéä õèéíý. Äàðàà íü C4 í¿äýý ñîíãîîä:1. EDIT/PASTE ¿éëäëèéã õèéõ: 22
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel2. Standard õýðýãñëèéí ìºðººñ PASTE õýðýãñëèéã äàðàõ:3. CTRL+V òîâ÷íû õîñëîëûã äàðàõãýñýí àðãóóäààñ õýðýãëýí, õóóëáàðûã ãàðãàæ òàâèíà. Ìóæèéí àãóóëæ áóé ìýäýýëëèéã õóóëàõûí òóëä ò¿¿íèéã ñîíãîîäCOPY õèéãýýä, äàðàà íü áàéðëóóëàõ ìóæàà ñîíãîîä PASTE õèéíý.Ýñâýë ç¿ãýýð ë áàéðëóóëíà ãýæ ¿çñýí ìóæèéíõàà ç¿¿í äýýä áóëàíãñîíãîæ, PASTE õèéõýä õàíãàëòòàé. Ìýäýýëëèéã çººíº ãýäýã áîë ò¿¿íèéã íýã í¿äíýýñ íºãºº í¿ä ð¿¿,íýã ìóæààñ íºãºº ìóæ ðóó õóóëáàðëàõã¿éãýýð øóóä øèëæ¿¿ëæáàéðëóóëàõûã õýëíý. ¯¿íèéã õèéõäýý CUT áà PASTE êîìàíäóóäûãäýñ äàðààëæ ã¿éöýòãýíý. ªìíºõèéí àäèëààð A2 í¿äýíä áóéìýäýýëëèéã C4 í¿ä 𿿠纺å. Ìýäýýæ, ýõëýýä A2 í¿äýý èäýâõæ¿¿ëíý.Äàðàà íü äîîðõ àðãóóäûí àëü íýãýýð ò¿¿íä àãóóëàãäàõ ìýäýýëëèéãñàíàõ îéä õèéíý:1. EDIT/CUT ¿éëäýë õèéõ:2. Standard õýðýãñëèéí ìºðººñ CUT õýðýãñëèéã äàðàõ: 23
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel3. CTRL+X òîâ÷íû õîñëîëûã äàðàõ. Òýãýýä C4-èéã ñîíãîæ, PASTE õèéíý. Ìóæèéí àãóóëæ áóé ìýäýýëëèéã 纺õèéí òóëä ò¿¿íèéã ñîíãîîäCUT õèéíý. Òýãýýä áàéðëóóëàõ ìóæàà á¿õýëä íü, ýñâýë ò¿¿íèéõýýç¿¿í äýýä áóëàíã ñîíãîæ, PASTE õèéíý. 24
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel9. Í¿äèéã õýâæ¿¿ëýõ Ýíãèéí ýñâýë òîîöîîëîõ õ¿ñíýãòèéí àëü àëèíûã íüáàéãóóëàõûí òóëä áèä àæëûí õóóäñûã, òóõàéëáàë õ¿ñíýãò áàéðëàõòýð õýñãèéí í¿äí¿¿äèéí øèíæ ÷àíàðûã ººðèéí õ¿ññýíýý𠺺ð÷ëºõøààðäëàãà ìýäýýæ ãàðíà. Èäýâõòýé í¿äíèé øèíæ ÷àíàðóóäûã ººð÷ëºõ ïðîöåññûã cellformatting áóþó í¿äèéã õýâæ¿¿ëýõ ãýæ íýðèéääýã. Òóõàéëáàëí¿äíèé ôîíò áóþó ¿ñãèéí òºðºë, ò¿¿íèé õàðàãäàõ õýìæýý, õàðàãäàõõýëáýðèéã ººð÷ëºõ, í¿äýí äîòðîî ºãºãäëèéí õàðàãäàõ áàéðëàëû㺺ð÷ëºõ, í¿äýíä õ¿ðýý õèéõ, äýâñãýð ºí㺠òàâèõ, õýðýâ í¿äýíä òîîíºãºãäºë àãóóëàãäàæ áàéãàà áîë ò¿¿íèéã òîäîðõîé çàãâàðóóäààðõàðóóëàõ, îëîí í¿äèéã íýãòãýæ íýã í¿ä áîëãîõ, ýñâýë íýãòãýñýíí¿ä¿¿äèéã ñàëãàõ, øààðäëàãàòàé áîë í¿äýíä õàìãààëàëò õèéõ çýðýãíü õýâæ¿¿ëýõ ¿éëäëèéí æèøýý áîëíî. Õýâæ¿¿ëýõ ¿éëäëèéã õèéõèéí òóëä åðºíõèé òîõèîëäîëäFORMAT/CELLS… êîìàíäûã ã¿éöýòãýíý:Òýãýõýä Format Cells (Í¿äèéí õýâ çàãâàð) ãýñýí öîíõ ãàð÷ èðäýã. Ýíýöîíõ íü Number (Òîî), Alignment (Áàéðëàë), Font (¯ñãèéí òºðºë),Border (Õ¿ðýý), Patterns (Äýâñãýð), Protection (Õàìãààëàëò) ãýñýíñàìáàðóóäààñ òîãòîíî. ¯¿íèéã äàðààõ çóðàãò õàðóóëàâ: 25
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Í¿äýíä õèéæ áîëîõ á¿õ õýâæ¿¿ëãèéí êîìàíäóóä äýýðõñàìáàðóóäàä õóâààãäàí áàéðëàíà. Áàéíãà õèéãääýã çàðèì õýâæ¿¿ëãèéã äóðäúÿ. Õýðýâ í¿äýíä òîîí ºãºãäºë àãóóëàãäàæ áàéãàà áîëõàðàãäàõ áàéäëààð íü ÿàæ õýâæ¿¿ëæ áîëîõ âý? ¯¿íèé òóëäNumber ñàìáàðòàé õàðüöàíà. Ýíý ñàìáàð Category (Àíãèëàë),Sample (Æèøýý) ãýñýí õýñã¿¿äýýñ òîãòîíî. Category õýñýãò áîëîìæèòçàãâàðóóä áàéðëàæ, õàðèí Sample õýñýãò, ñîíãîãäñîí çàãâàðààðºãºãäºë õýðõýí áè÷èãäýõ íü õàðàãäàíà. Òóõàéëáàë B2 í¿äýíä 2004ãýñýí òîîí ºãºãäºë áàéã. Category õýñãèéã õàðâàë, õàìãèéí ýõëýýäGeneral (Åðºíõèé) ãýñýí ñîíãîëò õèéãäñýí áàéíà. Òèéìýýñ, í¿äýíäàãóóëàãäàõ òîî ÿìàð íýã õýâ çàãâàðã¿é, åðäèéí áàéäëààð õàðàãäàæáàéãàà þì:Õàðèí Number ãýäãèéã ñîíãîîä, Decimal places (Íàðèéâ÷ëàë) õýñýãò 3ãýæ ºãººä OK äàðâàë ìàíàé òîî ìÿíãàíû íàðèéâ÷ëàëòàé õàðàãäàíà:Ýñâýë Scientific (Øèíæëýõ óõààíû) ãýæ ñîíãîâîë àðàâòûí çýðýãõýëáýðýýð õàðàãäàíà: 26
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelPercentage (Ïðîöåíò) ñîíãîâîë òîîí ºãºãäëèéã 100-ààð ¿ðæ¿¿ëýýä,õóâü õýëáýðýýð õàðóóëíà:Áàñ Date (Îí, ñàð, ºäºð), Time (Öàã) ãýõ ìýò ñîíãîëòóóä áèé. Ýíýá¿ãäýýñ Number ñîíãîëòûã õèéãýýä îðõè¸. Äýýðõ õýâæ¿¿ëãèéã 2004 ãýñýí òîîí ºãºãäºëä áóñ õàðèí ò¿¿íèéãàãóóëàõ í¿äýíä õèéñýí ãýäãèéã îéëãîæ áóé áèç ýý. ªºðººð õýëáýëí¿äýíä ººð òîîí óòãà îðóóëñàí ÷ áèäíèé ñîíãîñîí õýâ çàãâàðààðõàðàãäàíà: Í¿äýí äîòîð ºãºãäëèéí áàéðëàõ áàéðëàëûã ÿàæ õýâæ¿¿ëæáîëîõ âý? ¯¿íèé òóëä Alignment ñàìáàðûí êîìàíäóóäòàé àæèëëàíà: Ýíý ñàìáàð íü Text alignment (Òåêñòèéí áàéðëàë), Orientation(×èãëýë), Text control (Òåêñòèéã õÿíàõ) ãýñýí õýñã¿¿äýýñ òîãòîíî.Æèøýý íü A2 í¿äýíä “excel” ãýñýí òåêñò ºãºãäºë áàéã. Õýðýâ ò¿¿íèéã 27
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excelÿã ë ìîíãîë áè÷èã øèã áîñîîãîîð õàðàãääàã áîëãî¸ ãýâýë Orientationõýñãýýñ Text ãýñýí ñîíãîëòûã õèéíý: Õàðèí òîäîðõîé ºíö㺺ð õàçàéëãàÿ ãýâýë ò¿¿íèé áàðóóí òàëäîðøèõ öîíõîíä, æèæèã óëààí äºðâºëæèíã õóëãàíààð äàðæ, ÷èðýõ þìóó äîîä òàëûí Degrees (Ãðàäóñ) ãýñýí õýñýãò õàçàéëãàõ ºíöãèéí óòãûãçààæ ºã÷ áîëíî: Òåêñòèéã í¿äýí äîòîð ò¿¿íèé àëü íýã òàëä øàõàæ, ýñâýëãîëëóóëæ áàéðëóóëúÿ ãýâýë Text alignment õýñãèéí Horizontal(Õýâòýý) öîíõîíä áàéõ æàãñààëòààñ ñîíãîëòûã õèéíý:Òóõàéëáàë Left (Indent)-èéã ñîíãîâîë òåêñò ç¿¿í òàëä, Center-èéãñîíãîâîë ãîëëîæ, Right-èéã ñîíãîâîë áàðóóí òóëä øàõàãäàæáàéðëàíà: 28
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Horizontal öîíõíû ýíý ãóðâàí êîìàíä Formatting õýðýãñëèéíìºðºíä áàñ áàéðëàäãèéã ñàíóóëúÿ: Áèä àæëûí õóóäñàíä õ¿ñíýãò áàéãóóëàõ ÿâöàä èõýíõòîõèîëäîëä òåêñò ºãºãä뺺 ìîíãîëîîð áè÷èæ òààðíà. Ìîíãîëîîðáè÷èõèéí òóëä ãàðûí äðàéâåðûí ìîíãîë õýëèéã èäýâõæ¿¿ëäýã. Ãýòýëåðºíõèé òîõèîëäîëä àæëûí õóóäàñíû á¿õ í¿ä ãàäààä ¿ñãèéíòºðºëòýé, òóõàéëáàë Arial ãýñýí ôîíòòîé áàéäàã. Òèéìýýñ í¿äíèéôîíò áóþó ¿ñãèéí òºðëèéã ìîíãîë ¿ñãèéíõ áîëãîõ øààðäëàãàòàé. Ýñòýãâýýñ òàíû áè÷ñýí ç¿éë àíãàðàãèéíõíû áè÷èã øèã îéëãîìæã¿é ç¿éëõàðàãäàõûã äàðààõ çóðàãò ¿ç¿¿ëëýý. Ýíä B2 í¿äýíä ìîíãîëîîð ÿìàðíýã ç¿éë áè÷ñýí áîëîëòîé:Èéíõ¿¿ í¿äíèé ôîíòûí òºðºë, õýìæýý, õýëáýðèéã ººð÷ëºõèéíòóëä Font ñàìáàðòàé õàðüöàíà:Font ãýñýí õýñýãò, òóõàéí àãøèíä ñîíãîãäñîí áàéãàà ôîíòûí íýð,ñîíãîëò õèéõ áîëîìæòîé íèéò ôîíòûí æàãñààëò, Font style (Ôîíòûí 29
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excelçàãâàð) õýñýãò ñîíãîãäñîí ôîíòûí õàðàãäàõ õýëáýð áóþó Regular(Åðäèéí), Italic (Íàëóóòàé), Bold (Òîä), Bold Italic (Òîä, íàëóóòàé),Underline (Äîîãóóð çóðààñòàé) ãýñýí ñîíãîëòóóä áàéõ áîë Size(Õýìæýý) õýñýãò ¿ñãèéí õàðàãäàõ áîëîìæèò õýìæýýí¿¿ä áàéíà. Color(ªíãº) õýñýãò ôîíòûí õàðàãäàõ ºíãºíèé ñîíãîëòóóä îðøèíî. Æèøýý íü, “àíãàðàãèéí áè÷èã” àãóóëñàí íºãºº B2 í¿äýýèäýâõæ¿¿ëýýä, Font ñàìáàðààñ Arial Mon+Regular+12 ãýñýíñîíãîëòóóäûã õèéãýýä OK äàðâàë, òýð í¿ä ìààíü 12-ûí õýìæýýòýé,åðäèéí çàãâàðòàé Arial Mon ãýñýí ìîíãîë ¿ñãèéí ôîíòòîé áîëæ, ó÷èðáèò¿¿ëýã áè÷ýýñèéí íóóö “òàéëàãäàíà”: Font ñàìáàðûí îðîíä áàñ Formatting õýðýãñëèéí ìºðòýéàæèëëàæ áîëíî. Òóõàéëáàë ôîíò ñîíãîõäîî Font õýðýãñëèéã äàðíà: Ôîíòûí õýìæýýã Font Size õýðýãñëýý𠺺ð÷èëíº: Ôîíòûí ºíãèéã Font Color õýðýãñëýýð òîäîðõîéëíî: Òåêñòèéã Bold (B) ýñâýë Italic (I) ýñâýë Underline (U) ãýñýíçàãâàðòàé áîëãî¸ ãýâýë õàðãàëçàõ õýðýãñë¿¿äèéã äàðíà: Åð íü àæëûí õóóäñàíä ìîíãîëîîð áè÷èõ øààðäëàãàòàé ¿åäõàìãèéí òîõèðîìæòîé àðãà áîë àæëûí õóóäñûã á¿õýëä íüèäýâõæ¿¿ëýýä, Font õýðýãñëýýñ ìîíãîë ôîíò ñîíãîõ ÿâäàë. Èíãýñíýýðàæëûí õóóäàñíû á¿õ í¿ä ìîíãîë ôîíòòîé áîëíî. 30
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel 31
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel10. Í¿äèéã õýâæ¿¿ëýõ (¿ðãýëæëýë) Format Cells öîíõíû Alignment ñàìáàðûí Text control õýñýãò áóéñîíãîëòóóä áèäíèé àíõààðëûã òàòàæ áîëîõóéö õýâæ¿¿ëãèéã õèéäýã: ßìàð òîõèîëäîëä ýäãýýðèéã àøèãëàõ òàëààð àâ÷ ¿çüå. Õýðýâ í¿äýíä àãóóëàãäàõ ìýäýýëýë í¿äýíäýý áàãòàæõàðàãäàõã¿é áàéâàë ÿàõ âý? Òóõàéëáàë B3 í¿äýíä îðøèõ “computerscience” ãýñýí òåêñò ºãºãäëèéí óðò í¿äíèéõýý (áàãàíû) ºðãºíººñõýòýðñýí áàéãàà íü äàðààõ çóðãààñ õàðàãäàæ áàéíà:Ìýäýýæ B áàãàíû ºðãºíèéã èõýñãýæ áîëíî. Ýñâýë B3 í¿äíèé ôîíòûíõýìæýýã õàíãàëòòàé õýìæýýãýýð áàãàñãàæ áîëíî. Ãýõäýý ¿¿íèé îðîíäAlignment ñàìáàðûí Text control õýñãýýñ Wrap text (Òåêñòèéã õóìèõ)ñîíãîëòûã õèéãýýä OK äàðâàë èë¿¿ òîõèðîìæòîé:Ýíý ñîíãîëòûã õèéñíýýð, óðò ºãºãäëèéã õýä õýäýí ìºð áîëãîæ í¿äýíäáàãòààäàã íü çóðãààñ õàðàãäàæ áàéíà. Ýñâýë Shrink to fit (ÿéöýäàãøààõ) ñîíãîëòûã õèéæ áîëíî. Èíãýâýë ºãºãäºë í¿äýíä ã¿éöýäáàãòàõ õýìæýýíä õ¿ðòýë æèæãýð÷, àãøäàã:Ãýõäýý ýíý íü í¿äíèé ôîíòûí õýìæýý áàãàñ÷ áóé õýðýã áèø ãýäãèéãàíõààðóóëúÿ. 32
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Õýä õýäýí í¿äèéã íýãòãýæ íýã í¿ä áîëãîõ øààðäëàãà ãàðâàëÿàõ âý? Ýíý íü ººðººð õýëáýë ìóæèéã õýðõýí í¿ä áîëãîæ õóâèðãàõâý ãýñýí àñóóäàë þì. Òóõàéëáàë A2:B6 ìóæèéí í¿äí¿¿äèéã íýãòãýåãýâýë òýäíèéã (ìóæèéã) ñîíãîîä, Alignment ñàìáàðûí Text controlõýñãèéí Merge cells (Í¿äí¿¿äèéã íýãòãýõ) ñîíãîëòûã õèéíý. ¯¿íèéãäàðààõ çóðàãò õàðóóëëàà:Èéì õóâèðãàëòûí ¿ð ä¿íä ¿¿ññýí í¿äíèé õàÿã íü õóâèðãàëòûí ºìíºáàéñàí ìóæèéí ç¿¿í äýýä áóëàíãèéí í¿äíèé õàÿã áàéõ áîëíî. Íýãòãýñýí í¿äí¿¿äèéã áóöààæ ñàëãàõäàà äýýðõ çóðãóóäàä¿ç¿¿ëñíèé ÿã ýñðýã ¿éëäë¿¿äèéã õèéíý: Merge cells êîìàíä íü Formatting õýðýãñëèéí ìºðºíä òîâ÷õýëáýðýýð áàéãàà ãýäãèéã áàñ õýëüå: Í¿äýíä ÿàæ õ¿ðýý õèéõ âý? ¯¿íèé òóëä Border ñàìáàðûíêîìàíäóóäòàé àæèëëàíà: 33
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelÝíý ñàìáàð íü Presets, Border (Õ¿ðýý), Line (Øóãàì) ãýñýí õýñã¿¿äýýñòîãòîæ áàéíà. Òóõàéëáàë B2 í¿äíèé ãàäíà òàëààð òýãø ºíöºãò õ¿ðýýòàòàõûí òóëä Presets õýñãýýñ Outline (Ãàäóóð øóãàì) òîâ÷èéã äàðààä,õàðèí Line õýñãèéí Style (Çàãâàð) öîíõíîîñ õ¿ññýí øóãàìûí çàãâàðûãñîíãîõ õýðýãòýé. Äîîðõ çóðàãò ýäãýýðèéã ¿ç¿¿ëëýý:Òàíû õèéñýí ñîíãîëòóóä ÷èíü Border õýñýãò òóñãàëàà îëæ õàðàãäàõáîëíî:Èíãýýä OK òîâ÷ äàðàõàä í¿ä õ¿ðýýëýãäýíý: 34
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Äýýðõ çóðàãò, B2 í¿äíèé òîä õàð õ¿ðýý áîë í¿ä ñîíãîãäñîíûãèëòãýõ õ¿ðýý áèø õàðèí õýâæ¿¿ëãýýð õèéãäñýí õ¿ðýý þì àà ãýäãèéã¿ç¿¿ëýõèéí òóëä äîîõîí òàëä íü C4 í¿äèéã èäýâõæ¿¿ëñýí áàéíà.Áóöààä õ¿ðýýãýý àðèëãàÿ ãýâýë Presets õýñãèéí None (Àðèëãàõ)òîâ÷èéã äàðíà: Ò¿¿íýýñ ãàäíà, Border õýñýãò áàéãàà äàðààñòàé áóþó ñîíãîãäñîíòîâ÷íóóäààñ çàðèì íýãèéã äàõèí äàðæ, ñîíãîëòûã õ¿÷èíã¿é áîëãîõçàìààð í¿äíèé õ¿ðýýíèé àëü íýã òàëûí øóãàìûã àðèëãàæ áîëíî:Ò¿¿í÷ëýí í¿äýíä äèàãîíàëü øóãàì òàòàæ áîëîõûã òà áàñ àíçààðñàíáàéõ: Border ñàìáàð íü Formatting õýðýãñëèéí ìºðºíä áàñ áàéðëàäàã.Õàðãàëçàõ õýðýãñëèéã äîîðõ çóðàãò ¿ç¿¿ëýâ: Í¿äýíä äýâñãýð ºí㺠òàâèõ õýðýãòýé áîëáîë Patternsñàìáàðûã ãàðãàíà: 35
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelÆèøýý íü B3 í¿äèéã øàð ºíãºòýé áîëãî¸ ãýâýë Color (ªíãº) ãýñýíõýñãýýñ ºí㺺 ñîíãîíî: ªíãºíººñ ãàäíà õýý òàâèíà ãýâýë Pattern (Õýý) õýñãýýñòààëàãäñàí õýýãýý ñîíãîíî: Õýðýâ í¿äíèé äýâñãýð ºíãèéã õýðýãñëèéí ìºðíººñ ººð÷èëüåãýâýë Formatting õýðýãñëèéí ìºðºíä îðøèõ Fill Color (Áóäàõ ºíãº)õýðýãñýëòýé àæèëëàíà: Í¿äèéã õýâæ¿¿ëýõ äýýð äóðäñàí á¿õ ¿éëäëèéã îëîí í¿ä áóþóìóæ ñîíãîîä ìºí õèéæ áîëíî ãýäãèéã ýöýñò íü õýëüå. Òýãýýä ÷, àæëûíõóóäñûí á¿õ í¿äèéã ìîíãîë ôîíòòîé áîëãîæ áàéãàà æèøýýíýýñ òà¿¿íèéã îéëãîñîí áàéëã¿é äýý. 36
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel11. Àæëûí äýâòðèéã øèíýýð ¿¿ñãýõ, õàäãàëàõ,õààõ, íýýõ Ïðîãðàìûã à÷ààëàõ áîëãîíä book1 ãýñýí íýðòýé øèíý àæëûíäýâòýð ¿¿ñ÷ áàéãààã òà àíçààðñàí áèç ýý. Ýíý íýðèéã Excel ººðºº ºã÷áàéãàà þì. Õàðèí òà ººðºº, ïðîãðàìûí ¿íäñýí öîíõîí äîòîð øèíýýðàæëûí äýâòýð ¿¿ñãýå ãýâýë NEW (Øèíý) êîìàíäûã ã¿éöýòãýõõýðýãòýé. Äàðààõ 3 àðãààð ýíý êîìàíäûã áèåë¿¿ëæ áîëíî. ¯¿íä:1. FILE/NEW… ¿éëäëèéã õèéõ: Èíãýõýä äàðààõ öîíõ ãàð÷ èðíý: Ýíä, çóðàãò ¿ç¿¿ëñíèé äàãóó General ñàìáàðààñ Workbook ñîíãîëòûã õèéãäýýä OK äàðíà.2. Standard õýðýãñëèéí ìºðººñ NEW õýðýãñëèéã äàðàõ:3. Ãàðààñ CTRL+N òîâ÷íû õîñëîëûã äàðàõ. 37
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelÈéíõ¿¿ øèíýýð ¿¿ñãýñýí äýâòýð ÷èíü book2 ãýñýí íýðòýé áàéõ áîëíî.Õýðýâ äàõèàä ¿¿ñãýâýë book3 ãýñýí íýðòýé áàéíà. ªºðººð õýëáýëøèíýýð ¿¿ñãýñýí äýâòýð áîëãîíûã ïðîãðàì ººðºº äóãààðëàí íýðëýæáàéíà. Õàðèí òà øèíýýð ¿¿ññýí àæëûí äýâòðèéí íýðèéã ººð÷èëæáîëíî. Àæëûí äýâòýð áîë xls ãýñýí ºðãºòãºëòýé ôàéë áàéäàã.Òèéìýýñ àæëûí äýâòðèéí íýðèéã ººð÷èëíº ãýäýã íü òóõàéí ôàéëû㺺ðèéí õ¿ññýí íýðýýð íýðëýæ, õàäãàëíà ãýñýí ¿ã þì. Õàäãàëíà ãýäýãíü ò¿¿íèéã êîìïüþòåðûí òîãòìîë ñàíàõ îéä, òóõàéëáàë õàòóóäèñêýíä áè÷èæ áóé õýðýã þì. Õýðýâ ò¿¿íèé àæëûí õóóäñàíäìýäýýëýë àãóóëàãäñàí, òýäãýýð äýýð ÿíç á¿ðèéí òîîöîî,áîëîâñðóóëàëò õèéãäñýí áàéñàí áîë òýäãýýð íü ìºí õàäãàëàãäàíà.Èíãýñíýýð äóðûí ìº÷èä òýð ôàéëàà íýýæ, çàñâà𠺺ð÷ëºëò õèéõ þìóó ýñâýë ¿ðãýëæë¿¿ëýí àæèëëàõ áîëîìæòîé áîëíî. Õàäãàëàõ¿éëäëèéã SAVE (Õàäãàëàõ) ýñâýë SAVE AS… (ßàæ õàäãàëàõ)êîìàíäûí òóñëàìæòàé ã¿éöýòãýíý. Òóõàéëáàë äºíãºæ øèíýýð ¿¿ñýýäáàéãàà book1 àæëûí äýâòðèéã õàäãàëúÿ. ¯¿íèé òóëä:1. FILE/SAVE ãýñýí ¿éëäëèéã õèéõ:2. Standard õýðýãñëèéí ìºðººñ SAVE õýðýãñëèéã äàðàõ:3. Ãàðààñ CTRL+S òîâ÷íû õîñëîëûã äàðàõãýñýí ãóðâàí àðãûí àëü íýãýýð SAVE êîìàíäûã õèéíý. Òýãýõýääàðààõ çóðàãò õàðóóëñàí Save As (ßàæ õàäãàëàõ) õýìýýõ õàðèëöàõöîíõ ãàð÷ èðäýã: 38
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelÖîíõíû ç¿¿í äýýä òàëûí Save in (Õààíà õàäãàëàõ) õýñýãò ìàíàéõàäãàëàãäàõ ôàéëûí áàéðëàõ õàâòñûí íýð (My Documents), ò¿¿íèéäîîðõ òîì îðîí çàéä òóõàéí õàâòñûí àãóóëãà (ò¿¿í äîòîð áàéðëàõôàéë áà õàâòñóóä) õàðàãäàæ áàéíà. Õàðèëöàõ öîíõíû äîîä òàëä, Filename (Ôàéëûí íýð) õýñýãò ìàíàé ôàéëûí îäîîãèéí íýð ºðãºòãºëèéíõàìò õàðàãäàæ áàéíà (Book1.xls). ̺í Save as type (Õàäãàëàõôàéëûí òºðºë) õýñýãò Microsoft Excel Workbook (*.xls) ãýñýí ñîíãîëòõèéãäñýí áàéíà. Ýíý íü ìàíàé ôàéë õàäãàëàãäàõäàà Excel-èéíàæëûí äýâòýð õýâýýðýý áàéíà ãýäãèéã çààæ ºã÷ áàéãàà þì. Òèéìýýñýíý ñîíãîëòûã ººð÷ëºõ ÿìàð ÷ øààðäëàãà áèäýíä áàéõã¿é. ÕàðèíSave in öîíõíîîñ ñîíãîëò õèéí ôàéëûíõàà áàéðëàõ ãàçðûã ººð÷èëæáîëîõ þì. Ãýõäýý, îäîî çºâõºí File name öîíõîíä Mybook ãýæ áè÷ýýäSAVE òîâ÷èéã äàðúÿ. Èíãýñíýýð àæëûí äýâòýð ìààíü Mybook.xlsãýñýí íýðòýé ôàéë áîëæ, My Documents õàâòñàíä õàäãàëàãäàíà:Àíõààðóóëàõàä ôàéëûí íýðèéã ëàòèí ¿ñãýýð áè÷èæ ºãºõ íüòîõèðîìæòîé. Ôàéëä SAVE êîìàíäûã õàìãèéí àíõíû óäàà õýðýãëýõ ¿åä ëõàðèëöàõ öîíõ ãàð÷ èðäýã áºãººä õàðèí äàõèæ óã êîìàíäûãã¿éöýòãýõýä èéì öîíõ ãàðàõã¿é. Òèéìýýñ íýãýíòýý ë àæëûí äýâòðèéãíýð ºã÷ õàäãàëñàí áîë öààøäàà ò¿¿íä õèéñýí ººð÷ëºëò¿¿äýý SAVEêîìàíäààð øóóä õàäãàëààä áàéæ áîëíî. Õýðýâ Mybook.xls ôàéëàà ººð íýðýýð õàäãàëàõ øààðäëàãàòàéáîëâîë ÿàõ âý? SAVE êîìàíäûã ã¿éöýòãýýä íýìýðã¿é, ó÷èð íü 39
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excelõàðèëöàõ öîíõ ãàð÷ èðýõã¿é. Èéì òîõèîëäîëä SAVE AS… êîìàíäûãàøèãëàäàã. Êîìàíäûã 2 àðãààð ã¿éöýòãýíý:1. FILE/SAVE AS… ¿éëäëýýð:2. Ãàðààñ F12 ôóíêöèîíàë òîâ÷èéã äàðàõ.Èíãýñíýýð äýýð ºã¿¿ëñýí Save as öîíõ ãàð÷ èðýõ áºãººä òà ôàéëûííýðèéã ººð÷ëºõ áîëîìæòîé áîëíî. Àæëûí äýâòðèéã õààõäàà CLOSE (Õààõ) êîìàíäûã ã¿éöýòãýíý.Èíãýõäýý äàðààõ àðãóóäûí àëü íýãèéã àøèãëàæ áîëíî. ¯¿íä:1. Öýñèéí ìºðíèé áàðóóí òàëä áàéðëàõ CLOSE òîâ÷èéã äàðàõ:2. FILE/CLOSE ¿éëäëèéã õèéõ:3. Ãàðààñ CTRL+F4 òîâ÷íû õîñëîëûã äàðàõ.Õýðýâ íýýëòòýé áàéãàà íýð á¿õèé ôàéëä îðóóëñàí òîäîðõîé çàñâàð,ººð÷ëºëòºº SAVE õèéæ õàäãàëàëã¿éãýýð CLOSE êîìàíäûãã¿éöýòãýâýë äîîðõ çóðàãò ¿ç¿¿ëñýí øèã õàðèëöàõ öîíõ ãàð÷ èðýõáîëíî: 40
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelÝíý öîíõ íü ôàéëä õèéñýí ººð÷ëºëò, çàñâàðûã õàäãàëàõ ýñýõèéãòàíààñ àñóóãààä (æèøýý íü “Do you want to save the changes youmade to ‘Mybook.xls’?” áóþó “Òà ‘Mybook.xls’ ôàéëä õèéñýíººð÷ëºëòºº õàäãàëàõûã õ¿ñ÷ áàéíà óó?”), YES (Òèéì), NO (¯ã¿é),CANCEL (Õ¿÷èíã¿é áîëãîõ) ãýñýí 3 ñîíãîëòûã ñàíàë áîëãîäîã. YESãýâýë ººð÷ëºëòèéã õàäãàëààä ôàéëûã õààíà, NO ãýâýëõàäãàëàõã¿éãýýð õààíà, õàðèí CANCEL ãýâýë õààõ ¿éëäýë õ¿÷èíã¿éáîëæ, òà àæëûí äýâòýð ë¿¿ áóöàæ îðíî. CANCEL õèéõäýý áàñ ýíýöîíõíû áàðóóí äýýä áóëàíãèéí ÷àãò òîâ÷èéã äàðæ áîëíî (ýñâýëãàðûí ESC òîâ÷èéã). Àæëûí äýâòðèéã íýýõ ãýäýã íü òîãòìîë ñàíàõ îé, òóõàéëáàëõàòóó äèñêýíä îðøèõ Excel-èéí ôàéëóóäûã ïðîãðàìûí ¿íäñýí öîíõîíäîòîð äýëãýæ îíãîéëãîõ ïðîöåññ þì. ¯¿íèé òóëä OPEN (Íýýõ)êîìàíäûã àøèãëàíà. Äàðààõ 3 àðãûí àëü íýãýýð êîìàíäûã ã¿éöýòãýæáîëíî:1. FILE/OPEN… ¿éëäëèéã õèéõ:2. Standard õýðýãñëèéí ìºðººñ OPEN õýðýãñëèéã äàðàõ:3. Ãàðààñ CTRL+O òîâ÷íû õîñëîëûã äàðàõ.Òýãýõýä äàðààõ õàðèëöàõ öîíõ ãàð÷ èðíý: 41
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelÖîíõíû á¿òýö åðºíõèé人 Save As öîíõíûõòîé àäèë þì. Òóõàéëáàëäýýðõ çóðàãò, My Documents õàâòàñ äîòîð chart.xls, chart1.xls,Dun.xls, userform.xls ãýñýí 4 ôàéë àãóóëàãäàæ áóé íü õàðàãäàæáàéíà. Ýäãýýðýýñ íýãèéã ñîíãîîä, OPEN òîâ÷èéã äàðñíààð òóõàéíôàéë íýýãäýõ áîëíî. Íýãýíò áèä Excel-èéí ôàéë íýýõ ó÷ðààñ Files oftype (Ôàéëûí òºðë¿¿ä) õýñãèéí çóðàãò ¿ç¿¿ëñýí ñîíãîëòûã ººð÷ëºõøààðäëàãà áàéõã¿é ãýäãèéã ñàíóóëúÿ. Ïðîãðàìûí ¿íäñýí öîíõîíä îëîí ôàéë çýðýã íýýãäñýí áàéãààòîõèîëäîëä íýã äýâòðýýñ íºãºº ð¿¿ ÿàæ øèëæèõ âý? Èéì òîõèîëäîëäWINDOW öýñíèé êîìàíäóóäòàé àæèëëàæ áîëíî. Òóõàéëáàë,WINDOW öýñíèé äîîä õýñýãò, íýýãäñýí áàéãàà á¿õ ôàéëûí íýðñãàðàõ áºãººä òýíäýýñ ñîíãîæ áîëíî. 42
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel12. Àæëûí õóóäàñ øèíýýð ¿¿ñãýõ, óñòãàõ, íýðîíîîõ Òóõàéí àæëûí äýâòðèéí á¿õ õóóäñûí íýð ò¿¿íèé öîíõíû äîîäõýñýãò õàðàãääàã: Õýðýâ àæëûí äýâòýðò õóóäàñ øèíýýð íýìýõ, ººðººð õýëáýëàæëûí õóóäàñ øèíýýð ¿¿ñãýå ãýâýë äàðààõ àðãóóäûã õýðýãëýæ áîëíî.¯¿íä:1. INSERT/WORKSHEET ¿éëäëèéã õèéõ:2. Àëü íýã àæëûí õóóäñûí íýð äýýð õóëãàíû çààã÷èéã äýýð àâ÷èð÷, áàðóóí òàëûí òîâ÷èéã äàðàõàä ãàð÷ èðñýí öýñíýýñ INSERT… êîìàíäûã ñîíãîõ: Èíãýõýä äàðààõ öîíõ ãàð÷ èðíý: 43
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Ýíä, çóðàãò ¿ç¿¿ëñíèé äàãóó, General ñàìáàðààñ Worksheet ñîíãîëòûã õèéãýýä OK äàðíà.3. Ãàðààñ SHIFT+F11 òîâ÷íû õîñëîëûã äàðàõ. Èéíõ¿¿ øèíýýð ¿¿ñãýñýí àæëûí õóóäàñ ÷èíü Sheet4 ãýñýííýðòýé áàéõ áîëíî. Õýðýâ äàõèàä ¿¿ñãýâýë òýð ÷èíü Sheet5 áàéíà:Ãýõ ìýòýýð øèíý õóóäàñ áîëãîíûã ïðîãðàì ººðºº äóãààðëàí íýðëýíý.Òàíû êîìïüþòåðûí ñàíàõ îéí áàãòààìæààñ õàìààðààä õýäýí ÷àæëûí õóóäàñ ¿¿ñãýæ áîëíî. Îëîí òîîíû õóóäàñ íýìýãäñýíòîõèîëäîëä íýðñèéí ç¿¿í òàëä îðøèõ ñóìòàé òîâ÷íóóäûã àøèãëàíáóñàä õóóäàñíû íýðèéã õàðæ, íýýæ áîëíî: Àëü íýã àæëûí õóóäñûã óñòãàõûí òóëä ýõëýýä ò¿¿íèéã ñîíãîîä,ìºí äàðààõ ñòàíäàðò àðãóóäûã õýðýãëýæ áîëíî. Ýäãýýð íü:1. EDIT/DELETE SHEET ¿éëäëèéã õèéõ: 44
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel2. Õóóäñûí íýð äýýð õóëãàíû çààã÷èéã äýýð àâ÷èð÷, áàðóóí òàëûí òîâ÷èéã äàðàõàä ãàð÷ èðñýí öýñíýýñ DELETE êîìàíäûã ñîíãîõ:Äýýðõ 2 àðãûí àëü íýãèéã ã¿éöýòãýõýä òóõàéí õóóäñûã ¿íýõýýð óñòãàõýñýõèéã ëàâëàæ àñóóñàí öîíõ ãàð÷ èðýõ áºãººä OK ãýñýí ñîíãîëòûãõèéâýë õóóäàñ óñòàíà, CANCEL õèéâýë óñòãàõ ¿éëäýë õ¿÷èíã¿éáîëíî. Àæëûí äýâòðèéí á¿õ õóóäñûã óñòãàõ áîëîìæã¿é, ÿìàð ÷òîõèîëäîëä íýã àæëûí õóóäàñ çààâàë ¿ëäýõ ¸ñòîé áàéäàã. Òà õ¿ñâýë àæëûí õóóäñûã ººðèéí õ¿ññýíýýð íýðëýæ áîëíî.¯¿íèé òóëä RENAME (Íý𠺺ð÷ëºõ) êîìàíäûã àøèãëàíà. ÆèøýýëáýëSheet2-èéã Mysheet õýìýýí íýðëýå. ¯¿íèé òóëä ýõëýýä õóóäñààñîíãîíî. Äàðàà íü:1. FORMAT/SHEET/RENAME ¿éëäëèéã õèéõ:2. Õóóäñûí íýð äýýð õóëãàíû çààã÷èéã äýýð àâ÷èð÷, áàðóóí òàëûí òîâ÷èéã äàðàõàä ãàð÷ èðñýí öýñíýýñ RENAME êîìàíäûã ñîíãîõ: 45
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excelãýñýí àðãóóäûí àëü íýãèéã ã¿éöýòãýõýä õóóäñûí íýð èäýâõæèí, çàñâàðõèéõ áîëîìæòîé áîëäîã. Òýãìýãö øèíý íýðýý áè÷èæ ºãººä, ENTERäàðàõ õýðýãòýé: 46
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel13. Òîìú¸î áîäóóëàõ: Îïåðàòîðóóä Áèä ºìíºõ á¿ëã¿¿äýä, Excel-èéí îð÷èíä àæèëëàõ ¿åä õèéãäýæáîëîõ çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ¿éëäë¿¿äòýé õàíãàëòòàé òàíèëöñàíãýæ áîäîæ áàéíà. Îäîî, áèäíèé õóâüä õàìãèéí ÷óõàë ñýäýâ áîëîõòîìú¸î õýðõýí áîäóóëàõ òàëààð ¿çýæ ýõëýå. Òîìú¸î áîë ÿìàð íýãýí ¿éëäýë ýñâýë òîîöîî õèéæ, õàðèóãàðãàäàã èëýðõèéëýë ãýäãèéã áèä ìýäíý. Òýãâýë ÿìàð íýã òîìú¸îíû èëýðõèéëëèéã áè÷èæ îðóóëàõäààóðüä÷èëàí òîäîðõîéëîãäñîí òýìäýãò¿¿äèéã àøèãëàäàã. Èéìòýìäýãòèéã îïåðàòîð ãýíý. ªºðººð õýëáýë òîìú¸îíû èëýðõèéëýëîïåðàòîð áà ºãºãäºë ãýñýí 2 ýëåìåíòýýñ òîãòîíî. Excel-ä äàðààõ 4òºðëèéí îïåðàòîðóóä òîäîðõîéëîãäñîí áàéäàã. ¯¿íä:1. Àðèôìåòèê îïåðàòîð2. Ëîãèê îïåðàòîð3. Òåêñò îïåðàòîð4. Õàÿãèéí îïåðàòîð. Òîîíóóäûã íýìýõ, õàñàõ, ¿ðæ¿¿ëýõ, õóâààõ, õóâü áîäîõ, çýðýãòäýâø¿¿ëýõ ãýõ ìýò ìàòåìàòèêèéí ¿íäñýí ¿éëäë¿¿äèéã õèéæ, òîîíõàðèó ãàðãàõûí òóëä àðèôìåòèê îïåðàòîðóóäûã õýðýãëýíý:Àðèôìåòèê + – * / % ^îïåðàòîð Õàñàõ/Òîîã ñºðºã ÇýðýãòÕèéõ ¿éëäýë Íýìýõ ¯ðæâýð Õóâààõ Õóâü áîëãîõ äýâø¿¿ëýõ Æèøýýëáýë 2 òîîã íýìüå ãýâýë: ,õàñúÿ ãýâýë: ,¿ðæ¿¿ëüå ãýâýë: ,õóâààÿ ãýâýë: 47
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excelãýõ ìýò. Çýðýãò äýâø¿¿ëýõ áîëâîë:Ýñâýë ç¿ãýýð ë 4*4*4 ãýæ áàñ áîëíî. Õýðýâ ¿ðæ¿¿ëæ, õóâààæ áàéãààòîî þì óó äýâø¿¿ëýõ çýðýã íü ñºðºã ýñâýë áóòàðõàé òîî áàéâàëò¿¿íèéã õààëòàíä áè÷èæ ºãíº: Òîîíóóä äýýð ëîãèê ¿éëäýë õèéõäýý, òóõàéëáàë õî¸ð òîîãæèøèõäýý ëîãèê îïåðàòîðûã õýðýãëýíý. Èéì ëîãèê èëýðõèéëëèéíõàðèó íü TRUE (¯íýí) ýñâýë FALSE (Õóäàë) ãýñýí ëîãèê óòãà áàéäàã: Ëîãèê îïåðàòîð = > < >= <= <> Õèéõ ¿éëäýë Òýíö¿¿ Èõ Áàãà Èõ áóþó òýíö¿¿ Áàãà áóþó òýíö¿¿ Òýíö¿¿ áèøÒîîãîîð èëýðõèéëýõ þì áîë TRUE=1, FALSE=0 ãýñýí óòãàòºé áàéäàã. Òóõàéëáàë 4=3 ãýñýí èëýðõèéëýë õóäàë áàéõ íü ìýäýýæ:Õàðèí 4=4 èëýðõèéëýë ¿íýí áàéíà:Ýñðýãýýð, 4<>4 ãýâýë õóäàë áîëíî:¯¿íòýé àäèëààð 4>4 þì óó 4<4 èëýðõèéëýë õóäàë áàéæ òààðíà: 48
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Excel-ä åð人 ãàíöõàí òåêñò îïåðàòîð áàéäàã. Ýíý íü õýä õýäýíòåêñòèéã õîîðîíä çàëãàæ, íýã á¿õýë òåêñò áîëãîõ ¿¿ðýãòýé (&) ãýñýíîïåðàòîð þì: Òåêñò îïåðàòîð & (àìïåðñàíä) Õî¸ð ºãºãäëèéã íýãòãýõ áóþó çàëãàæ Õèéõ ¿éëäýë íýã åðºíõèé òåêñò óòãà ãàðãàõ Æèøýýëáýë:Ýíý îïåðàòîðûã àøèãëàõäàà çàëãàõ òåêñò¿¿äýý õàøèëòàíä (“òåêñò”)áè÷èæ ºã÷ áàéãààã àíõààðààðàé. Õàÿãèéí îïåðàòîðóóäûã ìóæèéí õàÿã òîäîðõîéëîõîäõýðýãëýäýã:Õàÿãèéí : (òîäîðõîéëîõ öýã) , (òàñëàë)îïåðàòîð Ìóæèéí õàÿã òîäîðõîéëîõ Îëîí õàÿãèéã íèéë¿¿ëæ áè÷èõÕèéõ ¿éëäýë (B5:B15) (B5:B15,D5:D15) Õýðýâ òîìú¸î íü õýä õýäýí îïåðàòîð îðñîí, îëîí ¿éëäëýýñòîãòñîí íèéëìýë èëýðõèéëýë áàéâàë ¿éëäýë á¿ðèéí õèéãäýõäàðààëëûã òóõàéí îïåðàòîðûí ýðýìáýýð (order of operation)òîäîðõîéëíî. Îïåðàòîðûí ýðýìáý ãýäýã íü ò¿¿íèé, áóñàäîïåðàòîðîîñ ò¿ð¿¿ëæ áèåëýãäýõ äàðààëàë þì. Äàðààõ õ¿ñíýãòýäîïåðàòîðóóäûí ýðýìáèéã èõýýñ íü áàãà ðóó äóãààðëàæ õàðóóëëàà: Ýðýìáý Îïåðàòîð Òàéëáàð 1. - Ѻðºã áîëãîõ 2. % Õóâü 3. ^ Çýðýã 4. * áà / ¯ðæèõ áà õóâààõ 5. + áà - Íýìýõ áà õàñàõ 6. & Òåêñò çàëãàõ 7. =, <, >, >=, <= Æèøèëòªºðººð õýëáýë õàìãèéí ýõëýýä ñºðºã áîëãîõ ¿éëäýë, òýãýýä õóâüàâàõ, äàðàà íü çýðýãò äýâø¿¿ëýõ, òýãýýä ¿ðæèõ þì óó õóâààõ ¿éëäýë,òýãýýä íýìýõ áóþó õàñàõ ¿éëäýë ãýõ ìýò äàðààëëààð îïåðàòîðóóä 49
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Exceláèåëýãäýõ àæýý. Õàðèí äóãóé õààëòûí ( () ) äîòîð áè÷ñýí ÿìàð ÷îïåðàòîð ýðýìáýýñ ¿ë õàìààðàí ò¿ð¿¿ëæ áèåëýãäýíý. Æèøýýëáýë5 7 − 43 èëýðõèéëëèéã õýðõýí áîäóóëñíûã äàðààõ çóðàãò õàðóóëëàà:Õààëòûã áóðóó ãàçàðò áè÷âýë áèä îãò ººð ä¿í ãàðãàæ àâàõ íüîéëãîìæòîé. Òóõàéëáàë äýýðõ èëýðõèéëëèéã îðóóëàõäàà ñ¿¿ëèéíõààëòûã àëäàæ, =(7-4^3)^(1)/5 ãýýä áè÷÷èõâýë 5 7 − 43 áèø õàðèí(7 − 43 ) ãýñýí òîìú¸îã îðóóëñàí õýðýã áîëíî: 5 50
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel14. Òîìú¸î áîäóóëàõ: Õàÿã àøèãëàõ Áèä Excel äýýð äàðààõ òîîöîîã õèéõ õýðýãòýé áîëëîî ãýæáîäú¸. Òîäîðõîé ìàññòàé õ¿í ººð ººð ãàðèã äýýð, òóõàéëáàë Äýëõèéáà Ñàðàí äýýð ÿìàð æèíòýé áîëîõ âý? ì Äýëõèé äýýð õ¿íäèéí õ¿÷íèé õóðäàòãàë äóíäæààð 9.81 ñ2áàéäãèéã áèä ìýäíý. Õàðèí õ¿íèé ìàññûã 70 êã ãýæ àâúÿ. Òýãâýë Áèåèéí æèí=ìàññ*õ¿íäèéí õ¿÷íèé õóðäàòãàëãýñýí òîìú¸îãîîð ò¿¿íèé æèíã îëæ áîëíî. Ñàðíû õ¿íäèéí õ¿÷íèéõóðäàòãàë Äýëõèéíõýýñ 6 äàõèí áàãà áàéäàã, áàñ îëñîí áèåèéíæèíãèéí óòãóóä íüþòîí (í) ãýñýí íýãæýýð èëýðõèéëýãäýíý ãýäãèéãñàíóóëúÿ. Òîîöîîã õèéõäýý øóóä òîîí óòãóóäûã àøèãëàí òîìú¸îã áîäóóëæáîëíî. Òóõàéëáàë Äýëõèé äýýðõ æèí: ,Ñàðàí äýýðõ æèí:ãýõ ìýò. Ãýòýë èíãýñíýýð áèä Excel ïðîãðàìûã ç¿ãýýð ë òîîíû ìàøèíû(êàëêóëÿòîð) õýìæýýíä àøèãëàæ áàéãàà õýðýã áîëíî. ªºðººð õýëáýëäýýðõ òîîöîîã áèä øóóä òîîíû ìàøèí äýýð áîäóóëñàí íü äýýð ãýæõýëýõ ãýýä áàéíà ë äàà. Òèéìýýñ, ºìíºõ á¿ëã¿¿äýä õýä õýääóðäàãäààä ºíãºðñºí íºãºº òîîöîîëîõ õ¿ñíýãò ãýý÷ þìàà áàéãóóëàõíü çîõèìæòîé þì. Þóíû ºìíº ôèçèêèéí õè÷ýýë äýýð õýðýãëýæ çàíøñàí áè÷ëýã,íýð òîìú¸îãîî àøèãëààä õ¿íèé ìàññûã m , Äýëõèéí õ¿íäèéí õ¿÷íèéõóðäàòãàëûã G1 , Ñàðíûõûã G2 , õ¿íäèéí õ¿÷èéã õàðãàëçàí P1 , P2 ãýæ G1òýìäýãëýå. Òýãâýë P1 = mG1 , P2 = mG2 , G2 = áîëíî. Îäîî õ¿ñíýãòýý 6áàéãóóëæ ýõýëíý. Òåêñò áîëîí òîîí ºãºãäë¿¿äèéã îðóóëæ, øààðäëàãàòàéõýâæ¿¿ëã¿¿äèéã õèéñíèé ýöýñò õ¿ñíýãò äàðààõ áàéäàëòàé õàðàãäàõáîëíî: 51
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Çóðãààñ õàðàõàä, B5 í¿äýíä m -èéí óòãà, C5 í¿äýíä Äýëõèéíæèãèéí óòãà àãóóëàãäñàí áàéõ àãààä îäîî çºâõºí D5 í¿äýíä ñàðíûæè, E5:F5 í¿äýíä Äýëõèé áà Ñàðàí äýýðõ æèíã îëæ ãàðãàõ ë äóòóóáàéíà. Òèéìýýñ òîõèðîõ òîìú¸îíóóäûã òýäãýýðò îðóóëúÿ. ÈíãýõäýýD5 í¿äýíä =C5/6 ãýæ áè÷ýýä ENTER äàðâàë ñàðíû æè áîäîãäîíî:Òýãýýä E5 í¿äýíä =B5*C5, F5 í¿äýíä =B5*D5 ãýæ îðóóëâàë õàðãàëçàõõ¿íäèéí õ¿÷í¿¿ä áîäîãäîæ, óòãà íü ãàð÷ èðýõ áîëíî:Èéíõ¿¿ ìàíàé òîîöîîëîõ õ¿ñíýãò á¿ðýí õèéãäýæ äóóñëàà. Äàðààõçóðàãò õ¿ñíýãòèéã á¿òíýýð íü õàðóóëàâ:Ýíä òîîöîî ÿìàð çàð÷ìààð õèéãäýæ áàéãàà íü îéëãîìæòîé áàéíà óó?Òîìú¸îíûõîî èëýðõèéëëèéã îðóóëàõäàà òîìú¸îíû ïàðàìåòðóóäûíîðîíä òýäãýýðèéí óòãûã àãóóëñàí í¿äí¿¿äèéí õàÿãèéã áè÷èæ ºãñºíáàéíà. Òèéìýýñ Excel òîìú¸îã áîäîõûí òóëä òóõàéí õàÿãààð í¿ä ð¿¿õàíäàæ, ò¿¿íä àãóóëàãäàõ óòãûã àâ÷ áàéíà. Í¿äýíä òîìú¸î îðóóëàõäàà õàÿã àøèãëàõ íü ÿìàð äàâóó òàëòàéâý? Äýýðõ çóðãèéã àíõààðàëòàé àæèãëààä ¿¿íèéã ìýäýæ áîëíî.Òóõàéëáàë áèä B5 í¿äýíä îðøèõ m -èéí óòãûã ººð÷ëºõºä E5:F5 52
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excelí¿äýíä îðøèõ òîìú¸îíóóä àâòîìàòààð áîäîãäîæ, øèíý óòãà ãàð÷èðíý:Èíãýñíýýð áèä çºâõºí ãàíö í¿äíèé óòãûã ººð÷ëºõ çàìààð äóðûíìàññòàé áèåèéí Äýëõèé, Ñàðàí äýýðõ æèíã òóí ò¿ðãýíýýð òîîöîîëæãàðãàæ ÷àäàõ íü ýý. ªºðººð õýëáýë òîìú¸îíä õàÿã àøèãëàñíààð íýã í¿ä íü áóñàäí¿äòýéãýý õîëáîãäñîí (“Íýã ¿õðèéí ýâýð äîðãèâîë ìÿíãàí ¿õðèéíýâýð äîðãèíî”) ýëåêòðîí òîîöîîëîõ õ¿ñíýãòèéã áàéãóóëàõ áîëîìæòîéàæýý. 53
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel15. Òîìú¸î õóâèëàõ: COPY+PASTE, AUTOFILL Àæëûí õóóäàñíû í¿äýíä òîìú¸î õýðõýí îðóóëàõ òàëààð áèäîäîî òîäîðõîé ìýäëýãòýé áîëñîí. ¯¿íèé òóëä òóõàéí í¿äèéã ñîíãîîäøóóä òîìú¸îãîî áè÷èæ ºãººä ENTER äàðäàã. Òýãýõýä òýð òîìú¸îíûóòãà (õàðèó) íü òóõàéí í¿äýíäýý áîäîãäîæ ãàð÷ èðñýí áàéäàã. Òýãâýë íýãýýñ îëîí í¿äýíä áóþó òîäîðõîé ìóæèä àäèë òîìú¸îîðóóëàõ øààðäëàãà ãàðâàë ÿàõ âý? Èéì òîõèîëäîëä ìýäýýæ COPYáà PASTE êîìàíäóóäûã àøèãëàí (COPY+PASTE) òîìú¸îã õóâèëæò¿ãýýõ ¿éëäëèéã õèéæ áîëíî. Òîäîðõîé æèøýý àâ÷ ¿çüå. Òóõàéëáàë y = x 2 ãýñýí ôóíêöûã x -èéí óòãààñ õàìààðóóëàí áîäóóëúÿ. ¯¿íèéã ÿàæ õèéõ âý? Þóíû ºìíº áèäýíä ýíý ôóíêöûí àðãóìåíòx -èéí õýä õýäýí óòãà õýðýãòýé. Ýäãýýð óòãûã áèä ººðñ人 îðóóëíà.Õàðèí äàðàà íü Excel-ýýð õàðãàëçàõ y -èéí óòãóóäûã áîäóóëíà.ªºðººð õýëáýë áèä íºãºº ë òîîöîîëîõ õ¿ñíýãòýý áàéãóóëàõ þì ø¿¿äýý! Òîîöîîëîõ õ¿ñíýãò ìààíü äàðààõ çàãâàðòàé áàéíà: X Y X1 Y1 X2 Y2 X3 Y3 … … Ýõëýýä õ¿ñíýãòèéí òåêñò ºãºãäë¿¿äèéã îðóóëúÿ:Äàðàà íü x -èéí óòãóóäûã îðóóëíà. Ãýõäýý ò¿¿íèé òîäîðõîéëîãäîõìóæèéã [-5,5] çàâñàðò, ººð÷ëºãäºõ èíòåðâàëûã 1 ãýæ àâúÿ. ªºðººðõýëáýë –5, -4, -3, …, 3, 4, 5 ãýñýí 11 óòãà ñîíãî¸. B4 í¿äýíä õàìãèéíýõíèé óòãûã îðóóëíà:¯ëäñýí 10 óòãûã B5:B14 ìóæèéí í¿ä áîëãîíä õýðõýí îðóóëàõ âý?¯¿íèé òóëä äàðààõ ¿éëäë¿¿äèéã äýñ äàðààëàí ã¿éöýòãýíý:1. B5 í¿äýíä =B4+1 ãýñýí òîìú¸îã îðóóë. Òýãìýãö ò¿¿íèé õàðèó íü áîäîãäîæ ãàð÷ èðíý: 54
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel2. B5 í¿äèéã ñîíãîîä COPY õèéíý:3. B6:B14 ìóæèéã ñîíãîìîãöîî PASTE õèéíý. Èíãýñíýýð B5 í¿äýíä îðøèõ òîìú¸î ñîíãîãäñîí í¿äí¿¿äýä õóóëáàðëàãäàí áàéðëàõ áºãººä õóóëáàð áîëãîí áîäîãäîæ, çîõèõ õàðèó íü ãàðñàí áàéíà: Ýíäýýñ ä¿ãíýëò õèéå. Þó ãýâýýñ, àíõíû òîìú¸îã õóóëáàðëàæòàâèõ ¿åä ò¿¿íèé èëýðõèéëýëä îðøèõ í¿äíèé õàÿã íü, òîìú¸îãòóõàéí í¿äíýýñ ÿìàð çàéòàé í¿äýíä õóâèëæ áóéãààñ õàìààð÷ õóâüñàíººð÷ëºãäºæ áàéíà. ªºðººð õýëáýë =B4+1 òîìú¸îã B6 í¿äýíäõóâèëàõàä =B5+1, Â7 í¿äýíä õóâèëàõàä =B6+1, Â8-ä õóâèëàõàä=B7+1 ãýõ ìýòýýð àâòîìàòààð õóâèðñààð õàìãèéí ñ¿¿ëèéí Â14í¿äýíä =B13+1 áîëæ áàéãàà íü èëýðõèé. Òèéìýýñ í¿ä áîëãîíä, ÿãäýýä òàëûíõàà í¿äýíä àãóóëàãäàõ óòãûã íýãýýð íýì ãýñýí¿éëäýë øèíýýð õèéãäýõ íü îéëãîìæòîé. Àëü íýã í¿äèéã ñîíãîæ,õóëãàíû òîâ÷èéã 2 óäàà äàðàí çàñâàðûí ãîðèìä øèëæèæ ò¿¿íäàãóóëàãäàõ òîìú¸îã ãàðãàæ èðñíýýð ¿¿íèéã ìýäýæ áîëíî: 55
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelÈéì õóâüñàã÷ õàÿãèéí òóõàé äàðààãèéí á¿ëýãò äýëãýðýíã¿é ºã¿¿ëñýíáàéãàà. Îäîî ôóíêöûí óòãóóäûã áîäîæ îëú¸. Äýýðõèéí àäèëààð çºâõºííýã í¿äýíä óòãûã îëîîä, ¿ëäñýí í¿äí¿¿äýä õóâèëàõàä õàíãàëòòàé.Àðãóìåíòûí õàìãèéí ýõíèé óòãà B4-ò îðøèõ òóë Ñ4 í¿äýíä =B4^2ãýñýí òîìú¸îã îðóóëíà:Äàðàà íü í¿äýý ñîíãîæ COPY õèéãýýä C5:C14 í¿äí¿¿äýä õóâèëæòàâèíà. Èíãýõýä õóóëáàð òîìú¸î áîëãîíä îðøèõ í¿äíèé õàÿã ìºðèéíäóãààðààðàà ººð÷ëºãäºæ, øèíý áîäîëòóóä õèéãäýíý. Èéíõ¿¿ á¿ðýí áºãëºãäñºí òîîöîîëîõ õ¿ñíýãòýíä ãàäààä, äîòîîäõ¿ðýý õèéæ, òîëãîé õýñãèéã íü òîäðóóëààä äàðààõ çóðàãò õàðóóëëàà:Áè÷èãäñýí óòãóóäûã õàðàõàä òîîöîî çºâ õèéãäñýí íü îéëãîìæòîéáàéíà. Êîîðäèíàòûí õàâòãàé äýýð x , y -èéí óòãóóäûã õàòãàæ,õîëáîâîë ïàðàáîë çóðàãäàõ íü èëýðõèé. Òîìú¸î õóâèëàõäàà COPY+PASTE-èéí îðîíä áàñ AUTOFILLáóþó àâòîìàò ä¿¿ðãýëò õýìýýí íýðëýãäýõ ¿éëäëèéã õèéæ áîëäîã.Ýíý ¿éëäëèéã 100 õóâü õóëãàíà àøèãëàí ã¿éöýòãýíý. Ñàÿ õèéñýíòîîöîîëîõ õ¿ñíýãòýý ýíý àðãààð äàõèæ áàéãóóëæ ¿çüå. Â4 áîëîí B5í¿äýíä ºìíºõèéí àäèë ºãºãäë¿¿äèéã îðóóëñàí, ìºí Ñ4 í¿äýíäõàðãàëçàõ òîìú¸îã îðóóëñàí áàéã: 56
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelÁèä B6:B14 áîëîí Ñ5:Ñ14 í¿äèéã AUTOFILL õèéí áºãëºõ ¸ñòîé.B6:B14 í¿äýíä AUTOFILL õèéõäýý äàðààõ ¿éëäë¿¿äèéã äýñ äàðààëàíã¿éöýòãýíý. ¯¿íä:1. Â5 í¿äèéã ñîíãîîä, ò¿¿íèéã õ¿ðýýëñýí õ¿ðýýíèé áàðóóí äîîä áóëàíä áàéðëàõ æèæèã õàð äºðâºëæèí äýýð õóëãàíû çààã÷èéã àâàà÷èæ äàðíà.2. Õóëãàíû òîâ÷èéã äàðààñòàé ÷èãýýð äîîø ÷èðæ, B14 í¿äýíä àâ÷ðààä òàâèíà.Èíãýõýä õàðãàëçàõ í¿äí¿¿ä øààðäëàãàòàé òîìú¸îãîîð áºãëºãäºæ,òîõèðîõ õàðèóíóóä íü ãàðàõ áîëíî. Äàðààõ çóðàãò ¿¿íèéã (AUTOFILLõýðõýí õèéãäýæ áóéã) õàðóóëëàà:Ñ5:Ñ14 í¿äýíä AUTOFILL õèéõäýý C4 í¿äèéã ñîíãîîä äýýðõèéí àäèë¿éëäëèéã ã¿éöýòãýíý: Àëèâàà í¿äýíä àãóóëàãäàõ çºâõºí òîìú¸î áóñ åð íü äóðûíìýäýýëëèéã ò¿¿íòýé çýðýãöýí îðøèõ í¿äí¿¿äýä õóâèëàõäààAUTOFILL õèéæ áîëíî ãýäãèéã áàñ õýëüå. 57
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Òîìú¸î õóâèëàõ äýýðõ àðãóóäûí ÷óõàì àëü íü òîõèðîìæòîé âý?Öººâòºð òîîíû, æèøýý íü 10-20 í¿äòýé àæèëëàõäàà AUTOFILL õèéõíü çîõèìæòîé. Õàðèí ¿¿íýýñ èõ òîîíû í¿äòýé àæèëëàõ òîõèîëäîëäCOPY+PASTE õèéõ íü çîõèìæòîé ãýæ ººðèéí ç¿ãýýñ çºâëºõ áàéíà. 58
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel16. Òîìú¸î õóâèëàõ: Õàðüöàíãóé áà ¿íýìëýõ¿éõàÿã Í¿äíèé õàÿãèéã õàðüöàíãóé, ¿íýìëýõ¿é, íèéëìýë ãýæ 3õóâààäàã òàëààð 5-ð á¿ëýãò òîâ÷ äóðäààä ºíãºðñºí áàéãàà. Ò¿¿í÷ëýí$ àøèãëàí òýäãýýð õàÿãèéã õýðõýí áè÷äýãèéã ÷ ¿çñýí. Îäîî õàðèíõàÿãèéã þóíû òóëä èíãýæ àíãèëäãèéí ó÷èðòàé òàíèëöúÿ.1. Õàðüöàíãóé õàÿã Áàãàíà áà ìºðèéí àëèíûõ íü ÷ ºìíº $ òýìäýã áàéõã¿é áîë õàðüöàíãóé õàÿã ãýíý ãýñýí. Òóõàéëáàë À1, Ñ4 ãýõ ìýò. Æèøýý íü G5 í¿äýíä Å3 í¿äíèé õàÿãèéã àãóóëñàí òîìú¸î îðóóëñàí áàéã. ªºðººð õýëáýë: ¯¿íèéã õàðüöàíãóé õàÿã ãýýä áóéãèéí ó÷èð íü, ÿã ¿íýíäýý E3 ãýñýí áè÷èãëýë áîë Å áàãàíûí 3-ð ìºðèéí í¿äýíä àãóóëàãäàõ ºãºãäëèéã áóñ õàðèí G5 í¿äýýñ ç¿¿í òèéøýý 2 áàãàíà, äýýøýý 2 ìºðèéí çàéä îðøèõ í¿äèéã çààæ áóé õýðýã þì. Òóõàéí òîõèîëäîëä ýíý íü Å3 í¿ä áàéæ òààðñàí áàéíà: Òèéìýýñ õýðýâ îäîî ýíý òîìú¸îã ººð ãàçàðò, òóõàéëáàë I8 ðóó õóóëáàë í¿äíèé õàÿã I8 í¿äýýñ ç¿¿í òèéø 2 áàãàíà, äýýøýý 2 ìºðèéí çàéòàé í¿äèéã çààæ G6 áîëæ ººð÷ëºãäºíº: 59
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel ̺í àäèë, F3 í¿ä ð¿¿ õóóëáàë ç¿¿í òèéø 2, äýýø 2 ãýýä D1 áîëíî: Èéíõ¿¿ òîìú¸îíä îðñîí í¿äíèé õàÿã, òýð òîìú¸îã àíõ îðóóëñàí í¿äíýýñ íü ÿìàð çàéä (õýäýí áàãàíà, õýäýí ìºðèéí) õóâèëæ áóéãààñ õàìààð÷ äàãàí ººð÷ëºãäºæ áàéãàà òóë õàðüöàíãóé õàÿã ãýæ íýðëýäýã áàéíà. ªìíºõ á¿ëýãò àæèëëàñàí æèøýý äàñãàëûã ñàíàöãààÿ. Òîìú¸î õóâèëàõ ¿åä ò¿¿íä àãóóëàãäàõ õàÿã õóâüñàí ººð÷ëºãäºæ áàéñàí. Ó÷èð íü õàðüöàíãóé õàÿã þì. Ãýõäýý, áèä çºâõºí áîñîî ÷èãëýëä áóþó íýã áàãàíû äàãóóä òîìú¸îã õóóëñàí ó÷ðààñ ººð÷ëºãäºæ áóé õàÿãèéí áàãàíûí äóãààð òîãòìîë, õàðèí ìºðèéí äóãààð íü õóâüñàæ áàéæýý. Õýðýâ áèä õýâòýý ÷èãëýëä, ìºðèéí äàãóóä õóóëáàðëàñàí áîë õàÿãèéí çºâõºí áàãàíûí äóãààð íü ººð÷ëºãäºõ áàéæýý. Òóõàéëáàë áèä òýíä áàéãóóëñàí òîîöîîëîõ õ¿ñíýãòèéã áîñîîãîîð áèø õàðèí X X1 X2 X3 … Y Y1 Y2 Y3 … ãýñýí õºíäëºí çàãâàðòàéãààð õèéâýë ýíèéã ìýäýæ áîëíî. Çàãâàðûí äàãóó õ¿ñíýãòèéí áèåèéã õèéæ, ìºí îëîí áàãàíàòàé àæèëëàõ òóë õàðàãäàõ áàéäëûí òîõèðîìæòîéã áîäîæ, áàãàíû ñòàíäàðò ºðãºíèéã 6 áîëãî¸: Îäîî áîë C3:Ì3 í¿äýíä x -èéí óòãóóä, Ñ4:Ì4 í¿äýíä y -èéí óòãóóä áàéðëàíà. Òèéìýýñ x -èéí àíõíû óòãûã Ñ3-ò îðóóëíà. Õàðèí D3 í¿äýíä õóâèëàõ òîìú¸îã =C3+1 ãýæ îðóóëæ òààðíà. Òýãýýä õýâòýý ÷èãò AUTOFILL õèéæ D3:M3 í¿äèéã ä¿¿ðãýíý: Çóðãààñ õàðàõàä í¿ä áîëãîíä, ÿã ç¿¿í òàëûíõàà í¿äýíä àãóóëàãäàõ óòãûã íýãýýð íýì ãýñýí ¿éëäýë õèéãäýæ, õàðãàëçàõ 60
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel õàðèó ãàð÷ èðñýí áàéíà. ªºðººð õýëáýë àíõíû òîìú¸îíä îðñîí C3 õàðüöàíãóé õàÿãèéí áàãàíû äóãàà𠺺ð÷ëºãäñºí áàéíà: ¯¿íòýé àäèë çàìààð y -èéí óòãóóäûã áîäóóëíà.2. ¯íýìëýõ¿é õàÿã Áàãàíà áà ìºðèéí àëü àëèíûõ íü ºìíº $ òýìäýã áàéâàë ¿íýìëýõ¿é õàÿã ãýíý ãýñýí. Òóõàéëáàë $À$1, $Ñ$4 ãýõ ìýò. Õàðüöàíãóé õàÿãààñ ÿëãààòàé íü, òîìú¸îã ººð í¿äýíä õóâèëàõàä ¿íýìëýõ¿é õàÿã å𠺺ð÷ëºãäºõã¿é. ªºðººð õýëáýë òîìú¸îíä îðñîí èéì õàÿã, òýð òîìú¸îã àíõ îðóóëñàí í¿äíýýñ íü ÿìàð çàéä (õýäýí áàãàíà, õýäýí ìºðèéí) õóâèëæ áóéãààñ ¿ë õàìààðàí òîãòâîðòîé, “áýõëýãäñýí” áàéæ, ¿ðãýëæ çºâõºí ãàíö í¿äýý çààæ áàéäàã òóë ¿íýìëýõ¿é õàÿã õýìýýí íýðèéäíý. Æèøýý áîëãîæ y = ax 2 ôóíêöûã áîäóóëúÿ. Ýíä a -òîãòìîë ïàðàìåòð. x -èéí óòãóóä íü ºìíºõ á¿ëýãò àâñàíòàé àäèë áàéã. a = 2 áîëîã. Ïàðàìåòðûí óòãûã îðóóëæ, áàñ àðãóìåíòûí óòãóóäûã AUTOFILL þì óó COPY+PASTE ¿éëäëýýð îðóóëààä çîõèõ õýâæ¿¿ëãèéã õèéñíèé ýöýñò òîîöîîëîõ õ¿ñíýãò äàðààõ çóðàãò ¿ç¿¿ëñýí áàéäàëòàé áîëãî¸: Õîîñîí áàéãàà Ñ4:Ñ14 í¿äýíä y -èéí óòãóóä áàéðëàõ ¸ñòîé. Áèä çºâõºí C4 í¿äýíä òîìú¸îãîî áîäóóëààä ¿ëäñýí í¿äí¿¿äýä õóâèëíà. Õàðèí À4 í¿äýíä a ïàðàìåòðûí óòãà áàéðëàæ áàéãàà. Ñ4 í¿äýíä =A4*B4^2 ãýæ îðóóëúÿ. Òîìú¸î áîäîãäîæ, 50 ãýñýí òîîí õàðèó íü ãàð÷ èðíý. Èíãýýä ¿ëäñýí í¿äýíä AUTOFILL õèéíý. ¯ð ä¿íã íü äàðààõ çóðàãò õàðóóëàâ: 61
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Þó áîëñîí áàéíà âý? ßàãààä áóñàä í¿äýíä äàí 0 ãýñýí óòãóóä ãàð÷èõàâ? Õàðâààñ áóðóó áîäîëò õèéãäñýí íü èëò áàéíà. ßàãààä ãýâýë áèä òîìú¸îã îðóóëàõäàà À4 í¿äíèé õàÿãèéã ¿íýìëýõ¿é áèø õàðüöàíãóé õýëáýðòýéãýýð áè÷ñýí ó÷ðààñ òýð. Òýãýýä òîìú¸îã õóâèëàõàä òýð õàÿã ººð÷ëºãäºæ, À5, À6, À7, … ãýõ ìýòýýð õîîñîí í¿äí¿¿äèéã çààãààä ýõýëæýý: Èéì ó÷ðààñ À4 í¿äýíä òîìú¸îãîî çàñàæ =$A$4*B4^2 ãýæ îðóóëààä, AUTOFILL õèéâýë á¿õ ç¿éë íîì ¸ñîîðîî áîëíî: 62
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Îäîî áîë À4 õàÿã “áýõëýãäñýí” òóë òîìú¸îã õààíà ÷ õóâèëñàí ººð÷ëºãäºõã¿é. Òèéìýýñ áîäîëò ÷ çºâ õèéãäýæ áàéíà. Äóðûí í¿äýíä çàñâàðûí ãîðèìä øèëæèæ, ¿¿íèéã õàðæ áîëíî:3. Íèéëìýë õàÿã Íèéëìýë õàÿãèéã $À1, Ñ$4 ãýõ ìýòýýð áè÷äýã ãýñýí. Áè÷ëýãèéí õýëáýðèéã õàðààä áèä, áàãàíà áóþó ìºðèéí çºâõºí àëü íýã íü ¿íýìëýõ¿é, õàðèí íºãºº êîîðäèíàò íü õàðüöàíãóé õýëáýðòýé áàéäàã õàÿãèéã íèéëìýë õàÿã ãýíý õýìýýí øóóä òîäîðõîéëæ ÷àäàõ áàéíà. Òóõàéëáàë äýýð y = ax 2 ôóíêöûã áîäóóëàõäàà áè÷èãëýë õýìíýõèéí ¿¿äíýýñ A4 í¿äíèé õàÿãèéã À$4 ãýæ íèéëìýë õýëáýðýýð áè÷èæ áîëíî. Ýíý òîõèîëäîëä õýäèéãýýð áàãàíûí äóãààð õàðüöàíãóé ÷ ãýñýí áèä õóâèëàõ ¿éëäëèéã ìºðèéí äàãóóä õèéõ òóë áàãàíûí äóãàà𠺺ð÷ëºãäºõã¿é þì. Òèéìýýñ áîäîëò áóðóóãààð õèéãäýõã¿é. Õàÿãèéí õýëáýð¿¿äòýé èéíõ¿¿ òàíèëöëàà. Ýíäýýñ ä¿ãíýæõýëýõýä, òîìú¸î áóþó ôóíêö áîäóóëàõäàà áàðèìòëàõ õàìãèéí ñàéíñòðàòåãè áîë èëýðõèéëýëä áàéãàà ÷ºëººò õóâüñàã÷äûã õàðüöàíãóéõàÿãààð, õàðèí êîýôôèöèåíòóóä, ïàðàìåòðóóäûã ¿íýìëýõ¿é õàÿãààð 63
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excelèëýðõèéëæ áàéõ ÿâäàë þì. Èíãýñíèé ¿ð ä¿íä õºäºëìºð õýìíýãäýæ,áóðóó áîäîëò õèéãäýõýýñ ñýðãèéëæ ÷àäíà. 64
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel17. AUTOFILL àøèãëàí öóâàà ¿¿ñãýõ AUTOFILL áóþó àâòîìàò ä¿¿ðãýëòèéí ¿éëäýë àøèãëàí òàòîäîðõîé ìóæèä, ýðýìáýëýãäñýí ºãºãäë¿¿ä áóþó öóâàà ¿¿ñãýæ áîëíî.¯¿íèé òóëä äàðààõ ¿éëäë¿¿äèéã äýñ äàðààòàé ã¿éöýòãýíý:1. Ìóæèéí ýõíèé í¿äèéã ñîíãîæ, öóâààíû ýõëýõ óòãûã îðóóëíà.2. Ìóæèéí õî¸ð äàõü í¿äèéã ñîíãîæ, öóâààíû óäààõ óòãûã îðóóëíà. Ýõíèé ýíý 2 í¿äýíä àãóóëàãäàõ ºãºãäëèéí çºðºº íü öóâààíû ãèø¿¿äèéí íýìýãäýõ õýìæýýã òîäîðõîéëæ ºãíº.3. Ýäãýýð í¿äýý ñîíãîíî.4. Õàðãàëçàõ ìóæàà õàìðóóëàí AUTOFILL õèéíý. ªñãºõ ÷èãëýëýýð ä¿¿ðãýõèéí òóëä äîîøîî þì óó áàðóóí òèéø, õàðèí áóóðàõ ÷èãëýëä ä¿¿ðãýõèéí òóëä äýýøýý þì óó ç¿¿í òèéø ÷èðíý. Æèøýýëáýë Â1:Â20 ìóæèä 1-ýýñ 20 õ¿ðòýëõ òîîã îðóóëàõûíòóëä Â1 í¿äýíä 1, Â2 í¿äýíä 2-ûã îðóóëààä Â1:Â2 í¿äýý ñîíãîæ, Â20í¿äèéã äóóñòàë AUTOFILL õèéãýýä ë ã¿éöýý:Õýðýâ 1-22 õ¿ðòýëõ òîîã 3 ãýñýí àëõàìòàéãàà𠺺ð÷èëæ, áàéðëóóëúÿãýâýë ýõíèé 2 í¿äýíä 1 áà 4 ãýæ îðóóëààä õàðãàëçàõ ìóæèéí òºãñãºëõ¿ðòýë AUTOFILL õèéíý: 65
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Òóõàéëáàë ºìíºõ á¿ëã¿¿äýä áîäóóëñàí y = x 2 ýñâýë y = ax 2 çýðýãôóíêöûí àðãóìåíòûã îðóóëàõäàà òîìú¸î àøèãëàëã¿é øóóä äýýðäóðäñàí àðãààð ã¿éöýòãýæ áîëîõ áàéæýý: Ãýõ ìýòýýð òà õ¿ññýí òîîí öóâààãàà õÿëáàðõàí áàéãóóëàõáîëîìæòîé þì. Äýýð äóðäñàí àðãààð òà òîîí öóâàà òºäèéã¿é ººð òºðëèéíºãºãäëèéí öóâàà ÷ ¿¿ñãýæ áîëíî. Äàðààõ õ¿ñíýãòýä ýäãýýðèéãõàðóóëàâ:Ýõíèé óòãóóä ¯ðãýëæëýõ õýëáýð1, 2, 3 4, 5, 6, ...9:00 10:00, 11:00, 12:00, ...Mon Tue, Wed, Thu, ...Monday Tuesday, Wednesday, Thursday, ...Jan Feb, Mar, Apr, ...Jan, Apr Jul, Oct, Jan, ...Jan-99, Apr-99 Jul-99, Oct-99, Jan-00, ...15-Jan, 15-Apr 15-Jul, 15-Oct, ...1999, 2000 2001, 2002, 2003, ...1-Jan, 1-Mar 1-May, 1-Jul, 1-Sep, ...Qtr3 (áóþó Q3 áóþó Quarter3) Qtr4, Qtr1, Qtr2, ...Ýëåìåíò 1, ªñºõ ýðýìáýýð Ýëåìåíò 2, ªñºõ ýðýìáýýð, Ýëåìåíò 3, ªñºõ ýðýìáýýð, ...òåêñò1, òåêñòA òåêñò2, òåêñòA, òåêñò3, òåêñòA, ...1 ¿å 2 ¿å, 3 ¿å, ...Ýëåìåíò 1 Ýëåìåíò 2, Ýëåìåíò 3, ... 66
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel18. Ôóíêö õýðýãëýõ Excel áîë îëîí òàëûí ¿éë àæèëëàãàà õèéæ ÷àääàã õ¿÷èðõýãïðîãðàì. ¯¿íèé ãîë øàëòãààíóóäûí íýã íü ºðãºí áàÿëàã ôóíêöûí ñàíáèëýý. Ôóíêö ãýäýã áîë åðººñºº Excel-ä ººðò íü óðüä÷èëààäòîäîðõîéëîãäñîí (built-in) áàéãàà òîìú¸î þì. Ìàø îëîí òîîíû èéìòîìú¸îíóóä íèéëýýä Excel-èéí ôóíêöûí ñàíã á¿ðä¿¿ëíý. Íèéò 330îð÷èì ôóíêö áàéíà. Ìàòåìàòèêò ôóíêöûã þó ãýæ òîäîðõîéëäãèéã ñàíàÿ. ßìàð íýã õãýñýí õóâüñàã÷ààñ ó ãýñýí õóâüñàã÷èéí õàìààðàõ õàìààðëûã ôóêöãýíý õýìýýí òîäîðõîéëîîä y = f(x) õýëáýðèéí áè÷èãëýë àøèãëàäàã.Ýíä x -èéã àðãóìåíò, f -èéã ôóíêöûí òýìäýãëýãýý áóþó íýð, f(x) -èéãôóíêö, y -èéã ôóíêöûí óòãà (õàðèó) ãýæ îéëãîíî. Òýãâýë Excel-èéíôóíêö ÿã ¿¿íòýé àäèë á¿òýöòýé þì. Õàðèí Excel-èéí ôóíêöûíàðãóìåíò íü òîîí áà òåêñò ºãºãäë¿¿ä, ëîãèê óòãóóä, ìºí í¿äíèé(ìóæèéí) õàÿã áàéæ áîëíî. Ò¿¿íýýñ ãàäíà àðãóìåíò íü òîìú¸î áóþóººð ôóíêö áàéæ áàñ áîëíî. Àæëûí õóóäàñíû í¿äýíä ãàðààñ ôóíêö îðóóëàõ íü òîìú¸îîðóóëàõòàé àäèë. Õàìãèéí ýõëýýä = òýìäãýýð ýõë¿¿ëæ, äàðàà íüôóíêöûí íýðèéã, àðä íü äóãóé õààëòàí äîòîð àðãóìåíòûã áè÷ýýäENTER äàðíà. Òýãýõýä ôóíêöûí õàðèó áîäîãäîæ ãàð÷ èðäýã.Çàðèìäàà ôóíêöûã îëîí àðãóìåíòòàé áè÷èõ òîõèîëäîë áàéõ áºãººäèíãýõäýý àðãóìåíò á¿ðèéã òàñëàëààð òóñãààðëàíà. ªºðººð õýëáýëí¿äýíä ôóíêö áè÷èõ åðºíõèé çàãâàðûã: = ôóíêöûí íýð (àðãóìåíò1, àðãóìåíò2, ...)ãýæ èëýðõèéëæ áîëíî. Õýðýâ ôóíêöûí àðãóìåíòàä ìóæèéí õàÿãîðóóëñàí áîë ýíý íü íýã ë àðãóìåíò ãýæ òîîöîãäîíî. Çàðèì íýãæèøýý àâ÷ ¿çüå. 1-ýýñ 100 õ¿ðòýëõ òîîíû íèéëáýðèéã îëú¸. ¯¿íèé òóëä Excel-èéí SUM ôóíêöûã àøèãëàíà. Èíãýõäýý õàÿã õýðýãëýíý. Äàðààõ çóðàãòáîäîëòûã õýðõýí õèéæ áóéã õàðóóëàâ: 67
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelÝíä SUM ôóíêö íýã ë àðãóìåíòòàé áàéíà. Õýðýâ òîîí óòãóóääýýðõèéí àäèë íýã ìóæèä áèø õýä õýäýí ìóæèä òàðæ áàéðëàñàí áîëìóæ á¿ðèéí õàÿãèéã òàñëàëààð òóñãààðëàí áè÷èæ ºãíº. ¯¿íèéã äîîðõçóðàãò ¿ç¿¿ëýâ:Ýíä SUM ôóíêö 3 àðãóìåíòòàé (ýõíèé õî¸ð íü í¿ä, ãóðàâ äàõü íüìóæ) áè÷èãäñýí áàéíà. Ò¿¿í÷ëýí ôóíêöûí àðãóìåíòàä øóóä òîîíóòãóóäûã áàñ áè÷èæ áîëíî. ÆèøýýëáýëÕýðýâ ôóíêöûí àðãóìåíò íü ëîãèê áîëîí òîî ä¿ðñýëñýí òåêñòºãºãäºë áàéâàë òýäãýýðèéã òîî áîëãîæ àâäàã. Òóõàéëáàë:Ýíä “3” ãýñýí òåêñò ºãºãäºë 3 ãýñýí òîî ðóó õºðâºæ, õàðèí TRUEãýñýí ëîãèê óòãà 1 ãýñýí òîîí óòãà àâ÷ ôóíêöûí õàðèó 6 áîëæ áàéãààþì. Õàðèí ¿¿íèé îðîíä õàÿã àøèãëàõ þì áîë ôóíêöûí õàðèó ººðãàðíà:Ó÷èð íü øóóä áèø õàðèí õàÿã õýëáýðýýð áàéðëàñàí òîîí áóñºãºãäë¿¿ä òîî áîëæ õºðâºõã¿é. Òèéìýýñ ýõíèé 2 àðãóìåíò 0 áîëæ,ôóíêöûí õàðèó 2 ãàð÷ áàéãàà þì. SUM ôóíêöûí àðãóìåíòûí òîî íüõàìãèéí èõäýý 30 áàéíà. ªãºãäñºí òîîíîîñ êâàäðàò ÿçãóóð ãàðãàõ øààðäëàãàòàé áîëSQRT ìàòåìàòèê ôóíêöûã àøèãëàíà. Æèøýýëáýë: 68
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelÌýäýýæ ýíý ôóíêöûí àðãóìåíò íü [0,+∞[ ìóæèä îðøèõ ýåðýã òîî áàéõ¸ñòîé. Ýñ òýãâýýñ àëäàà çààíà:Ò¿¿íýýñ ãàäíà àðãóìåíòûí òîî ãàíö áàéíà. ªãºãäñºí ºíöãèéí ñèíóñûã áîäîõûí òóëä SIN ôóíêöûãõýðýãëýíý. SIN ôóíêöûí àðãóìåíò íü ðàäèàíààð èëýðõèéëýãäýõ π¸ñòîé. Òèéìýýñ áîäóóëàõ ºíö㺺 -ààð ¿ðæ¿¿ëæ, ðàäèàí ðóó 180øèëæ¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé. Òóõàéëáàë sin30o -èéã õýðõýí áîäóóëàõ πâý? 30î íü ðàäèàí áîëíî. Òèéìýýñ íýã áîë 6 ,ýñâýëãýæ áè÷èæ áîëíî. Àëü ÷ òîõèîëäîëä õàðèó íü àäèëõàí 0.5 ãàðàõáîëíî. Ýíä áóé PI() áîë π òîîã èëýðõèéëñýí ôóíêö. Ò¿¿íèéã áè÷èõýäàðãóìåíò øààðäàãäàõã¿é. Õýðýâ òà àíçààðñàí áîë ýíä áèä ôóíêöûíàðãóìåíò íü áàñ ôóíêö áàéãàà òîõèîëäîëòîé òààð÷ýý. Èíãýæ äàâõàðôóíêö àøèãëàõ øààðäëàãà îëîíòàà ãàð÷ áîëíî. Òóõàéëáàë ºãºãäñºíòîîíóóäûí íèéëáýðýýñ êâàäðàò ÿçãóóð ãàðãàõ ÷ þì óó ýñâýë ºãºãäñºíòîîíû êâàäðàò ÿçãóóðûí ñèíóñûã áîäîõ ãýõ ìýò. Äàðààõ çóðãóóäàäýäãýýðèéã õàðóóëàâ: 69
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel ªíöãèéí ñèíóñûí àäèëààð ºíöãèéí êîñèíóñ, òàíãåíñ çýðãèéãáîäóóëàõûí òóëä COS, TAN ôóíêöûã àøèãëàíà. Õàðèí êîòàíãåíñûã 1 cos αctgα = þì óó ctgα = òîìú¸îíû òóñëàìæòàé áîäóóëíà. tgα sinα ªãºãäñºí òîîíóóäûí àðèôìåòèê äóíäæèéã îëîõûí òóëäAVERAGE ôóíêöûã àøèãëàíà. Òóõàéëáàë:Ýíý ôóíêö SUM-ûí àäèë õàìãèéí èõäýý 30 àðãóìåíòòàé áàéíà.Õýðýâ àðãóìåíòûã èëýýð áóþó øóóä óòãààð íü áè÷èæ áàéãàà áîëçºâõºí òîîí ºãºãäºë þì óó òîî ä¿ðñýëñýí òåêñò ºãºãäºë áàéõ ¸ñòîé.Õàðèí õàÿãààð áè÷èæ áàéãàà áîë õîîñîí þì óó òåêñò, ëîãèê ºãºãäºëàãóóëñàí í¿äí¿¿ä òîîöîãääîãã¿é. Çààñàí ìóæèä õý÷íýýí òîîí ºãºãäºë àãóóëàãäàæ áóéã, ººðººðõýëáýë òîîí óòãà àãóóëñàí í¿ä õýä áàéãààã òîãòîî¸ ãýâýë COUNTôóíêöûã àøèãëàõ õýðýãòýé. Òóõàéëáàë:Çóðãàà õàðàõàä COUNT ôóíêö íü çààñàí ìóæèéí õîîñîí í¿äí¿¿äèéãòîîëîõã¿é àëãàñ÷ áàéíà. Ò¿¿íýýñ ãàäíà ëîãèê, òåêñò ºãºãäºë àãóóëñàíí¿äí¿¿äèéã ìºí õýðýãñýõã¿é àëãàñäàã:SUM, AVERAGE-ûí àäèë õàìãèéí èõäýý 30 àðãóìåíòòàé áàéíà. 70
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Í¿äýíä ôóíêö îðóóëàõäàà ÿìàð íýã àëäàà ãàðãàñàíòîõèîëäîëä çºâ óòãûí îðîíä #NUM, #VALUE!, #NÀMÅ! ãýõ ìýò õàðèóãàð÷ èðíý. Õýðýâ òóõàéí ôóíêöýä ¿ë òîõèðîõ áóðóó àðãóìåíòûãáè÷ñýí áîë #VALUE!, õàðèí àðãóìåíòûí óòãà íü àâàõ ¸ñòîé óòãûíìóæààñàà õýòýðñýí áîë #NUM! àëäàà çààäàã. Ôóíêöûí íýðèéã áóðóó,ýñâýë Excel-ä áàéõã¿é ôóíêöûã îðóóëâàë #NÀMÅ! àëäàà ãàðíà.Äàðààõ æèøýýí¿¿äýä èéì àëäàà ãàðñàí òîõèîëäëóóäûã ¿ç¿¿ëëýý.Ýõíèé æèøýýíä, SIN ôóíêöûí àðãóìåíòàä Angle ãýñýí òåêñò ºãºãäºëîðóóëñàí ó÷ðààñ #VALUE! àëäàà çààæ áàéíà. Õî¸ð äàõü æèøýýíä,êâàäðàò ÿçãóóð ãàðãàõ SQRT ôóíêöûí àðãóìåíòàä ñºðºã òîî ºãñíººñáîëæ #NUM! àëäàà ãàð÷ýý. Òýãâýë ãóðàâ äàõü æèøýýíä, SRT õýìýýõExcel-ä áàéõã¿é ôóíêöûã áè÷ñýíýýñ øàëòãààëàí #NAME! ãýñýí àëäàà¿¿ñ÷ áàéíà. 71
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel19. Ôóíêöûí ñàí Í¿äýíä ôóíêö îðóóëàõäàà õýðýâ ò¿¿íèé íýð áà áè÷èãäýõçàãâàðûã ìýäýæ áàéãàà òîõèîëäîëä (ººðººð õýëáýë òóõàéí ôóíêöûíòóõàé á¿ðýí ìýäýýëýëòýé áîë) øóóä ãàðààñ áè÷èæ ºãººä ENTERäàðíà. Õàðèí ìýäýõã¿é áàéãàà áîë Excel-èéí ºðãºí áàÿëàã ôóíêöûíñàíãààñ ñîíãîëò õèéæ áîëíî. ¯¿íèé òóëä:1. INSERT/FUNCTION… ¿éëäýë õèéõ:2. Standard õýðýãñëèéí ìºðººñ PASTE FUNCTION (Ôóíêö áàéðëóóëàõ) õýðýãñëèéã äàðàõ:ãýñýí àðãóóäûí àëü íýãèéã ã¿éöýòãýæ, äàðààõ PASTE FUNCTIONõýìýýõ õàðèëöàõ öîíõûã ãàðãàæ èðäýã. 72
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelÝíý öîíõ ¿íäñýí 2 õýñãýýñ á¿ðäýíý. Ýõíèé Function category(Ôóíêöûí òºðºë, àíãèëàë) ãýñýí õýñýãò Excel-èéí á¿õ ôóíêöûãòºðºëæ¿¿ëæ, àíãèëñàí æàãñààëò áàéðëàõ áîë æàãñààëòààññîíãîãäñîí òºðºëä õàìààðàõ ôóíêöûí æàãñààëò äàðààãèéí Functionname (Ôóíêöûí íýð) ãýñýí õýñýãò áàéðëàíà. Ýäãýýðèéí äîîä òàëä,OK áà CANCEL òîâ÷íóóäûí äýýä òàëä, ñîíãîãäñîí ôóíêöûí òóõàéìýäýýëýë ãàðñàí áàéíà. Òóõàéëáàë äýýðõ çóðàãò, Most Recently Used(Ò¿ãýýìýë Õýðýãëýãäýã÷) ãýñýí àíãèëàë ñîíãîãäîæ, ò¿¿íä õàìààðàõôóíêöóóä ãàð÷ èðñýí áàéíà. Õàðèí ýäãýýð ôóíêöýýñ SUM ñîíãîãäñîíáàéõ áºãººä ò¿¿íèé áè÷èãäýõ çàãâàð, õèéäýã ¿éëäëèéí òîäîðõîéëîëòçýðýã íü äîîä òàëä ãàð÷ èðæýý. Ôóíêöûí áè÷èãäýõ çàãâàð íüSUM(number1, number2, …) áóþó SUM(òîî1, òîî2, ...), õèéõ ¿éëäëèéã“Adds all the numbers in a range of cells” áóþó “Çààñàí ìóæèéíí¿äí¿¿äýä îðøèõ òîîíóóäûí íèéëáýðèéã áîäíî” ãýæòîäîðõîéëñîí áàéãàà íü ºìíºõ á¿ëãýýñ SUM-ûí òóõàé áèäíèé îëæàâñàí ìýäýýëýëòýé òààð÷ áàéíà. Áèä Excel-èéí ôóíêöûí ñàíãèéí òóõàé ¿íäñýí ìýäýýëëèéãFunction category õýñãýýñ îëæ àâàõ íü îéëãîìæòîé. Òýãâýë ýíä ÿìàðàíãèëàëóóä áàéíà âý? Most Recently Used àíãèëàë áîë ôóíêöûí òºðºë áèø áºãººäõàðèí ººð ººð òºðºëä õàìààðàõ, ò¿ãýýìýë õýðýãëýãääýã ôóíêöóóäûãîðóóëñàí àíãèëàë þì. Òýãâýë All (Á¿õ) àíãèëàëä Excel-èéí á¿õ 329ôóíêö òºðºë ÿëãàëã¿éãýýð, öàãààí òîëãîéí äàðààëëààð æàãñàæáàéðëàñàí áàéäàã: 73
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Õàðèí ò¿¿íèé äîîðîîñ ýõëýí ôóíêöûí òîäîðõîé òºðë¿¿äæàãñàíà. ßìàð, ÿìàð ôóíêöûí òºðë¿¿ä áàéäàã âý? Æàãññàíäàðààëëààð äóðäâàë Financial (Ñàíõ¿¿ãèéí), Date & Time (Ñàð, ºäºð,Öàã õóãàöààíû), Math & Trig (Ìàòåìàòèêèéí), Statistical(Ñòàòèñòèêèéí), Lookup & Reference (Õàéëòûí áà Õàÿãèéí), Database(ªãºãäëèéí ñàíòàé àæèëëàõ), Text (Òåêñò), Logical (Ëîãèêèéí),Information (Ìýäýýëëèéí), Engineering (Èíæåíåðèéí) ãýñýí 10 òºðºëáàéíà. Ýäãýýðèéí çàðèìòàé òàíèëöúÿ. Math & Trig áóþó Ìàòåìàòèêèéí ôóíêöóóä:Ýíý òºðëèéí ôóíêöóóä íü òîîí ºãºãäë¿¿ä äýýð ÿíç á¿ðèéí ìàòåìàòèêòîîöîî õèéæ òîîí õàðèó ãàðãàäàã. Ìàòåìàòèê ôóíêöóóäûã ¿íäñýí,ëîãàðèôìûí, òðèãîíîìåòðèéí áà ìàòðèöûí ôóíêöóóä ãýñýí 4 äýäòºðºëä õóâààæ áîëíî. Äàðààõ õ¿ñíýãòýä á¿õ ìàòåìàòèê ôóíêöûã¿ñãèéí äàðààëëààð ¿ç¿¿ëëýý:Ôóíêö Õèéõ ¿éëäýë (Áóöààõ óòãà)ABS Àáñîëþò óòãàACOS Óðâóó êîñèíóñACOSH Óðâóó êîñèíóñ ãèïåðáîëASIN Óðâóó ñèíóñASINH Óðâóó ñèíóñ ãèïåðáîëATAN Óðâóó òàíãåíñATAN2 ªãºãäñºí 2 òîîíû (x,y êîîðäèíàòòàé öýãèéí) óðâóó òàíãåíñATANH Óðâóó òàíãåíñ ãèïåðáîëCEILINGCOMBIN ªãºãäñºí òîîíû îáúåêòóóäààñ ãàðãàæ áîëîõ íèéò êîìáèíàöèéí òîîCOS ÊîñèíóñCOSH Êîñèíóñ ãèïåðáîëCOUNTIF ªãºãäñºí ìóæèä îðøèõ, çààñàí íºõöëèéã õàíãàñàí í¿äèéí òîî 74
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelDEGREES Ðàäèàíûã ãðàäóñ áîëãîíî ªãºãäñºí òîîã èõýñãýõ ÷èãëýëä, õàìãèéí îéð òýãø á¿õýë òîîíäEVEN õóâèðãàíàEXP Ýêñïîíåíöèàë çýðýãò äýâø¿¿ëíýFACT ÔàêòîðèàëFACTDOUBLE Äàâõàð ôàêòîðèàëFLOORGCD Õî¸ð áóþó ò¿¿íýýñ èõ òîîíû õàìãèéí èõ åðºíõèé õóâààã÷INT ªãºãäñºí òîîã áàãàñãàõ ÷èãëýëä á¿õýë òîîíä õóâèðãàíàLCM Õî¸ð áóþó ò¿¿íýýñ èõ òîîíû õàìãèéí èõ åðºíõèé ¿ðæâýðLN Íàòóðàë ëîãàðèôìLOG ªãºãäñºí ñóóðüòàé ëîãàðèôìLOG10 10 ñóóðüòàé ëîãàðèôìMDETERM Ìàòðèöûí òîäîðõîéëîã÷MINVERSE Ìàòðèöûã õºðâ¿¿ëíýMMULT Õî¸ð ìàòðèöûí ¿ðæâýðMOD Õóâààëòûí ¿ëäýãäýëMROUND ªãºãäñºí òîîíóóäûí íèéëáýðèéí ôàêòîðèàëûã òýäãýýðèéíMULTINOMIAL ôàêòîðèàëóóäûí ¿ðæâýðò õóâààñàí õàðüöàà ªãºãäñºí òîîã èõýñãýõ ÷èãëýëä, õàìãèéí îéð ñîíäãîé á¿õýë òîîíäODD õóâèðãàíàPI π = 3.14159265358979 òîîPOWER Çýðýãò äýâø¿¿ëíýPRODUCT ¯ðæâýð îëíîQUOTIENT Õóâààëòûí á¿õýë õýñýãRADIANS Ãðàäóñûã ðàäèàí áîëãîíîRAND [0,1) çàâñàðò îðøèõ ñàíàìñàðã¿é òîîRANDBETWEEN ªãºãäñºí çàâñàðò îðøèõ ñàíàìñàðã¿é òîîROMAN Àðàá öèôðèéã ðîì öèôðèéí òåêñò áîëãîíîROUND Òîîã íàðèéâ÷ëàíàROUNDDOWN Òîîã áàãàñãàõ ÷èãëýëä íàðèéâ÷ëàíàROUNDUP Òîîã èõñýñãýõ ÷èãëýëä íàðèéâ÷ëàíàSERIESSUM Çýðýãò öóâààíû íèéëáýðSIGN Òîîíû òýìäãèéã òîäîðõîéëíîSIN ÑèíóñSINH Ñèíóñ ãèïåðáîëSQRT Ýåðýã êâàäðàò ÿçãóóðSQRTPI π -ýýð ¿ðæ¿¿ëñýí òîîíû êâàäðàò ÿçãóóðSUBTOTALSUM Íèéëáýð ªãºãäñºí ìóæèä îðøèõ, çààñàí íºõöëèéã õàíãàñàí í¿ä¿¿äèéíSUMIF íèéëáýð Àäèë õýìæýýñò õî¸ð òîîí îëîíëîãèéí õàðãàëçàõ ýëåìåíò¿¿äèéíSUMPRODUCT ¿ðæâýð¿¿äèéí íèéëáýðSUMSQ ªãºãäñºí òîîíóóäûí êâ-óóäûí íèéëáýð Àäèë õýìæýýñò õî¸ð òîîí îëîíëîãèéí õàðãàëçàõ ýëåìåíò¿¿äèéí êâ-SUMX2MY2 óóäûí ÿëãàâðóóäûí íèéëáýð Àäèë õýìæýýñò õî¸ð òîîí îëîíëîãèéí õàðãàëçàõ ýëåìåíò¿¿äèéí êâ-SUMX2PY2 óóäûí íèéëáýð¿¿äèéí íèéëáýð Àäèë õýìæýýñò õî¸ð òîîí îëîíëîãèéí õàðãàëçàõ ýëåìåíò¿¿äèéíSUMXMY2 ÿëãàâðóóäûí êâ-óóäûí íèéëáýðTAN ÒàíãåíñTANH Òàíãåíñ ãèïåðáîëTRUNC ªãºãäñºí òîîíû áóòàðõàé õýñãèéã õàÿæ, á¿õýë áîëãîíî 75
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelÕ¿ñíýãòýýñ õàðàõàä ºìíºõ á¿ëýãò áèäíèé ¿çñýí SUM, SQRT, PI, SIN,COS, TAN çýðýã ôóíêöóóä áîë ìàòåìàòèêèéí òºðºëä õàìààðàõ àæýý.Íàðèéí ÿðüâàë õàðãàëçàí ýõíèé õî¸ð íü ¿íäñýí, ñ¿¿ëèéí äºðºâ íüòðèãîíîìåòðèéí ôóíêö áîëíî. Statistical áóþó Ñòàòèñòèê ôóíêöóóä:Ýíý òºðëèéí ôóíêöóóä íü òîîí ºãºãäë¿¿ä äýýð ÿíç á¿ðèéí ñòàòèñòèêòîîöîî õèéæ òîîí (ñòàòèñòèê) õàðèó ãàðãàäàã. Íèéò ñòàòèñòèêôóíêöûã ¿¿ðýã, çîðèëãîîð íü ¿íäñýí, íýìýëò, òîõèðóóëãûí ìóðóéí,ò¿ãýëòèéí ãýõ ìýò äýä òºðë¿¿äýä õóâààíà. Äàðààõ õ¿ñíýãòýäñòàòèñòèê ôóíêöóóäûã ¿ñãèéí äàðààëëààð õàðóóëàâ:Ôóíêö Õèéõ ¿éëäýë (Áóöààõ óòãà)AVEDEV ªãºãäñºí òîîíóóä äóíäàæ óòãààñàà çºðºõ àáñîëþò õàçàéëòóóäûí äóíäàæAVERAGE ªãºãäñºí òîîíóóäûí àðèôìåòèê äóíäàæAVERAGEA ªãºãäñºí óòãóóäûí àðèôìåòèê äóíäàæBETADIST Ìàãàäëàëûí íÿãòûí áåòà ò¿ãýëòBETAINV Óðâóó áåòà ò¿ãýëòBINOMDIST Ìàãàäëàëûí íÿãòûí áèíîì ò¿ãýëòCHIDIST χ -êâàäðàò ò¿ãýëòèéí ìàãàäëàëCHIINV Óðâóó χ -êâàäðàò ò¿ãýëòCHITESTCONFIDENCE Èòãýëöëèéí èíòåðâàëûã òîäîðõîéëíîCORREL Àäèë õýìæýýñò õî¸ð îëîíëîãèéí êîððåëÿöèéí êîýôôèöèåíòCOUNT ªãºãäñºí ìóæèä îðøèõ òîîí óòãà á¿õèé í¿äèéã òîîëíîCOUNTA ªãºãäñºí ìóæèä îðøèõ õîîñîí áèø í¿äèéã òîîëíîCOVAR Àäèë õýìæýýñò õî¸ð îëîíëîãèéí êîâàðèàö áóþó ýëåìåíò á¿ðèéíõ íü äóíäæààñàà õàçàéõ õàçàéëòóóäûí ¿ðæâýð¿¿äèéí äóíäàæCRITBINOMDEVSQ Òóðøëàãûí óòãóóäûí àáñîëþò õàçàéëòóóäûí êâ-óóäûí íèéëáýðEXPONDIST Ýêñïîíåíöèàë ò¿ãýëòFDISTFINVFISHERFISHERINVFORECAST Òîîí öóâààíû äàðààãèéí óòãûã óðüä÷èëæ òîäîðõîéëîõFREQUENCY Äàâòàìæ òîäîðõîéëîõFTESTGAMMADIST Ãàììà ò¿ãýëò 76
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelGAMMAINV Óðâóó ãàììà ò¿ãýëòGAMMALN Ãàììà ôóíêöûí íàòóðàë ëîãàðèôìGEOMEAN Ãåîìåòð äóíäàæGROWTH Ýêñïîíåíöèàë ºñºëòèéã òîîöîîëíîHARMEAN Ãàðìîíèê äóíäàæHYPGEOMDIST Ãèïåðãåîìåòð ò¿ãýëòINTERCEPT Øóãàìàí ðåãðåññèéí ìóðóé ó-òýíõëýãèéã îãòëîõ öýãèéã òîäîðõîéëíîKURTLARGE Òîîí îëîíëîãîîñ çààñàí ýðýìáèéí õàìãèéí èõ óòãûã òîäîðõîéëíîLINEST Òóðøëàãûí óòãóóäûã õàìãèéí áàãà êâ-ûí àðãààð íàðèéâ÷ëàíàLOGEST Òóðøëàãû îëîíëîãèéã ýêñïîíåíöèàë ìóðóé ãýæ ¿çýýä íàðèéâ÷ëàíàLOGINVLOGNORMDISTMAX Òîîí îëîíëîãèéí õàìãèéí èõ óòãàMAXA Îëîíëîãèéí õàìãèéí èõ óòãàMEDIAN Òîîí îëîíëîãèéí ìåäèàíMIN Òîîí îëîíëîãèéí õàìãèéí áàãà óòãàMINA Îëîíëîãèéí õàìãèéí áàãà óòãàMODE Îëîíëîãò õàìãèéí èõ äàâòàãäàæ áàéãàà óòãûã îëíîNEGBINOMDIST Ѻðºã áèíîì ò¿ãýëòNORMDIST Íîðìàë ò¿ãýëòNORMINVNORMSDISTNORMSINVPEARSONPERCENTILEPERCENTRANKPERMUTPOISSON Ïóàññîíû ò¿ãýëòPROB ÌàãàäëàëQUARTILE Òîîí îëîíëîãèéí äºðºâíèé íýãRANKRSQSKEWSLOPE Ðåãðåññèéí øóëóóíû ºíöãèéí êîýôôèöèåíòSMALL Òîîí îëîíëîãîîñ çààñàí ýðýìáèéí õàìãèéí áàãà óòãûã òîäîðõîéëíîSTANDARDIZE Íîðì÷ëîëSTDEV Òîîí îëîíëîãèéí ñòàíäàðò õàçàéëòSTDEVA Îëîíëîãèéí ñòàíäàðò õàçàéëòSTDEVPSTDEVPASTEYX Ñòàíäàðò àëäààTDISTTINVTRENDTRIMMEANTTESTVARVARAVARPVARPAWEIBULLZTEST 77
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excelªìíºõ á¿ëýãò ¿çñýí AVERAGE, COUNT ãýõ ìýò ôóíêö ñòàòèñòèêòºðëèéíõ áîëîõ íü èëò áàéíà. Õàðèí äýä òºð뺺ð àâ÷ ¿çâýë ýäãýýðíü ¿íäñýí ôóíêöóóä þì. Logical áóþó Ëîãèê ôóíêöóóä: Ýíý òºðëèéí ôóíêöóóä íü ºãºãäë¿¿ä äýýð ëîãèê ¿éëäë¿¿ä õèéæ,ëîãèê õàðèó (TRUE=1, FALSE=0) ãàðãàäàã. ßìàð íýã íºõöºë áóþóíºõöë¿¿ä áèåëæ áóé ýñýõèéã øàëãàõûã ëîãèê ¿éëäýë ãýæ îéëãîíî.ßìàð ëîãèê ôóíêöóóä áàéäàã âý?Ôóíêö Õèéõ ¿éëäýë (Áóöààõ óòãà)AND Á¿õ àðãóìåíò ¿íýí áîë ¿íýí, çºâõºí íýã íü ë õóäàë áàéâàë õóäàëFALSE ÕóäàëIF ͺõöºë øàëãààä, õýðýâ ¿íýí áîë íýã ¿éëäýë, õóäàë áîë ººð íýã ¿éëäýë õèéíýNOT ¯ã¿éñãýëOR Ǻâõºí íýã àðãóìåíò ¿íýí ë áàéâàë ¿íýíTRUE ¯íýí Áóñàä òºðëèéí òàëààð ýíä äóðäñàíã¿é. ªºðñ人 ñóäàëæ¿çýýðýé. Îäîî PASTE FUNCTION õàðèëöàõ öîíõíîîñ àæëûí õóóäàñðóó õýðõýí ôóíêö îðóóëàõûã ñîíèðõî¸. ¯¿íèé òóëä Function nameõýñãýýñ øààðäëàãàòàé ôóíêöûíõàà íýðèéã ñîíãîæ, OK òîâ÷ äàðíà.Èíãýõýä òóõàéí ôóíêöýä àðãóìåíò áîëæ àøèãëàãäàõ ºãºãäëèéí óòãàáîëîí ìóæèéã òîäîðõîéëîõ çàâñðûí öîíõ ¿¿ñäýã. Ýäãýýð öîíõíûåðºíõèé õýëáýð íü òºñòýé, ãýõäýý ôóíêö òóñ á¿ðò áàãà çýðýã ººðáàéæ áîëíî. Öîíõíû õàðèëöàõ õýñã¿¿äýä ºãºãäëèéã òîäîðõîéëîîäOK äàðàõàä ôóíêöûí õàðèó í¿äýíä ãàðñàí áàéíà. ªºðººð õýëáýëáèäíèé ñîíãîñîí ôóíêö àæëûí õóóäñàíä îðæ, áîäîëò õèéãäñýíáàéíà. Ãàðààñ ôóíêö îðóóëàõààñ ÿëãààòàé ýíý òîõèîëäîëä áèä (=)òýìäýã, ôóíêöûí íýð, äóãóé õààëòóóä, àðãóìåíò ãýýä ë á¿ãäèéã áè÷èõøààðäëàãàã¿é, çºâõºí àðãóìåíòûí óòãûã ë çàâñðûí öîíõîíä çºâ çààæºãºõ ë ¿ëäýæ áàéãàà þì. Æèøýý áîëãîæ, ººðñäèéí ìýäýõ SUMôóíêöýý ñîíãîîä, A1:A10 ìóæèä áàéðëàõ òîîíóóäûí íèéëáýðèéã B1í¿äýíä îëú¸. Äàðààõ ¿éëäë¿¿äèéã äýñ äàðààëæ õèéíý.1. B1 í¿äýý ñîíãîíî: 78
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel2. PASTE FUNCTION ãàðãàæ, SUM ôóíêöûã ñîíãîîä OK äàðíà: Èíãýõýä äàðààõ çàâñðûí öîíõ ãàð÷ èðíý:3. Ò¿¿íèé Number1 ãýñýí õàðèëöàõ õýñýãò ôóíêöûí àðãóìåíòûí óòãûã çºâ çààæ ºãººä OK äàðíà. Èíãýõýä áîäîëò õèéãäýæ, ¿ð ä¿í íü ãàðñàí áàéõ áîëíî: 79
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel 80
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel20. Çàðèì ôóíêöóóä ͺõöºë øàëãàõ IF ëîãèê ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íüIF(íºõöºë; ¿éëäýë1; ¿éëäýë2). Õýðýâ øàëãàõ íºõöºë ¿íýí áîë¿éëäýë1-èéã, õóäàë áîë ¿éëäýë2-ûã òóñ òóñ ã¿éöýòãýíý. ¯éëäýë1,¿éëäýë2-ò òîî, òåêñò, ôóíêö, áàñ òîäîðõîé ¿éëäýë áàéæ áîëíî.Õàðèí íºõöºë áîë ëîãèê èëýðõèéëýë áàéíà. Æèøýýëáýë äàðààõæèøýý çóðãèéã õàðöãààÿ.C1 í¿äýíä =IF(A1=100,SUM(B1:B11)," ") ãýæ îðóóëñàí áàéíà. Ýíý íüÀ1 í¿äíèé óòãà 100-òàé òýíö¿¿ áàéíà óó, ¿ã¿é þ¿ ãýñýí íºõöëèéãøàëãààä, õýðýâ òèéì áàéâàë B1:B11 ìóæèä îðøèõ óòãóóäûí íèéëáýðáîäíî. Ýñðýã òîõèîëäîëä, íºõöºë áèåëýõã¿é (A1≠100) áàéâàëõàðãàëçàõ í¿äýíä (“ “) ãýñýí õîîñîí òåêñò òàâèãäàíà. ªºðººð õýëáýëC1 í¿ä õîîñîí õýâýýð ¿ëäýíý. Áàðóóí òàëûí çóðàãò áîäîëòûí ¿ð ä¿íãõàðóóëæýý. MAX ñòàòèñòèê ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íü MAX(òîî1, òîî2,...). Àðãóìåíòûí òîî 30. ªãºãäñºí òîîí îëîíëîãîîñ õàìãèéí èõ òîîãîëíî. Æèøýýëáýë: MIN ñòàòèñòèê ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íü MIN(òîî1, òîî2,...). Àðãóìåíòûí òîî 30. ªãºãäñºí òîîí îëîíëîãîîñ õàìãèéí áàãà òîîãîëíî. Æèøýýëáýë: 81
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel EVEN ìàòåìàòèê ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íü =EVEN(òîî).ªãºãäñºí òîîã èõñýõ ÷èãëýëä, õàìãèéí îéðîëöîîõ òýãø á¿õýë òîîíäøèëæ¿¿ëíý. Æèøýýëáýë: ODD ìàòåìàòèê ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íü ODD(òîî).ªãºãäñºí òîîã èõñýõ ÷èãëýëä, õàìãèéí îéðîëöîîõ ñîíäãîé á¿õýëòîîíä øèëæ¿¿ëíý. Æèøýýëáýë: INT ìàòåìàòèê ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íü INT(òîî). ªãºãäñºíòîîíû á¿õýë õýñãèéã àâíà. Æèøýýëáýë: POWER ìàòåìàòèê ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íü POWER(òîî,çýðýã). ªãºãäñºí òîîã ºãºãäñºí çýðýãò äýâø¿¿ëíý. Æèøýýëáýë: ROUND ìàòåìàòèê ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íü ROUND(òîî,îðîíãèéí òîî). ªãºãäñºí òîîã ºãºãäñºí îðîíãîîð íàðèéâ÷ëàíà.Æèøýýëáýë: MOD ìàòåìàòèê ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íü MOD(òîî,õóâààã÷). ªãºãäñºí òîîã ºãºãäñºí õóâààã÷èä õóâààæ, ¿ëäýãäëèéã àâíà.Æèøýýëáýë: 82
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel RAND ìàòåìàòèê ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íü RAND(). [0,1)èíòåðâàëä îðøèõ æèãä òàðõàëòòàé ñàíàìñàðã¿é òîî ãàðãàíà.Æèøýýëáýë: DEGREES ìàòåìàòèê ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íüDEGREES(ðàäèàí). Ðàäèàíûã ãðàäóñò øèëæ¿¿ëíý. Æèøýýëáýë: RADIANS ìàòåìàòèê ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íüRADIANS(ãðàäóñ). Ãðàäóñûã ðàäèàíä øèëæ¿¿ëíý. Æèøýýëáýë: LN ìàòåìàòèê ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íü LN(òîî). ªãºãäñºíòîîíîîñ íàòóðàë ëîãàðèôì àâíà. Æèøýýëáýë: LOG ìàòåìàòèê ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íü LOG(òîî, ñóóðü).ªãºãäñºí òîîíîîñ ºãºãäñºí ñóóðüòàé ëîãàðèôì àâíà. Æèøýýëáýë: AND ëîãèê ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íü AND(ëîãèê1, ëîãèê2,...). Àðãóìåíòûí òîî 30. Á¿õ àðãóìåíò ¿íýí áîë ¿íýí, çºâõºí íýã íü ëõóäàë áàéõ þì áîë õóäàë ãýñýí óòãà àâíà. ªºðººð õýëáýë ëîãèê¿ðæâýð ãàðãàíà. Æèøýýëáýë: 83
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel OR ëîãèê ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íü OR(ëîãèê1, ëîãèê2, ...).Àðãóìåíòûí òîî 30. Íýã àðãóìåíò ë ¿íýí áàéõ þì áîë ¿íýí ãýñýí óòãààâíà. Á¿õ àðãóìåíò õóäàë áàéâàë õóäàë ãýñýí óòãà àâíà. ªºðººðõýëáýë ëîãèê íèéëáýð ãàðãàíà. Æèøýýëáýë: LEN òåêñò ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íü LEN(òåêñò). ªãºãäñºíòåêñòèéí óðò áóþó òýìäýãòèéí (¿ñãèéí) òîîã îëíî. Æèøýýëáýë: NOT ëîãèê ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íü NOT(ëîãèê).Àðãóìåíòûí óòãûí ýñðýã óòãà ãàðãàíà. ªºðººð õýëáýë ëîãèê ¿ã¿éñãýëõèéíý. Æèøýýëáýë: COUNTIF ìàòåìàòèê ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íüCOUNTIF(ìóæ, øàëãóóð). ªãºãäñºí ìóæààñ, ºãºãäñºí øàëãóóðûã 84
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excelõàíãàñàí óòãà á¿õèé í¿äèéã òîîëíî. Øàëãóóð íü òîî, òåêñò, ýñâýëèëýðõèéëýë áàéæ áîëíî. Æèøýýëáýë:Äýýðõ æèøýýíä, A1:A4 ìóæèéí 55-ààñ èõ óòãà àãóóëñàí í¿ä¿¿äèéãòîîëæ áàéíà. ªºð íýã æèøýý:Ýíä A1:A8 ìóæààñ, 0-òýé òýíö¿¿ óòãà á¿õèé í¿ä¿¿äèéã òîîëæ áàéíà. CONCATENATE òåêñò ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íüCONCATENATE(òåêñò1, òåêñò2, ...). Àðãóìåíòûí òîî 30. ªãºãäñºíòåêñò¿¿äèéã çàëãàæ (íýãòãýæ) íýã òåêñò áîëãîíî. ªºðººð õýëáýë &ëîãèê îïåðàòîðûí ¿¿ðãèéã ã¿éöýòãýíý. Æèøýýëáýë: COLUMN õàÿãèéí ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íüCOLUMN(õàÿã). ªãºãäñºí õàÿã á¿õèé í¿äíèé áàãàíû äóãààðûããàðãàíà. Æèøýýëáýë:Õýðýâ àðãóìåíòàä òîäîðõîé õàÿã áè÷èãäýýã¿é áàéâàë ôóíêöûãîðóóëñàí í¿äíèé áàãàíû äóãààð ãàðíà: ROW õàÿãèéí ôóíêö. Áè÷ëýãèéí õýëáýð íü ROW(õàÿã).ªãºãäñºí õàÿã á¿õèé í¿äíèé ìºðèéí äóãààðûã ãàðãàíà. Æèøýýëáýë: 85
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelÕýðýâ àðãóìåíòàä òîäîðõîé õàÿã áè÷èãäýýã¿é áàéâàë ôóíêöûãîðóóëñàí í¿äíèé ìºðèéí äóãààð ãàðíà: 86
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel21. ªãºãäëèéí ãðàôèê ä¿ðñëýë Ýíý á¿ëýãò áèä ºãºãäëèéí ãðàôèê ä¿ðñëýëèéã õýðõýí áàéãóóëàõòàëààð ¿çíý. ªãºãäºë íü ÿìàð íýã õýìæèëòèéí ¿ð ä¿í áàéæ áîëíî,ýñâýë òîìú¸î þì óó ôóíêöûã áîäóóëñàí ¿ð ä¿í áàéæ áîëíî. Òèéìýýñýõíèé òîõèîëäëûã õýìæèëòèéí ¿ð ä¿íãýýð ãðàôèê áàéãóóëàõ,õî¸ð äàõü òîõèîëäëûã ôóíêöûí ãðàôèê áàéãóóëàõ õýìýýíòîäîðõîéëæ áîëíî. Ãýõäýý àëü ÷ òîõèîëäîëä àäèë ¿éëäëýýðãðàôèêèéã áàéãóóëäàã. Æèøýý àâ÷ ãðàôèê ä¿ðñëýë õèéâýë èë¿¿ îéëãîìæòîé áîëíî. 16-ð á¿ëýãò áîäóóëñàí y = x 2 ôóíêöûí ãðàôèêèéã áàéãóóïúÿ. ¯¿íèé òóëäýõëýýä øèíý àæëûí äýâòýð íýýãýýä òîîöîîëîõ õ¿ñíýãòýý õèéå.Òýãýýä øààðäëàãàòàé óòãóóäûã àãóóëñàí ìóæèéã õ¿ñíýãòýýñ ñîíãîíî.Ìàíàé òîõèîëäîëä ýíý íü õ áà ó-èéí óòãóóäûã õàìàðñàí B4:C14 ìóæáàéíà: Òýãýýä INSERT/CHART… ¿éëäëèéã õèéõ þì óó Standardõýðýãñëèéí ìºðíººñ Chart Wizard õýðýãñëèéã äàðíà: 87
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Èíãýõýä Chart Wizard (Ãðàôèê á¿òýýã÷) ãýñýí õàðèëöàõ öîíõãàð÷ èðäýã. Chart Wizard íü ãðàôèê áàéãóóëàõ äàðààëñàí äºðâºíàëõàìûã ñàíàë áîëãîíî. Ýäãýýðòýé òàíèëöàõ õýðýãòýé.1. Íýãä¿ãýýð àëõàìä ãðàôèêèéí òºðëèéã (Chart Type) ñîíãîíî. Ýíý àëõàìä öîíõ Standard Types (Ñòàíäàðò òºðºë), Custom Types (Ñòàíäàðò áóñ òºðºë) ãýñýí õî¸ð ¿íäñýí ñàìáàðààñ òîãòîõ áà ýõíèé ñàìáàð íü èë ãàð÷ èðñýí áàéíà. Custom Types ñàìáàð áèäýíä õýðýãã¿é. Õàðèí Standard Types ñàìáàðûí Chart type (Ãðàôèêèéí òºðºë) õýñýãò ãðàôèêèéí òºðë¿¿ä, Chart sub-type (Ãðàôèêèéí äýä òºðºë) õýñýãò òóõàéí òºðºëä õàðãàëçàõ äýä òºðë¿¿ä õàðàãäàíà. ªðãºí àøèãëàãääàã íü òºðë¿¿ä áîë Column (Áîñîî áàãàíàí äèàãðàìì), Bar (Õýâòýý áàãàíàí äèàãðàìì), Line (Õýð÷èìò), Pie (Äóãóé äèàãðàìì), XY Scatter (XY êîîðäèíàòûí ñèñòåì), Area (Òàëáàé) çýðýã òºðë¿¿ä þì. Áèä 2 õýìæýýñò Äåêàðòûí êîîðäèíàòûí ñèñòåìä, àáñöèññ (xýâòýý) òýíõëýãèéí äàãóó x-èéí óòãóóäûã, îðäèíàò (áîñîî) òýíõëýãèéí äàãóó y-èéí óòãóóäûã àâ÷, ãðàôèêèéã áàéãóóëàõ ¸ñòîé. ¯¿íä òîõèðîõ òºðºë íü XY Scatter ó÷ðààñ ò¿¿íèéã ñîíãîíî. Òýãìýãö Chart sub-type õýñýãò äýä òºðë¿¿ä ãàð÷ èðíý. Ýíä, çºâõºí öýã¿¿äèéã òàâèõ; öýã¿¿äèéã òàâèàä õîîðîíä íü íàðèéâ÷ëàí õîëáîõ; öýã¿¿äèéã òàâèëã¿é õîîðîíä íü íàðèéâ÷ëàí õîëáîõ; öýã¿¿äèéã òàâèàä õîîðîíä íü õýð÷ìýýð õîëáîõ; öýã¿¿äèéã òàâèëã¿é õîîðîíä íü õýð÷ìýýð õîëáîõ ãýñýí 5 ñîíãîëò áàéãààãààñ õî¸ð äàõèéã ñîíãî¸. Òýãýýä Next òîâ÷ äàðæ, äàðààãèéí àëõàìä øèëæèíý. Äîîðõ çóðàãò ýíý á¿õíèéã õàðóóëëàà: 88
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel2. Õî¸ðäóãààð àëõìûí çîðèëãî íü ãðàôèê áàéãóóëàõ ºãºãäëèéí ìóæèéã (Chart Source Data) òîäîðõîéëîõ ÿâäàë þì. Òèéìýýñ Chart Wizard öîíõ äàðààõ çóðàãò ¿ç¿¿ëñýí á¿òýöòýé áîëíî: Ýíý óäàà öîíõ ìºí õî¸ð ñàìáàðààñ òîãòîæ áàéíà. 89
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Data Range (ªãºãäëèéí ìóæ) ãýñýí ýõíèé ñàìáàðò ãðàôèê áàéãóóëàõ ºãºãäëèéí ìóæèéã òîäîðõîéëäîã. Ãýõäýý îäîî áîë ýíý ñàìáàðûí Data range õýñýãò =Sheet1!$B$4:$C$14 ãýñýí áè÷èãëýë àâòîìàòààð îðñîí áàéíà. Ýíý áè÷èãëýë íü Sheet1 àæëûí õóóäàñíû $B$4:$C$14 ìóæèéã èëýðõèéëæ áàéãàà þì. ªºðººð õýëáýë Chart Wizard-ûã äóóäàõààñàà ºìíº áèäíèé ñîíãîñîí ºãºãäëèéí ìóæèéí õàÿã èéì õýëáýðýýð áè÷èãäñýí áàéíà. Òèéìýýñ ìóæèéã äàõèæ òîäîðõîéëîõ øààðäëàãà àëãà. Õàðèí äîîä òàëûí Series in (Öóâàà) õýñýãò Rows (̺ðèéí äàãóó), Columns (Áàãàíûí äàãóó) ãýñýí ñîíãîëòóóä áàéãààãààñ Columns ñîíãîëò àâòîìàòààð õèéãäñýí áàéíà. Ó÷èð íü ãðàôèêèéã á¿ðä¿¿ëýã÷ òîîí öóâààíû ºãºãäë¿¿ä áàãàíûí äàãóó áîñîî ÷èãëýëä áàéðëàñàí áàéãàà. Öîíõíû äýýä òàëûí æèøýýíèé òàëáàðò õàðàãäàõ ãðàôèê ïàðàáîë áàéãàà íü äýýðõ ñîíãîëòóóä çºâ áîëîõûã èëòãýíý. Õýðýâ çýý òîîí õ¿ñíýãò ãýñýí õýâòýý õýëáýðòýé áàéñàí áîë öóâààíû ºãºãäë¿¿ä ìºðèéí äàãóó áàéðëàõ ó÷ðààñ Series in õýñýãò Rows ñîíãîëò õèéãäýõ áàéñàí. Òýãâýë õî¸ð äàõü, Series ñàìáàð ÿìàð ¿¿ðýãòýé âý? Òèéøýý îðú¸: 90
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Áèä õ áà ó ãýñýí õîñ òîîí îëîíëîãèéã àøèãëàí ãðàôèê áàéãóóëæ áàéãàà. Òýãâýë íýã èéì õîñûã Excel-ä Series áóþó öóâàà ãýæ íýðëýýä àâòîìàòààð äóãààðëàäàã. Òèéìýýñ Series òàëáàðò îäîî áàéãàà öóâààíû íýð (Series1) õàðàãäàæ áàéíà: Õýðýâ Add (Íýìýõ) òîâ÷ äàðâàë Series2, äàõèàä äàðâàë Series3 ãýõ ìýòýýð øèíý öóâààíóóä áèé áîëíî. Öóâàà áîëãîí íýã ãðàôèêèéã èëýðõèéëíý. Èíãýæ íýã õàâòãàé äýýð îëîí ãðàôèê áàéãóóëàõ òóõàé äàðààãèéí á¿ëã¿¿äýä ¿çíý. Öóâààíû íýðèéã ººð÷ëºõèéí òóëä Name öîíõîíä øèíý íýð áè÷èæ ºã÷ áîëíî. Õàðèí Õ Values (X-èéí óòãóóä), Y Values (Y-èéí óòãóóä) ãýñýí õýñã¿¿ä àâòîìàòààð áºãëºãäñºí áàéíà: 91
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel ªºðººð õýëáýë öóâààíû á¿ðäýë õýñã¿¿ä áîëîõ õ áà ó-èéí óòãûí ìóæèéí õàÿãèéã çààæýý. Ýíý õî¸ð õàÿã íèéëýýä, Data Range ñàìáàðò òîäîðõîéëñîí íèéò ºãºãäëèéí ìóæèéí õàÿãèéã ã¿éöýëä¿¿ëæ áóé íü èëýðõèé. Õàðãàëçàõ õàÿãóóä çºâ îðñîí áàéíà. Òèéìýýñ ººð÷ëºëò õèéõ øààðäëàãà àëãà òóë Next òîâ÷ äàðæ äàðààãèéí àëõàìä îðú¸.3. Chart Wizard-ûí ãóðàâäóãààð àëõàìä ãðàôèêèéí íýìýëò òîõèðãîîíû Chart Options öîíõ ãàð÷ èðíý. Ýíý öîíõ 5 ñàìáàðààñ òîãòîæ áàéíà. Ñàìáàð á¿ðä õèéñýí ººð÷ëºëò¿¿ä áàðóóí òàëûí æèøýý ãðàôèêò òóñãàëàà îëîõ áîëíî. Õàìãèéí ýõíèé Titles (Ãàð÷èã) ñàìáàð íü ãðàôèê áîëîí ò¿¿íèé òýíõëýã¿¿äýä ãàð÷èã áóþó òîëãîé õèéõ áîëîìæèéã îëãîäîã. ¯¿íèéã äàðààõ çóðàãò ¿ç¿¿ëëýý: Óäààõ Axes (Òýíõëýã¿¿ä) ñàìáàðò Value (X) axis (X òýíõëýãèéí óòãóóä), Value (Y) axis (Y òýíõëýãèéí óòãóóä) ãýñýí ñîíãîëòóóä àâòîìàòààð õèéãäñýí áàéíà: 92
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel ¯¿íèé ¿ð ä¿íä êîîðäèíàòûí õàâòãàé äýýð òîîí óòãóóä òàâèàñòàé áàéãàà þì. Ýäãýýð ñîíãîëòûã àâáàë þó áîëîõ íü îéëãîìæòîé. Ãóòãààð Gridlines áóþó Òîðîí øóãàìóóä õýìýýõ ñàìáàð íü êîîðäèíàòûí õàâòãàé äýýð òîð òàâèõ ýñýõèéã òîäîðõîéëíî. ªºðººð õýëáýë õýâòýý, áîñîî òýíõëýãèéí àëü àëèíûã íü òîì àëõàìòàé øóãàìóóäààð (Major gridlines) õóâààõ óó, ýñâýë æèæèã àëõàìòàé øóãàìóóäààð (Minor gridlines) õóâààõ óó ãýäãèéã çààæ ºã÷ áîëíî. Îäîî çºâõºí ó òýíõëýãèéí õóâüä Major gridlines ñîíãîãäñîí áàéõ òóë ã¿éöýò òîð òàâèõûí òóëä õ òýíõëýãèéí õóâüä ìºí Major gridlines ãýæ ñîíãî¸: Äàðààãèéí ñàìáàð áîë Legend (Òàéëáàð). Ýíä Show legend (Òàéëáàðûã ¿ç¿¿ëýõ) ãýñýí ñîíãîëò àâòîìàòààð õèéãäñýí áàéãàà. Äîîõîí òàëä íü, Placement (Áàéðëàë) õýñýãò Bottom (Äîîä òàëä), Corner (Áàðóóí äýýä áóëàíä), Top (Äýýä òàëä), Right (Áàðóóí òàëä), Left (Ç¿¿í òàëä) ãýñýí ñîíãîëòóóäààñ Right íü ñîíãîãäñîí áàéãàà. Òèéìýýñ êîîðäèíàòûí õàâòãàéí áàðóóí òàëä Series1 (ýíý íü ìàíàé òîîí öóâààíû íýð) ãýñýí áè÷èã õàðàãäàíà. Áèäýíä òàéëáàð õýðýãã¿é ãýæ ¿çýýä Show legend ñîíãîëòûã àâúÿ: 93
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Õàìãèéí ñ¿¿ëèéí Data Labels (ªãºãäëèéã òýìäýãëýõ) õýñýãò, ãðàôèê äýýð ºãºãäëèéí íýð, óòãà çýðãèéã íü òýìäýãëýæ õàðóóëàõ ¿ã¿éã òîäîðõîéëíî. Ýíä None (¯ã¿éñãýë), Show value (ªãºãäëèéí óòãûã ¿ç¿¿ëýõ), Show label (ªãºãäëèéí íýðèéã ¿ç¿¿ëýõ) ãýõ ìýò ñîíãîëòóóä áóéãààñ None ãýæ àâòîìàòààð ñîíãîãäñîí áàéõ òóë ìàíàé ãðàôèê äýýð íýìýëò òýìäýãëýãýýí¿¿ä ãàð÷ èðýýã¿é áàéãàà: Ýíý ñîíãîëòûã õýâýýð íü îðõè¸. Òèéìýýñ Chart Wizard-ûí ãóðàâäóãààð àëõàìûí òºãñãºëä ãðàôèê äàðààõ áàéäàëòàé õàðàãäàõ áîëíî: ªºð íýìýëò òîõèðãîî õýðýãã¿é ãýæ ¿çýýä Next òîâ÷îî äàðæ, äàðààãèéí àëõàìä øèëæüå.4. Ýíý àëõàì áîë õàìãèéí ýöñèéí àëõàì. Äàðààõ çóðàãò ¿ç¿¿ëñýí Chart Location (Ãðàôèêèéí áàéðëàë) öîíõ ãàð÷ èðæ, áàéãóóëñàí ãðàôèêàà õààíà áàéðëóóëàõûã àñóóäàã: 94
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Ñàíàë áîëãîäîã õî¸ð ñîíãîëò áàéíà. Ýõíèéõ íü As new sheet áóþó Øèíý àæëûí õóóäàñ ¿¿ñãýæ ò¿¿íäýý ãðàôèêàà äàíãààð íü áàéðëóóëàõ. Ýíý òîõèîëäîëä øèíýýð ¿¿ñãýõ õóóäàñ àâòîìàòààð Chart1 ãýñýí íýðòýé áîëíî. Õ¿ñâýë íýðèéã ººð÷èëæ áîëíî. Ìàíàé òîõèîëäîëä As object in áóþó ýíý õóóäñàíäàà îáúåêò õýëáýðýýð áàéðëóóëàõ ãýñýí õî¸ð äàõü ñîíãîëò àâòîìàòààð õèéãäñýí áàéäàã. Õ¿ñâýë ººð àæëûí õóóäàñ ñîíãîæ áîëíî. Á¿ãäèéã õýâýýð íü îðõèîä Finish (Äóóñãàõ) òîâ÷èéã äàðñíààð Chart Wizard-ûí “ýíýõ¿¿ óðò áºãººä àäàðìààòàé” àæèë äóóñíà. Èéíõ¿¿ áàéãóóëàãäñàí ìàíàé ãðàôèêèéã äàðààõ çóðàãòõàðóóëëàà. Íýãýíòýý áàéãóóëñàí ãðàôèêòàà äàõèæ ººð÷ëºëò îðóóëàõõýðýãòýé áîëâîë ÿàõ âý? Òóí àìàðõàí. Ãðàôèêèéí êîîðäèíàòûíõàâòãàéãàà ñîíãîîä õóëãàíû áàðóóí òîâ÷èéã äàðæ (ýñâýë öýñèéíìºðººñ Chart öýñèéã ñîíãîæ), äàðààõ öýñèéã ãàðãàõ õýðýãòýé: 95
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelÖýñèéí êîìàíäóóäûã õàðàõàä ë îéëãîìæòîé áàéíà. Ãðàôèêèéíõàà:1. òºðëèéã ººð÷ëºõèéí2. ºãºãäëèéí ìóæèéã øèíýýð òîäîðõîéëîõûí3. íýìýëò òîõèðãîîã ººð÷ëºõèéí4. áàéðëàëûã ñîëèõûíòóëä õàðãàëçàí:¿éëäë¿¿äèéã õèéæ Chart Wizard-ûí õàðãàëçàõ öîíõíóóäûã äóóäíà. 96
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel22. Äàâõàð ãðàôèê áàéãóóëàõ Íýã êîîðäèíàòûí õàâòãàé äýýð õýä õýäýí ãðàôèê áàéãóóëàõûãäàâõàð ãðàôèê áàéãóóëàõ õýìýýí íýðèéäíý. Ãýõäýý ýäãýýð ãðàôèêóóäàäèë òºðëèéíõ áàéõ ¸ñòîé. ªìíºõ á¿ëýãò áàéãóóëñàí êâàäðàò ôóíêöûí ãðàôèê äýýð íýìæ,y = 25 − x 2 ôóíêöûí ãðàôèêèéã äàâõàð çóðóóëúÿ. Àðãóìåíò õ-èéí óòãàºìíºõèéí àäèë [-5,5] çàâñàðò áàéã. Òýãýýä ºìíºõ òîîöîîëîõõ¿ñíýãòèéã äàðààõ çàãâàðòàé áîëãî¸:Òýãýýä áîäîëòîî õèéíý. D4 í¿äýíä =25-B4^2 ãýæ îðóóëààä äîîøîîõóóëàõàä õàíãàëòòàé: Îäîî ãðàôèêàà ñîíãîîä, õóëãàíû áàðóóí òîâ÷ äàðæ, ãàð÷ èðñýíöýñíýýñ Source Data… êîìàíäûã ñîíãîíî (ºìíºõ á¿ëãèéí òºãñãºëèéãõàð). Èíãýõýä Chart Wizard-ûí õî¸ðäóãààð öîíõíû Series ñàìáàð ãàð÷èðýõ áîëíî: 97
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelÎäîîãèéí áàéäëààð ýíä Series1 ãýñýí ãàíö ãðàôèê áàéãàà. Þóíûºìíº ýíý ãðàôèêàà “y=x^2” ãýæ íýðëýå:Îäîî Add òîâ÷èéã äàðæ Series 2 ãýñýí øèíý öóâàà ¿¿ñãýíý:Ýíý öóâààãàà “y=25-x^2” ãýæ íýðëýå:Ãýñýí ÷ êîîðäèíàòûí õàâòãàé äýýð ºìíºõ ãðàôèê ë äàíãààðààõàðàãäàõ áîëíî. ßàãààä ãýâýë öóâààíû òîîí ºãºãäë¿¿äèéã çààæ 98
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excelºãººã¿é áàéãàà áèëýý. Òèéìýýñ øèíý öóâààíû õ áà ó-èéí óòãóóäîðøèõ ìóæèéí õàÿãèéã õàðãàëçàõ öîíõíóóäàä îðóóëàõ õýðýãòýé.¯¿íèéã äàðààõ çóðàãò õàðóóëàâ:Áè÷ëýãèéí õýëáýðèéã õàðàõàä õàìãèéí ýõëýýä (=) òýìäýã, àðààñ íüàæëûí õóóäàñíû íýð, òýãýýä ÿã ìóæèéí õàÿãèéã îðóóëñàí áàéíà.ªãºãäëèéí õàÿãèéã çààâàë èéì õýëáýðýýð áè÷èæ îðóóëàõûã ChartWizard øààðääàã. Ýñ òýãâýýñ àëäàà çààíà. Ǻâ îðóóëñàí òîõèîëäîëääýýä òàëûí æèøýý öîíõîíä õî¸ð äàõü ãðàôèê ãàð÷ èðýõ áîëíî. Á¿õ¿éëäëèéã çºâ ã¿éöýòãýñýí áîë Ok äàðæ, ¿éëäëýý äóóñãàÿ. Èíãýõýäáèäíèé áîäóóëñàí õî¸ð ôóíêöûí ãðàôèê íýã õàâòãàé äýýð äàâõàðáàéãóóëàãäàí ãàð÷ èðíý:Õî¸ð äàõü ãðàôèê ýõíèéõýýñ ººð (ÿãààí) ºí㺺ð çóðàãäñàí áàéíà.Õýðýâ ãóðàâ äàõü ãðàôèê íýìæ çóðâàë ºìíºõ õî¸ðîîñ ººð ºíãºòýéáàéõ íü èëýðõèé. Îäîî ãðàôèêèéí çàðèì íýã íýìýëò òîõèðãîî õèéå. Òóõàéëáàëãðàôèêèéí ãàð÷èãèéã ñîëü¸. ¯¿íèé òóëä çààâàë Chart Options öîíõíûTitles ñàìáàðûã ãàðãàõ øààðäëàãàã¿é. Åð人 ãðàôèêèéí ãàð÷ãèéãõóëãàíààð äàðæ èäýâõæ¿¿ëýýä, äîòîð íü õóëãàíû òîâ÷èéã íýãäàðàõàä õàíãàëòòàé. Êóðñîð àíèâ÷èí ãàð÷ èðæ, çàñâàð õèéõáîëîìæòîé áîëíî. Ãàð÷ãèéã “FUNCTION DIAGRAMS” áîëãî¸: 99
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel̺í ãðàôèê äýýðýý òàéëáàð (Legend) íýìüå. ¯¿íèé òóëä õàðèí ChartOptions öîíõíû Legend ñàìáàðûã äóóäàæ, Show legend ñîíãîëòûãòýìäýãëýõ õýðýãòýé. Ãàð÷ èðýõ òàéëáàð íü ãðàôèêóóäûí íýð áàéõáîëíî: Äýýð äóðäñàí æèøýýí¿¿äýä áèä äàíäàà òýãø ºíöºãò äåêàðòûíêîîðäèíàòûí ñèñòåìèéã àâ÷ ¿çýæ áàéíà. Ãýâ÷ çàðèìäàà áàéãóóëàõìóðóéí òýãøèòãýë ººð òîîëëûí ñèñòåìä, òóõàéëáàë òóéëûíêîîðäèíàòûí ñèñòåìä (polar coordinate) ºãºãäñºí áàéâàë ÿàõ âý?Excel-èéí ãðàôèêèéí ñàíä òóéëûí êîîðäèíàòûí õàâòãàé áàéõã¿é ó÷èðáèä ýõëýýä çàéëøã¿é êîîðäèíàòûí õóâèðãàëò õèéæ, á¿õ òýãøèòãýëèéãäåêàðòûí êîîðäèíàòàä øèëæ¿¿ëñíèé äàðàà áîäîëòûã ã¿éöýòãýæ,ãðàôèê áàéãóóëíà. 100
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel23. 3 õýìæýýñò ãðàôèê áàéãóóëàõ Õàâòãàé äýýð ãðàôèê áàéãóóëàõ ¿éëäëèéã èë¿¿ ºðãºòãºæ,îãòîðãóéä ãðàôèê áàéãóóëàõ òîõèîëäëûã ñîíèðõî¸. ªºðººð õýëáýë 2õýìæýýñò äåêàðòûí êîîðäèíàòûí ñèñòåìýýñ 3 õýìæýýñò äåêàðòûíñèñòåìä øèëæèæ ¿çüå. Ýíý òîõèîëäîëä ãðàôèêèéí íýã öýã ãóðâàíêîîðäèíàòààð òîäîðõîéëîãäîíî. Òýäãýýðèéã íü x, y, z õýìýýííýðèéäüå. Åð íü áîë ¿íäñýí õî¸ð òºðëèéí 3 õýìæýýñò ãðàôèê áàéäàãíü 3D Scatter xyz-ãðàôèê áóþó 3 õýìæýýñò ìóðóé, Surface-ãðàôèêáóþó 3 õýìæýýñò ãàäàðãóó þì. pos 3 õýìæýýñò ìóðóé (Curve) Ãàäàðãóó (Surface) Excel ïðîãðàìûí ãðàôèêèéí ñàíä çºâõºí Surface-ãðàôèêáàéäàã. ¯¿íèéã íü õýðõýí àøèãëàõ òàëààð ÿðèëöúÿ. ßìàð íýã z ãýñýí õýìæèãäõ¿¿í x áà y ãýñýí ººð õî¸ðõýìæèãäõ¿¿íýýñ õàìààðàí ººð÷ëºãäºæ áàéíà ãýå. Èíãýõäýý x áà y íüíýã íýãýýñýý ¿ë õàìààðàí õóâüñäàã áàéã. z-èéí èéì õàìààðëûã õî¸ðõýìæýýñò ôóíêö õýìýýí òîäîðõîéëîîä, z=f(x,y) ãýæ òýìäýãëýæ áîëíî.Òýãâýë ýíä x,y íü ÷ºëººò õóâüñàã÷èä, f(x,y) íü õàìààðëûí ôóíêö, z íüôóíêöûí óòãà áîëîõ áà ò¿¿íèé ãðàôèê ä¿ðñëýë íü ãàäàðãóó áàéíà. Excel äýýð z=f(x,y) õàìààðëûã çóðóóëàõûí òóëä áèä ò¿¿íýýñzi,j=f(xi,yj) (i=1..N, j=1..M) ãýñýí òºãñãºëºã îëîíëîãèéã áàéãóóëàõ ¸ñòîéþì. ¯¿íèéã õ¿ñíýãòëýí õàðóóëâààñ: x1 x2 x3 ... xN y1 z1,1 z1,2 z1,3 ... z1,N y2 z2,1 z2,2 z2,3 ... z2,N y3 z3,1 z3,2 z3,3 ... z3,N … yM zM,1 zM,2 zM,3 ... zM,N 101
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelÕàìãèéí ýõíèé ìºðèéí äàãóóä x-èéí óòãóóä, õàìãèéí ýõíèé áàãàíûíäàãóóä y-èéí óòãóóä öóâàð÷ áàéðëàñàí áàéíà. Ýäãýýðýýñ äîòîãøîðøèõ ìºð áàãàíóóäûí îãòëîëöîë äýýð äàíäàà z-èéí óòãóóä áàéðëàõàæýý. z-èéí õýäýí óòãà áàéõ âý? N*M òîîíû óòãà áàéíà. Æèøýý áîëãîæ z=x2-y2 ôóíêöûí ãðàôèêèéã áàéãóóëúÿ. x íü [-5,5]çàâñàðò, y íü [-4,4] çàâñàðò õóâüñäàã áàéã. Òýãâýë xi (i=1..11), yj (j=1..9)ãýýä z-èéí 11*9=99 óòãûã áèä îëîõ ¸ñòîé. Èíãýýä äýýð ¿ç¿¿ëñýíõ¿ñíýãòèéã äàðààõ áàéäëààð õèéíý:Îäîî z-èéí óòãóóäûã áîäîæ îëîõ õýðýãòýé. ¯¿íèé òóëä D5 í¿äýíä=D$4^2-$C5^2 ãýæ îðóóëíà. Ýíý òîìú¸îíä, x áà y-èéí ýõíèé óòãûãàãóóëñàí í¿äí¿¿äèéí õàÿãèéã íèéëìýë õýëáýðýýð áè÷èæ áàéíà.Ýõíèé õàÿãò ìºðèéí äóãààðûã, õî¸ð äàõü õàÿãò áàãàíûí äóãààðûãòîãòìîë ãýæ àâñàí áàéíà. Äàðàà íü ýíý òîìú¸îãîî ìºðèéí äàãóóä N5í¿äèéã õ¿ðòýë õóâèëíà. ¯ð ä¿íä íü, y1 áà (x1..x11)-ä õàðãàëçñàí(z1,1..z1,11) óòãóóä áîäîãäñîí áàéõ áîëíî:Õàðèí îäîî D5:N5 ìóæèéã á¿õýëä íü ñîíãîæ (õýðýâ ñîíãîãäîîã¿é áîë)äîîøîî D13:N13 ìóæèéã õ¿ðòýë AUTOFILL õèéõ õýðýãòýé. ¯ð ä¿íä íüz-èéí á¿õ óòãà áîäîãäîíî: 102
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Ãðàôèêàà çóðóóëàõûí òóëä D5:N13 ìóæèéã ñîíãîîä (õýðýâñîíãîãäîîã¿é áîë) Chart Wizard öîíõûã ãàðãàíà. Ýíý öîíõîíä áèäÿìàð ¿éëäë¿¿äèéã õèéõ âý?1. Ãðàôèêèéí òºð뺺ñ Surface ñîíãîëòûã õèéíý. Òýãìýãö 4 äýä òºðºë ãàð÷ èðíý. Ýíäýýñ ýõíèé 2 íü áèäýíä õýðýãòýé. Õàìãèéí ýõíèé äýä òºðºë áîë 3-D Surface. ¯¿íèéã ñîíãîñîí ¿åä ãàäàðãóó á¿õýëäýý z- èéí óòãààñ õàìààðàí ººð ººð ºí㺺ð áóäàãäàæ çóðàãäàíà. Õàðèí óäààõ Wireframe 3-D Surface òºðëèéã ñîíãîõîä ãàäàðãóó ñ¿ëæñýí “óòàñ” õýëáýðèéí ãðàôèê áîëæ çóðàãäàíà. Áèä 3-D Surface -èéã ñîíãîîä Next äàðíà:2. Ãàð÷ èðñýí öîíõíû Series ñàìáàð ëóó îðíî. Ñàìáàð äàðààõ áàéäàëòàé õàðàãäàõ áîëíî: 103
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Ýíý ñàìáàðò áèä þó õèéõ ¸ñòîé âý? Áèä x, y-èéí óòãûã ãðàôèêèéí êîîðäèíàòûí òýíõëýã¿¿ä äýýð ãàðãàõ ¸ñòîé. Ó÷èð íü, ãðàôèêèéí çóðàãäàæ áóé áàéäëûã õàðàõàä, áîñîî òýíõëýãèéí äàãóóä z-èéí óòãóóä ãàðñàí áîëîâ÷ õî¸ð õýâòýý òýíõëýãèéí äàãóóä x, y-èéí óòãóóä áèø øàë ººð óòãóóä ãàðñàí áàéãàà: Ýõëýýä x-èéí óòãóóäûã îðóóëíà. ¯¿íèé òóëä Category (X) axis labels (X òýíõëýãèéí äàãóó áàéðëàõ óòãóóä) òàëáàðò x-èéí óòãóóäûã àãóóëñàí ìóæ áóþó $D$4:$N$4-èéã çààæ ºãíº. Èíãýõäýý çààâàë ãàðààñ áè÷èæ ºãºõ àëáàã¿é. Ýõëýýä êóðñîðûã îðóóëàõ òàëáàðò àâàà÷ñàíû äàðàà àæëûí õóóäàñíààñ õóëãàíû òóñëàìæòàéãààð D4:N4 ìóæèéã ñîíãîõîä õàíãàëòòàé: 104
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Äàðàà íü y-èéí óòãóóäûã îðóóëíà. Series ñàìáàðò 1-9 õ¿ðòýë äóãààðëàãäñàí 9 öóâààíû íýð (Series1, Seies2, …, Series9) õàðàãäàæ áàéãàà. Òóõàéí ìº÷èä ñîíãîãäñîí áàéãàà öóâààíû óòãóóäûã àãóóëñàí ìóæ Values òàëáàðò õàðàãäàíà. Ýíý þó ãýñýí ¿ã âý ãýõýýð, Excel ïðîãðàì áèäíèé ñîíãîñîí D5:N13 ìóæèéã íýã á¿ð íü 11 ýëåìåíòýýñ òîãòîõ, äîîø öóâàðñàí 9 öóâàà ìýòýýð àâ÷ ¿çýæ áàéãàà þì. Òèéìýýñ, æèøýý íü Series1-èéí õóâüä Values òàëáàðò $D$5:$N$5 áóþó (z1,1..z1,11) óòãóóä õàðàãäàæ áàéãàà áîë Series2- èéí õóâüä $D$6:$N$6 áóþó (z2,1..z2,11) óòãóóä õàðàãäàíà ãýõ ìýò. Ìàíàé òîõèîëäîëä öóâàà áîëãîíä y-èéí íýã óòãà õàðãàëçàíà. Ýíý óòãûã Name òàëáàðò îðóóëæ ºãºõ õýðýãòýé. ¯¿íèéã áèä 9 óäàà ã¿éöýòãýíý. ªºðººð õýëáýë: 105
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel ãýõ ìýòýýð îðóóëñààð, õàìãèéí ñ¿¿ëä ãýæ îðóóëàõ þì Ýöýñò íü, ãðàôèêèéí òýíõëýã¿¿äèéí äàãóó x áà y-èéí óòãóóä áè÷èãäýí ãàðàõ áîëíî.3. Áàéãóóëàõ ãðàôèêòàà çàðèì íýìýëò òîõèðãîîã õèéæ ºãíº. Òóõàéëáàë: 106
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Òýãýýä Next äàðíà.4. Ãàð÷ èðñýí öîíõûã Finish äàðæ õààíà: Îäîî z=x2-y2 ôóíêöûí ãðàôèê áýëýí áîëëîî: 107
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Íýãýíò áèä îãòîðãóéä ãðàôèê ä¿ðñëýë õèéñýí ó÷ðààñ ýðã¿¿ëýõ(rotation), àëñëóóëàõ (perspective) ãýõ ìýò êîìïüþòåð ãðàôèêèéíçàðèì ýëåìåíòèéã ò¿¿íä õýðýãëýæ áîëíî. ¯¿íèé òóëä ãðàôèêààñîíãîîä (õýðýâ ñîíãîãäîîã¿é áîë) õóëãàíû áàðóóí òîâ÷èéã äàðæ, ãàð÷èðñýí öýñýýñ 3D-View (3 õýìæýýñò òºðõ) êîìàíäûã ñîíãîõ õýðýãòýé:Èíãýõýä ãàð÷ èðýõ öîíõ áîëîí ò¿¿íèé ¿íäñýí ýëåìåíò¿¿äèéí òîâ÷òàéëáàðûã äàðààõ çóðàãò ¿ç¿¿ëýâ. 108
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Òºãñãºëä íü Excel-èéí Surface-ãðàôèêèéí òàëààð äàðààõç¿éëèéã òîäðóóëàí õýëýõ õýðýãòýé áîëîâ óó. Ãðàôèêèéí x, y-òýíõëýãèéí äàãóó ãàðãàæ áóé óòãóóä áîë æèíõýíý áîäèòîé òîîí óòãóóäáèø þì. Excel íü öààíàà òýäãýýðèéã ç¿ãýýð ë òýìäýãò (¿ñýã) ìýòýýðàâ÷ ¿çäýã áàéíà. Òóõàéëáàë, äýýðõ z=x2-y2 ôóíêöûã áîäóóëàõäàà x íü–5, -4, -3 ãýõ ìýò÷èëýí òîãòìîë 1 ãýñýí àëõìààð õóâüñàëã¿é õàðèí –8, -5, -4, -2, 0, 1, 2, 3, 4, 6, 7 ãýæ õóâüññàí áàéñàí áîë ãðàôèê:õýëáýðòýé áîëíî. Ýíäýýñ x-òýíõëýãèéí äàãóóõ óòãóóäûã õàðàõàäá¿ãäèéã òýíö¿¿ çàéíä õóâààñàí áàéãàà. Ãýòýë –8, -5 õî¸ð 3-ààðçºðººòýé, -5 áà -4 áîë 1-ýýð çºðººòýé, -2 íü –4-ººñ 2-îîð çºðººòýéø¿¿ äýý. Èíãýæ ÿëãààòàé èíòåðâàëóóäûã àäèë õýìæýýòýé çóðñàíÿâäàë íü Excel òýäãýýðèéã òîîí óòãà ãýæ àâàõã¿é áàéãààä îðøèíî. y-òýíõëýãèéí õóâüä ýíý íü áàñ õàìààðàëòàé. Òýãýõýýð áèäíèé õóâüä x,y-òýíõëýã äàãóó òîîí óòãóóä îðóóëñàí ÿâäëûã, åð人 ë ãðàôèêàà“áîäèòîé” þì øèã õàðàãäóóëàõûí òóëä õèéñýí àëõàì ãýæ îéëãîõõýðýãòýé. 109
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Äàñãàëóóä Á¿ëýã 1-121. Ïðîãðàìûí ¿íäñýí öîíõûã çóðàãò ¿ç¿¿ëñýí áàéäàëòàé áîëãî:2. ªìíºõ äàñãàëûí ¿ðãýëæëýë áîëãîîä ¿íäñýí öîíõûã äàðààõ áàéäàëòàé áîëãî:3. Äàðààõ çóðàãò ¿ç¿¿ëñýí ä¿ðñèéã õàìãèéí ò¿ðãýíýýð, ººðººð õýëáýë õàìãèéí öººí ¿éëäëýýð õèé:
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel4. Äàðààõ çóðàãò ¿ç¿¿ëñýí ä¿ðñèéã õàìãèéí ò¿ðãýíýýð, ººðººð õýëáýë õàìãèéí öººí ¿éëäëýýð õèé:5. ªìíºõ 3 áà 4-ð äàñãàëóóäààð õèéñýí ä¿ðñ¿¿äýý ººð õóóäñàíä áàéðëóóë. ªºðººð õýëáýë “0” íü Sheet1 äýýð áàéãàà áîë “12”-ûã Sheet2-ò 纺æ òàâü.6. Øèíý àæëûí õóóäàñ ðóó îðæ, á¿õýëä íü õ¿ñíýãòýë, ººðººð õýëáýë á¿õ í¿äýíä õ¿ðýý õèé:7. Òàâüñàí õ¿ðýýíèéõýý øóãàìûã òîä, á¿ä¿¿í, öýíõýð ºíãºòýé áîëãî:
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel8. Áóöààãààä õ¿ðýýãýý àðèëãà.9. ªìíºõ äàñãàëóóäûã àæèëëàñàí àæëûí äýâòðýý mybook.xls ãýæ õàäãàë.10.numbers.xls ãýñýí àæëûí äýâòýð øèíýýð ¿¿ñãýæ, äàðààõ ºãºãäë¿¿äèéã çóðàãò ¿ç¿¿ëñíèé äàãóó îðóóë: Òýãýýä çºâõºí ýäãýýð ºãºãä뺺 àøèãëààä (øèíýýð ºãºãäºë áè÷èæ îðóóëàõã¿éãýýð) äàðààõ õ¿ñíýãòèéã õèé:11.famous_scientists.xls ãýñýí àæëûí äýâòýð øèíýýð ¿¿ñãýæ, äàðààõ õ¿ñíýãòèéã õèé:
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Àæëûí äýâòðýý õàà.12.solar_system.xls ãýñýí øèíý àæëûí äýâòýð ¿¿ñãýæ, äàðààõ õ¿ñíýãòèéã õèé: Àæëûí äýâòðýý õàà.13.gravity.xls ãýñýí àæëûí äýâòýð ¿¿ñãýæ äàðààõ õ¿ñíýãòèéã õèé:
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Àæëûí äýâòðýý õàà.14.famous_scientists.xls, solar_system.xls, gravity.xls ôàéëóóäûã íýý. Ýõíèé 2 ôàéëä îðøèõ õ¿ñíýãò¿¿äèéã õóóëààä gravity.xls ôàéëûí Sheet2, Sheet3 õóóäñàíä áàéðëóóë. Òýãýýä óã ôàéëàà mytables ãýõ þì óó ýñâýë ººðèéíõºº íýðýý𠺺ð÷èëæ õàäãàë.15.Óã ôàéëûíõàà àæëûí õóóäñóóäûí íýðèéã ººð÷èë.16.mytables.xls ôàéëä øèíý õóóäàñ íýìæ, ººðèéí äîëîî õîíîãèéí õè÷ýýëèéíõýý õóâààðèéã õèé.17.Øèíý õóóäñàíä àíãèéíõàà îþóòíóóäûí àíêåòûã õèé.18.Òîäîðõîé ñýäâ¿¿äýýð ÿíç á¿ðèéí õýâ çàãâàð á¿õèé õ¿ñíýãò¿¿ä áàéãóóëæ, õàäãàë.
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Á¿ëýã 13-201. À1:À4 í¿äýíä äàðààõ ºãºãäë¿¿ä áàéíà: À1: “Òîîöîí” A2: “áîäîã÷” À3: “Excel” À4: “ïðîãðàì” ªºð í¿äýíä ýäãýýð ºãºãäëèéã íýãòãýæ áè÷.2. 22 + 33 èëýðõèéëëèéã áîäóóë. 13. èëýðõèéëëèéã áîäóóë. 2 + 32 2 324. 3 èëýðõèéëëèéã õýäýí ÿíçààð áè÷èæ îðóóëæ áîëîõ âý? 25. Ëîãèê ¿éëäýë õèéæ 1x1 = 1 èëýðõèéëýë ¿íýí áîëîõûã õàðóóë.6. Ëîãèê ¿éëäýë õèéæ 1x2 = 3 èëýðõèéëýë õóäàë áîëîõûã õàðóóë.7. 2x2 = 6 õàðüöàà áèåëýõã¿é áîëîõûã 2 ººð ëîãèê ¿éëäëýýð õàðóóë. 18. a x òîìú¸îã a áà x -èéí äóðûí óòãàíä áîäîõ õ¿ñíýãò õèé.9. H2 ãýñýí õàÿã àãóóëñàí G5 í¿äèéã J7 í¿ä ð¿¿ õóóëñàí áîë: À)Õàÿã ÿàæ ººð÷ëºãäºõ âý? Á)Ýíý õàÿã ººð÷ëºãäºõã¿é áàéõûí òóëä ò¿¿íèéã ÿàæ áè÷èõ õýðýãòýé âý? Â)Õàÿãèéí ìºðèéí äóãàà𠺺ð÷ëºãäºæ, õàðèí áàãàíûí äóãàà𠺺ð÷ëºãäºõã¿é áàéõûí òóëä ò¿¿íèéã ÿàæ áè÷èõ õýðýãòýé âý? Ã)Õàÿãèéí áàãàíûí äóãàà𠺺ð÷ëºãäºæ, õàðèí ìºðèéí äóãàà𠺺ð÷ëºãäºõã¿é áàéõûí òóëä ò¿¿íèéã ÿàæ áè÷èõ õýðýãòýé âý? Ä)G5-ûã J7 ðóó õóóëàõ áèø 纺ñºí áîë õàÿã ÿàæ ººð÷ëºãäºõ âý?10.R34 í¿äýíä =P34*3+$R$7*N34 ãýñýí òîìú¸î áàéíà. À)Õýðýâ í¿äèéã F40 í¿ä ð¿¿ õóóëñàí áîë òîìú¸î ÿàæ ººð÷ëºãäºõ âý? Á)Õýðýâ í¿äèéã F40 í¿ä 𿿠纺ñºí áîë òîìú¸î ÿàæ ººð÷ëºãäºõ âý?11.D3 í¿äýíä =4*$C3+3*B$2 ãýñýí òîìú¸î áàéíà. À)Õýðýâ í¿äèéã äîîø íü D4:D6 í¿äí¿¿äýä õóâèëñàí áîë í¿ä áîëãîíä òîìú¸î ÿìàð áîëîõ âý? Á)Õýðýâ í¿äèéã áàðóóí òèéø E3:G3 í¿äí¿¿äýä õóâèëñàí áîë í¿ä áîëãîíä òîìú¸î ÿìàð áîëîõ âý?12.H2 í¿äýíä F1 í¿äíèé õàÿã áàéíà. Õýðýâ òîìú¸îã ººð í¿ä ð¿¿ õóâèëñíû äàðàà õàÿã B10 áîëñîí áîë àëü í¿ä ð¿¿ õóâèëñàí áý?13.Õýðýâ Â3 í¿äýíä íýã òîìú¸î áàéãààä ò¿¿íèéã Â4:Â15 í¿äí¿¿äýä õóâèëàõ áîëâîë õóëãàíû òóñëàìæòàéãààð ¿¿íèéã ÿàæ õèéõ âý?
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel14.Äýëõèéí òàòàëöëûí îðîíä ÷ºëººò óíàëò õèéæ áàéãàà áèåèéí 2 gt êîîðäèíàò , õóðä gt õýìýýí òîäîðõîéëîãäîíî ãýæ ¿çýýä ýõíèé 2 20 ñ-ä õàðãàëçàõ òîîöîîëîõ õ¿ñíýãò õèé. Ýíä g -Äýëõèéí æè.15.ªìíºõ äàñãàëûã Ñàðàí äýýðõ áèåèéí õóâüä õèé.16. 1 , −2 , −5 , … ãýñýí òîîí öóâàà ¿¿ñãý.17.1-ýýñ 10 õ¿ðòýëõ òîîíû ¿ðæ¿¿ëýõèéí õ¿ðäèéã õèé.18. z = x 2 + y 2 ãýñýí 2 õýìæýýñò ôóíêöûã x ∈ [−5,5] , y ∈ [−5,5] á¿õ óòãàíä áîäóóëàõ òîîöîîëîõ õ¿ñíýãò õèé.19.ªìíºõ äàñãàëûí òîìú¸îã z = Ax 2 + By 2 ãýæ ººð÷뺺ä òîîöîîëîõ õ¿ñíýãò õèé. Ýíä A , B -êîýôôèöèåíòóóä.
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Á¿ëýã 21-221. y = x 3 çýðýãò ôóíêöûí ãðàôèêèéã áàéãóóë.2. y = e x ýêñïîíåíöèàë ôóíêöûí ãðàôèêèéã áàéãóóë.3. y = x sin x ôóíêöûí ãðàôèêèéã áàéãóóë.4. y = ( x − 1)3 x 2 ôóíêöûí ãðàôèêèéã áàéãóóë.5. y = x 2 − 1 , y = − x 2 − 1 ôóíêöóóäûí ãðàôèêèéã íýã õàâòãàé äýýð áàéãóóë.6. Íýã êîîðäèíàòûí õàâòãàé äýýð y = sin x , y = cos x ãýñýí òðèãîíîìåòð ôóíêöóóäûí ãðàôèêèéã áàéãóóë.7. f (x) ôóíêö [-1,1] çàâñàðò äàðààõ áàéäëààð òîäîðõîéëîãäæýý: − 1 ≤ x ≤ 0 ¿åä f ( x) = 1 + x ; 0 ≤ x ≤ 1 ¿åä f ( x) = 1 − 2 x . Ò¿¿íèé ãðàôèêèéã áàéãóóë.8. Êîîðäèíàòûí ýõ äýýð òºâòýé, òîäîðõîé r ðàäèóñòàé òîéðîã çóðóóë.9. Êîîðäèíàòûí ýõ äýýð òºâòýé, a , b ãýñýí èõ, áàãà òýíõëýãòýé ýëëèïñ çóðóóë.10.Òóéëûí êîîðäèíàòûí ñèñòåìä ρ = aϕ ( a = const ) ãýæ èëýðõèéëýãäýõ ìóðóéã (Àðõèìåäûí ñïèðàëü) áàéãóóë.11.Òóéëûí êîîðäèíàòûí ñèñòåìä ρ = a(1 − cos ϕ ) ( a = const ) ãýæ èëýðõèéëýãäýõ ìóðóéã (êàðäèîèä) áàéãóóë.12.Èõ áóóíààñ õýâòýý ÷èãò α ºíöºã ¿¿ñãýí áóóäñàí ñóìíû ãàçàðò òóñàõ õ¿ðòýëõ íèñýëòèéí òðàåêòîðèéã áàéãóóë. Ñóìíû àíõíû õóðä íü ν 0 .
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel Á¿ëýã 231. F(x,y)=x2-y2 ôóíêöûí ãðàôèê áàéãóóë. x íü [-2,3] çàâñàðò 0.5 àëõìààð, y íü [0,1] çàâñàðò 0.2 àëõìààð õóâüñàíà.2. z = x 2 + y 2 + 1 ôóíêöûí ãðàôèêèéã áàéãóóë. Ýíä x, y íü –5 áà 5-ûí õîîðîíä 1 àëõàìòàéãàà𠺺ð÷ëºãäºíº. x2 y23. z = + (p>0, q>0) ãýñýí òýãøèòãýëýýð èëýðõèéëýãäýõ ãàäàðãóóã 2 p 2q ýëëèïòèê ïàðàáîëîèä (ýðãýëòèéí ïàðàáîëîèä) ãýäýã. –4<x<4, - 4<y<4 áàéõàä ýíý ãàäàðãóóã çóðóóë. p áà q-èéí óòãûã òóñäàà í¿äí¿¿äýä, õîîðîíä íü òýíö¿¿ ºã.4. x∈[2,2], y∈[-3,3] áîë f(x,y)=(2+sinx)*cos(2y) ôóíêöûí ãðàôèêèéã áàéãóóë.5. Äàðààõ çóðàãò ¿ç¿¿ëñýíòýé òºñòýé íàëóó õàâòãàéã çóðóóë.6. Äàðààõ çóðàãò ¿ç¿¿ëñýí “óòñàí” (Wirerfame) ãðàôèêèéã áàéãóóë. 1 0.5 6 0 -0.5 -1 4 0 y 2 2 4 x 6 8 0
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ Excel7. Äîîð ¿ç¿¿ëñýí ä¿ðñèéã áàéãóóë.8. Äàðààõ õ¿ñíýãò áàéíà: x y z -5 1 -124 -3 1 -26 -1 1 0 1 1 2 3 1 28 5 1 126 -5 2 -117 -3 2 -19 -1 2 7 1 2 9 3 2 35 5 2 133 -5 3 -98 -3 3 0 -1 3 26 1 3 28 3 3 54 5 3 152 -5 4 -61 -3 4 37 -1 4 63 1 4 65 3 4 91 5 4 189 Õ¿ñíýãòèéí ºãºãäë¿¿äèéã àøèãëàí ÿàæ ãàäàðãóó áàéãóóëàõ âý?
    • Á.Àëòàíõ¿¿ Òîîöîí áîäîã÷ ExcelÀøèãëàñàí ìàòåðèàëóóä1. William J. Orvis, “Excel for Scientists and Engineers”, Second Edition, Sybex Inc., 1996.2. Mary Campbell, “Excel for Windows Answers: Certified Tech Support”, Osborne McGraw-Hill, 1994.3. Äæîí Óîêåíáàõ, “Ïðîôåññèîíàëüíîå ïðîãðàììèðîâàíèå íà VBA â Excel 2002”, Ì., Èçä. "Âèëüÿìñ", 2003.4. Á.Àëòàíõ¿¿, “Õýìæèëòèéí ¿ð ä¿íã êîìïüþòåð àøèãëàí áîëîâñðóóëàõ”, ÓÁ, 2003 îí.5. Ö.Áààòàð÷óëóóí, Æ.Îñîðæàìàà, “Êîìïüþòåðûí ñóðàõ áè÷èã”, ÓÁ, 2000 îí. 1