Your SlideShare is downloading. ×
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Facilitator guide for community based health and first aid-vol1-Mongolian

399

Published on

The goal of community-based health and first aid (CBHFA) is the creation of a healthy community. Growing a healthy community is a lifelong process, one that requires persistence and constant …

The goal of community-based health and first aid (CBHFA) is the creation of a healthy community. Growing a healthy community is a lifelong process, one that requires persistence and constant nurturing. Therefore, the CBHFA commitment is a long-term engagement.

Published in: Health & Medicine
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
399
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
7
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 1Эрүүл мэндийн болон анхны түргэн тусламжийгНутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх(ЭМТТНИТҮ)Идэвхижүүлэгчийн гарын авлага2009 оны 3 дугаар сарНэгдүгээр дэвтэp . Улаан загалмай, Улаан хавирган сарны нийгэмлэгүүдийн олон улсын холбоо……………………………………………………………………………………………...
  • 2. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 2Олон улсын холбооны Улаан загалмай, Улаан хавирган сарныДаян дэлхийд хийх нийгэмлэгүүдийн олон улсын холбооажлын төлөвлөгөө /2006-2010/ Женев хот 2009 онИрэх хоѐр жилд тус холбооноос хийх ажилдараах зорилго зорилтыг хангахад чиглэнэ.Үүнд:Манай зорилгоЗорилго 1: гамшгаас шалгаалах нас баралт,гэмтэл бэртэл, үрдагаварыг бууруулахЗорилго 2: Өвчин, олон нийтийг хамарсанаюул ослын үр дагаварыг бууруулж, түүнээсүүдэлтэй нас баралт, өвчнийг багасгахЗорилго 3: Нутгийн иргэд, иргэний нийгэмболон Улаан загалмай, Улаан хавирган сарнынийгэмлэгийн ажилтны аюул эрсдэл бүхийнөхцөл байдалд ажиллах чадварыгсайжруулахЗорилго 4:Үл тэвчих, ялгаварлан гадуурхах, нийгмийн Энэхүү баримт бичгийн эх болон орчуулгыналагчлалыг үгүйсгэж, олон янз байдал, хүний хувийг бүхлээр нь болон хэсэгчилэнсайхан чанарыг хүндэтгэн хүлээж авах үзэл арилжааны бус зорилгоор эх сурвалж дурьдансанааг дэлгэрүүлнэ ашиглаж болно. Ашигласан тухай санал гомдлоо тус Олон улсын холбоонд ирүүлбэл туйлаас талархууштай.Манай баримтлах тэргүүлэхчиглэл Бүх гэрэл зургийн зохиогчийн эрхийг тус Олон улсын холбоо эзэмшинэГамшиг болон олон нийтийн эрүүл мэндэдзаналхийлсэн аюул осолтой тэмцэх орон 2009 оннутгийнь бүс нутгийн болон олон улсын Улаан загалмай, Улаан хавирган сарнычадавхийг сайжруулах нийгэмлэгүүдийн Олон улсын холбооАюул эрсдэлд өртөмтхий нутаг орондиргэдийн эрүүл мэндийг хамгаалах, өвчин Швейцар улстахалаас урьдчилан сэргийлэх, гамшгийн СН-1211 Женев хот 19эрсдлийг бууруулах Шуудангийн хайрцаг 372ДОХ-ын эсрэг тэмцэх хөтөлбөр, сурталчилгаа Утас: +41 22 730 4222таниулгын ажлыг эрс эрчимжүүлэх Факс: +41 22 733 0395Гамшгийн эрсдлийг бууруулах талаар Цахим шуудан: secreteriat@ifrc.orgажиллахдаа хүмүүнлэгийн талд ялангуяа үл Цахим хуудас: http://www.ifrc.orgмэвчих, гутаан доромжлох болон алагчлахынэсрэг тэмцэхэд онцгой анхаарна Орчуулсан: Я.Очирсүх, Л.Баттөр……………………………………………………………………………………………...
  • 3. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 3Эрүүл мэндийн болон анхны түргэн тусламжийгНутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)Идэвхижүүлэгчийн гарын авлагаУлаан загалмай, Улаан хавирган сарны нийгэмлэгүүдийнОлон улсын холбоо……………………………………………………………………………………………...
  • 4. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 4Өмнөх үгЭрүүл мэндийн болон анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэнүзүүлэх (ЭМТТНИТҮ) тухайЭрүүл мэндийн болон анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэнүзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)-ийн зорилго нь нутгийн хүн зоноо эрүүл чийрэг болгоходоршино.Хүн амын эрүүл мэндийг сахин хамгаалах нь бүхий л амьдралын үйл бөгөөдбайнгын анхаарал халамж шаардана.Тиймээс, эрүүл мэндийн болон анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэдтүшиглэн үзүүлэх нь нэгэн насны үйл хэрэг мөн.ЭМТТНИТҮ нь Улаан загалмай, Улаан хавирган сарны нийгэмлэгийн сайндурынхны өөрийн нутгийнхны дунд өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, эрүүл мэндийнсахин хамгаалах, анхны тусламж үзүүлэх,аюул гамшигт бэлэн байж, тохиосон үеднь зохих арга хэмжээ авах зэргээр нутгийн иргэдэд түшиглэсэн нэгдсэн аргаажиллагаа юм. Энэ үйл явцын гол цөмд нутгийн иргэд байна.ЭМТТНИТҮ нь нутгийн иргэдийн дунд санал солилцохоос эхэлнэ. Ийнхүү саналсолилцон хэлэлцэж, хамгийн чухал гэсэн асуудал, тэргүүлэх чиглэлээ тодорхойлж,тэдгээрийг шийдэх тодорхой шийдэл, арга хэмжээг төлөвлөнө. Нэг нутгийнхан ийннүүр нүүрээ харж байгаад харилцан мэдээлэл солилцон туршлагаа хуваалцаж,харилцан хүндэтгэлтэйгээр нийтэд тулгамдсан амин асуудлаа ач холбогдлоор ньангилж, боломж бололцоог эрэлхийлэн олсноор нийтийн асуудлаа шийдэхшийдлэх олох учиртай.Нутгийн иргэдийн ийм хэлэцүүлэг цаг хугацааны хувьд янз бүр болно. Үүнийэхлэлийн цэг нь Улаан загалмайн, Улаан хавирган сарын нийгэмлэгийн салбарзөвлөл, сайн дурынхантай нутгийн иргэд он удаан жилийн танил байх нь элбэг.Ийнхүү яриа хэлэлцүүлгийн дүнд нутгийн иргэд болон сайн дурынхны ажилгүйцэтгэх чадвар чанасаа сайжирснаар дээшилснээр тухайн нутгийнхны үйлхөдлөлд өөрчлөлт орон хөгжиж болно.Олон орны сайн дурынхан ажиллаж байгаа тухайн орон нутагтаа өөрөө амьдрансуух нь элбэг. Ингэж тухайн орон нутагт суугаа сайн дурынхан нутгийнхны өмнөтулгарч байгаа гол асуудлыг олж тодорхойлох, түүнийг шийдэхэд нь туслаж чадна.ЭМТТНИТҮ нь энгийн үед нэг нутгийнхныг эрүүл энх амар жимэр амьдрах газарболгохыг зорино. ЭМТТНИТҮ-д сайтар бэлтгэгдсэн сайн дурынхан бас гамшигосол тулгарсан үед шаардлагатай арга хэмжээг авахад туслах чадвартай байна.Нутгийн иргэдэд суурилсан хөтөлбөрийн хувьд ЭМТТНИТҮ нь дараах чиглэлданхаарна. Үүнд:  Улаан загалмай, Улаан хавирган сарны сайн дурынхны чадвар  Салбар зөвлөлүүдийн чадавхи……………………………………………………………………………………………...
  • 5. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 5  Нутгийн иргэдийг осол гамшиг болоход бэлтгэлтэй байж, зохих арга хэмжээ авах чадвар суулгах зэрэг багтанаЭМТТНИТҮ нь эрүүл мэндийн анхан шатны тусламж, үйлчилгээ үзүүлэхэднутгийн иргэдтэй хамтран ажиллахыг чухалчилна.Тиймээс, ЭМТТНИТҮ ажиллагаа нь эрүүл мэндийн албан ѐсны байгууллаганутгийн иргэд хоѐрын хаанаа яаж уулзуулах, хоорондын холбоог бэхжүүлэхэд ньУлаан загалмайн болон Улаан хавирган сарын сайн дурынханд тодорхойлу өгчбайгаа юм.ЭМТТНИТҮ ажиллагааг аль ч орон нутаг, бүлгийн онцлогт тааруулан тохирсонарга хэмжээг олж төлөвлөж болдогоороо онцлог юм.Ийнхүү нутгийнхны өөрсдийн олж тодорхойлон сонгож авсан асуудлаартодорхойлон бэлэн байдлын боловсрол олгох сургалтыг зохион байгуулна.Нутгийн иргэдтэй харилцах харилцаа холбоо дан ганц сургалтаар дуусахгүй.Нутгийн иргэдийг ЭМТТНИТҮ ажиллагааны үе шат бүрт оролцуулбал зохино.Энэхүү гарын авлагыг хэрхэн ашиглах тухайдЭнэхүү гарын авлагыг ЭМТТНИТҮ-гээг амьдралд хэрэгжүүлэх идэвхижүүлэгчнарт зориулсан болно. Энэ бол сайн дурынханд тэдний нутгийнхныхаа дундявуулах маш чухал ажилд туслалцаа үзүүлэхэд тань идэвхижүүлэгч таньдширээний ном болох учиртай.Идэвхижүүлэгч сайн дурынхныг идэвхитэй үйлдэлд уриалсан уян хатан байдлаарзааж сургана. Идэвхижүүлэгчийн гарын авлагыг анх төлөвлөхдөө “Хийж үзэж байжсурна” гэсэн зарчмаар ЭМТТНИТҮ-ийг амьдрал практикт хэрэгжүүлэхээр тооцсон.Хийж, хэрэгжүүлэх явцдаа суралцахын гол ач холбогдол нь ЭМТТНИТҮ-ийгхэрэгжүүлж байгаа сайн дурынхан болон тэдний сургагч багш нар бүгд нийлээдсурсан мэдсэн зүйлээ олон нийтийн хөдөлгөөн, үйл хөдлөл болгоход оршино.Хийж, хэрэгжүүлэх явцдаа суралцахСэдэв бүрт санал зөвлөмж болгож буй үйл ажиллагаа байгаа. Сургалтыг ангитанхимд, дараа нь бас нутгийн иргэдийн дунд, ихэнхдээ багахан бүлгийн дундявуулах үйл ажиллагаа зохион байгуулах байдлаар явуулна.Суралцах зүйлээ эхэлж тодорхойлоод идэвхижүүлэгч, сайн дурынхны хамт түүндээтаарсан үйл ажиллагааг сонгож авна. Зарим модулийн хувьд анги танхимд заасанхичээлийн давтлага, лавшруулан баталгаажуулах байдлаар нутгийн иргэдийндундах үйл ажиллагааг зохион байгуулна. Энэ бол танхимд суралцаад нутгийнирэдийн дунд зохион байгуулж хийх буюу чухамдаа “хийж, хэрэгжүүлэх явцдаасуралцах” явдал мөн.Хүлээх үүрэг хариуцлагаа бүрнээ ухамсарлахын тулд сайн дурынхан хичээлсурлагадаа хариуцлагатай хандах учиртай. Тэднийг бие даан суралцах, бас хийж,хэрэгжүүлэх явцдаа суралцахыг бүхий л талаар урамшуулбал зохино.……………………………………………………………………………………………...
  • 6. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 6Идэвхижүүлэгчийн хувьд, таны нэг онцгой анхаарах зүйл бол хүн тус бүртэй тулжганцаарчилан ажиллаж, зөв, ойлгомжтой удирдамж өгч байх нь чухал.Дэмжин урамшуулах, гэдрэг холбоог бий болгосноор та хувь хүмүүсийг суралцах,өөрийгээ хөгжүүлэхийг хөхиүлэн дэмжиж чадна.Идэвхижүүлэгчид дараах мэдлэг, дадлаг туршлагыг эзэмшсэн байвал зохино. Үүнд:  Насанд хүрэгсдийн сургалт, бүлгийг идэвхижүүлэх  Анхны тусламж, гэмлээх урьдчилан сэргийлэх  Эрүүл мэндийг сурталчлах, өвчнөөс урьчилан сэргийлэх  Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарын хөдөлгөөнЭМТТНИТҮ-ийн сургалтын хөтөлбөр нь Улаан загалмай боллон Улаан хавиргансарны хөдөлгөөний талаарх мэдлэг, олон нийтийг хэрхэн дайчлан зохионбайгуулах, нутгийн иргэдэд үнэлгээ өгөх, анхны тусламж болон эрүүл мэндийнчиглэлийн бусад чухал сэдвийг хамарсан долоон модулиас бүрдэнэ.ЭМТТНИТҮ процессийн явцад сайн дурынхныг нутгийн иргэдтэйгээ ажиллахаднь туслах зорилгоор Сайн дурынханд зориулсан гарын авлага болон Нутгийниргэдтэй харилцах арга техник гэсэн хоѐр лавлагааг зохиосон бөлгөө.ЭМТТНИТҮ-гээг амьдралд бодитоор хэрэгжүүлэхэд дараах материалыг ашиглана.Үүнд: хөтөлбөрийн менежерт ‘ Хэрэгжүүлэх заавар Хэрэгжүүлэх заавар → зориулсан Идэвхижүүлэгчийн Идэвхижүүлэгчийн ЭМТТНИТҮ-ний ‘ гарын авлага гарын авлага → идэвхижүүлэгчид зориулсан Сайн дурын Сайн дурын ажилтны ‘ гарын авлага ажилтны гарын авлага → ЭМТТНИТҮ-ний сайн дурын ажилтанд зориулсан ‘ Нутгийн иргэдтэй Нутгийн иргэдтэй харилцах арга техник харилцах арга техникЭнэхүү Идэвхижүүлэгчийн гарын авлагыг бичихэд дараах зорилго тавьсан. Үүнд :  Сайн дурын оролцогчдыг сургалтын процесст идэвхитэй татан оролцуулах  Хийж, хэрэгжүүлэх явцад суралцахад нь сайн дурын ажилтнуудад туслах  Сургалтын үйл явцыг амар хялбар, зугаатай болгох……………………………………………………………………………………………...
  • 7. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 7Хичээлийн сэдвүүдэд интерактив тайлан, жижиг бүлгээр хэлэлцүүлэг зохиох,чадвар эзэмшүүлэх дадлага, тодорхой жишээ авч үзэх, роль өгч тоглолт хийлгэх,тайлагнах үйл ажиллагаа болон нутгийн иргэдийн дунд хийх ажил гэх зэрэг орно.Хичээл бүрийн хэрхэн явуулах талаар шат дараалсан снал зөвлөлгөө өгсөн байгаа.Эдгээр санал зөвлөлгөөг ажлын зорилго зорилтод хүргэх төлөвлөгөө гэж ойлговолзохино.Энд санал болгож буй сургалтын аргуудаас өөрийн арга барил болон ангид тухайнүед үүссэн нөхцөл байдал, онцлогт тохируулан өөрийнхээрээ хөтлөөрэй. Учир ньтанхимд цугласан олныг таниас илүү мэдэх, мэдрэх хүн байхгүй. Тиймээс, хичээлзаах яявцдаа сургалтын төлөвлөгөө, цагийн хуваарийг шаардлагатай бол засажсайжруулахд бэлэн байгтун. Та болон сайн дурын ажилтнуудаас бүрдэх танхимчинь таны өөрийн суралцах арга туршлага, арга барилаас ихээхэн хамаарна.Тиймээс, энэхүү гарын авлагын үг үсэг үзэл санааг хэрэгжүүлэхэд таны өөрийнбүтээлч санаачилгатай идэвжүүлэх ажил бас чухал. Энэхүү удиртгалд идэвижүүлэхаргуудаас санал болгосон байгаа. Та ЭМТТНИТҮ-ний талаарх материалтайтанилцаж эзэмшихийн хирээр өөрийн идэвхижүүлэгчийн чадвар, сонсогчдийнэрэлт хэрэгцээтэй уяялдуулан сэдэвт ажлуудыг сайжруулан өөрчилж болно.Энэхүү Идэвхижүүлэгчийн гарын авлагад долоон модуль байгаа. 1-3 дугаар модульнь хамгийн гол чухал хэсэг нь бөгөөд яг энд бичсэн дарааллаар нь хэрэгжүүлбэлсайн. 4, 5, 6 дугаар модульд хэд хэдэн чухал сэдэв байгаа боловч яг энд бичигдсэндарааллаар нь хэрэгжүүлэх албагүй, харин тухайн нутгийнхны өмнө тодорхойлсонтодорхой эрэлт хэрэгцээ, тулгамдсан асуудал зэргээс шалтгаална. Модуль 4-ийнзарим сэдвийг үндэсний нийгэмлэгээс хүлээн зөвшөөрөгдсөн анхны тусламжийнбагш нар заах учиртай.Анхны хувиар Модуль 1-д сайн дурын ажилтны бүлгийн идэвхи сонирхлыгтөрүүлж, өөрсдийгээ дайчлан зориулах дэмжиж хамтран ажиллахыг урамшуулсанорчин бүрдүүлэх, шаардлагатай эрчим, хүрд хүч оруулж өгөх оролцооны олонажлыг багтаасан байгаа. Эдгээр ажлыг гүйцэтгэхэд хангалттай цаг хугацаа тавьжөгөх нь чухал.Сургалтын агуулгад тавигдах минимум шаардлага.Идэвхижүүлэгчийн хувьд та сургалтын минимум зорилго хангахад анхаарал ѐстой.Сайн дурын ажилтанд зорилусан гарын авлага, Нутгийн иргэдтэй харилцах аргатехник зэргийг тухайн орон нутгийн орчин, хэл соѐл ахуй, арга хэлбэрт тохируулжашиглавал зохино. Бүх үзүүлэн тараах материалыг тухайн нутагийн онцлогт таарчнийцсэн байх учиртай.ЭМТТНИТҮ-гээг тухайн нутаг орчинд зориулан хэлбэр дүрсийг нь өөрчилж болохавч, суурь агуулга, минимум шаардлагыг хангах нь туйлаас чухал.……………………………………………………………………………………………...
  • 8. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 8Идэвхижүүлэгчийн үүрэгИдэвхижүүлэгчийн хувьд, та сайн дурын ажилтны суралцах боломжийг бүрдүүлж,сургалтыг зааж чиглүүлэх үүрэгтэй. Анги танхимд болон нутгийн иргэдтэй хийхуулзалт, сургалтын үед тэдний сургалт, сурталчилгааны ажлын чанарт онцгойанхаарна.Идэвхижүүлэгчийн хариуцах ажилИдэвхижүүлэгчийн хувьд, та дараахь ажил үүргийг гүйцэтгэнэ. Үүнд:  Модуль бүрийг танилцуулж, сэдвийг дүгнэн агуулгыг товч танилцуулна.  Бүлгээр хэлэлцэх, дадгага хийх ажлыг удирдан зохион байгуулна  Тавьсан асуултад чинь оролцогсдоос хариулж чадахгүй тохиолдолд л өөрөө хариулна  Тодорхой ойлгомжтой заавар өгөх, шаардлагатай бол түүнийгээ давтах  Сйн дурынханд сурсан зүйлээ давтах, батжуулах бололцоо олгох  Сайн дурынхны сэтгэл санаа, гаргасан санаа оноонд мэдрэмжтэй хандах  Идэвхитэй оролцоог хөхиүлэн дэмжих  Эерэг, үр дүнтэй хариу өгч байхЭМТТНИТҮ сайн дурынхныг дэмжихШинээр сурч эзэмшсэн дадлага чадвараа хэрэгжүүлж чадна гэсэн итгэлүнэмшилтэй болох хүртэл нь сургалтын туршид сайн дурын ажилтан бүрийгдэмжин урамшуулж байвал зохино. Хийж, хэрэгжүүлэх явцдаа суралцах энэ бүхпроцессийн туршид та сайн дурын оролцогчдыг анги танхимд ч тэр, нутгийниргэдтэй ажиллаж байхад нь ч тэр дэмжин туслаж, удирдан чиглүүлж байхүүрэгтэй.Урьдчилан таашгүй нөхцөл байдал гарч ирж болзошгүйг хүлээн зөвшөөрөххэрэгтэй. Идэвижүүлэгч ч тэр, сургалтад хамрагдсан сайн дурынхан ч тэр иймгэнэтийн нөхцөл байдлыг үйлдэл хийх боломж гэж харж сурвал сайн. Ямар нэгзааж сургах момент гармагц, чухал чадвар, мэдлэг эзэмшүүлэх тал дээр цагалдалгүй анхаарвал зохино. Энэ бол сургалтын төлөвлөгөө, цагийн хуваарийгбаримтлахаас илүү чухал билээ. Ийм уян хатан иэвхижүүлэх процесс сурагч төвтэйсургалтыг хөхиүлэн дэмждэг билээ.Дасгалжуулах ба удирдан чиглүүлэхИдэвхижүүлэгч, дасгалжуулагч болон орон нутгийн салбарын удирдагчид нутгийниргэдийн дунд ажиллах үед нь сайн дурынхныгдасгалжуулж, хяналт тавьж, басдэмжин туслаж байх үүрэгтэй. Нутгийн иргэдтэй ажиллах үед нь сайн дурынхандхяналт тавьж, зөвлөж туслах нь тэднийг тавьсан зорилтоо хэрхэн биелүүлж байгааднь үнэлж дүгнэх бололцоо олгоно. Идэвхижүүлэгчид асуудал шийдэх, үлойлголцол гарвал учгийг нь тайлах, шийдвэр гаргахад нь туслах зэргээр сайн дурынажилтныг сурган дасгалжуулна. Идэвхижүүлэгчийн хувьд, та нутгийн иргэдтэйажиллаж байх үед нь урьдчилан тохиролцон сайн дурынхны зохион багйуулжбайгаа уулзалтад оролцож, боломж гарвал тэднийг урмыг үгээр мялааж, талархалилэрхийлэх, бас, тэдний чадавхийг сайжруулах зөвлөгөө өгч байх нь чухал.……………………………………………………………………………………………...
  • 9. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 9Идэвхижүүлэгчийн гэдрэг холбооХариу үйлдэл хийх, гэдрэг холбоо тогтоох нь сургалтын чухал бүрэлдэхүүн хэсэгбөгөөд идэвхижүүлэгчийн ажил үүрэгт бас орно.Идэвхижүүлэгч хүмүүсийн хандлага, сургалтын явц, амжилт дутагдлын талаарбодитой тайлбар дүгнэлт хэлж өгч болно. Ийм гэдрэг холбоог ажиллуулахад хэдэнэнгийн дүрмийн баримтлах бөгөөд тэр нь:  Боломжтой гэсэн анхны тодхиолдлоор аль болох эрт хэлэх  өөрчилж эсвэл сайжруулж болох тодорхой зан араншин, биеэ авч явж байдлын тухайд цохон тэмдэглэх  Шүүмжлэл магтаалыг хослуулж, тэнцвэрийг барих,  Өөрчлөлт хийх хувилбарыг санал болгох, гэхдээ 1-2 оос хэтрүүлэхгүй байх, хүмүүсийн хүлээн авах чадварт бас хязгаар бийг байнга санах  Санал шүүмжлэлийг тухайн хүний тухайд бус, харин түүний үйл хөдлөл, ажил гүйцэтгэлийн хувьд хэлж байх,Ийм санал шүүмлэл өөрийн тань хувийн санал бодол болохоос ертөнцийн үнэнбиш гэдгийг хүлээн зөвшөөрөхИдэвхижүүлэгчийн гарын авлагын зохион байгуулалтМодуль бүрийн өмнө удиртгал хэсэг гэж бий. Тэнд үзэх сэдвийн жагсаалт,хураангуй байх ба сэдэв бүрийг бэлдэх санал хувилбарыг багтаасан байна.Сэдэв бүр дараах зүйлийг багтаана. Үүнд:• Сурах зүйл- зорилго, ө.х. судвийг үзсэнээр сайн дурынхан ямар мэдлэг,чадвар эзэмших тухайд• Голлон анхаарах зүйлс- энэ сэдвийг заахад анхаарал тавих зүйлс• Хийх ажлын төлөвлөгөөболон эдгээр ажлыг хийхэд шаардлагатай хугацааг тавьж өгнө• Шаардлагатай сургалтын материал• Тухайн сэдвийн хүрээнд үзэх зүйлсийн сэдэвчилсэн агуулга. Сургалтэхлэхээс өмнө та энэхүү сэдэвчилсэн агуулгатай танилцсан байх нь маш чухал.Анги танхимд хичээл орох үеээр энэдээ эргэж, зааж лавлагаа авах шаардлага гарчболзошгүй тул бэлтгэлтэй байна уу.Тухайн ангийн ажил, нутгийн иргэдийн дунд хийх ажлыг идэвхижүүлэхталаар санал болгож буй чиглэлЭнэхүү Идэвхижүүлэгчийн гарын авлагад та дараах зүйлийг олох болно. Үүнд:……………………………………………………………………………………………...
  • 10. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 10  Сайн дурын ажилтны гарын авлагын агуулга  Анги танхимд идэхижүүлэх үед сайн дурынхны зүгээс тавьд таьж болох асуулт, хариулт  Анги танхимд хийх ажлын удирдамж, хэлэлцүүлгийн сэдэвХэлэлцүүлгийн сэдэвНутгийн иргэдийн дунд хийх ажил:Суралцагсдын дунд хэлэлцүүлэг өрнүүлэх, харилцан хамтран ажиллахыгидэвхижүүлэх санаа оноо, зөвлөмж бүхий идэвихижүүлэх арга аргачлалыг басэндээс уншиж болно.Сургагч багшид Идэхижүүлэгч сонсогчдын эрчмийн хэмжээг шүүх ѐстой. Шаардлагатайзориулсан санамж бол 10 минут завсарлуулах, идэвхижүүлэх дасгал хийлгэЭнэ бол таны хувийн файл. Түүн дээрээ идэвхижүүлэх ажилд чинь нэмэр болжболох санаа оноог тэмдэглэж, санамж бичиж, нэмэлт өөрчлөлт оруулж болно.Идэвхижүүлэгчийн бэлтгэлЭнэхүү Идэвхижүүлэчийн гарын авлагад тусгасан материал бол гарын авлага,лавлагааны л чанартай зүйлс. Энд дурьдсан дасгал, арга, хичээлийн төлөвлөгөөзэрэг нь санал зөвлөмж л төдий. Та, өөрсдийн сайн дурынхны хэрэгцээнд зориуланэдгээр материалыг, бас дасгалын ажлын хугацаа зэргийг өөрчлөн зохицуулж болно.Сургалтыг амжилттай явуулахын эхний алхам бол сайтар бэлдэх хэрэгтэй. Ангитанхим дахь янз бүрийн сургалт болон дасгалын ажлыг амжилттайидэхижүүлэхийн тулд сэдэв бүрийн агуулгыг өөрөө сайн мэдэх, бас Ном зүй сайтайбайх явдал туйлын чухал.Дараахь зүйлийг зөвлөмж болгож байна. Үүнд:  Энэхүү Идэвхижүүлэгчийн гарын авлагыг унших  Сэдэв тус бүрийн агуулгыг сайтар судалж эзэмшин сэдав бүрийн эхэнд ьовч танилцуулга хийхэд блэн байх. Хэрэв таньд нарийн мэргэжлийн туслалцаа хэрэгтэй байвал эрүүл мэндийн төвөөс ч юм уу эсвэл Улаан загалмай, Улаан хавирган сарны нийгэмлэгийн салбараас хам-идэвхижүүлэгч ажиллуулахаар хүсэлт тавьж болох юм.  Сэдэв тус бүрийн хувьд Ном зүйын жагсаалт гаргаж, бүгдийг бэлэн байлгах  Модуль бүрийн эхэнд идэвхижүүлэгчийн заавар байгаа, түүнтэй сайтар танилцаж, өөрийн сонсогчдын онцлог хэрэгцээ, мөн сургалт явуулах газар, өрөө тасалгааны байрлал зэргийг бодолцон яавал оролцогсдын идэвхийг өрнүүлэх, энэ чиглэлд хичээлийн явцын дунд орж болох нэмэлт өөрчлөлтөд бэлэн байх  Анги танхим бэлэн бас өөрийн чинь хүссэнээр тоноглогдсон эсэхийг шалгах  Сургалт хийгдэх газар, хугацааны хувьд сайн дурынхандаа мэдэгдэх  Нутгийн иргэдтэй уулзах дадлагын ажлыг эртнээс урьдчилан тохирох  Сайн дурын ажилтан бүрийн хариуцах айл өрхүүдийг тодорхойлж өгөх  Нутгийн иргэдийн ахлагч, хариуцсан этгээдэд хийгдэх уулзалт ажлын зорилгын талаар тодорхой ойлголт өгөх……………………………………………………………………………………………...
  • 11. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 11Цагийн менежментАжил, дадлага, дасгал хийх хугацааны хувьд энэхүү гарын авлагад ойролцоогоор лтавигдсан байгаа. Оролцогсдынхоо байр байдлаас харж байгаад илүү цаг зарцуулахэсвэл товчлох гэдэгээ та өөрөө тохируулна.Сурах зүйл, анхаарах зүйл зэргийг сэдэв тус бүрийн өмнө танилцуулж, сайндурынхандаа хичээлийн агуулга, бүтцийн талаар урьдчилсан ойлголттой болгоно.Хичээлийн явцад цаг хүрэхгүй болох, эсвэл сэдвээс хальсан хэлэлцүүлэг болох болэргэж сэдэвт нь оруулахын тулд үндсэн дүрмийг ашиглана (Идэвхижүүлэх аргааргачлалыг үзнэ үү)Анги танхимын зохион байгуулалт Анги танхимыг зохион байгуулахдаа хичээлд оролцогсод нэг нэгнийхээ нүүрийгхарахаарь тиймээс өөр чинь тэдний дунд хэлэлцүүлэг зохион байгуулахад амархялбар байхыг бодолцоно. Оролцогчидыг биеэ барилгүй, чөлөөтэй байлгахаданхаарна уу. Аливаа үзүүлэн, дүрслэл бүх оролцогчдод ил харагдах ѐстой. Сандалширээг эгнээгээр байршуулах, эсвэл их урт ширээнээс зайлсхийнэ үү. Нэг ширээнд4-6 хүн багтахаар багашаархан ширээ хэрэглэвэл сайн, эсвэл П хэлбэрээр ширээзасалт хийж болно.Оролцогсдыг жижиг бүлгүүдэд хуваахХэлэлцүүлэг болон бусад ажиллагаанд орлцогсдыг татан оролцуулах үүднээстэдний хэд хэдэн жижиг бүлэгт хуваа. Энэ нь хүмүүсийн биеийн чилээг гаргаж,оролцогсдын өөрийн бүлэг дотроо болог бусад бүлгүүдтэй харилцан ярилцах, саналсолилцох бололцоо олгоно. Тоо тоолуулан санамсаргүй байдлаар бүлэгт хуваажболно. Эсвэл өнгөтэй дүрс, бүлгийн нэрсийг бичсэн цаас тараах зэргээроролцогсдыг өөр өөр бүлэгт хуваана.Ихэнх тохиолдолд бүлэг тус бүрт ахлагч томилон бүлгийн хэлэлцүүлгийнхариуцуулаж, бичилт тэмдэглэл хөтлүүлэн нийт олны өмнө бүлгийн нэрийн өмнөөстайлан тавиулах зэрэгт тустай байдаг. Бүлгийн ахлагчийн томилохдоо хамгийнсүүлд төрсөн өдөр нь болсон, айлын том, бага, ах дүүгийн тоо, хамгийн богинонэртэй гм байдлаар сонгож болно. Энэ бол ихэнхдээ сонсогчдыг идэвчижүүлжэрчимжүүлэх сайн арга болдог.Идэвхижүүлэгчид зориулсан санал зөвлөмжНасанд хүрсэн суралцагсдын тухайд  Насанд хүрсэн хүмүүс өөрсдийнх нь мэдлэг, туршлагыг үнэлж хүндэлсэн тийм орчинд дуртай байдаг. Идэвхижүүлэгчийн хувьд та тэднээс өөрсдийн туршлагаасаа ярьж өгөхийг хүсч болох юм. Тэдгээрийг урамшуулж, мэдлэг туршлагыг нь хүлээн зөвшөөрч, талархахыг мартахгүй байх нь чухал.  Насанд хүрсэн хүмүүс идэвхигүй суугаад таны ярьсныг сонсохоосоо идэвхитэй оролцохыг илүүд үздэг. Тиймээс, сайн дурынханд хэлэлцүүлэг хийх, тоглоом тоглох, тодорхой кейс-жишээн дээр асуудлыг авч үзэх, хамтран шинэ санаа оноо эрэлхийлэх зэргээр төрөл бүрийн ажиллагаанд оролцох боломжийг бүрдүүлэх нь чухал.……………………………………………………………………………………………...
  • 12. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 12  Насанд хүрэгсэд тэдний хэрэгцээ шаардлагад нийцсэн гэж үзвэл аливаа сургалтад илүү идэвхи зүтгэлтэй оролцоно. Идэхижүүлэгчийн хувьд, та сайн дурынхны сургалтын эрэлт хэрэгцээг олж мэдээд тухайн сургалт тэдэнд хэрхэн ашиг тусаа өгч болох талаар ярьж ойлгуулбал сайн.  Насанд хүрэгсэд өөрсдийн сургалтын процессээ өөрсдөө удирдан залах илүү сонирхолтой байдаг. Сайн дурынханд чухам ямар дадлага чадвар эзэмшихийг хүсэж байна тэрнийгээ өөрсдөө сонгож авах боломж бололцоог хангаж өгөх нь чухал.  Хүмүүс өөр өөрсдийн онцлог сургалтын арга барилтай байдаг. Зарим нүдний ой тогтоолт сайн байхад зарим нь бусдаас сонсож сурахдаа сайн байна. Тиймээс, энэ бүгдийн бодолцон сургалтынхаа арга барилд зохицуулахыг хичээвэл зохино.  Насан хүсэн хүмүүс шинэ зүйл суралцахдаа урьд өмнө нь тэдний мэддэг зүйл дээр тулгуурлавал хүлээн авч, ойлгох нь илүү байдаг. Зэрэгцүүлэлт, эсвэл түүх хууч ярьж энэ хуучин мэдлэг дээр олгох гэж байгаа шинэ мэдлэгтэй холбож өгөх нь чухал.  Сурсан зүйлээ шууд ашиглаж хэрэглэх боломжтой байвал насанд хүрэгсэд их таатай байдаг. Хийж, хэрэгжүүлэх явцдаа суралцах гэж чухам үүнийг л хэлээд байгаа юм. Бүх сайн дурынхан сурсан зүйлээ нутгийн иргэдийнхээ дунд харуулах боломж өгөх явдэл нэн чухал.  Шинэ зүйлийг дахин дахин давтахад хүн ойлгож, санах нь амар болдог. Хамгийн гол зүйлсийг дор хаяж зургаан удаа, гэхдээ өөр өөр хэрэглээний хувьд яг нэг зүулээ дахин дахин яриад байгаа юм шиг биш байдлаар давтан хэлэхийг хичээвэл сайн.  Магтаал урмын үгэнд насанд хүрэгсэд ихэд урамшидаг. Сайн дурынхныг урмын үгээр тэтгэж, тэдний оролцоог үнэлж буйгаа байнга илэрхийлж бйах нь чухал.  Насанд хүрсэн хүний анхаарал төвлөрөх хугацаа наймаас арван хоѐр минут байдаг. Тиймээс “90-20-8” гэсэн дүрмийг дагавал сайн. 90 минут тутамд завсарла. 20-30 минут тутамд үйл ажиллагааныхаа төрөл зүйлийг өөрчил. Найман минут тус бүрт алын эрчим хурдыг өөрчил.  Насанд хүрсэн хүмүүс өөрсдийн хэлсэн бичсэн зүйлийн 70 хувийг л санаж явна. Сайн дурынхныг шинэ гэж үзсэн мэдээллээ өөрсдийн Сайн дурын ажилтны гарын авлагадаа тэмдэглэж авах, бас анги танхимд хийсэн бичгэн дасгалыг боломжтой бол гэртээ дуусгахыг хүсэхэд илүүдэхгүй. Эсвэл, аливаа шинэ мэдээллийг хичээлийн төгсгөлд, эсвэл дараагийн хичээлийн эхэнд өөрсдөөр нь дүгнэж хэлүүлж бас болно.Идэвхижүүлэх үедээ  Хэрэв танай соѐл зөвшөөрч байвал нөгөө хүнийхээ нүд рүү нь харж байгаад ярилцвал сайн. Ингэж хүний нүд рүү харж ярих нь оролцогсдын дунд холбоо тогтооход их чухал. Бас сонсогчид өөрийн чинь яриад байгаа зүйлийг ойлгож байгаа эсэхийг мэдэхэд тустай.  Хичээл заахдаа танхим дундуур алх. Асуудлын чухлыг тодруулахын тулд дохио зангаа зэргийг идэвхитэй ажигла. Таны асуултад хариулж байгаа,……………………………………………………………………………………………...
  • 13. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 13 эсвэл тайлбар хийж байгаа хүнд ойртож оч. Ярьж байгаа юмыг сонирхож байгааг чинь хараад оролцогчид удам урамших болно.  Үзэж байгаа сэдвийн тухайд өөрийн сонирхол, сэтгэл хөдлөлийг нуулгүй харуул. Маш эрч хүчтэй, дур сонирхолтой хэлж тайлбарласан зүйл тань шинэ мэдээлэл болж сарынханд очихдоо тэднийг бас байлдан дагуулж болох талтай.Идэвхижүүлэгчийн арга техникҮндсэн дүрэм тогтоохАнги танхимын дэг буюу үндсэн дүрмийн хамгийн эхэндээ тогтоож авах хэрэгтэй.Ийм үндсэн дүрмийг сайн дурынхнаар өөрсдөөр хэлүүлэн санаачлуулбалхэрэгжүүлэхэд дөхөмтэй. Ийм үндсэн дүрэмтэй байхын үндэслэл, шаардлагыгтанилцуулан ганц нэг жишээ татаад дараа нь оролцогсдод өөсдийн дүрмийн заалтхэлэх санал тавьж болно. Эргүүлдэг цаасан дээр тохирсон дүрмийн заалтуудыгбуулгаж авна. Оролцогсод дүрэм зөрчөөд байх тохиолдолд эсвэл нэмэлт өөрчлөлторуулах шаардлагата гарвал энэ бичсэн цаасаа гаргаж үзэх хэрэг болж магад.Нүүр хагалах дасгалСайн дурынхныг нийгэмших, амрах өөр хоорондоо ярилцуулж эхлүүлэхэд нүүрхагалах дасгал идэхижүүлэгчид туслана. Идэвхижүүлэгчийн хувьд таны үүрэг болүйл явдлыг хурдасган идэвхижүүлэх боловч, оролцох биш.ЭрчимжүүлэгчУдаан сууж сонссон хүмүүсийг илүү эрч хүчтэй болгох “сэрээх”-эд эрчимжүүлэгчдасгал хэрэгтэй. Энэ нь богинохон /хэдхэн минут/ бөгөөд биеийн хөдөлгөөн, инээдханиад, өөр юм ярих зэргийг багтаавал зүгээр. Ийм дасгалын үед оролцогчдыгбосгож жаал хөдөлгөөд авбал зүгээр. Энд нэг бодолцох зүйл бол ийм дасгалсонгоход тухайн бүлгийн соѐл заншил, хүйс, шашин шүтлэгт үл харшлах ѐстой.ИлтгэлИлтгэл, лекци нь мэдээ мэдээлэл, онол, зарчимыг товч бөгөөд ойлгомжтойтайлбарлах ѐстой. Илтгэл нь дан лекциэс авахуулад асуулт хариултын хэлбэрээрсонсогчдыг оролцуулах зэрэг хувилбартай байж болно.Сэдвийн нэгтгэл зэрэг зарим нарийн мэргэжлийн зүйлсийг иймэрхүү танинмэдэхүйн шинжтэй илтгэлд оруулна. Энд нэг баримтлавал зохих зүйл бол илтгэл,лекц бүр 20 минутаас ихгүй байвал зүгээр.Санал авах, ухаан уралдуулахСанал авах, ухаан уралдуулах хийснээр бүлгээс шинэ санаа гаргаж шинэ бүтээлчсэтгэлгээг хөгжүүлнэ. Идэвхижүүлэгч асуулт дэвшүүлж, оролцогсдыг түүндээхариулахыг уриална. Бүлгийн гишүүдээс гаргасан бүх санааг сайн муу гэжялгалгүй тэмдэглэж авна. Ингэхдээ, сайн дурынхнаас гаргаж байгаа шинэ санааоноог идэвхижүүлэгчийн зүгээс шүүмлэхгүй байх, эсвэл шүүгчийн үүрэггүйцэтгэхгүй байх нь маш чухал. Ийнхүү ажиллаж дуусахад ямар нэгэн нарийн……………………………………………………………………………………………...
  • 14. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 14мэргэжлийн сэдвээр ярилцсан бол идэвхижүүлэгч ороцогсод үнэн зөв мэдээлэлтэйбайгаа эсэхийг баталж хэлнэ.Хөтөчтэй хэлэлцүүлэгХөтөчтэй хэлэлцүүлэг нь яриа хэлэлцүүлгийг эхлүүлэх, тодорхой асуудалдхандуулах, суралцах сэдвийн гол гол хэсэгт анхаарал хандуулах ач холбогдолтой.Ийм хэлэлцүүлгийг олон хүний дунд ч, багахан бүлгийн дунд ч явуулж болно. Иймхэлэлцүүлгийг хөтлөхдөө идэвхижүүлэгч ийн зүгээс анхаарах зүйл болхолбогдолгүй асуудалд цаг дэмий үрэхээс зайлсхийж, өөртөө итгэдтэй хэлэмгийоролцогчид давамгайлахаас сэргийлэх явдал юм. Сайн дураараа өөрсдийн санаабодлоо илэрхийлж байхыг чухалчилна. Боломж гарвал оролцогчдыг идэвхижүүлэх,мөн тэдний анхаарлыг төвлөрүүлэх үүднээс асуулт хариулт явуулах хэрэгтэй.Жижиг бүлгийн хэлэлцүүлэгЦөөхөн хүнтэй бичил бүлгээр хэлэлцүүлэг хийх нь бүрэг даруу хүмүүс ч айх ичихзүйлгүй санаа бодлоо илэрхийлэхэд дөхөм болдог.Олон хүний дунд яриа хэлэлцүүлэгт оролцоход заримдаа хэл ам эвлэхгүй айх ичихтал гарна. Бага жижиг бүлэг гэдэг нь гурваас зургаан хүний дунд сайн дурынханөөрсдөд тохиолдсон зүйл, туршлага, санаа оноогоо хэлэлцэн заримдаа асуудлыгхамтран шийднэ.Үзүүлэн таниулах.Тодорхой зорилт, эсвэл арга барилыг амжилттай гүйцэтгэхэд шаардлагатай урчадварыг үзүүлэн таниулах аргаар харуулдаг. Сургагч багш эсвэл танхимаас сайндураараа гарч ирсэн суралцагч тавигдсан зорилт, түүнд хүрэх алхам бүрийг,тийнхүү хийх учир шалтгааныг тайлбарлана. Үүний дараа гол төлөв дадлагынхичээл залгах ба сургагчийн үзүүлсэн дасгалыг сайн дурынхан идэвхижүүлэгчийнудирдлаган дор гүйцэтгэдэг. Үзүүлэн таниулах хичээлийн өмнө шаардлагатайтоног төхөөрөмж, ур чадвараа зохих төвшинд хангана. Сайн дурынхныг хосхосоороо эсвэл багахан хэсэг бүлгээр дасгал хийх хангалттай хугацаа тавьж өгөххэрэгтэй.Үзүүлэх материалҮзүүлэнгүүд бол онолын ойлголт, ерөнхий төсөөллийг хүмүүст хүргэхэд дөхөмболгодог. Хэвлэмэл болон гараар зурсан зураг, диаграм зэрэг нь бичиг үсэг муутайсонсогчдод маш их тустай. Өнгө төрх оруулах тул, ялангуяа харааны ой сайтайхүмүүст тогтооход нь амар байдаг. Сургаланд ийм үзүүлэх материалыг маш олонтөрөл зүйлээр ашиглана. ЭМТТНИТҮ-ний практик сургалтын хувьд үзүүлэхматериал нь үзэж буй сэдвийн хүрээнд байх ѐстой. Ерөнхийдөө, бэлтгэх, ашиглахадхялбар, цахилгаан шаардахгүй, хийхэд зардал багатай байх нь чухал. Өгнөтэйдүрслэл бүхий эргэдэг цаас, хүрэн самбар дээрх өнгөт шохойн дүрслэл, зурагтхуудас, хуурай аргаар арчдаг цагаан самбар дээрх дүрслэл зэрэг бол ийм хялбарүзүүлэх материалын жишээ юм.Асуултын хайрцагАсуултын хайрцаг гэдэг нь сайн дурынхан аливаа сэдвээр асууж лавлах зүйлээбичээд хаддаг энгийн хайрцаг юм. Тухайн хичээл дээр хариулах цаг гараагүй, эсвэл……………………………………………………………………………………………...
  • 15. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 15дараа нь хариулах асуултуудыг эргэдэг цаасан самбар дээр бичиж тэмдэглэж басболно. Хичээлийн өдрийн төгсгөлд ийм асуултуудыг эргэн харж, асуултуудад шуудхариулах, эсвэл хэзээ хариулахаа хэлэх нь чухал.Дүр тоглуулахАмьдрал дээр таарч болох нөхцөл байдлыг бий болгон дүр өгч тоглуулах нэг аргабий. Энэ нь оролцогчдод өөрсдийн ур чадварыг дээшлүүлэх, асуудал шийдэх болонбусдын үнэт зүйлс, сэтгэл санаа, итгэл үнэмшлийг ойлгоход нэмэртэй. Ийнхүү дүрөгч тоглуулахад, оролцогч бүрт ногдсон дүрийн хувьд хэлэх үг, дамжуулахсанааны тухайд тодорхой заавар, удирдамж зохиож өгөх нь олонтаа тохионо.Боломжтой бол санадаг самбар, бүрх малгай, эсвэл нэрийн хуудас энгэрт нь зүүхзэргээр бага зэргийн театрчилсан тоглолтын төрх оруулахад зүгээр. Тоглолтындараа үр дүнг товчхон авч хэлэлцэж, эргэцүүлэхэд гэмгүй.Драм /яриан жүжиг/Драм дүр өгч тоглуулахаас арай өөр, бөгөөд оролцогчдод нь зохиолоо бичих, олныөмнө тоглохын урьд дүрээ давтах цаг өндөгөөрөө онцлог юм. Тухайлсан дүрүүдийгоролцогсдод тарааж өгнө. Нутгийн иргэдийн ахуй амьдрал, тэдний асуудалд хандаххандлагыг тусгасан тухайлсан нөхцөл байдлыг драм гол төлөв харуулна.Үлгэр тууж ярихГазар газрын үлгэр тууж хүмүүст тэдний зан авир, үнэт зүйлсийг ойлгож авахад ньтусладаг. Үлгэр тууж ямар зан авир сайн, ямар нь муу болохыг хэлж өгдөг. Ихэнхтохиолдолд нэг нутгийнхны дунд олонтаа таардаг, эсвэл чухал нөхцөл байдлынтухай үлгэр тууж ярьдаг. Үлгэр тууж ярихдаа соѐлын үнэт зүйлс болон хэн нэгэнтохиолдсон зүйлийг оруулж өгвөл илүү үнэмшилтэй болно. Соѐл, шашин шүтлэг,итгэл үнэмшлийг сурсан зүйлтэйгээ холбож ойлгоход үлгэр тууж сайн дурынхандтусладаг.Зохиомол хувилбарБодит амьдрал дээр бий болох нөхцөл байдалд яаж шийдэж, хэрхэн хандахыгдадлагажуулах зорилгоор зохиомол хувилбар гаргаж ирдэг. Сайн дурынхан нөхцөлбайдал цаашид яаж өөрчлөгдөхийг урьдчилан хэлэлгүйгээр шийдвэр гаргана.Кэйс буюу хэрэг явдлын шинжилгээСэйс шинжилгээ нь задлан шинжлэх, авч хэлэлцэх зорилгоор бий болгосон хийсвэрнөхцөл байдлыг бичгээр дүрслэхийг хэлнэ. Энэ бол амьдрал дээр таарч болохбодит болон хийсвэр үйл явдал /эсвэл асуудал агуулсан өөр хоорондоо уялдаахолбоо бүхий хэд хэдэн үйл явдал/-ын талаарх дэлгэрэнгүй тайлан юм. Түүнийгзадлан шинжилж, хэлэлцэнэ. Ингэсний дүнд ихэнхдээ асуудлыг шийдэх аргахэмжээний төлөвлөгөө боловсруулах даалгавар өгнө.……………………………………………………………………………………………...
  • 16. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 16Эргэцүүлсэн сургалтЭргэцүүлсэн сургалт бол суралцагслын анги танхимд юм уу нутгийнхантайхарьцах дадлгын үед тохиолдсон явдлыг гүн эргэцүүлэн бодож, дүгнэлт хийх үйлявц мөн. Ийм үйл явц сайн дурынханд өөрсдийн болоод багш сургагч нар, тэднийнутаг орныхон, орчины талаар илүү гүн гүнзгий ойлгож ухаарахад нь дэм болдог.Хяналт үнэлгээний аргаСургалтын үнэлгээТаны сургалтын үр дүнг үнэлэх дөрвөн төвшин бий.1 дүгээр төвшин бол: Сайн дурынханд таны хичээл сургалт аль хир санаанд ньнийцсэн болохыг харуулах хариу үйлдлийн төвшин.2 дугаар төвшин: сургалтын төвшин буюу сайн дурынхан мэдлэг мэргэжлээдээшлүүлсэн, юманд хандах хандлагаа өөрчилсөн эсвэл ур чадвараа дээшлүүлсэнтухайд юм. Та сургалт эхлэхээс өмнө ба дараа нь тест шалгалт шүүлэг авч, үзүүлэнтаниулах, дүр тоглуулах, эсвэл сургалтын зорилго хангагдсан эсэх талаар сайндурынхнаасаа асууж ярилцаж болно.3 дугаар төвшин: Зан байдлын хэмжүүр буюу таны сургалтын үр дүндсуралцагсдын зан авир, сахилга батад ямар нэгэн өөрчлөлт, эерэг хандлага гарсанэсэхийг аюч үзнэ. Зан байдлаа өөрчлөхийн тулд сайн дурын ажилтан дараах хүчинчармайлт гаргах ѐстойг санагтун. Үүнд:  өөрийгээ өөрчлөх хүсэл тэмүүлэлтэй байх  юу хийх, бас хэрхэн хийх талаар мэдлэгтэй байх  ялангуяа, нутгийн иргэдийн дунд дасгалжуулах, удирдах үед зан байдлаа хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай зөв орчинг бүрдүүлсэн байх  Зан байдлаа эерэгээр өөрчилсныг нь хүлээн зөвшөөрөх, гэрчилгээ олгох, албан тушаал дэвшүүлэх зэргээр ямар нэг байдлаар хөхиүлэн дэмжсэн байх4 дүгээр төвшин: ЭМТТНИТҮ-ний практик хөтөлбөрийн үр дүнгийн үзүүлэлтийгдараах байдлаар тодорхойлно. Үүнд:  Нутгийн иргэдийн эрүүл мэнд сайжирсан эерэг үр дүн  ЭМТТНИТҮ-ний практик үйл ажиллагаанд нутгийн иргэд нэгж хугацаанд хэдэн удаа оролцдог болсон  ЭМТТНИТҮ-ний практик ажиллагаанд нутгийн иргэдээс хэдэн хүн оролцдог болсон /нэмэгдсэн, буурсан?/ зэрэг болно.Давтлага ба дүгнэлтХичээл давтаж, дүгнэх нь оролцогсдын хувьд олж авсан мэдээлэл, ур чадвараатогтоон батжуулахад тустай. Бас аль хичээлээр заасан зүйлийг аль хир ойлгосоныгнь идэхижүүлэгчийн зүгээс үнэлэхэд хэрэг болно. Сургалтыг сонирхолтой,хөгжөөнтэй болгох үүднээс сайн дурынхны тогтоон санаж явахаыг хүссэнхичээлийн агуулгаар тоглоом тоглуулж, давтан дүгнэхийг бодолцвол сайн.Нөхөрсөг үнэлгээ ба гэдрэг холбоо……………………………………………………………………………………………...
  • 17. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 17Сайн дурынхан анги танхимд үзүүлэн таниулах, дүр тоглох болон нутгийниргэдийн өмнө үг хэлэх зэрэгт нэг нэгнээсээ суралцаж, заан сургаж бас үнэлжболно. Тухайлсан ур чадвар эсвэл зорилтын хувьд эерэг гэдрэг холбоо тогтоох,цаашид улам сайжруулахад ийнхүү нөхөрсөг үнэлгээг ашиглаж болох юм. Иймбайдлаар, хүн бүр бусдыг үнэлж, бас үнэлүүлэх бололцоотой болно.Өөрийн үнэлгээСайн дурынхан өөрийн сурлага, хөдөлмөрийн үнэлгээг бас хийх ѐстой. ЭнэхүүИдэвхижүүлэгчийн гарын авлагын хэд хэдэн сэдвийн хувьд “хичээлийг хэрхэнойлгосноо шалга” гэсэн сэдэвтэй даалгавар байгаа. Энэ бол оролцогч сэдвийг альхир эзэзмшсэнээ бичгээр тодорхойлох өөрийн үнэлгээ юм. Эдгээр дасгал нь чухалмэдээллийг давтан дүгнэх, баталгаажуулах давхар зорилготой юм.Сургалт эхлэхийн өмнөх ба дараах шалгалт шүүлэгСургалт эхлэхийн өмнөх ба дараах шалгалт шүүлэг бол сургалтын явцад сайндурынхан заасан материалыг өөрийн болгож чадсан эсэхийг тодорхойлох хүчтэйхэрэгслэл юм. Шалгалт шүүлгээр гарч ирэх дүн оноогоор ямар сэдэв эсвэл урчадварыг сайн зааж идэвхижүүлсэн, ямарыг нь нэмэлт хүч цаг зарах, эсвэл өөртөрлийн арга барилаар нөхөн эзэмшүүлэх ѐстойг гаргаж ирнэ. Энэ шалгалтшүүлгээр эзэмшсэн мэдээллийг л тодорхойлж болохоос эзэмшсэн ур чадвар,хандлагыг дүгнэж болохгүй. Зан байдал сайжирсан эсэхийг нутгийн иргэдийн дундзохиох ажлыг хянан шалгах, ур чадварыг ажиглах зэргээр үнэлэх нь хамаг сайн.Ном зүйBroad, Mary, Newstrom J. W. Transfer of Training. Addison-Wesley (1992).Cross K. Patricia Adults as Learners: Increasing Participation and Facilitating Learning. Jossey-Bass 1992.Kirkpatrick, Donald L. Evaluating Training Programs: The Four Levels. (3rd edition) Berrett-KoehlerPublishers (2006).Knowles, Malcolm S. The Adult Learner: a Neglected Species. Jossey-Bass (1990).Knox, Alan B. Helping Adults Learn: A Guide to Planning, Implementing and Conducting Programs.Wiley, John & Sons (1998).Pike, Bob. Creative Training Techniques Handbook. Human Resource Development Press (2003).International Training and Education Center on HIV. Guidelines for Pre- and Post-Testing. I-TECHTechnical Implementation Guide. University of Washington (2007) Available from:http://www.go2itech.org/itech?page=db-02-00&id=51014&bkto=db-search&query=pre%20test&startТалархалЭМТТНИТҮ-ний практикийн сургалтын материалыг боловсруулахад хувь нэмэрээхарамгүй оруулсан дараах улсын Үндэсний Нийгэмлэгүүдэд онцгой талархлааилэрхийлэх байна. Үүнд:……………………………………………………………………………………………...
  • 18. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 18Афганистаны Улаан хавирган сарны, Америкийн Улаан загалмайн, БангладешийнУлаан хавирган сарны Нийгэмлэг, Камеруны Улаан загалмайн, Канадын Улаанзагалмайн нийгэмлэг, Кукийн аралын Улаан загалмайн нийгэмлэг, Данийн Улаанзагалмайн, Эритрэйн Улаан загалмайн нийгмэлэг, Эфиопын Улаан загалмайннийгмэлэг, Фижийн Улаан загалмайн нийгмэлэг, Финляндын Улаан загалмайннийгмэлэг, Германы Улаан загалмайн нийгмэлэг, Ганы Улаан загалмайн нийгмэлэг,Энэтхэгийн Улаан загалмайн нийгмэлэг, Индонезийн Улаан загалмайн нийгмэлэг,Кений Улаан загалмайн нийгмэлэг, Малавийн Улаан загалмайн нийгмэлэг,Мянмарын Улаан загалмайн нийгмэлэг, Непалын Улаан загалмайн нийгмэлэг,Шинэ Зелландын Улаан загалмайн нийгмэлэг, Нигерийн Улаан загалмайннийгмэлэг, Норвегийн Улаан загалмайн нийгмэлэг, Пакистаны Улаан хавиргансарны, Папуа Шинэ Гвинейн Улаан загалмайн нийгмэлэг, Самоагийн Улаанзагалмайн нийгмэлэг, Соломоны аралын Улаан загалмайн нийгмэлэг, СомалийнУлаан хавирган сарны нийгмэлэг, Шри ланкийн Улаан загалмайн нийгмэлэг,Суданы Улаан хавирган сарны, Швелийн Улаан загалмайн нийгмэлэг, ТаиландынУлаан загалмайн нийгмэлэг, Тимор Лестийн Улаан загалмайн нийгмэлэг,Зимбабвийн Улаан загалмайн нийгмэлэг зэрэг болно.Мөн Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарын дараах ажилтайн, сайндурынхан, хувь хүмүүст талархал дэвшүүлж байна. Үүнд:Төслийн зохицуулалт хариуцсан ажилтан нарGrace Lo Pascal CassanMelanie Caruso Xavier Castellanos Anette CramerТөслийн туслах ажилтан нар Patricia DavidKate Elder Robert DavisShannon Frame Pierre DuplessisDaniela Stow Kari Egge Aida ElsayedОрон нутаг хариуцсан мэргэжилтэн, Marcy Erskine Michael Favinүнэлгээний ажилтан нар Astrid Firdianto Manan GanguliTammam Aloudat Cynthia GreenWilliam Carter John GwynnPeter Carolan Marwan HasibuanBernard Gardiner Muhammad KhalidLasha Goguadze Glenn KingLibertad Gonzalez Lasantha KodituwakkuEmma Hernandez Jeanne KoepsellJulie Hoare Virginia LainoDominique Praplan Gerard LautredouJari Vainio Maryam Masyitoh LubisStefan Agerhem Agnes MadarasAyham Alomari Adelheid MarschangMaud Amren Miro ModrusanCecilia Anshelm Marianne MonclairKatrien Beeckman Tom MusiliGraham Betts-symonds Iris NolviKatherine Bundra Benny OktavianusEka Wulan Cahyasari……………………………………………………………………………………………...
  • 19. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 19Maryam Omar Salome ZanManish PantSujata Ram РедакторNiki RattleRajeev Sadana Vivienne SeabrightLita SaranaYulia SayanthiLieselotte Schmid ДизайнSusanne Schunder-Tatzber Sébastien CalmusStefan SeebacherLene Svendsen ЗурагAida Syed Rod ShawHelenlouise TaylorBirikhty Tekletsion Сургалт, зааварчилгааныMija Tesse-Ververs төлөвлөгөөний зөвлөхHannele VirtanenNana WiedemannAsta Ytre LINKS Consulting InternationalАгуулгаI дэвтэрМодуль 1 __________________________________________________________15Улаан загалмай, Улаан хавирган сарны ЭМТТНИТҮ сайн дурын ажилтанМодуль 2 _________________________________________________________ 62Нутгийн иргэдийг дайчлахМодуль 3 _________________________________________________________ 98Миний нутгийн иргэдэд зориулсан үнэлгээнд тулгуурласан арга хэмжээII дэвтэрМодуль 4 __________________________________________________________ 2Анхны тусламж ба гэмтлээс урьдчилан сэргийлэхийн үндэсМодуль 5 _________________________________________________________136Том аюул гамшигийн үед нутгийн иргэдийг дайчлахМодуль 6 _________________________________________________________158Өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх ба эрүүл мэндийг сурталчилахМодуль 7 _________________________________________________________334Нэмэлт сэдвүүд……………………………………………………………………………………………...
  • 20. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 20Модуль 1Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэнүзүүлэхИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГАУлаан загалмай, Улаан хавирган сарныЭМТТНИТҮ практикийн сайн дурын ажилтанЭрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэнүзүүлэхИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГАЗорилго Энэ модульд сайн дурын оролцогчид өөрийн улсын Үндэсний Улаанзагалмайн болон Улаан хавирган сарны нийгэмлэгийн доторхи өөрсдийн үүрэгхариуцлагын талаар суралцаж, хэлэцэх болно.Сэдэв Энэхүү модуль дөрвөн сэвэдтэй. Үүнд:Сэдэв 1. Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөнСэдэв 2. Орон нутгийн зөвлөл, салбар зөвлөлСэдэв 3. ЭМТТНИТҮ практикСэдэв 4. Сайн дурын ажилтан байхХураангуйНэгдүгээр сэдвийн хүрээнд оролцогчид Улаан загалмайн болон Улаан хавиргансарны ЭМТТНИТҮ практикийн сайн дурын ажилтан болох учир шалтгаан, өмнөөтавьсан зорилго зэргийн талаар ярилцана. Олон улсын Улаан загалмайн болонУлаан хавирган сарны хөдөлгөөний түүх, зохион байгуулалтын бүтцийг судална.Олон улсын янз бүрийн сүлд тэмдэг, тэдгээрийн билэгдэл, ач холбогдлын талаарүзнэ. Сайн дурын ажилтны ажлын бүхий л талыг хамарсан Үндсэн долоон зарчмыгхэлэлцэнэ.Хоѐрдугаар сэдвийн хүрээнд сайн дурынхан өөрийн улсын Үндэсний зөвлөл болонорон нутаг дахь салбар зөвлөл хаана байдаг тухай мэдэж авна. Тухайн нутгийниргэдийн дунд сайн дурын ажиллагаа явуулахад дэмжлэг туслалцаа үзүүлэх нэрхүнд бүхий удирдагч болон жирийн иргэдийг тодруулж авна. Нутгийн иргэдийн……………………………………………………………………………………………...
  • 21. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 21дунд ажиллах анхны арга техникийг эзэмшиж, нутгийнхныхаа дунд эрүүл аж төрөхѐсыг загварчлан томьѐолох болон ухуулан сурталчлах тухай ойлголттой болно.Гуравдугаар сэдэвт Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэдтүшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ) үйлчилгээний шинж чанар болон баримтлахзарчимын үндсийг үзэх болно. ЭМТТНИТҮ-ээг практикт хэрэгжүүлэх ажлынзорилго болох тухайн нутгийн иргэдийн зан байдал эрүүл мэндийн асуудалдхандах хандлагыг хэрхэн өөрчлөх талаар ярилцана. Мөн энэ сэдвийн хүрээндамьдрах загварын хэрэгцээний талаар авч хэлэлцэнэ. Энэ загвар нь хүн бүрийнөдөр тутмын амьдралын үндсэн зургаан хэрэгцээ болох: эрүүл мэнд, аюулгүйбайдал, орон байр, хоол хүнс, ус ба эрүүл ахуй, болон амьжиргаа зэргийг хамрана.Амьдрах загварыг дараа дараагийн модульд эргэн үзэх ба ингэхдээ сайн дурынханөөрийн нутгийнхны суурь хэрэгцээний чухам алинд нь илүү тус дэм болж чадахыгтодорхойлохын тулд дахин давтан үзэх юм.Дөрөвдүгээр сэдэвт ЭМТТНИТҮ-ээг практикт нэвтрүүлэх сайн дурын ажилтныүүрэг роль, хариуцлага болон эзэмшсэн байвал зохих чанарыг тодорхойлно. Сайндурынхан ЭМТТНИТҮ-ээг практикт нэвтрүүлэх сайн дурын ажилтан болох өөрийнгэсэн тодорхой зорилтот үүрэг даалгавар бэлтгэснээр энэ модулийг төгсгөнө.Сонгон байдлаар оролцогчид сайн дурын ажилтан болох ирээдүйгээ хэрхэнтөсөөлж байгаа талаар цаг хугацааны амьд загвар ажиллуулж үзэж болно.Идэвхижүүлэгчийн бэлтгэлЭнэхүү Идэвхижүүлэчийн гарын авлагад тусгасан материал бол гарын авлага,лавлагааны л чанартай зүйлс. Энд дурьдсан дасгал, арга, хичээлийн төлөвлөгөөзэрэг нь санал зөвлөмж л төдий. Та, өөрсдийн сайн дурынхны хэрэгцээнд зориуланэдгээр материалыг, бас дасгалын ажлын хугацаа зэргийг өөрчлөн зохицуулж болно.Сургалтыг амжилттай явуулахын эхний алхам бол сайтар бэлдэх хэрэгтэй. Ангитанхим дахь янз бүрийн сургалт болон дасгалын ажлыг амжилттайидэхижүүлэхийн тулд сэдэв бүрийн агуулгыг өөрөө сайн мэдэх, бас Ном зүй сайтайбайх явдал туйлын чухал. Дараахь зүйлийг зөвлөмж болгож байна. Үүнд:  Энэхүү Идэвхижүүлэгчийн гарын авлагыг унших  Сэдэв тус бүрийн агуулгыг сайтар судалж эзэмшин сэдав бүрийн эхэнд ьовч танилцуулга хийхэд блэн байх. Хэрэв таньд нарийн мэргэжлийн туслалцаа хэрэгтэй байвал эрүүл мэндийн төвөөс ч юм уу эсвэл Улаан загалмай, Улаан хавирган сарны нийгэмлэгийн салбараас хам-идэвхижүүлэгч ажиллуулахаар хүсэлт тавьж болох юм.  Сэдэв тус бүрийн хувьд Ном зүйын жагсаалт гаргаж, бүгдийг бэлэн байлгах  Модуль бүрийн эхэнд идэвхижүүлэгчийн заавар байгаа, түүнтэй сайтар танилцаж, өөрийн сонсогчдын онцлог хэрэгцээ, мөн сургалт явуулах газар, өрөө тасалгааны байрлал зэргийг бодолцон яавал оролцогсдын идэвхийг өрнүүлэх, энэ чиглэлд хичээлийн явцын дунд орж болох нэмэлт өөрчлөлтөд бэлэн байх  Анги танхим бэлэн бас өөрийн чинь хүссэнээр тоноглогдсон эсэхийг шалгах……………………………………………………………………………………………...
  • 22. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 22  Сургалт хийгдэх газар, хугацааны хувьд сайн дурынхандаа мэдэгдэх  Нутгийн иргэдтэй уулзах дадлагын ажлыг эртнээс урьдчилан тохирох  Сайн дурын ажилтан бүрийн хариуцах айл өрхүүдийг тодорхойлж өгөх  Нутгийн иргэдийн ахлагч, хариуцсан этгээдэд хийгдэх уулзалт ажлын зорилгын талаар тодорхой ойлголт өгөхНом зүйУлаан загалмай, Улаан хавирган сарны нийгэмлэгүүдийн Олон улсын холбооны гол цахим хуудасwww.ifrc.org/index.asp?navid=01 .International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies. Epidemic control training package forvolunteers. Module 1: Epidemics (in production, to be finalized December 2008).International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (2006), First Aid in theCommunity. Community-Based First Aid, A Framework for National Society Programming.www.ifrc.org/docs/pubs/who/policies/firstaid-policy-en.pdf. -аас авсан мэдээлэлInternational Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (2002), From Principles to Action CD-Rom. Available from: www.ifrc.org/what/values/tools/index.asp.ГарчигСэдэв 1 _____________________________________________________________ 19Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөнСэдэв 2. _____________________________________________________________ 32Орон нутгийн зөвлөл, салбар зөвлөлСэдэв 3. _____________________________________________________________ 40ЭМТТНИТҮ практикСэдэв 4.______________________________________________________________ 50Сайн дурын ажилтан байх……………………………………………………………………………………………...
  • 23. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 23Сэдэв 1Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөнСургалтын зорилгоЭнэ сэдвийг үзсэнээр сайн дурынхан дараах мэдлэг чадвар эзэмшинэ. Үүнд:  Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөний түүх, гүйцэтгэх үүргийг тодорхойлж чаддаг болох  Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөний бүрэлдэхүүний гурван хэсгийг нэрлэж чаддаг болох  Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөний сүлд тэмдгийг таньдаг болох  Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөний үндсэн долоон зарчим болон тэдгээрийг сайн дурынхны өдөр тутмын ажилд хэрхэн баримтлах тухай тайлбарлаж чаддаг болох  Үндсэн долоон зарчимын талаар өөрсдийн үзэл бодол, итгэл үнэмшлийг тайлбарлах  өөрийн нутгийн иргэдтэй сүлд тэмдэг, үндсэн долоон зарчимын талаар яриа хэлэлцүүлэг хийж чаддаг болох зэрэг болно.Заавал эзэмших мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл) 1.Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөн дараахь гурван бүрэлдэхүүн хэсэгтэй. Үүнд:  Улаан загалмайн Олон улсын хороо  Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны нийгэмлэгүүдийн олон улсын холбоо  Улаан загалмайн ба Улаан хавирган сарны үндэсний нийгэмлэгүүд 2. Үндэсний нийгэмлэгүүд эрүүл мэнд, анхны тусламж, нийгмийн халамж, гамшигийн менежмент болон тухайн орон нутгийн хэрэгцээ шаардлагадтүшиглэсэн бусад хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлдэг. 3. Улаан загалмай, улаан хавирган сар болон улаан болор талст зэрэг сүлдтэмдэг нь олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн бөгөөд орон тооны болон сайн дурынажилтнуудад хамгаалалт болж өгнө. 4. Бүх үндэсний нийгэмлэг, гишүүд дэмжигчид болон сайн дурынхан эдгээрсүлд тэмдгийг хүндлэн хамгаалж, зориулалт бусаар ашиглахаас урьдчилансэргийлж хамгаална. 5. Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөнийүндсэн долоон зарчимыг сайн дурын ажилтнууд баримтлан ажиллана.Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглалОролцож байгаа сайн дурынхны тоо болон аль хир их хэлэлцүүлэг болох зэргээсхамаарч энэ сэдвийг үзэхэд ойролцоогоор 140-220 минут шаардана.……………………………………………………………………………………………...
  • 24. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 24 I. ЭМТТНИТҮ практик сургалтын Нүүр хагарах ба сайн дурын ажилтан болох нээлт, удиртгал хичээл сэдэл, шалтгаан сургалтаас хүлээж буй үр 30-45 мин дүнгийн үнэлгээ II. Модуль 1-ийн танилцуулга Модуль 1-ийн бинго 15-25 мин III. Олон улсын Улаан загалмайн ба Сэдвийн хураангуйгаас бэлтгэсэн товч илтгэл Улаан хавирган сарны хөдөлгөөн 30-45 мин IV. Сүлд тэмдэг Сэдвийн хураангуйгаас бэлтгэсэн товч илтгэл 10-20 мин V. Үндсэн долоон зарчим Сэдвийн хураангуйгаас бэлтгэсэн товч илтгэл, жижиг бүлгээр хэлэлцэж, зурах 30-45 мин VI. Давталт ба дүгнэлт Байцаа өнхрүлэх дасгал 15-20 мин VII. Өөрийн ойлголтыг шалгах Өөрийгээ үнэлэх 10-20 минХэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажил• ЭМТТНИТҮ-ний практикийн сайн дурын ажилтны гарын авлага /оролцогч бүрт/• Бүртгэлийн хуудас, сайн дурынхны нэр, хаяг, холбоо барих мэдээлэл• Эргүүлдэг цаасан самбар /10-15 ширхэг цаастай/• Самбар дээр бичих өнгө өнгийн маркер үзэг• Тэмдэглэл хөтлөх жижиг цаас• Хананд тогтоох скоч, кноп• “Асуулт” гэсэн бичигтэй хайрцаг• Давтлага, дүгнэлтийн ажилд зориулж асуулт бэлдэх: – Оролцогчдын тоог гаргах. Оролцогч бүрийн тоогоор нэг нэг давтлага, дүгнэлтийн шинжтэй асуулт бэлдэнэ. – Сэдвийн хураангуй, Заавал эзэмших мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл) зэргээс үндэслэн асуулт бэлтгэнэ – Нэг цаасан дээр давтлага дүгнэлтийн шинжтэй нэг асуулт бичнэ. – Асуулт бичсэн цаасаа үнгэж бөөрөнхийл – Бас нэг цаасан дээр шинэ асуулт бичиж, түрүүчийн бөөрөнхийлсэн цаасан дээгүүр давхар бөөрөнхийлж тавь – Дээрх байдлааршинэ асуулт бүрийг тусдаа цаасан дээр бичнэ. – Асуулт бичсэн цаасаа бөмбөлөгт нэмж бөөрөнхийлнэ. – Ингээд дуусахад нэг жижгэвтэр бөмбөг эсвэл асуулт бичсэн цаасан навчтай “байцаа”-тай болно.Сэдвийн хураангуйОлон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөний түүх1859 оны 6 зугаар сард 31 настай Хэнри Дьюнант гэдэг залуу Солфериногийндэргэдэх тулалдаанд шархадсан хүмүүсийн зовлон шаналалыг нүдээр үзсэн. Энэтулалдаанаар хойд Италийг Австрийн дарангуйллаас салгасан боловч 16 цагүргэлжилсэн байлдааны талбарт 40,000 гаруй хүн алагдаж, шархадсан байна.Шархадсан цэргүүд тусламж хүсэн хашгирч, ѐолж байв. Хэнри Дьюнант хүн бүртхүрэлцэх хэмжээгээр эмнэлгийн тусламж хүрч чадахгүй байгааг харсан. Яаралтайтусламжийн хэрэгцээ асар их байлаа. Дьюнант гурван хоногийн турш өдөр шөнөгэлгүй нутгийн иргэдийг дайчлан тэдгээр шархтай цэргүүдэд туслах, асрахадөөрийн чадлаар л зүтгэсэн.……………………………………………………………………………………………...
  • 25. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 25Женев хот дахь гэртээ эргэж ирээд энэ тухайгаа олон нийтэд түгээх үүднээс Дайныдурсамжаа бичиж өөрийн зардлаар 1600 ширхэг хэвлэсэн байна.Тэр үед Дьюнант дайн тулааны үед эмнэлгийн ажилтнаар хангах зорилготой төвийгсахисан байгууллага байгуулах санаатай байсан. Эцѐсийн дүнд тэрээрШархагдагсдад туслах олон улсын хороо байгуулсан нь явсаар сүүлдээ Улаанзагалмайн олон улсын холбоо (УЗОУХ) болсон. УЗОУХ-ны сайн дурынхан анх1877-1878 оны Орос Туркийн дайны үеээр улаан хавирган сар хэлбэрийн сүлдтэмдэгээ ашигласан. Албан ѐсоор энэ сүлд тэмдгийг 1929 онд улаан загалмайн хамтбаталсан билээ.Хэнри Дьюнант 1910 оны 10 дугара сарын 30-ны өдөр тэнгэрт хальсан. Түүнийтөрсөн өдөр болох 5 сарын 8-ны өдрийг өнөө Дэлхийн улаан загалмай, улаанхавирган сарын өдөр болгон тэмдэглэдэг болсон.Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөнОлон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөн бол дэлхийнбараг бүх улсад төлөөлөлтэй, бас үйл ажиллагаагаа явуулдаг хамгийн томхүмүүнлэгийн сүлжээ юм.Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөнийбүрэлдэхүүний гурван хэсэг бол : 1. Олон улсын Улаан загалмайн хороо (ОУУЗХ) ОУУЗХ бол дайн тулаан, дотоодын үймээн самууны хохирогсдын амь нас, нэр төрийг хамгаалах, тэдэнд тусламж үзүүлэх хүмүүнлэгийн зорилго бүхий төвийг сахисан, ялгаварлан гадуурхалгүй, бие даасан байгууллага юм. Зэвсэгт мөргөлдөөний үед ОУУЗХ хөдөлгөөний олон улсын тусламжийн үйл ажиллагааг удирдан зохицуулах үүрэг хүлээдэг. Олон улсны хүмүүнлэгийн хуулийн ач холбогдлыг тууштай сурталчилж, дэлхий нийтийн хүмүүнлэгийн зарчмуудад олон нийтийн анхаарлыг татаж байдаг. Женевийн конвенцүүдийн хүрээнд ОУУЗН нь дайн тулаан, зэвсэгт мөргөлдөөний үед олон улсын хууль эрхзүйгээр баталгаажсан шорон гянданд нэвтрэх, тусламжийн үйл ажиллагаа зохион байгуулах, салан тусгаарлагдсан гэл бүлийн гишүүдийг нийлүүлэх, бусад хүмүүнлэгийн үйл ажиллагаа эрхлэх байнгын эрхтэй. ОУУЗХ бас дотооддоо шилжүүлсэн хүмүүсийн хэрэгцээг хангах, дайн тулааны үлдсэн мин, тэсрэх бодис зэргийн эсрэг олон нийтийн ухуулан таниулах урьдчилан сэргийлэх ажил зохиох, дайны үед сураггүй болсон хүмүүсийн эрэл хайгуул зохион байгуулах зэрэг ажил ч бас хийнэ. ОУУЗХ-ны төв байр нь Швейцарийн Женев хотод байрлана. 2. Улаан загалмай, Улаан хавирган сарны олон улсын холбоо……………………………………………………………………………………………...
  • 26. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 26 Улаан загалмай, Улаан хавирган сарны олон улсын холбоо бол энхийн цагт байгалийн болон хүний буруутай үйл ажиллагааны үр дүнд бий болсон осол гамшигийн дараахь олон улсын тусламжийг удирдан зохицуулах дэлхийн хамгийн том хүмүүнлэгийн байгуулага юм. Олон улсын холбооны зорилго бол хохирсон хүмүүсийн амьдралыг дуушлүүлэхийн тулд энэрэл нигүүлслийн хүчийг дайчлан туслах явдал мөн. Олон лусын холбоо Үндэсний нийгэмлэгүүдтэй хамтран осол гамшигт нэрвэгдэгсдэд туслах тусламжийн арга хэмжээ авах, мөн нутгийн иргэдийг энэ тал дээр чадавхижүүлан хөгжүүлэх ажилтай хамтруулан авч хэрэгжүүлдэг. Олон улсны холбооны ажил дөрвөн үндсэн чиглэлд төвлөрдөг. Үүнд:  Хүмүүнлэгийн үзэл санааг сурталчлах  Гамшигийн эсрэг арга хэмжээ  Гамшиг осолд бэлтгэлтэй байх  Эрүүл мэндийн болон нутгийн иргэдийн халамжДэлхий даярх 186 орны Үндэсний нийгэмлэг энэхүү Олон улсын холбооны гишүүнбайгуулага гэж явна. Төв нь Швейцарийн Женев хотод байрлана. 1. Үндэсний нийгэмлэгүүдҮндэсний нийгэмлэгүүд дэлхийн 186 оронд бий. Тэдний ихэнх нь үүсгэнбайгуулагдах шатандаа яваа. Эдгээр Үндэсний нийгэмлэгүүд эрүүл мэнд, анхнытусламж, халамж, гамшиг осолд бэлтгэлтэй байх, гамшгийн менежментийнхөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлдэг. Үндэсний нийгэмлэгүүд бие даасан байдалтайажилладаг боловч нэгдсэн сүлжээ болохын хувьд Олон улсын Улаан загалмайнболон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөний араг ясыг бүрдүүлдэг билээ. Дайнтулааны үед Үндэсний нийгэмлэгүүд шархадсан, өвчтөн, дүрвэгсэд, хоригдолболон нутаг орондоо эргэн ирсэн иргэнийг асрах, халамж үйлчилгээ үзүүлэхэдтуслана.Үндэсний нийгэмлэг бүр төрөл бүрийн ажил хариуцсан сайн дурынхан, гишүүдболон орон тооны ажилтнаас бүрдэнэ. Гамшигт өртсөн газар хамгийн түрүүндиэхэнхдээ Үндэсний нийгэмлэгийнхэн очиж ажилладаг.Женевийн конвенцүүд Женевийн конвенцүүд зэвсэгт мөргөлдөөний бүх хохирогсдыг хамгаалахүндсэн дүрэм, суурийг таьж өгдөг. Женевийн конвенцүүд зэвсэгт мөргөлдөөний дүрмийг дараахь байдлаартомьѐолсон байдаг. Үүнд:  Зэсвэгт мөргөлдөөнд шууд оролцоогүй, эсвэл шархтай, олзлогдсон зэрэг шалтгаанаар оролцох боломжгүй хүмүүсийг хамгаалах ѐстой.  Мөргөлдөөний хохирогчдод яс үндэс, арьс өнгө, улс төрийн үзэл бодол, шашин шүтлэгээр алагчлалгүй тусламж халамж үзүүлэх ѐстой  Эдгээр дүрэм цэрэг, зэвсэгт хүчин болон нутгийн бүх иргэдэд адил хамаарах ѐстой. Гамшигийн болон зэвсэгт мөргөлдөөний төрөл зүйлээс хамааран Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны үйл ажиллагааны менежмент өөр өөрийн онцлогтой байна. Дайн тулааны талбар, хүчирхийллын нөхцөлд Олон улсын Улаан загалмайн хороо бол Үндэсний нийгэмлэг болон Олон……………………………………………………………………………………………...
  • 27. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 27 улсын холбоог удирдан чиглүүэх үүрэг бүхий байгууллага мөн. Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны сүлд тэмдэгүүд нь Женевийн конвенцийн олон улсын хүмүүнлэгийн хуулиар хамгаалагдсан байдаг.Сүлд тэмдэгУлаан загалмай, улаан хавирган сар хоѐр бол дэлхийд хамгийн их танигдсанбилэгдлийн тоонд орно. Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны Олон улсынхолбоо дэлхийд танигдсан энэ хоѐр билэгдлийг /улаан загалмай, улаан хавиргансар/-ийг улаан хүрээтэй цагаан дэвсгэртэй дөрвөлжин дотор байрлуулсанхэлбэрийг сүлд тэмдэг болгон ашигладаг. Олон улсын холбоо аль нэг төр улсынбайгууллага биш, бас Үндэсний нийгэмлэг ч биш тул аль аль билэгдлийг харуулсанийм сүлд тэмдэгтэй байж болох билээ.Холбооны гишүүн Үндэсний нийгэмлэгүүд доорхи сүл тэмдгийн аль нэгийгхэрэглэж болно. Үүнд: улаан загалмай улаан хавирган сарХарамсалтай нь, зарим тохиолдолд эдгээр сүлд тэмдгийг шашны, соѐлын эсвэл улстөрийн билэгдэлтэй хольж хутгах явдал бас гарна. Энэ нь ялангуяа, тодорхойзэвсэгт мөргөлдөөний үед эдгээр сүлд тэмдгийн нэр хүндэд нөлөөлж, тэднийхохирогсод болон эмнэлэг, хүмүүнлэгийн ажилтнуудад олгох хамгаалалтыгүгүйсгэн бууруулж байна.Зарим улсад улаан загалмай юм уу, улаан хавирган сарыг Үндэснийнийгэмлэгийнхээ сүлд тмэдэг болгоход бэрхшээлтэй байдаг. Ийм улсад Олонулсын улаан загалмай, Улаан хавирган сарын хөдөлгөөний гишүүн болох Үндэснийнийгэмлэгүүдэд улаан болор талстыг шинэ билэгдэл сүлд тэмдэг батлавал болохюм. Энэхүү шинэ билэгдлийг танихад хялбар байхаар бүтээсэн юм. Энэ нь цагаандэвсгэр дээр өнцөгдүүлж байрлуулсан квадрат хэлбэртэй бөгөөд аливаа шашныбилэглээс ангид тул янз бүрийн соѐл заншилтай газар нийтлэг хэрэглэжболохоороо онцлог юм. Улаан болор талстЭдгээр сүлд мэдгийг ашигласнаар Женевийн конвенциийн олон улсынхүмүүнлэгийн хуулиар хамгаалагдаж байгаа юм.……………………………………………………………………………………………...
  • 28. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 28Олон улсын хүмүүнлэгийн хууль энгийн иргэд, цэргийн эмнэлгийн болон шашныажилтан зэрэг зэвсэгт мөргөлдөөнд оролцоогүй хүмүүсийг хамгаалдаг. Мөнхуулиар шархадсан, хөлөг нь живсэн, унасан, өвчтэй дайчид болон олзлогдсонзэрэг шалтгаанаар мөргөлдөөнд оролцохоо больсон хүмүүсийг ч бас хамгаална.Сүлд тэмдгүүд хоѐр үндсэн үүрэгтэй. Үүнд:Хамгаалалт- Дайны үед эмнэлгийн ажилтан, тоног төхөөрөмж, нэгтгэл болонтээврийн хэрэгслэл дээр хамгаалалтын том сүлд тэмдэг тавина.Таних тэмдэг- Энхийн цагт жижиг сүлд тэмдэг хэрэглэх нь Үндэснийнийгэмлэгийнхэн ажиллаж байгааг илтгэнэ. Энэхүү сүлд тэмдэг нь Олон улсынУлаан загалмай, Улаан хавирган сарын хөдөлгөөний болон Үндэснийнийгэмлэгийн эзэмшлийн өмч хөрөнгө, тээврийн хэрэгслэл болон эд материалболохын таних тэмдэг болно.Эдгээр сүлд тэмдгийг зөвхөн Олон улсын Улаан загалмай, Улаан хавирган сарынхөдөлгөөний болон Үндэсний нийгэмлэгийн л төлөөлөгчид /сайн дурынхныгоролцуулан/ ашиглах эрхтэй. Сүлд тэмдгээ хүндлэн нэр хүндийг нь өндөрт өргөж,аливаа зориулалт бус ашиглалтаас хамгаалж явах нь Хөдөлгөөний бүх гишүүдийнүүрэг мөн.……………………………………………………………………………………………...
  • 29. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 29Үндсэн долоон зарчимҮндэсний нийгэмлэгийн дагах үндсэн долоон зарчим бол:1. Хүмүүнлэг энэрэнгүйДайны талбарт шархадагсдад алагчлалгүй тусламж үзүүлэх хүсэл тэмүүллээс Олонулсын Улаан загалмайн болон улаан хавирган сарын хөдөлгөөн үүссэн билээ. Хаабайгаа, тохиосон газарт нь үндэсний болон олон улсын түвшинд хүмүүсийн зовлонгачаалыг урьдчилан сэргийлэх, хөнгөлж дэм болохыг зорино. Түүний гол зорилгобол хүний амь нас, эрүүл мэндийг хамгаалж, хүнийг зохих ѐсоор хүндлэх явдал.Харилцан ойлголцол, нөхөрлөл, хамтын ажиллагаа болон хүх хүмүүсийн хоорондурт удаан энх амгалан байдлыг дэмжиж ажиллана.2. Үл ялгаварлахЯс үндэс, иргэншил, арьс өнгө, шашин шүтлэг, анги болон улс төрийн үзэл бодлоорүл ялгаварлана. Хувь хүмүүсийн зовлон шаналыг төгсгөл болгох, зөвхөн энэ лзорилго хэрэгцээнд хөтлөгдөх учиртай бөгөөд хамгийн яаралтай тусламж хүргэхгазар хамгийн их ач холбогдол өгнө.3. Төвийн сахихБүгдийн итгэлийг авч, хадгалах үүднээс аливаа улс төрийн, шашны болон арьсөнгөний эсвэл үзэл суртлын маргаан мөргөлдөөнд дайсагнасан талуудын аль нэгталд орохыг хэзээд цээрлэнэ.4. Бие даасан байдалЭнэ бол бие даасан хөдөлгөөн. Хэдийгээр Үндэсний нийгэмлэгүүд өөр өөрсдийнулс оронд хүмүүнлэгийн үйлчилгээ үзүүлдэг засгийн газрын байгууллагынудирдлаган дор, тухайн улс хууль тогтоомжийн дагуу ажиллах боловч өөрийн биедаасан байдлаа ямагт хадгалж, Хөдөлгөөний зарчмын дагуу ажиллахад хэзээдбэлэн байвал зохино.5. Сайн дурын үйлчилгээЭнэ бол ямар ч байдлаар ашиг олохын төлөө биш, сайн дурын тусламжийнхөдөлгөөн мөн.6. Нэгдмэл байдалЯмар ч улсад Улаан загалмайн эсвэл Улаан хавирган сарын нэг л нийгэмлэг байхучиртай. Тэр бүгдэд нээлттэй байх ѐстой. Тухайн улсын бүхий л нутаг дэвсгэрийгхамарч ажиллах ѐстой.7. Нийтлэг чанарОлон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөн дэлхийнийтээр аль ч улс нийгэмд ижил байр суурьтай байж, нэгэндээ харилцан туслалцахижил үүрэг хүлээнэ.……………………………………………………………………………………………...
  • 30. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 30Идэвхижүүлэх чиглэлХичээлийн эхлэхээс15-20 минутын өмнө 1. Хичээл цагин хуваариар эхлэх цагаас 15 минутын өмнө ангид ирнэ. 2. Анги танхим хичээлд төлөвлөсөн ѐсоор бэлэн байгааг үзэн материал бэлдэх 3. Жорлон хаана байдааг олж тогтоох 4. Сайн дурынхан цуглахад тэдний нэр, хаяг, холбоо барих утас зэргийг багтаасан бүртгэлийн хуудас тарааж бөглүүлнэ. 5. Сайн дурынхныг дуртай байдлаар нь суулгахЭМТТНИТҮ практик сургалтын нээлт, удиртгал хичээл30-45 минут1. ЭМТТНИТҮ практик сургалтын нээж, бүх оролцогсдод баяр хүргэх.Өөрийгээ, ЭМТТНИТҮ практик сургалтын идэвхижүүлэгчийн хувьд танилцуулах.2. Хүн бүрт ЭМТТНИТҮ практик сургалтын сайн дурын ажилтны гарынавлагыг тарааж өгөх3. Оролцогсдоор Сайн дурын ажилтны гарын авлага дээр нэрийг нь бичүүлэх4. Оролцогсдыг хажууд сууж байгаа нэгэндээ хандан дараах сэдвээр хэдэнминут хооронд нь асуулт хариулт хийлгэх. Хэлэлцэх сэдэв нь:  Та яагаад ЭМТТНИТҮ практикийн сайн дурын ажилтан болохыг хүссэн бэ?  Сайн дурын ажилтан болсоноор та юуг хүсэж хүлээж байгаа вэ?  Энэ сургалтаас та юу сурна гэж бодож байга вэ?5. Сайн дурынханд өөр хоорондоо харилцаж ярилцахад хэдэн минут өг.Сургагч багшид Энэ хооронд цаасан самбар хоѐрыг бэлдэж, “Яагаад сайн дурынзориулсан санамж ажилтан?”,“Би юу сурахыг хүсэж байна?” гэж тус тус гачиглах6. Адилхан хариулттай хосуудыг гар өргүүлэх7. ЭМТТНИТҮ практикийн сайн дурын ажилтан болоход нь юу нөлөөлсөнтухайд нийт ангид хандан сайн дураараа ярих хүн байгаа эсэхийг асуух8. “Яагаад сайн дурын ажилтан?” гэсэн гарчигтай цаасан дээр хариултыгтэмдэглэх9. Энд тэмдэглэсэн зүйлдээ хожим, Улаан загалмай, улаан хавирган сарнысайн дурын ажилтны үүрэг хариуцлага, зан чанарын талаар хэлэлцэх үед эргэжүзнэ гэдгийг хэлж ойлгуулах10. Оролцогчдоос энэ сургалтаар тэд яг юу сурч авахыг хүсэж байгааг нь асуу.11. “Би юу сурахыг хүсэж байна?”гэсэн гарчигтай цаасан дээр хариултыгтэмдэглэхСургагч багшид Хоѐр цаасаа хуйлаад хадгал. 4 дүгээр сэдэвийг үзэхэд энэзориулсан санамж хоѐр цаасаа гаргаж ирээд дахин хэлэлцэх болно12. ЭМТТНИТҮ практик ажиллагааны хувьд дараах зүйлийг тайлбарла. Үүнд:  Модуль болгон хэд хэлэн сэдэвтэй  1-3 дугаар модулиуд хамгийн чухал нь. 4, 5 ба 6 дугаар модулийн зарим сэдэв ч гэсэн чухал.  Сэдэв бүр анги дахь оролцооны болон нутгийн иргэдийн дунд зохиох ажлуудаас бүрдэнэ.……………………………………………………………………………………………...
  • 31. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 31  нутгийн иргэдийн дунд зохиох ажлууд нь анги танхимд сурсан зүйлээ амьдралд хэрэгжүүлэх боломж олгоно.13. Модуль болгоны агуулгыг товч танилцуулах. Сургалтын явцад хаана ньсайн дурынхны ямар оролцоо байхыг нь таниулах14. Сургалтын явцад асуулт гавал чөлөөтэй асуулгах. Бас асуултаа бичээд“Асуулт” гэсэн хайрцганд хийж болохыг сануулах. Энэ хайрцганд хийсэнасуултуудыг гаргаж ирээд, тухайн сэдвийг үзэхдээ сэдвийн хүрээнд хариулж явах.II. Модуль 1. Танилцуулга15-25 минут минут1. Оролцогчдыг Сайн дурын ажилтны гарын авлагынхаа Сэдэв 1-ийг гарга гэжхэлэх. Модуль 1 бинго /сугалаа/ гэсэн ажлыг гүйцэтгэх удирдамж өгнө үү.  Хүснэгтийн нүд бүрт байгаа угүүлбэрийг уншуулах  Хариулж чадах асуулттай нүднүүдийг тэмдэглүүлэх. Олон улсын Улаан загалмай Сайн дурын ажилтны өдөр Улаан загалмай, Улаан хавирган болон Улаан хавирган тутмын ажилдаа сар болон улаан болор талстын сарны бүрэлдэхүүний 3 баримтлах үндсэн 7 сүлд тэмдгийн зүй зохистой хэсгийг тодорхойлох зарчимыг тодорхойлох ашиглах талаар тайлбарла Үндэсний нийгэмлэгийн Манай орон нутгийн салбар Салбар зөвлөлийн хоѐр өөрийн орон нутаг дахь зөвлөлөөс төлөвлөж буй гурван удирдагчийг нэрлэж, салбар зөвлөл хаана тогтмол ажил буюу нутгийн тэдний үүргийг тодорхойл байдгийг мэднэ иргэдийг оролцуулсан ажлыг нэрлэ Нутгийн иргэд /нэг ЭМТТНИТҮ-ний практик Амьдрал тэтгэх суурь 6 хэрэгцээг нутгийнхан/ гэж юу ажиллагаа гэж юу нэрлэж, тэд өөр хоорондоо хэрхэн болохыг тайлбарла болохыг тайлбарла холбогдохыг тайлбарла Улаан загалмай, улаан Сайн дурын ажил гэдгийг Сайн дурын ажилтан ямар эрх хавирган сарны сайн дурын тодорхойл эдлэх вэ?ажилтны гурван үүргийг нэрлэСургагч Ихэнх сайн дурынхан бичиг үсэггүй тул асуултаа чанга дуугаар уншиж өгөх, басбагшид оролцогсдыг амаар хариулахыг дэмжих хэрэгтэй. Хэрэв ангид бичиг үсэггүй хүн цөө- хөн байвал, хүн нэг бүртэй тулж ажиллан асуулт асууж, хариултыг нь авч явах нь зөв.зориулсан Бас бичиг үсэгтэй нэгнийг нь уншиж бичиж чадахгүйдээ туслахыг хүсэж болох юмсанамж2. Дасгалыг хийж дуустал нь хэдэн минут өг.Сургагч багшид Дасгал хийх явцад нь анги дундуур алхаж,зориулсан санамж шаардлагатай туслалцааг өгЭнэ дасгалын зорилго нь Модуль 1-д үзэх материал, өгөх мэдээллийн хувьдхүмүүсийн сонирхлыг татаж, анхаарлыг төвлөрүүлэхэд оршино.3. Хүснэгтийн нүд бүрт бичсэн зүйлийг нэг нэгээр нь уншиж, мэднэ гэжтэмдэглэсэн хүмүүсийн гарыг өргүүлэх. Шууд бүх нүдийг тэмдэглэсэн хүн гарнагэж бодохгүй байгаа бас Модуль 1-ийг үзээд дуусахад бүгдийг бөглөдөг болногэсэн хүлээлттэй байгаагаа хэл.4. Модуль 1-ийн зорилгыг товч дүгнэж хэлЭнэ модульд сайн дурынхан Үндэсний Улаан загалмайн ба Улаан хавирган сарнынийгэмлэг доторх өөрсдийн гүйцэтгэх үүрэг ролийн талаар мэдэж авч, ярилцана5. Сэдэв 1-ийн хүрээнд сурах зорилгын давтан дүгнэхийг та ба хүсч магад.……………………………………………………………………………………………...
  • 32. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 32III. Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөн 30-45 минут1. Сэдвийн хураангуйд дурьдсан Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаанхавирган сарны хөдөлгөөний түүх, зорилгын талаар товч ярьж өг.2. Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөний 3бүрэлдэхүүн хэсгийг нэрлэж чадах хүн байгаа эсэхийг ангиас асуух. Дор дурьдсанбайгууллагатай холбогдсон хариулт гарч ирвэл урам өгч дэмжих хэрэгтэй. Үүнд:  Улаан загалмайн Олон улсын хороо  Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны нийгэмлэгүүдийн олон улсын холбоо  Улаан загалмайн ба Улаан хавирган сарны үндэсний нийгэмлэгүүд3. Сэдвийн хураангуй дурьдсан Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаанхавирган сарны хөдөлгөөний 3 бүрэлдэхүүн хэсгийн талаар товч ярьж өг.IV. Сүлд тэмдэг 10-20 минут1. Сэдвийн хураангуйд дурьдсан мэдээллээс Олон улсын Улаан загалмайнболон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөний сүлд тэмдгийн талаар товч тайлбарла.Сургагч багшид Сайн дурын ажилтны гарын авлага дотор байгаа 3 сүлд тэмдгийнзориулсан санамж зургийг үзүүл, бас цаасан самбар дээр зурж үзүүлж болно2. Сүлд тэмдгээр билэгдсэн үнэт зүйлсийг бэхжүүлэхэд та бүхэн юу хийж чадах вэ? гэж асуу. Дор дурьдсан зүйлтэй холбогдсон хариулт гарч ирвэл урам өгч дэмжих хэрэгтэй. Үүнд:  Улаан загалмай, улаан хавирган сар болон улаан болор талстын сүлд тэмдэг зүүж явах үедээ сайн дурынхан ѐс зүйн дүрмээ баримтлан ажиллана  Энхийн цагт, зэвсэгт мөргөлдөөн, дайн тулааны үед бусадтай энэрэнгүй хандаж, үлгэр дууриал болж явах  Сүлд тэмдгийн учир холбогдлын талаар нутгийн иргэд, удирдагчид, цагдаа болон/эсвэл зэвсэгт хүчнийхэнд болон орон нутгийн удирдлага гээд бүгдэд таниулан сэнхрүүлэх  Эдгээр сүлд тэмдгийг зорилулат бусаар буруу ашиглахгүй байхыг хүмүүс болон засаг захиргаанаас хүсэхСургагч багшид Хүмүүс аль хир ядарч байгааг анзаарах. Шаардлагатай бол 10 минутзориулсан санамж завсарлуул. Идэвхижүүлэх дасгал хийлгэж ч болноV. Үндсэн долоон зарчим 30-45 минутСургагч багшид “Ном зүй” гэсэн зүйлээс Үндсэн долоон зарчмыг тайлбарлах өөрзориулсан санамж бусад аргаг сонирх. (“Зарчимаас үйлдэлд” CD үз)1. Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөнийталаарх сэдвийн хураангуй болон давтлага ба дүгнэлт гэсэн хэсгийг үзэж, иш тат.2. Сайн дурынхнаас яг тухайлсан хүнд эдгээр зарчим юу гэж ойлгож байгааг асуу.3. Дараах ойлголтыг батжуулахад анхаар. Үүнд:  Сайн дурын бүхий л ажил Үндсэн зарчимын дагуу явагдана.  Бүх улсын Үндэсний нийгэмлэгүүд эдгээр зарчимыг дагах учиртай.4. Ангийг 7 бүлэгт хуваа.5. Бүлгүүдээр дараах сэдвээр бичил хэлэлцүүлэг хийлгэ. Үүнд:  Үндсэн 7 зарчимын талаар хувийн бодол, итгэл үнэмшлийн талаар асуу.  Нутгийн соѐл заншилд дээрх 7 зарчим хэрхэн нийцэж байгаа талаар асуу……………………………………………………………………………………………...
  • 33. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 336. 5-10 минут ярилцуул7. Бүлэг тус бүрт Үндсэн зарчмуудыг нэг нэгээр тараан хуваарил. Бүлэг тусбүрт эргүүлдэг далбагар цаас нэгийг, эсвэл сонины хэвлэлийн хуудас, өнгөт маркерүзгийн хамт тарааж өг. Бүлэг тус бүрийг оногдсон зарчмыг билэгдсэн зураг зурахэсвэл түүх ярьж өгөхийг хүс. Оролцогсдыг бүтээлч байж, өнгө будаг ашиглантухайн зарчимын агуулгыг илэрхийлдэх билэгдэл зурах талаар санаа өгч дэмж.Тэдэнд гар дээр нь тарааж өгсөн Сайн дурын ажилтны гарын авлага доторхтодорхойлолтыг уншиж ашиглахыг зөвлөх.Сургагч багшид 7 бүлэгт хуваахад хүний тоо хүрэлцэхгүй бол 4 хүлэгтзориулсан санамж хуваагаад 3 бүлэгт нь хоѐр хоѐр зарчим хуваарилж өг8. Дасгалд 15-20 минутын хугацаа өг.9. Бүлэг тус бүр зурж дуусахад нэг нэг төлөөлөгчийг сайн дураар нь гаргажирээд ангийн хамт олонд өөрийнх нь бүлгийн зураг дүрслэлийг тайлбарлулл10. Бүлэг тус бүрийг идэвхитэй оролцсоны төлөө талархал илэрхийл11. Боломжтой бол зураг, дүрслэлүүдийг хананд наах юм уу хадаж өлгө.12. Дараах зохиолыг чанга дуугаар уншиж өг. Танай нутагт саяхан байлдаан болоод өнгөрсөн. Танай гэрийнхэн болон хөршүүдээс чинь хэд хэдэн хүн шархдасан. Мөргөлдөөн танай нутгийн хоѐр шашны бүлгийн хооронд зөрчил үүссэнээр эхэлсэн. Улаан загалмайн орон нутгийн салбар зөвлөл дээр гэмтэлтэй нэг хүнийг авчирлаа. Гэтэл тэр хүн мөргөлдөөнийг эхлүүлсэн хүн болох нь тогтоогдлоо. Нутгийнхан бүгд түүнд дургүйцэн, өөрөөс чинь түүнд анхны тусламж үзүүлэхгүй байхыг шаардана. Та юу хийх ѐстой вэ?13. Дээрх зохиол Үндсэн 7 зарчимын алинд нь хамаарах, бас яагаад хамаарчбайгаа талаар заллагатай хэлэлцүүлэг хийлгэ. Ингэхдээ, доорх зүйлийг цохонтэмдэглэ. Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөнхэнийг ч АЛАГЧЛАДАГГҮЙ. Тусламж хэрэгтэй байгаа хэн бүхэнд тусламжхүргэх, ба тэргүүлэх зэргийг тогтоох гагц зүйл бол хамгийн их тусламжшаардлагатай байгаад нь түрүүлж анхны тусламж үзүүлнэ. Олон улсын Улаанзагалмайн болон Улаан хавирган сарны сайн дурын ажилтан тухайн хүний шашиншүтлэг, эсвэл шашны зан үйлийн эсрэг ямар нэг байр суурь баримтлахгүй,ЯЛГАВАРЛАХГҮЙ байх үүрэгтэй. Энэ нөхцөл байдалд хүнлэг энэрэнгүй байхзарчим сайн дурын ажилтны үйлдлийг залах ѐстой бөгөөд ингэхдээ ҮЛ АЛАГЛАХбуюу ҮЛ ЯЛГАВАРЛАХ зарчимтай хослох учиртай.VI. Давлага ба дүгнэлт 15-20 минутСургагч багшид Та асуулттай “байцаан бөмбөлөг” урьдчилан бэлтгэсэн байх ѐстойзориулсан санамж /Материал ба Хэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажил гэсэн хэсгийг үзнэ үү/1. Суралцагсдыг босож зогсоод тойрог үүсгэхийг хүснэ үү.2. Байцаан бөмбөлөгийг аль нэр оролцогч руу зөөлөн түлх3. Байцаан бөмбөлгийг авсан хүнээс эхний хуудсыг авч, асуултыг чангааруншуулж хариу өгөхийг хүснэ. Хэрэв хариулт зөв байвал тэрээр дараачийн хүн рүүбайцааг түлхэнэ. Хэрэв асуултанд хариулж чадахгүй байвал өөр хэн нэгнийгтуслаж чадах эсэхийг асуух.4. Асуултад хариу зөв өгсний дараа асуултанд хариулаагүй өөр хүн рүүбайцааг түлхэнэ. Байцаан бөмбөлгийг авсан хүн хамгийн дээрх хуудсыг авч,асуултыг чангаар уншиж, чадлаараа хариу өгнө.5. Давтлага дүгнэлтийн шинжтэй бүх асуултад хариулах хүртэл ийнүргэлжлүүлнэ.6. Бүх оролцогчдод баяр хүргээд эргэж суудалд нь суулгана.……………………………………………………………………………………………...
  • 34. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 34VII. Ойлголтоо батжуулж, шалгах 10-20 минут1. Оролцогчдоор Сайн дурын ажилтны гарын авлагынх нь Сэдэв 1-ийн“Ойлголтоо батжуулж, шалгах” гэсэн хэсэгт нээлгэх. Энэ бол бичгийн шалгалт бишхарин тэд өөрсдийн өнөөг хүртэл үзсэн материалыг хэрхэн өөрийн болгосонооөөрснөө шалгаж үзэх боломж гэдгийг ойлгуул. Бас дараах зүйлийг ойлгуул:  Энэ бол дүн тавих тест, шалгалт биш.  Буруу хариулчих вий гэж айхтар санаа зовсны хэрэггүй, учир нь хүн бүр хариулж дууссаны дараа зөв хариултыг хэлж өгнө2. Аль болох олон асуултанд хариулахыг хүсэх3. Хүн бүрийг дуустал нь хангалттай хугацаа өг.Сургагч багшид Хэрэв оролцогсдын ихэнх нь бичиг үсэггүй бол асуултыг чанга дуугаарзориулсан санамж уншиж өгөөд, хүмүүсийг амаар хариулуулах, цөөхөн хэдэн хүн бичиг үсэггүй байвал тэдэнд асуулт хариулт хийхэд нь биечлэн ганцаарчилсан байдлаар туслах4. Асуултуудыг гүйлгэж үзэн сайн дурынхны хариултуудыг хэлүүлж тулгахАсуулт/Хариулт: 1. Дайнд шархдагсддад туслах төвийг сахисан нийгэмлэгийгхэн санаачилсанбэ? Хэнри Дьюнант 2. Олон улсын Улаан загалмайн хорооны эрхэм зорилго юу вэ? Олон улсын Улаан загалмайн хорооны эрхэм зорилго бол дайн,дотоодын самууны хөлд хохирогсодын амь нас, нэр төрийг хамгаалах, туслалцааүзүүлэх явдал мөн 3. Олон улсын Улаан загалмайн улаан хавирган сарны хөдөлгөөнбүрэлдэхүүний ямар 3 хэсэгтэй вэ?  Улаан загалмайн Олон улсын хороо  Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны нийгэмлэгүүдийн олон улсын холбоо  Улаан загалмайн ба Улаан хавирган сарны үндэсний нийгэмлэгүүд 4. Олон улсын Улаан загалмайн улаан хавирган сарны хөдөлгөөний гурвансүлд тэмдэг юу вэ? Улаан загалмай Улаан хавирган сар Улаан болор талст 5. Доор дурьдсан зүйлийн аль нь Олон улсын Улаан загалмайн улаан хавиргансарны хөдөлгөөний Үндсэн 7 зарчимд орох вэ?  Хүмүүнлэг энэрэнгүй  Үл ялгаварлах  Төвийг сахих  Ойлгож дэмжих.  Бие даасан байдал  Сайн дурын үйлчилгээ  Тэвчээр.  Нэгдмэл байдал  Нийтлэг чанар.  Их амжилт.……………………………………………………………………………………………...
  • 35. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 35 6. Үндсэн зарчим сайн дурын ажилтны өдөр тутмын ажилд хэрхэн нөлөөлөхвэ? Сайн дурын ажилтан тусламж үзүүлэх болон нутгийн иргэдийн дундухуулга сурталчилгаа хийхдээ яс үнзэс, иргэншил, арьс өнгө, шашин шүтлэг, анги,болон улс төрийн үзэл бодлоор ялгаварлан гадуурхахгүй байвал зохино.5. Оролцогчдыг зөв хариулсанд нь баяр хүргэх.6. Сайн дурын ажилтны гарын авлагын Сэдэв 1-ийг гаргуулах. Сэдэв 1-ийнсуралцах гол зүйлийг ээлжлэн чангаар уншуулах.7. Хүснэгтэд хариулаагүй асуулт үлдсэн эсэхийг шалгах. Сайн дурынхныгтэдгээр асуултад хариулахыг хүсэх. Аливаа үл ойлголцол гарвал тодруулах.8. Сайн дурын ажилтны гарын авлагын Сэдэв 1-д байгаа Модуль 1-ийн бинго/сугалаа/-г гаргаж ирээд эхний эгнээний бүх бүх нүдийг бөглөж /асуултад хариулж/чадах хүмүүсийн гарыг өргүүлэх. Гараа өргөөгүй оролцогсдыг хичээлийн дарааүлдэж асуух лавлах зүйл байвал үлдэж болохыг хэлэх.Сургагч багшид Оролцогсдоос тухайн орны газрын зургийг авч ирж,зориулсан санамж дараачийн хичээл дээр хэрэглэхэд тусламж хүсэж болох юмСэдэв 2Орон нутгийн салбар зөвлөлСургалтын зорилгоЭнэ сэдвийг үзсэнээр сайн дурынхан дараах чадварыг эзэмшинэ. Үүнд:  Өөрийн орны Үндэсний зөвлөл, орон нутаг дахь салбар зөвлөлүүдийн байршлыг газрын зураг дээр зааж чаддаг болох.  Үндэсний зөвлөл, орон нутаг дахь салбар зөвлөлийн ажлыг тодорхойлж чаддаг болох  Тухайн орон нутаг дахь салбар зөвлөлийн нутгийн иргэдийн дунд зохиож буй ажлыг тодорхойлох  Салбар зөвлөлийн дарга, сургагч, удирдах болох хянах албан тушаалтан, сайн дурынхны хаягийн жашсаалт хийх  орон нутаг дахь салбар зөвлөлийн сайн дурын ажилтны ажил үүргийн хуваарийг тогтоох  Нутгийн иргэдийн түнш, бусад сайн дурынхантай холбоо харилцаа тогтоох  Орон нутаг дахь салбар зөвлөлтэй хамтран ажиллагч түнш 3 байгууллагыг нэрлэх  Нутгийн айл өрхүүдэд нутгийн иргэдтэй харилцах арга техникийг хэрхэн ашиглахыг тодорхойлж чаддаг болно.Заавал эзэмших мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл)1. Орон бүрийн засаг төр Үндэсний нийгэмлэгийг төрийн байгууллагад дэмжлэгүзүүлдэг сайн дурын иргэний нийгмийн байгууллага гэж хүлээн зөвшөөрдөг.2. Үндэсний зөвлөл нь улс орон даярх янз бүрийн орон нутгийн салбар зөвлөлөөсбүрдэнэ.3. Орон нутгийн салбар зөвлөл нь гишүүд ба сайн дурын ажилтнуудаас бүрдэнэ.4. Нутгийн иргэдийн хэрэгцээ шаардлага, сонирхлын дагуу орон нутгийн салбарзөвлөл зоххион байгуулалтаа хийнэ.……………………………………………………………………………………………...
  • 36. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 365. Эрүүл мэндийн асуудал тулгамдсан орон нутагт Үндэсний нийгэмлэг болон ороннутгийн салбар зөвлөл орон нутгийн эрүүл мэндийн төвүүд, бусад байгууллагатайхамтран анхны тусламж үзүүлэх тал дээр ажиллана.Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглалОролцож байгаа сайн дурынхны тоо болон аль хир их хэлэлцүүлэг болох зэргээсхамаарч танхимын сургалт болон дадлагын ажил нийлээд энэ сэдвийг үзэхэдойролцоогоор 115-185 минут шаардана. Сэдэв 2. Удиртгал. Үндэсний нийгэмлэг ба салбар зөвлөлүүдийн товч I. 10-20 мин Үндэсний нийгэмлэг танилцуулга Манай Үндэсний Улсын газрын зургийг зурж, Үндэсний нийгэмлэгийн II. 15-25 мин нийгэмлэг байршлыг тодорхойлох. Манай орон нутгийн Орон нутгийн салбар зөвлөлийн туршлагын талаарх III. 20-30 мин салбар зөвлөл хэлэлцүүлэг Заавал эзэмших мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл) ба Модуль IV. Тойм 10-20 мин 1-ийн бинго сугалаа. тойм Нутгийн иргэдийн Манай орон нутгийн салбар зөвлөлтэй танилцах. Салбар V. 60-90 мин дунд хийх ажил зөвлөлийн ажлын талаар нутгийн иргэдтэй ярилцахХэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажил• Үндэсний нийгэмлэгийн орон нутгийн салбар зөвлөлүүдийн байршил бүхийулсын газрын зураг• Үндэсний нийгэмлэгийн зохион байгуулалтын бүтэц, ерөнхийлөгч, ерөнхийнарийн бичгийн дарга зэрэг албан тушаалтны овог нэр, албан тушаал, холбоо бариххаяг гм мэдээлэл• Үндэсний нийгэмлэгийн түүх, холбогдох статистик мэдээлэл• Үндэсний нийгэмлэгийн хаяг, утасны дугаар• Орон нутгийн салбар зөвлөлийн хаяг, утасны дугаар• Орон нутгийн салбар зөвлөлийн ажилтнуудын нэрсийн жагсаалт• Үндэсний нийгэмлэг, орон нутгийн салбар зөвлөлөөс хийж гүйцэтгэсэн ажлынжагсаалт. /Зар сурталчилгааны болон гэгээрүүлэх чиглэлийн компанит ажил гм/• Үндэсний нийгэмлэгтэй хамтран ажиллаж байгаа төрийн болон төрийн бусбайгууллагууд. Боломжтой бол тэдгээр байгууллагаас гаргасан брошур,сурталчилгааны материалаас авч ирвэл сайн.• Нутгийн иргэдэд түшиглэсэн анхны тусламж, эрүүл мэндийн сурталчилгаа,өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх ажил хийдэг засгийн газрын болон төрийн бусбайгууллагын нэрс.• Эргүүлдэг цаасан самбарын цаас 20ш.Сэдвийн хураангуйҮндэсний нийгэмлэг Улаан загалмай, улаан хавирган сарны Үндэсний нийгэмлэг бараг бүх орондбайдаг. Үндэсний нийгэмлэгийг эхлээд тухайн улсын Засгийн газар баталж, дараань Улаан загалмай, улаан хавирган сарны Олон улсын холбооноос Улаан загалмай,улаан хавирган сарны хөдөлгөөний нэгэн хэсэг хэмээн хүлээн зөвшөөрөгддөг. Бүхулс оронд Үндэсний нийгэмлэгүүд тухайн улсын засаг төрийн байгууллагуудыгдэмждэг. Үндэсний нийгэмлэгийг түүний Ерөнхий Чуулган төлөөлнө. Тэр ньтөлөөлөг удирдах зөвлөл, орон нутгийн болон бүсийн удирдах зөвлөл, мөн орон……………………………………………………………………………………………...
  • 37. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 37нутгийн сонгуульт төлөөлөгч нараас бүрдэнэ. Ерөнхий чуулган хөдөлгөөний эрхэмзорилгыг тодорхойлж, Үндэсний нийгэмлэгийг удирдана.Үндэсний нийгэмлэгийг ерөнхийлөгч даргална. Ерөнхий Чуулган бол Үндэснийнийгэмлэгийн удирдах дээд байгууллага мөн. Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, орон тооны ажилтнууд сайн дурынхантайхамтран өдөр тутмын ажлыг хийж гүйцэтгэнэ. Үндэсний нийгэмлэгүүд ороннутгийн мэдлэг, туршлагатай, бас орон нутагт ажиллах боломжтой бөгөөд тусламжхамгийн их шаардлагатай байгаа газар ажиллах зохион байгуулалтын бүтэцтэй юм. Үндэсний нийгэмлэгийн ажил үүргийн хуваарьт зэвсэгт мөргөлдөөн, осолаваар, байгалийн гамшигийн үед хүмүүнлэгийн тусламж үзүүлэх явдал мөн.Түүний сайн дурынхан гамшигийн талбарт хамгийн түрүүнд очиж, орон нутагтбайнгын ажиллагаатай байдаг. Орон нутагтаа амьдран суудаг сайн дурынхан болон орон тооны ажилтнуудхөгжлийн аливаа ажилд идэвхитэй оролцоно. Түүний дотор, эрүүл мэнд болонхаламжийн үйлчилгээ, цус өгөгч донор элсүүлэх ажиллагаа, хүмүүнлэг энэрэнгүйүзлийг түгээн дэлгэрүүлэх үйлсэд хүчин зүтгэнэ.Орон нутгийн салбар зөвлөл Үндэсний нийгэмлэгийн салбар зөвлөл орон тооны ажилтан, гишүүд, сайндурын ажилтнаас бүрдэнэ. Тэд хамтдаа Улаан загалмай, улаан хавирган сарныбусдад туслах үйл ажиллагааг зохион байгуулж, сайн дурынхны ажлыг удирданчиглүүлнэ. Орон нутгийн салбар зөвлөлүүд нутгийн иргэдийн хэрэгцээ, шаардлагаднийцсэн үйл ажиллагааг зохион байгуулна. Цус хандивлагч донор элсүүлэх, анхнытусламжийн пост бий болгох зэрэг ажлыг нутаг орон тус бүрт хийж гүйцэтгэх өдөртутмын өжилд орно. Өөр бусад ажлын хувьд:  Гамшгийн бэлэн байдал  Гамшил ослын үр дагаврыг арилгах ажил  Гамшигт нэрвэгдэгсдийн гэр бүлийнхнийг олж өгөх  Нутгийн иргэдэд түшиглэсэн эрүүл мэндийн сурталчилгаа  Гамшгийн үр дагаврыг арилгах зорилготой сан хөрөнгө ханвид цуглуулах  Анхны тусламжийн сургалт, хүртээх ажиллагаа  Шавар шавхайгаар дамжих хумхаа өвчин  Аюулгүй бэлгийн харилцааг сурталчлах компанит ажилОрон нутагт хийх ажил ба нутгийн иргэдтэй харилцах арга техник ЭМТТНИТҮ-ээг драктикт хэрэгжүүлэх сайн дурын ажилтнуудын нэг голзорилго бол өөрийн гэр орондоо эрүүл аж төрөх ѐсыг нэвтрүүлэх, орчин тойрныхооард иргэдэд сурталчлах явдал мөн. Нутгийн иргэдийн дунд зохиох ажлын зорилго бол сайн дурынхныгөөрсдийн ур чадварыг сайжруулахын зэрэгцээ бас амьдралаас суралцах боломжолгож байдгаараа онцлог юм. Нутгийн иргэдийн үзэл бодол, тэргүүлэх асуудалзэргийн талаар йрилцаж, асуудал шийдэхэд тэднийг оролцуулах байдлааражиллана. Дадлагын хугацаанд сайн дурынхан өөрийн гэсэн нутгийн иргэдийнхэдэн өрх айлыг хариуцаж ажиллана. Нэг сай дурын ажилтан 10-15 өрхөөс бүрдсэнбүлгийг хариуцан ажиллавал зүгээр. Сайн дурынхан хариуцсан айл өрхүүдээрээ ойр ойрхон зочилж, нутгийниргэдтэй харилцах арга техникийг ашиглан гэмтэл, өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх,……………………………………………………………………………………………...
  • 38. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 38эрүүл аж төрөх ѐсыг сурталчлах, зан байдлын нааштай өөрчлөлтийг бий болгох талдээр ажиллана. Модуль 1-д Нутгийн иргэдтэй ажиллах арга технизээс нэгийг үзнэ. Модуль2-т олон нийттэй харилцах урлаг, нутгийн иргэдтэй харилцах арга техникийгхэрхэн ашиглах, мөн тэдний практик туршлага зэргийг хэлэлцүүлнэ. 4-7 дугаармодульд эдгээр арга техникийн практик хэрэглээг үзэж, дадлагын ажил хийнэ.Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглалI I сэдэв. Удиртгал10-20 минутминут1. 2 дугаар сэдвийг танилцуулж, Үндэсний нийгэмлэгийн зохион байгуулалтын бүтэц, үйл ажиллагааг хамрах талаар тайлбарлаж өг.2. Сэдвийн хураангуйг ашиглан танай Үндэсний нийгэмлэг, орон нутаг дахь салбар зөвлөлүүдийн талаар товч танилцуулж, асуулт гарвал хариул.3. Шаардлагатай гэж үзвэл дараах мэдээлийг өг. Үүнд:  Үндэсний нийгэмлэгийн нэр  Үндэсний нийгэмлэг байгуулагдсан огноо  Үндэсний нийгэмлэгийн сайн дурын ажилтны тоо  Үндэсний нийгэмлэгийн хаяг ба утасны дугаар  Ерөнхийлөгч ба ерөнхий нарийн бичгийн даргын нэр, гүйцэтгэх ажил үүрэг 6. Үндэсний нийгэмлэг болон орон нутгийн салбар зөвлөлүүдийн хамтран ажилладаг түнш байгууллага /Эрүүл мэндийн яам, эрүүл мэндийн төвүүд, орон нутгийн лидерүүд гм/, бүлгийн нэрс.II. Манай Үндэсний нийгэмлэг 15-25 минут1. Үндэсний нийгэмлэг болон орон нутгийн салбар зөвлөлүүдийн байршлыгхаруулсан улсын газрын зураг харуул.2. Сайн дурын ажилтны гарын авлагын Сэдэв 2 дээр гаргаж, улсынх нь газрынзургийг багцаагаар гараар зуруулна /эсвэл тэдний авч ирсэн газрын зураг дээражиллуул/. Байршлыг тогтооход оролцогсдыг газрын зурган дээр тэмдэглэл хийлгэ.3. Үндэсний нийгэмлэгийн байршлыг таван хошуугаар орон нутгийн салбарзөвлөлүүдийн байршлыг тойргоор зурж тэмдэглүүлнэ.III. Манай орон нутгийн салбар зөвлөл 20-30 минут1. Оролцогсдоос орон нутгийн салбар зөвлөлтэй, сайн дурын ажилтан, оронтооны ажилтан, эсвэл тэдний ажлын талаар харилцаж байсан эсэхийг нь лавлах2. Оролцогсдоос өөрийн орон нутгийн салбар зөвлөлийн талаар дараахмэдээллийг өгч садах эсэхийг нь асуу. Зөв хариулбал урмын үгээр мялаа. Хэрэвмэдэхгүй байвал тэдэнд зөв хариултыг хэлж өг. Үүнд: Орон нутгийн салбар зөвлөлийн нэр Орон нутгийн салбар зөвлөлийн хаяг, утасны дугаар Орон нутгийн салбар зөвлөлийн удирдлагын нэр, ажил үүргийн талаар Орон нутгийн салбар зөвлөлийн одоо хийж байгаа ажлын талаар Орон нутгийн салбар зөвлөлийн үе үе хийдэг ажлын талаар орон нутгийн салбар зөвлөлүүдийн хамтран ажилладаг түнш байгууллага: эрүүлмэндийн төвүүд, орон нутгийн зэсэг захиргаа, шашны байгууллага, сургууль болоннутгийн иргэний нийгмийн байгуулага гм……………………………………………………………………………………………...
  • 39. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 393. Оролцогсдыг 3 бүлэгт хуваа. Бүлэг бүрээс дараах зүйлийг асуу. Үүнд:Хэлэлцэх сэдэв орон нутгийн салбар зөвлөлүүдийн хамтран ажилладаг түнш байгууллага /Эрүүл мэндийн яам, эрүүл мэндийн төвүүд, орон нутгийн лидерүүд гм/, бүлгийн нэрс яагаад ийм /дээр дурьдсан/ ажил хийдэг вэ? Энэ ажил нь нутгийн иргэдэд хэрэгтэй юу? Тийм бол яагаад? Үгүй бол яагаад? орон нутгийн салбар зөвлөл өөр ямар ажил хийж болох вэ? орон нутгийн салбар зөвлөл өөр ямар байгууллагатай түншлэн ажилладаг вэ?4. 10-15 минут яриа хэлэлцүүлэг хийхэд өг.5. Ангийн анхаарлыг хандуулж, Бүлэг тус бүрээс нэг нэг хүнийг сайн дураарнь гаргаж ирээд тэдний хэлэлцүүлгийн дүнгээр танилцуулга хийлгэ.IV. Тойм 10-20 минутСургагч багшид Ангийн эрчмийг үнэлээд шаардлагатай бол 10 минутзориулсан санамж завсарлуул. Идэвхижүүлэх дасгал хийлгэж болно1. Оролцогчдын тойрог болгон зогсоо.2. Үндэсний нийгэмлэгийн талаар шинээр юу мэдэж авсныг нь асуу. Тойргийналь нэг хэсгээс эхлэн нар зөв тойрон хүн болгоноос хариу ав. Өмнөх хүнтэйадилхан хариу хэлж болохГҮЙг анхааруул.3. Хүн бүр хариулж дууссаны дараа энэ дасгалаа дахин давт. Энэ удаад ороннутгийн салбар зөвлөлийн талаар шинээр юу мэдэж авсныг нь асуу. Одоо нарбуруу тойруулж хариу хэлнэ.4. Хүн бүрийг идэвхитэй оролцсонд нь талархал илэрхийл.5. Сайн дурын ажилтны гарын авлагын Сэдэв 2-ыг гаргуулж, “Заавал эзэмшвэлзохих мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл)”-ийг ээлжлүүлэн санга дуугаар уншуул.Сургагч багшид Цаг хангалттай үлдвэл, “Заавал эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар (түлхүүрзориулсан санамж мэдээлэл)“-ийг оролцогсдоос өөрийн үгээр тайлбарлан хэлүүлж болно. Энэ бол үзсэн материалыг сайн дурынхан аль хир ойлгосныг дүгнэхэд тустай6. Асуултын хайрцганд байгаа асуултуудыг эргээд нэг гүйлгэж хар.Оролцогсдоос тэдэнд хариулж чадах эсэхийг нь асуу. Аливаа буруу зүрүү ойлголтгарвал залруул.7. Сайн дурын ажилтны гарын авлагын Сэдэв 1-ийн 1-р Модулийн бинго/сугалаа/-г гаргуулж, хүснэгтийн эхний эгнээний асуулт /нүдийг тэмдэглэх/-адхариулж чадах эсэхийг нь асуу.8. Хүснэгтийн хоѐр дахь эгнээний асуулт /нүдийг тэмдэглэх/-ад хариулж чадаххүмүүсийн гарыг өргүүл. Хэрэв гараа өргөөгүй хүмүүс гарвал хичээлийн дарааасуух зүйлээ асууж болохыг хэл.V. Нутгийн иргэддийн дунд хийх ажил 60-90 минут1. Сэдвийн хураангуй-аас нутгийн иргэдийн дунд хийх ажил болон, ажлынталбар дээрх дадлагын ажлын зорилго, удирдамжийг нэгтгэн дүгнэ.2. Дадлага хийж, нутгийн иргэдийн дунд зохиох арга хэмжээнд оролцсоноороролцогчид яг юу олж авч, шинээр юу сурч байгаа талаар асуу. Дараах зүйлтэйхолбогдсон хариу гарч ирвэл урмын үгээр мялаа. Үүнд:  Сайн дурынхныг нутгийн иргэдтэй танилцуулж байгаа  Олон улсын Улаан загалмай, улаан хавирган сарны хөдөлгөөний үндсэн 7 зарчмыг нутгийн иргэдэд таниулан ухуулж байгаа.……………………………………………………………………………………………...
  • 40. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 40  Нутгийн иргэдтэй ойртон нягтарч байгаа  Сайн дурынханд өөртөө итгэх итгэлийг нэмэгдүүлж байгаа  Нутгийн иргэдийг татан оролцуулснаар сайн дурынхан болон нутгийнхны хооронд харилцан ойлголцол бий болно.  Нутгийн иргэдийн хэрэгцээ шаардлагыг илүүтэй ойлгодог болно3. Модуль 1-ийн “Нутгийн иргэдтэй харилцах арга техник” гэсэн хэсгийгоролцогсдод танилцуул. Нутгийн иргэдтэй харилцах арга техникийн зорилго, ачхолбогдол зэргийг тайлбарлахдаа Сэдвийн хураангуй-г ашиглаж болно.4. Анхны дадлагын ажлаараа л Нутгийн иргэдтэй харилцах арга техникийгашиглах хэрэгтэй болохыг тайлбарлаж өгнө үү.5. Иргэд, айл өрхөөр явж уулзахад нэг талдаа иргэдэд үзүүлэх зурагтай, арталд нь тэдэнтэй яриа эхлэх асуултууд байгаа, бас тэдэнд хүргэх гэсэн гол санаагтэмдэглэсэн байгааг хэлж өг.6. Нутгийн иргэд, олон нийтэд хүргэх гэсэн гол санааг тоймло. Үүнд:  Олон улсын Улаан загалмай, улаан хавирган сарны хөдөлгөөн аюул осол, гамшиг, өвчин тахал, зэвсэгт мөргөлдөөн бусад хүчирхийллийн үед хүмүүст хамгаалалт, тусламж үзүүлнэ.  Олон улсын Улаан загалмай, улаан хавирган сарны хөдөлгөөний үндсэн 7 зарчим бол, Хүмүүнлэг энэрэнгүй, Үл ялгаварлах, Төвийг сахих, Бие даасан байдал, Сайн дурын үйлчилгээ, Нэгдмэл байдал болон Нийтлэг чанар мөн.  Улаан загалмай, улаан хавирган сар ба улаан болор талст бол хөдөлгөөний сүлд тэмдэг, билэгдэл билээ. Тэдгээрийг хүндлэн дээдлэх ѐстой  Олон улсын Улаан загалмай, улаан хавирган сарны хөдөлгөөн бусдыг хүндлэхийг сурталчилна.  Улаан загалмай, улаан хавирган сарны орон нутгийн салбар зөвлөлүүд орон нутагт иргэдийн хүсэл хэрэгцээнд нийцсэн үйл ажиллагаа явуулна.7. “Нутгийн иргэдтэй харилцах арга техник” хэсгээс зураг аваад ар талд ньбичсэн хүргэх гол санааг уншуул. Нутгийн иргэдтэй харилцах тухайн аргатехникийн талаар юу гэж бодож байгаагий нь оролцогчдоос асуу. Дараах зүйлтэйхолбоотой хариулт гарч ирвэл урам өг. Үүнд:  Нутгийн иргэдийг харилцан ярианд татан оролцуулахад үзүүлэн болох  Өөрсдийгээ нутгийн иргэдтэй танилцуулах  Улаан загалмай, улаан хавирган сарны сайн дурын ажилтан юу хийдгийг тайлбарлах  Улаан загалмай, улаан хавирган сар, улаан болор талст зэрэг сүлд тэмдгийн ач холбогдлыг тайлбарлах8. Модуль 2-т Нутгийн иргэдтэй харилцах шинэ арга техник үзэхийг нь сануул9. Нутгийн иргэдтэй харилцах хамгийн анхны арга техникийг хийж үзүүлэх10. Оролцогчдыг гурав гурваар нь бүлэглэ. Бүлэг тус бүрийг Нутгийн иргэдтэйхарилцах арга техникийг ашиглаж, дараах дүрийг ээлжлэн тоглохыг хүсэх. Үүнд:  Сайн дурын ажилтан  Нутгийн иргэн  Ажиглагч зэрэг болно.11. Тоглолт болгоны дараа ажиглагч юу нь болж байна, юуг нь арай өөрөө хийжболох талаар дүгнэлт хийнэ.12. Нэг бүлгийн 3 хүн гурвуулаа өөр өөр дүр тоглоход хангалттай хугацаа өг.Сургагч багшид Тоглолтын үеэр анги дундуур явж, ажигла. Санаа оноо, шаардлагатай болзориулсан санамж зөвлөмж өг13. Оролцогчдоос энэ дасгалаас шинээр юу мэдэж ойлгож авсныг нь асуу.……………………………………………………………………………………………...
  • 41. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 4114. Нутгийн иргэдтэй хийх ажлын жагсаалтыг гарга. Тэр дотроос оролцогчдынхийх сонирхолтой байгаа нэг юм уу хэдэн ажлыг өөрсдөөр нь сонгуул.Нутгийн иргэдийн дунд зохиохоор Санал болгосон ажил  Танай орон нутагт ажилладаг сайн дурын бусад байгуулагыг нэрлэ  Танай орон нутагт өөр сайн дурынхан юу хийж байгааг судалж мэд  Танай орон нутагт Улаан загалмай, улаан хавирган сарны ямар ямар хөтөлбөр одоо хэрэгжиж байгааг судалж мэд  Улаан загалмай, улаан хавирган сарны сайн дурын ажилтнуудад тусалж дэмжих нөлөө бүхий ямар хүмүүс танай нутагт байгааг судалж мэд  Улаан загалмай, улаан хавирган сарны хөдөлгөөний талаар гэрийнхэндээ Нутгийн иргэдтэй харилцах сурсан арга техникийг ашиглан ярилцаж үз  Өөрийн нутгийн иргэд болон нөлөө бүхий улсад Улаан загалмай, улаан хавирган сарны хөдөлгөөний сүлд тэмдгийн зургийн үзүүлэн Нутгийн иргэдтэй харилцах сурсан арга техникийг ашиглан ярилцаж үз. Тэднээс энэ юу байж болох тухай асуу. Эдгээр сүлд тэмдгийг хэрхэн ашиглаж болох талаар жишээ таттаж сонирхуул.  Орон нутгийн салбар зөвлөл дээр оч. Ажилтан юм уу гишүүнд өөрийгээ танилцуул. Дараах зүйлийг түүнээс асуу. Үүнд: a. Орон нутгийн зөвлөл ямар ажлыг тогтмол хийдэг b.Амжилттай болсон ямар ямар ажил байна c. Ямар ажилд туслалцаа хэрэгтэй байгаа, түүнийгээ хаанаас авах d.Түүний ажил үүргийн хуваарь /юу хийдэг/ юу болох e. Тухайн салбар зөвлөл өөр ямар байгууллага бүлэгтэй хамтран ажилладаг f. Олон нийтийн янз бүрийн байгууллагууд хэрхэн хамтран ажилладаг i.Өөрийн нутгийнхантайгаа яриад үз. Орон нутгийн салбар зөвлөл хаана байдгийг тэднээс асуу. Мэдэхгүй байвал хэлж өг. Орон нутгийн салбар зөвлөл юу хийдгийг тэднээс асуу. Мэдэхгүй байвал орон нутгийн салбар зөвлөлийн зарим ажлын талаар хэлж өг. j. нутгийнхнаасаа бас орон нутгийн салбар зөвлөл өөр юу хийвэл зүгээр болох тухай асуу.15. Ангидаа ирээд хийсэн ажлынхаа дүнг хэлэлцэхэд бэлтгэж ирэхийг даалга.16. Дараагийн хичээл хэзээ болох талаар тохир. Юу юу авч ирэхийг нь хэлж өг.17. Нутгийн иргэдтэй уулзахдаа тавих асуултын жагсаалт гаргахад ньоролцогчдод тусла.18. Сайн дурын ажилтнуудыг Нутгийн иргэдтэй уулзахад нь уулзалт дээр ньбайлцаж, гаардлага гарвал удирдамж зөвлөгөө газар дээр нь өгөх.19. Оролцогчдыг сурсан мэдсэн зүйлээ гэр орныхондоо ярьж өгөхийг дэмжихСэдэв 3ЭМТТНИТҮ практик ажиллагааХичээлийн зорилгоЭнэ сэдвийг үзсэнээр сайн дурынхан дараах мэдлэг чадварыг эзэмшинэ. Үүнд: Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх /ЭМТТНИТҮ/ боломжит практик ажиллагааг нэрлэх……………………………………………………………………………………………...
  • 42. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 42 Өөрийн орон нутагт хийгэдх нутгийн иргэдэд түшиглэн анхны тусламж үзүүлэх практик ажиллагааг тайлбарлах Амьдралын загварын зургаан хэрэгцээг нэрлэх Амьдралын загварын 6 хэрэгцээ өөр хоорондоо хэрхэн уялдахыг тайлбарлахЗаавал эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл)1. Нутгийн иргэд гэж нэг нутаг оронд суудаг, нэгэн соѐл заншилтай, нэг нөөцийгхамтран ашигладаг, мөн төрлийн эрсдэлд өртөх эрсдэлтэй бүлэг хүмүүсийг хэлнэ.2. Үндэсний нийгэмлэг болон орон нутгийн салбар зөвлөлийн сайн дурынажилтнууд нутгийн иргэдэд өвчин тахал, гэмтэлд нэрвэгдэх аюул эрсдлийгбууруулж, тэдний олон нийтийн эрүүл мэндийн хэрэгцээ шаардлага болонгамшигийн эсрэг тэмцэх арга барилд сургана.3. Сайн дурын ажилтнууд нутгийн иргэдийг дараах ажилд татан оролцуулна. Үүнд:  өвчин тахлаас урьдчилан сэргийлэх  эрүүл аж төрөх ѐсонд сургах  халдварт өвчинтэй тэмцэх  ус болон эрүүл ахуй  анхны тусламж  гамшигт бэлтгэлтэй байх  гамшгийн үр дагаврыг арилгах4.Амьдралын загвар нь хүмүүс амьд явахын тулд зайлшгүй шаардлагатай 6зүйлийн өөр хоорондын яулдаа холбоог тодорхойлно. Үүнд:  орон байр  эрүүл мэнд  цэвэр ус, эрүүл ахуй  хоол хүнс, тэжээл  ажил буюу амьдралын эх үүсвэр  аюулгүй амьдрах баталгаа 7. Амьдралын загварын энэ 6 хэсэг өөр хоорондоо холбоотой бөгөөд нэг нэгнээсээ хамаарч байдаг юм.Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглалОролцож байгаа сайн дурынхны тоо болон аль хир их хэлэлцүүлэг болох зэргээсхамаарч танхимын сургалт болон дадлагын ажил нийлээд энэ сэдвийг үзэхэдойролцоогоор 140-180 минут шаардана. I. Нутгийн иргэдийн дунд зохиох Нутгийн иргэдийн дунд хэрхэн ажилласан 50-60 мин арга хэмжээ тухай хэлэлцүүлэг II. ЭМТТНИТҮ практик ажиллагаа Харилцан яриа бүхий илтгэл 15-20 минIII. Амьдралын загварын хэрэгцээ Харилцан дүр тоглох, кэйс-тодорхой 50-60 мин шаардлага жишээ дээрх шинжилгээIV. Ойлголтоо шалгах Өөрийгээ үнэлэх 10-20 мин V. Тойм Өнөөг хүртэл үзсэн материалаа хэлэлцэх 10-20 минХэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажил• Сэдвийн хураангуйгаас амьдралын загварын шаардлагыг дүрсэлсэн зураг• 6 хуудас цаас аваад ширхэг бүрийг нь амьдралын загварын 6 бүрэлдэхүүн хэсгээргарчиг өгөх. Бүтээлч байж, зураг зурах, сэтгүүлээс зураг хайчилж нааж болно• 50 метр урт уяа юм уу олсыг тус бүр 3 метрийн урттай 15 хэсэг болгон хуваах……………………………………………………………………………………………...
  • 43. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 43• Цаасны хавчаар юм уу кноп 6 ширхэг /оролцогчдийн хувцсанд хадах/Сэдвийн хураангуйНутгийн иргэдНутгийн иргэд гэж нэг нутаг орон, нэг тосгон эсвэл ойр орчим амьдран суудагбүлэг хүмүүсийг хэлнэ. Нэг нутгийнхан буюу нутгийн иргэд нэгэн төрлийн /өвчинтахал, улс төрийн болон эдийн засгийн асуудал, байгулийн гамшиг зэрэг/ эрсдэлдөртөмтгий байдаг.Анхны тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх /АТНИТҮ/ практик АТНИТҮ практик ажиллагаа бол Улаан загалмай, улаан хавирган сарнысайн дурын ажилтнуудад нутгийн иргэдийн эрүүл мэнд, анхны тусламж, гамшгийнбэлтгэл болон тэмцэх зэрэг ажлынх нь бүхий л салбарыг хамарсан нутгийн иргэдэдсуурилсан олон талын ерөнхий арга хандлага мөн. ТТНИТҮ практик ажиллагаанытөлөвлөлт нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн тулгамдсан асуудлыг шийдэхэдзориулагдсан болно. ТТНИТҮ практик ажиллагааны цөм нь нутгийн иргэдийн оролцоо мөн.Чухамхүү нутгийн иргэдийн оролцоо л тэднийг болон тэдний гэр бүлийг өөрсдийнаюулгүй байдал, эрүүл мэндээ эзэн болж, хариуцлагатай ханддаг болоход ньжинхэнэ түлхүүр болж өгөх юм. ТТНИТҮ ажиллагааг амжилттай хэрэгжүүлэхэдорон нутгийн салбар зөвлөлийн ажилтан, албан хаагчид болон тухайн орон нутагтнутгийн иргэдийн эрүүлл мэндийг сахин хамгаалахад үйлсэд хамтран ажиллажбайгаа түнш байгууллагууд хамтран туслаж дэмжинэ. Улаан загалмай, улаан хавирган сарны Үндэсний нийгэмлэгүүдийн зорилгобол нутгийн иргэдийн өвчин гэмтэлд өртөмтгий байдал, эрсдлийг бууруулах,улмаар тэднийг олон нийтийг хамарсан эрүүл мэндийн хямралт байдал гарахадбэлтгэлтэй байлгах, тэмцэх аргад сургах явдал мөн. Улаан загалмай, улаанхавирган сарны нийгэмлэг байгаа газраа хүмүүсийн, ялангуяа хамгийн эрсдэлбүхий газар эрүүл мэнддээ хандах хандлага эерэгээр өөрчлөгдөн сайжрахад онцгойчухал үүрэг гүйцэтгэж байгаа билээ. Улаан загалмай, улаан хавирган сарны сайндурын ажилтнуудыг ажиллаж амьдарч буй тухайн орон нутгаас нь элсүүлэхбодлого баримтлана. Амьдран сууж буй нутаг орноо сайн мэдэх учир эрүүл ажтөрөх ѐсыг сурталчлах, гамшигийн үр дагававартай тэмцэх, нутгийн иргэдийг нийторон нутгийн эрүүл мэндийг ерөнхийд нь сайжруулах ажилд татан оролцуулах талдээр хамаг сайн байршилтай байдаг.Амьдралын хэрэгцээний загварын шаардлага Хүн амьд явахын тулд 6 үндсэн суурь хэрэгцээгээ хангах учиртай гэжамьдралын хэрэгцээний загвар үздэг. Үүнд: 1. орон сууц 2. эрүүл мэнд 3. цэвэр ус, эрүүл ахуй 4. хоол хүнс ба тэжээл 5. ажил, амьдралын хэрэгцээ (амьжиргаа)-гээ хангах эх үүсвэр 6. аюулгүй байдлын мэдрэмж Хэрэгцээ болгон өөр хоорондоо нягт холбоотой, нэг нэгнээсээ харилцанхамааралтай. Жишээ нь эрүүл мэнд гэхэд л хоол тэжээл, хүмүүсийн сууж буй оронсууц, цэвэр усны хангамж, эрүүл ахуйн нөхцөл байдлаас хамаарна. Амьжиргааны……………………………………………………………………………………………...
  • 44. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 44эх үүсвэртэй байх эсэх нь бас тухайн хүний эрүүл мэндийн үйлчилгээндхамрагдахад нөлөөлөх талтай. Амьралын энэ 6 суурь хэрэгцээний нэг ба түүнээс дээш тоонд нь орон нутгийнсалбар зөвлөл болон сайн дурын ажилтнуудын АТНИТҮ практик ажил тодорхойнөлөө үзүүлнэ. Тусламжийн болон боловсролын ажиллагааг орон нутагт хэрэгжүүлэхдээ сайндурын ажилтнууд нутгийн иргэдийн энэ олон талт хэрэгцээ шаардлагыг мэдэжбайх нь чухал. Жишээ нь, суулгах өвчнөөс урьдчилан сэргийлэхийн тулд хоолхүнсний бүтээгдэхүүнийг хэрхэн цэвэрлэж, боловсруулах, мөн цэвэр ус болонэрүүл ахуйн шаардлагыг хэрхэн хангаж амьдрахыг зааж сургах хэрэгтэй болно. Хумхаа мэтийн халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх ажил орны тор хэрэглэх,гэр орныг бүхэлд нь шавьжны хор цацах зэргээр хамгаалагдана. Гамшгийн үрдагавартай тэмцэх ажлын хүрээнд сайн дурынхан амьдралын суурь 6 хэрэгцээндгамшиг хэрхэн нөлөөлдөггийг мэдэж байх ѐстой. Жишээ нь, газар хөдлөлт, үерусны гамшиг орон байрыг сүйтгэж, хоол хүнс, амны усны эх үүсвэрийг үгүйболгож, тухайн орон нутгийн иргэдийн эрүүл мэнд амьжиргаанд ноцтой нөлөөлөхэрсдлийг бий болгоно.Өөрийн нутгийн иргэдийн суурь хэрэгцээг хангахад хаана, хэрхэн хувь нэмэроруулж болохыг тодорхойлох үнэлгээ хийхэд нь энэ Модуль 3-ын амьдралынхэрэгцээний загвар сайн дурын ажилтнуудад туслана. Эрүүл мэнд Амьжиргаа Амьдралын хэрэгцээ Аюулгүй байдал Ус ба эрүүл ахуй Хүнс тэжээл Орон сууцСургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглалI. Нутгийн ирдэдийн хийсэн ажлын дүнгийн хэлэлцүүлэг 50-60 минут1. Сайн дурынхныг ангидаа эргэн ирсэнд нь талархаан угтаж, нутгийн иргэдтэй хийх анхны уулзалт, ажлаа дуусгасанд нь баяр хүргэх2. Нутгийн иргэдтэй ажилласан сэтгэгдлийг нь хэдэн минут ярилцуул.3. Оролцогсдыг 3 бүлэгт хувааж, дараах асуултыг тавьж, хариултыг сонс. Үүнд:  Та юу сурж мэдэж авсан?  Нутгийн иргэдтэй ажилласан энэ анхны туршлага чинь танд сайн дурын ажилтны хувьд гүйцэтгэх үүргээ тодорхойлоход тань яаж нөлөөлөв?……………………………………………………………………………………………...
  • 45. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 45  Нутгийн иргэдтэй харилцах арга техникийг ашиглан гэрийнхэнтэйгээ хэрхэн ажилласан туршлагаасаа хуваалцана уу?  Нутгийн иргэдтэй ажиллахын хялбар тал нь юу байв?  Нутгийн иргэдтэй ажиллахын бэрхшээлтэй тал нь юу байв?  Дараагийн удаа та юун дээр өөрөөр хандах вэ?  Энэ ажил туршлага таны өөрийн хандлага, санаа бодолд ямар нэг өөрчлөлт оруулав уу?4. 15-20 хэхэлцүүлсний дараа оролцогсдын анхаарлыг өөртөө хандуул. Бүлэг тус бүрээс нэг нэг хүн гаргаж ирээд хэлэлцүүлгийн дүнд гарч ирсэн нийтлэг зүйлийн талаар товч танилцуулга хийлгэ.Сургагч багшид Бүлэг тус бүрт нэг сурвалжлагч /жишээ нь ах дүү хамгийнзориулсан санамж олуулаа нэг хүнийг ч юм уу сонгоод/ томилж болох юм5. Орон нутгийн салбар зөвлөлийн талаарх дараах асуултанд хариулт өгч,бүлгүүдээр хэлэлцүүл. Хэлэлцэх сэдэв  Орон нутгийн салбар зөвлөлийн тогтмол хийдэг ажлууд юм вэ?  Салбар зөвлөлийн ямар ажилд нь туслалцаа хэрэгтэй байдаг вэ?  Орон нутгийн салбар зөвлөл өөр ямар бүлгүүдтэй ажилладаг вэ?  Олон нийтийн янз бүрийн байгууллагууд хэрхэн хамтран ажиллапаг вэ?  Нутгийн иргэд орон нутгийн салбар зөвлөлийн ажлыг юу гэж үнэлдэг вэ?  Орон нутгийн салбар зөвлөлд туслах сайн дурын ажилтны хувьд та өөрийн гүйцэтгэх үүргийг юу гэж бодож байна вэ?Сургагч багшид Та танхим дундуур явж, бүлгүүдийн хэлэлцүүлгийг сонсож нийтлэгзориулсан санамж зүйлийг тэмдэглэж авч болно. Хангалттай хугацаа өг6. 10-15 минут өгөөд нэг нэг төлөөлөгчөөр нь бүлгийн хэлэлцүүлгийн явцадгарч ирсэн хариултуудын тойм хийлгэ. Тойм хийсэн хүн бүрт талархал илэрхийл.7. Хариулаагүй асуулт тус бүрээр нийтийн хэлэлцүүлэг хийлгэ.II. АТНИТҮ практик ажиллагаа 15-20 минут1. “Нутгийн иргэд” гэсэн ойлголт юу болохыг тайлбарлуул. Дараах зүйлтэйхолбогдсон хариу гарч ирвэл урам өгч сайшаа. Үүнд:  Нэгэн нутаг дэвсгэр дээр амьдран суудаг хүмүүс  Нэгэн соѐл заншил, аж төрөх ѐс болон нэгдсэн нөөцийг ажигладаг хүмүүс  Нэгэн төрлийн өвчин тахал, улс төрийн болон эзийн засгийн нийтлэг асуудалтай, гамшигт хамт нэрвэгдэх эрсдэлтэй2. “Нутгийн иргэдийн сургалт” гэсэн ойлголт юу болохыг тайлбарлуул. Хариулт дараах зүйлийг багтааж болох юм. Үүнд:  Нутгийн иргэдийн туршлагаас ургаж гарсан  Нутгийн иргэдийг бүхэлд нь хамарсан  Айл өрх, нутгийн иргэдийг тодорхой арга хэмжээ авх зэргээр идэхижүүлнэ  Олон нийтийн байгуулагуудын удирлага, гишүүдтэй хамтран ажиллах  Нутгийн иргэдийн өвөрмөц хэрэгцээг хангахаар уян хатан байхаар бодолцож төлөвлөсөн байх3. Сэдвийн хураангуй-аас мэдээлэл авч, АТНИТҮ практик ажиллагааны талаартовч илтгэ. Шаардлага хэрэгцээнд нь тааруулаад дараах мэдээллийг хуваалц. Үүнд:……………………………………………………………………………………………...
  • 46. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 46  Нутгийн иргэдэд түшиглэсэн эрүүл мэндийн болон анхны тусламж үзүүлэх /АТНИТҮ/ практик ажиллагааны зорилго бол Улаан загалмай, улаан хавирган сарны хөдөлгөөний сайн дурын ажилтны ур чадварыг хөгжүүлэхийн зэрэгцээ нутгийн иргэдийг бүхэлд нь дор дурьдсан ажиллагаанд дайчлан оролцуулах явдал мөн. Үүнд: 1.өвчин тахлаас урьдчилан сэргийлэх 2.эрүүл аж төрөх ѐсыг сурталчлах 3.халдварт өвчинтэй тэмцэх 4.ус ба эрүүл ахуй 5.анхны тусламж 6.гамшгийн бэлэн байдал 7.гамшгийн үр дагавартай тэмцэх зэрэг болно.  Нутгийн иргэдийн эрүүл мэнд, аюулгүй байдлыг сахин хамгаалах үүднээс АТНИТҮ практик ажиллагаа нутгийн иргэдийн хандлага дадал зуршлыг өөрчлөхийг хөхиүлэн дэмжинэ.  АТНИТҮ практик ажиллагаа нь АТНИТҮ сайн дурын ажилтны нутгийн иргэдийнхээ дунд явуулдаг үйл ажиллагааг голчилно.  АТНИТҮ практик ажиллагааг төлөвлөхдөө нутгийн нийт иргэдийн хамгийн тэргүүн зэргийн шаардлага хэрэгцээг уян хатан тусгаыг зорино.  Модуль 3-ыг судлах явцдаа оролцогчид нутгийн иргэдийнхээ эрүүл мэндийн болон гамшигт бэлтгэлтэй байхтай холбогдсон нэн тэргүүний таван хэрэгцээг тодорхойлох дасгал хийнэ.III. Амьдралын хэрэгцээний загварын шаардлага 50-60 минут1. “Амьдрахын тулд хүн бүрт юу хэрэгтэй вэ?” гэсэн асуултыг оролцогчдоос асуу. Дараах зүйлтэй холбогдсон хариулт гарч ирвэл урам өгч сайшаа. Үүнд:  Хүнс ба тэжээл  Орон сууц  Эрүүл мэнд  Цэвэр ус ба эрүүл ахуй  Ажил буюу амьжиргааны эх үүсвэртэй байх  Аюулгүй байдлын баталгааСургагч багшид Зөв хариулт олоход нь туслах чиглэл өгч болох юм.зориулсан санамж2. Ангиас 6 хүнийг сайн дураар нь гарган ирж дүр тоглуул.3. Гаргаж ирсэн хүн бүрт амьдралын суурь хэрэгцээ тус бүрээр гарчигласан 6цаасыг нэг нэгээр нь тарааж өг. Тэрхүү цаасыг бусдад харагдахаар зүүгээр хатгахюм уу хавчаараар энгэрт нь зүүлгэ.4. “Хүнс тэжээл” гэсэн бичиг нэргэтээ зүүсэн эхний оролцогчийг ангийн голдирж зогсохыг урь. Ангиас хоол, хүнс яагаад хүний амьд явах суурь хэрэгцээ болохталаар асуу. Дараахь зүйлтэй холбоо бүхий хариулт гарвал урам өгөөрэй. Үүнд:  Хүний бие эрч хүчтэй, эрүүл байхад хоол хүнс чухал  Гэр бүлийн ба нутгийн иргэдийн харилцаанд хоол хүнс хувь нэмэр оруулна.  Хоол хүнс аюулгүй байдлын мэдрэмжид чухал нөлөөтэй5. “Орон сууц” гэсэн энгэрийн зүүлттэй оролцогчийг ангийн голд авч иржзогсоо. Түүнд 3 метрийн урттай уяанаасаа нэгийг өг.6. Орон сууц хүний амьд явах үнэдсэн хэрэгцээнд яагаад орж байгааг нь асуу.Дараах зүйлтэй холбогдсон хариулт гарч ирвэл урмын үгээр тэтгэ. Үүнд:……………………………………………………………………………………………...
  • 47. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 47  Орон сууц хүйтэн сэрүүн цаг агаар болон аюултай ан амьтнаас хамгаална.  Орон сууц хүнд аюулгүй байдал болон хувийн эрх чөлөөг хангаж өгдөг.7. “Эрүүл мэнд” гэсэн энгэрийн зүүлттэй гурав дахь оролцогчийг ангийн голдавч ирж зогсоо. Түүнд 3 метрийн урттай уяанаасаа хоѐрыг өг.8. Эрүүл мэнд хүний амьд явах үндсэн хэрэгцээнд яагаад орж байгааг нь асуу.Дараах зүйлтэй холбогдсон хариулт гарч ирвэл урмын үгээр тэтгэ. Үүнд: Бид эрүүл саруул байж гэмээн амьдралын өдөр тутмын ажлаа мажуулна. Эрүүл хүн бусдад тусалж чадна Эрүүл хүн нийгэмд тустай үйл хийж чадна. 9. “Ус ба эрүүл ахуй” гэсэн энгэрийн зүүлттэй оролцогчийг ангийн голд авчирж зогсоо. Түүнд 3 метрийн урттай уяанаасаа гурван ширхэгийг өг.10. Цэвэр ус, эрүүл ахуй хүний амьд явах үндсэн хэрэгцээнд яагаад орж байгаагнь асуу. Дараах зүйлтэй холбогдсон хариулт гарч ирвэл урмын үгээр тэтгэ. Үүнд:  Цэвэр ус, эрүүл ахуй биднийг халдварт өвчнөөс хамгаална.  Ус биднийг угааж, арчих, ариун цэвэр сахихад хэрэгтэй  Цэвэр ус бидний эрүүл мэндэд чухал  Ус газар тариалан, ургац услахад хэрэгтэй11. “Амьжиргаа” гэсэн энгэрийн зүүлттэй оролцогчийг ангийн голд авч иржзогсоо. Түүнд 3 метрийн урттай уяанаасаа дөрвөн ширхэгийг өг.12. Ажил буюу амьжиргааны эх үүсвэр хүний амьд явах үндсэн хэрэгцээндяагаад орж байгааг нь асуу. Дараах зүйлтэй холбогдсон хариулт гарч ирвэл урмынүгээр тэтгэ. Үүнд:  Ажилтай байж хүн хоолны мөнгөтэй, орон байртай байх ба эрүүл мэндийн үйлчилгээ худалдан авч чадна.  Ажилтай хүн цаашид боловсрон хөгжих дэвших нөхцөл бүрдэнэ.  Ажил амьдралтай байж хүн нийгэмд эзлэх байр суурьтай, түүндээ сэтгэл хангалуун байна.13. “Аюулгүй байдал” гэсэн энгэрийн зүүлттэй оролцогчийг ангийн голд авчирж зогсоо. Түүнд 3 метрийн урттай уяанаасаа таван ширхэгийг өг.14. Аюулгүй байдал хүний амьд явах үндсэн хэрэгцээнд яагаад орж байгааг ньасуу. Дараах зүйлтэй холбогдсон хариулт гарч ирвэл урмын үгээр тэтгэ. Үүнд:  Аюулгүйн мэдрэмж нутгийн иргэдийн дунд харилцан итгэлцлэлийг бэхжүүлнэ.  Аюулгүйн мэдрэмж хүний өөрөө өөртөө итгэх итгэлийг бий болгож өгнө.15. Зургаан оролцогч зургуулаа ангийн голд гарсны дараа тэднийг дор зурсанамьдралын хэрэгцээний диаграм зургын хэлбэрт орж жагсаана уу.16. Оролцогчдоос 3-метрийн урт уяануудынхаа үзүүрийг нийлүүлж бариад, хүнболгоныг бусадтай нь холбо. Тэднээс уянуудынхаа үзүүрийг алдчихалгүй сайнбариад зогсыг хүснэ үү.17. Одоо амьдралын “загвар”-т оролцогч тус бүрээр тус тусын дүрийг тоглуулнагэж хэл. Дүр тоглох дараах зохиомжийг чанга дуугар уншиж өг. “Саяхан танайнутагт үер болсон. Барилга байшин сүйдэж, тариалан усанд автаж, ургац алдав.Тээвэр харилцаа зогсож, амны ус мэтийн ахуйн хэрэглээний зүйл үгүй боллоо.”……………………………………………………………………………………………...
  • 48. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 48 Эрүүл мэнд Амьжиргаа Амьдралын хэрэгцээ Аюулгүй байдал Ус ба эрүүл ахуй Хүнс тэжээл Орон сууцЭнэ диаграм зургийг Сайн дурын ажилтны гарын авлагын Сэдэв 3-аас харж болно.18. Амьдралын хэрэгцээний аль хэсэг нь нөлөөлөлд өртөх, тус бүр ньбусдынхаа нөлөөнд хэрхэн холбогдох, ямар учир шалтгаанаар гэх асуудлаарангийн дунд эргэцүүлсэн хэлэлцүүлэг хийлгэх. Дараах зүйлстэй холбогдсонхариулт гарч ирвэл урмын үгээр мялаа. Үүнд:  Амьдралын 6 хэрэгцээний аль ч өртөж болзошгүй  Орн байр сүйдсэнээс хоргодох газаргүй болох  Ургац алдсанаас болон хүнсний болон бусад нөөцийн тээвэр тасалдсанаас хоол хүнсний асуудал хүндрэх  Амны ус бохирдож болно.  Бизнессийн байгууллагууд дампуурч, тариалан эрхлэх боломжгүй болбол ажилгүйдэл бодит үзэгдэл болох магадлалтай  Хоол ундгүй, орох оронгүй болсон хүмүүс өөрсдийгээ аюулгүй амгалан тайван байж үл чадна.  Эцсийн дүндээ, усны эх үүсвэр бохирдсон, хоол тэжээлийн хомсдол, сэтгэл санааны дарамт хүмүүсийн эрүүл мэндэд сөрөгөөр нөлөөлөх болно.19. Амьдралын хэрэгцээ бүрийг дурьдсаны дараа самбарт гарч ирсэн хүмүүсийгсуулга. Ангийн бусад хүмүүсийг амьдралын хэрэгцээний загварын бусад гишүүдболон уянуудын хувьд юу болохыг асуу. Нэг холбоо нөгөөдөө хэрхэн нөлөөлөх талдээр гол анхаарал хандуулахыг цохон тэмдэглэ.20. Самбарт гарч дүр тоглосон 6 оролцогчид баяр хүргээд суудалд нь суулга.21. Оролцогчдыг гурван жижиг бүлэгт хуваа. Дараах зохиолыг чанга дуугааруншиж өгнө үү. Хумхаа / malaria / өвчнөөс урьдчилан сэргийлэн болон тэмцэхтэйхолбогдсон компанит ажилд оролцохыг орон нутгийн эрүүл мэндийн газраасАТНИТХ сайн дурын аилтнуудаас хүссэн байна. Энэ компанит ажил дараахажиллагаанаас бүрдэнэ. Үүнд:  Орны ариутгасан тор өрхүүдэд тарааж өгөх, түүнийг хэрхэн зөв зүүж тогтоох талаар зааж сургах  Айл өрхүүдэд ялангуяа жирэмсэн эмэгтэй болон хүүхдүүдийг ийм тортой оронд унтахын чухал ач холбогдлыг ухуулан таниулах  Нутгийн иргэдэд malaria өвчний шинж тэмдэг юу юу болох, бас хаанаас эмнэлгийн тусламж авч болох талаар хэлж өгөх22. Бүлгүүдээр дараах зүйлийг хэлэлцүүлэх.……………………………………………………………………………………………...
  • 49. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 49 Хэлэлцэх сэдэв. Амьдралын загварын аль хэрэгцээнд энэ компанит ажил нөлөөлж байна? Яагаад?. Нутгийн иргэдийн хувьд амьдралын хэрэгцээг тэтгэн дэмжихэд АТНУТХ сайндурын ажилтны гүйцэтгэх үүрэг юу вэ?23. 10-15 минут хэлэлцүүл.24. Оролцогсдын анхаарал хандуулахыг хүсээд бүлэг тус бүрээс нэг хүнийгсайн дураар нь гаргаж ирээд бүлэг тус бүрийн хэлэлцүүлгийн дүнгийн талаарярилцуул.25. Илтгэгч тус бүрийг хэхэлцүүлгийн дүнгийн талаар ярьж өгсөнд нь талархалилэрхийл.Сургагч багшид Ангийн эрчмийг үнэл. Шаардлагатай бол 10 минут засварлуулзориулсан санамжIV. Ойлголтоо шалгаж, батжуул 10-20 минут1. Сайн дурын ажилтны гарын авлагын Сэдэв 3-ын “Өөрийнхөө ойлголтыгшалга” гэсэн хэсгийг гаргаж ирэхийг оролцогчдоос хүснэ үү. Энэ бол өнөөг хүртэлүзсэн материалыг хэрхэн өөрийн болгосныг өөрөө үнэлэх явдал гэдгийг тайлбарла.Энэ бол өөрийн хүрсэн түвшнээ өөрөө үнэлэх дасгал гэдгийг нь сайн ойлгуул.2. Бүх асуултанд хариулах оролдлого хийхийг тэднээс хүс.3. Сайн дурынхныг хариултуудаа ярьж хэлж өгөхийг хүс.Хариулт, түлхүүр1. АТНИТХ сайн дурын ажилтнууд өөрсдийн нутгийн иргэдтэй дор дурьдсансалбараас алинд нь ажилладаг вэ? (зөв хариултыг дугуйл) Өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх Эрүүл аж төрөх ѐсыг сурталчлах Халдварт өвчинтэй тэмцэх Цэвэр ус ба эрүүл ахуй Анхны тусламж Гамшигт бэлтгэлтэй байх Гамшигийн үр дагавартай тэмцэх.2. Амьдралын хэрэгцээний загварын бүрэлдэхүүний зургаан хэсэгт дараахзүйлээс аль нь ордог вэ? (зөв хариултыг дугуйл) Орон сууц. Эрүүл мэнд.Tээвэр. Цэвэр ус ба эрүүл ахуй. Хүнс тэжээл.Хувцас хунар. Ажил буюу амьжиргааны ямар нэг эх үүсвэртэй байхХарилцаа холбоо. Аюулгүй байдлын мэдрэмж.Цаг агаар сайхан байх.4. Зөв хариулт өгсөн оролцогчдыг урмын үгээр магтаж сайшаах хэрэгтэй.5. Сайн дурын ажилтны гарын авлагын Сэдэв 3-ын Заавал эзэмшвэл зохихмэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл)-ийг нэг эргэн харахыг санал болго.6. Сайн дурын ажилтны гарын авлагын Сэдэв 1-т байгаа Модуль 1-ийн бингосугалааг дахин нэг гаргаж үзүүл. Хүснэгтийн гуравдугаар эгнээг тэр чигт нь бөглөж/бүх асуултанд хариулж/ чадах хүмүүсийн гарыг өргүүл. Гараа өргөөгүй хүн гарвал……………………………………………………………………………………………...
  • 50. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 50асуух юм байвал хичээлийн дараа та үлдээд хариулж өгч болох юм гэдгийгсануулна уу.V. Тойм 15-20 минут1. Оролцогчдыг хос хосоор нь хувааж, дараах зүйлийг хэлэлцүүл. Үүнд:.Орон нутгийн салбар зөвлөлийн үйл ажиллагаа дараах зүйлд яаж нэмэр болдог вэ?  өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх  эрүүл аж төрөх ѐсыг сурталчлах  халдварт өвчинтэй тэмцэх  ус ба эрүүлахуй  анхны тусламж  гамшигт бэлэн байх  гамшигийн үр дагавартай тэмцэх.Орон нутгий салбар зөвлөл амьдралын суурь хэрэгцээний алиныг нь хамардаг вэ?. АТНИТХ сайн дурын ажилтны хувьд та орон нутгий салбар зөвлөлийн ажилболон өөрийн нутгийн иргэдийн амьдралын хэрэгцээг хангахад ямар хувь нэмэроруулж чадах вэ?2. Хос хосоороо хэлэцэхэд нь хангалттай хугацаа өгөөд дараа нь нэгийг ньсайн дураар нь гаргаж ирээд нийт ангид хандан хариултыг нь танилцуулахыгтэднээс хүснэ.3. Асуултын хайрганд энэ сэдвийн хүрээнд ямар нэг асуулт байсан бол түүнднь хариул. Асуулт гарч ирвэл оролцогсдод хандан хариулж чадах хүн байгааэсэхийг асууна. Ямар нэгэн буруу ойлголт байвал залруул.Сургагч багшид Энэ удаад хариулж чадахгүй асулт гарвал, эсхүл дараа дараагийн хүчээлзориулсан санамж дээр хариулбал зүгээр тийм асуулт гарвал асуултыг хайрцганд нь буцааж хийгээд энэ асуултад дараа хариулна, жаахан тэвчээртэй байхыг хүснэ үү.4. Дараагийн хичээл хүртэл цаг өгөхийг хүс.5. Оролцогчдоос гэрийнхэнтэйгээ ярилцлага хийснээр юу мэдэж авсан, юусурсан болохыг нь асуу.Сэдэв 4Сайн дурын ажилСургалтын зорилгоЭнэ сэдвийг үзсэнээр дараах мэдлэг чадварыг эзмшинэ. Үүнд:  “Сайн дурын ажил хийх” гэдгийг тодорхойлох  Сайн дурын ажилтан байна гэж юу болохыг тайлбарлаж чаддаг болох  Сайн дурын ажилтны таван үүргийг тодорхойлох  Сайн дурын ажилтанд байх ѐстой зан чанар, хандлагыг тодолрхойлох  Сайн дурын ажилтны эрхийг жагсаах  Сайн дурын ажилтан болох хувийн хоѐр шалтгаан дурьдахЗаавал эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл)1. Олон улсын Улаан загалмай, улаан хавирган сарын хөдөлгөөний сайн дурын ажилтан байна гэдэг нь:……………………………………………………………………………………………...
  • 51. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 51  Сайн дурын үндсэн дээр, материаллаг болон санхүүгийн аливаа ашгийн төлөө бус, эсвэл гадны нийгэм-эдийн засгийн болон улс төрийн аливаа дарамтан дор бус  Эрсдэлд өртөмтгий хүмүүс, нутгийн иргэдэд туслах зорилготой  Үндэсний нийгэмлэгийн хүлээн зөвшөөрөгдсөн төлөөлөгчдийн зохион байгуулалт удирдлаган дор ажиоахыг хэлнэ.2. Сайн дурын ажилтнаас дараах зүйлийг шаардана. Үүнд:  Үндсэн зармуудыг баримтлах  Улаан загалмай, улаан хавирган сар болон улаан болор талст зэрэг сүлд тэмдгийг хүндлэн дээдэлж зориулалт ѐсоор ашиглах  Үндэсний нийгэмлэгтэй тохиролцсон ѐсоор аюул гамшгийн үед бэлэн байх  Орон нутгийн янз бүрийн иргэдтэй ажиллах  Эрсдэлд өртөмтгий хүмүүст туслах  Эрүүл аж төрөх ѐсыг нутгийн иргэдэд ухуулан сурталчлах үүрэгтэй.3. Сайн дурын ажилтнууд эрх эдэлж, үүрэг хүлээнэ.Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглал Оролцож байгаа сайн дурынхны тоо болон аль хир их хэлэлцүүлэг болохзэргээс хамаарч танхимын сургалт дадлагын болон сонгож авсан ажил нийлээд энэсэдвийг үзэхэд ойролцоогоор 210-290 минут шаардана. I. Яагаад сайн дурын ажилтан? Сэдэв1-ийн хэлэлцүүлгийн дүнг эргэцүүлэх 20-30 мин II. Сайн дурын ажилтны хувьд Жижиг бүлгээр дараах асуултанд ээлжлэн хариулуулах. миний гүйцэтгэх үүрэг Үүнд: -сайн дурын ажилтан гэж хэн бэ? 15-25 мин -сайн дурын ажилтны чанар -сайн дурын ажилтны гүйцэтгэх үүрэг, роль -сайн дурын ажилтан юунаас зайлсхийх ѐстой вэ? III. Модуль 1-ийн тойм Сэдэв 1-ээс “Би юу сурахыг хүсч байна?” гэсэн асуулт хариултын дүнг үзэх. Тойрог болж зогсоод Модуль 1-ийн 15-20 мин бинго-г дүгнэж дуусгах IV. Зорилгоо тодорхойлох Сайн дурын ажилтан болохтой холбогдуулан өөрийн гэсэн 20-30 мин хувийн шинжтэй 2 зорилгыг тодорхойл V. Нутгийн иргэдийн дунд хийх Гэрийнхэнтэйгээ сайн дурын ажлын талаар ярилц ажил 60-90 мин VI. Хавсралт. Сонгон хийх дасгал. Сайн дурын ажилтнууд одоо хаана байгаа болоод, юу Цаг хугацааны загварт амьдрах өөрчлөхийг хүсэж байгаагаа тодорхойлох 35-45 мин төсөөллийн танилцуулгаХэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажил• Сэдэв 1-ийг үзэж байхад бөглөсөн “Яагаад сайн дурын ажилтан гэж?” болон “Биюу сурахыг хүсч байна?” гэсэн гарчигтай эргэдэг цаасан самбар• Өнгө өнгийн маркер үзэг• Дээрх цаасан самбарыг хананд наах буюу кнопоор хадах• Дараах гарчигтай 4 ширхэг цаасан самбар бэлтгэх. Үүнд: 1. Сайн дурын ажилтан гэж хэн бэ? 2. Сайн дурын ажилтны чанар 3. Сайн дурын ажилтны гүйцэтгэх үүрэг ба хүлээх үүрэг хариуцлага 4. Сайн дурын ажилтан юунаас зайлсхийх ѐстой вэ?• октагон (зөв найман талт буюу наймалжин) хэлбэртэй том цаас буюу самбар бэлд(Сэдвийн хураангуйг үзнэ үү).……………………………………………………………………………………………...
  • 52. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 52• дээрх самбарыг ханад наах, хадах эсвэл шалан дээр суурилуулах суур гмхэрэгслийг бэлдэх• туршлагатай идэвхижүүлэгчид зориулсан сонгоны дасгал. Цаг хугацаанызагварын дараах хэсгээр гарчигласан 6 том цаасны хуудас бэлтгэх. Үүнд: 1. Итгэл үнэмшил ба үнэт зүйлс. Танд юу чухал вэ Та юунд итгэдэг вэ? 2. Өөрийгээ тодорхойлох. Сайн дурын ажилтан болохын хувьд та хэн бэ? 3. Чадвар. Та одоо ямар ур чадвартай вэ? Сайн дурын ажилтан болохын тулд та ямар ур чадвараа хөгжүүлэх ѐстой вэ?– Орчин. Сайн дурын ажилтны хувьд та өөрийнхээ нутгийн иргэдийн тусын тулдюу хиймээр байна вэ?– Зан байдал. Таны одоогийн зан байдал юу вэ? Ямар зан төлөв эзэмшихийг та хүсчбайна вэ?-Зорилго. Улаан загалмай, улаан хавирган сарны сайн дурын ажилтны хувьд таюунд хүрэхийг зорьж байна вэ?Сэдвийн хураангуйОлон улсын Улаан загалмай, улаан хавирган сарны хөдөлгөөнОлон улсын Улаан загалмай, улаан хавирган сарны хөдөлгөөн 97 сая орчим гишүүнболон сайн дурын ажилтантай.Улаан загалмай, улаан хавирган сарны гишүүн гэдэг бол Үндэсний нийгэмлэгийнүндсэн хууль дүрмийг албан ѐсоор хүлээн зөвшөөрч, удирдах зөвлөлийнгишүүдийг сонгох, сонгогдох эрх бүхий хүнийг хэлнэ. Улаан загалмай, улаанхавирган сарны сайн дурын ажилтан өөрийн Үндэсний нийгэмлэгийн гишүүн байжч болно, үгүй ч байж болно.Сайн дурын ажилтан байх. Ихэнх улсад сайн дурын ажил хийх талаар тогтсон уламжлалт ойлголтбайдаг. Сайн дурын ажилд юуг хамруулах, түүний зохион байгуулалт ямар байхгэдэг нь тухайн орны эдийн засгийн байдлаас, хүн амын боловсролын түвшин,ажлын туршлага зэргээс хамаарна. Улаан загалмай, улаан хавирган сарны нийгэмлэгүүдийн Олон улсын холбооөөрийнхөө 1999 онд баталсан сайн дурын ажлын талаарх бодлогодоо сайн дурынажлын талаарх тодорхойлолтыг баталсан билээ. Олон улсын Улаан загалмай, улаан хавирган сарны хөдөлгөөнд сайн дурынажил хийнэ гэдэг бол:  Сайн дурын ажил хийх хүний өөрийн эрх дураар, материаллаг болон санхүүгийн аливаа ашгийн төлөө бус бөгөөд нийгэм-эдийн засаг эсвэл улс төрийн аливаа дарамтаас гадуур байх  Олон улсын Улаан загалмай, улаан хавирган сарны хөдөлгөөний үндсэн зарчмыг дагуу эрсдэлд өртсбн хүмүүс болон тэдний нутгийн иргэдийн тусын тулд зориулагдсан  Олон улсын Улаан загалмай, улаан хавирган сарны Үндэсний нийгэмлэгийн албан ѐсны төлөөлөгчийн удирдлаган дор зохион байгуулагдсан байна……………………………………………………………………………………………...
  • 53. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 53Улаан загалмай, улаан хавирган сарнысайн дурын ажилтны гүйцэтгэх үүрэг Улаан загалмай, улаан хавирган сарын сайн дурын ажилтнууд орон нутгийнтүвшинд эрсдэлд өртөмтгий хүмүүст тусладаг. Багийн ахлагчийн удирдлаган дорнутгийн иргэдийн хэрэгцээнээс хамаарч төрөл бүрийн тодорхой ажил үүрэг хийжгүйцэтгэнэ. Жишээ нь, анхны тусламж, гамшгаас урьдчилан сэргийлэх,тусламжийн шууд утас ажиллуулах, хүнсний хуваарилалт, гамшигт бэлтгэлтэйбайх, хандив цуглуулах болон өндөр настнуудыг эргэж тойрох зэрэг ажлыг бүгдийгнь сайн дурын ажилтнаар гүйцэтгүүлж болно.  Сайн дурын ажилтан өөрийн хүсэл тэмүүлэл, чин сэтгэлээр хийдэг ажил бөгөөд материаллаг болон санхүүгийн аливаа ашиг харалгүй, эсвэл гадын дарамтан дор хийдэг зүйл биш  Сайн дурын ажилтан ямар нэг ашиг эсвэл шан харамж харалгүй ажил үүргээ гүйцэтгэнэ.  Сайн дурын ажилтан бол нутгийн ард иргэддээ тустай ажил хийж байгаа хэмээн сэтгэл өөдрөг явдаг улс.  Улаан загалмай, улаан хавирган сарын Үндэсний нийгэмлэгийн албан ѐсны төлөөлөгч сайн дурын ажилнуудыг удирдан зохион байгуулж ажиллана.  Сайн дурын ажилтан тухайн орон нутагтаа сууж, нутгийн иргэдийнхээ дунд ажиллаж амьдардаг.  Сайн дурын ажилтан сайн дурынхаа ажлыг тогтмол буюу үе үе хийж болно.  Сайн дурын ажилтан тухайн нутгийн иргэдийнхээ эрүүл мэндийн тулгамдсан асуудлыг сайн мэддэг.  Эрүүл мэнд болон өвчинд хандах тухайн нутгийн иргэдийн уламжлалт хандлага, ѐс заншлыг сайн мэдэх учиртай  Сайн дурын ажилтан бүгдэд тэгш хандаж, арьс өнгө, яс үндэс, хүйс эсвэл нийгэмд эзлэх байр сууриар нь ялгаварлан гадуурхалгүй ажиллана.  Сайн дурын ажилтан хүмүүс янз бүр байх ба халамж тусламжийн өөр өөр хэлбэрийг шаардаж байдгийг хүлээн зөвшөөрөх ѐстой  Сайн дурын ажилтан хүмүүсийг ойлгож энэрэнгүй хандах учиртайСайн дурын ажилтны хүлээх үүрэг  Сайн дурын ажилтан Хөдөлгөөний төлөөлөх ба тухайн нутаг оронд байгаа бусад хүмүүсийн эрүүл мэндийн үйлчилгээний хэрэгцээнд өөрийн сурч мэдсэн мэдлэг боловсролоо дайчлан ажиглана  Сайн дурын ажилтан бүгдэд тэгш хандаж, арьс өнгө, яс үндэс, хүйс, улс төрийн болон сүсэг бишрэл эсвэл нийгэмд эзлэх байр сууриар нь ялгаварлан гадуурхалгүй ажиллана.  Аливаа гамшигь зэвсэгт мөргөлдөөн тохиолдсон үед сайн дурын ажилтан үүрэг хүлээхэд бэлэн байх ѐстой  Орон нутагт ядуу болон эрсдэлд өртөмтгий хүмүүс туслах үүрэгтэй  Улаан загалмай, улсаан хавирган сарны тухай ямар ч асуудлаар өөрийн шадар удирдагч буюу багийн ахлагчаас асууж лавлаж, удирдамж чиглэл авч байх үүрэгтэй  Дараах байдлаар сайн дурын ажилтан өөрийн орон нутагтаа үлгэр дууриал болох үүрэгтэй. Үүнд: – хувь хүмүүсийг хүндлэх – тусламж хүртэгсдийн нууцыг хадгалах……………………………………………………………………………………………...
  • 54. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 54 – харилцан ойлголцлыг хөхиүлэн дэмжих – үйлчилгээний дээд стандартаар ажиллахаар тэмүүлж үүрэг гүйцэтгэнэ – Бусдын хэрэгцээг хангах үүднээс тэвчээр зориг төгс, хүмүүнлэг байдлаар хандана – Эрүүл аж төрөх ѐс, зан байдлыг дээдэлж, нутаг орондоо сурталчилна.  Сайн дурын ажилтан дараах чиглэлээр нутгийн иргэдийн мэдлэг мэдээллийн түвшинг дээшлүүлэх тал дээр анхаарч ажиллана. Үүнд: – түгээмэл өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх – орон нутагт чухам хаанаас эмнэлгийн үйлчилгээ авч болохыг мэдүүлэх – эрүүл мэндийнхээ төлөө өөрсдөө бас хариуцлага хүлээдэг болохыг нутгийн иргэдэд ойлгуулах – Бусдад, ялангуяа хүүхдүүдэд эрүүл аж төрөх ѐс, анхны тусламж үзүүлэх тухайд зааж сургах байдлаар тэдэнд туслана Сайн дурын ажилтан дараах чиглэлээр дэмжлэг үзүүлж, холбогдож байна.Үүнд: – Үйл ажиллагааныхаа талаар гадар удирдагч, багийн ахлагч болон орон нутгийн зөвлөлд тайлагнаж байх учиртай – Бусад сайн дурын ажилтнуудтай хамтран ажиллах – Өөрийн мэдлэг чадварыг байнга дээшлүүлж байх – Нийгэм-сэтгэлзүйн үндсэн дэмжлэг үзүүлж байх – Орон нутгийн эрүүл мэнд болон төрийн байгууллагын удирдагч болон гишүүдтэй хамтран ажиллах – Орон нутгийн эрүүл мэндийн хороотой хамтран ажиллахУлаан загалмай, улаан хавиргансарны сайн дурын ажилтнаас хүлээх хүлээлт  Олон улсын Улаан загалмай, улаан хавирган сарны хөдөлгөөний Үндсэндолоон зарчимын хүрээнд ажил үүргээ явуулж, тэдгээрийг түгээн дэлгэрүүлнэ.  Сүлд тэмдгийг хэрэглэх заавар дүрмийг ягштал биелүүлж, тэдгээрийг зориулалт бусаар ашиглахаас урьдчилан сэргийлэх  Чанарын хамгийн өндөр стандартын түвшинд ажиллах, ажиллахаар тэмүүлэх үүрэгтэй  Үндэсний нийгэмлэгийн сайн дурын ажилтны ѐс зүйн дүрэм ба/эсвэлУлаан загалмай, улаан хавирган сарны нийгэмлэгүүдийн Олон улсын холбооны ѐсзүйн дүрэм, Сайн дурын ажиллагааны үндсэнд гарын үсэг зурж, тэднийг сахижмөрдөх  Үндэсний нийгэмлэгтэй тохиролцсоны дагуу яаралтай асуудал /гамшиг,зэвсэгт мөргөлдөөн/ гарсан үед өөрийн мэдлэг чадварыг ашиглан ажиллах үүрэгхүлээнэ.  Үр ашиг хүртэгчдийн хэрэгцээ шаардлагад үндэслэн тэдэнд өөртөө тусламж үзүүлэх болон идэвхитэй сайн дурын ажил хийх чадавхийг бэхжүүлэх  Мэдээллийн нууцыг хадгалах  Орон нутагтаа нэр нөлөө бүхий байх  Гамшиг осол тохиолдсон зэрэг шаардлагатай үед илүү цагаар сай дураар ажиллах хүсэл тэмүүлэлтэй байх  Эрүүл мэнд, аюулгүй байдлын шалтгаанаар хангалттай амралт авах зэрэг болно.……………………………………………………………………………………………...
  • 55. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ) ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 55 Сайн дурын ажилтны эзэмшсэн байх ѐстой чанар  Халамжтай  Анхаарал, энэрэл дүүрэн  Хүнийг сайн сонсож чаддаг  Тэвчээртэй  Сайн санаатай байх  Эерэг сэтгэлгээтэй  Урам зориг төгс  Үлгэр жишээ үзүүлэх  Асуудал шийдэгч байх  Бүх хүмүүстэй харьцах чадвартай байх  Хүчирхийлэгч биш байх Сайн дурын ажилтан дараах эрхийг эдлэнэ. Үүнд:  Үндэсний нийгэмлэгийн гишүүн байх  Зохих сургалтанд хамрагдсан, хувь хүний хувьд блэтгэгдсэн байх  Тавьсан зорилт, гүйцэтгэх үүргийг хүлээн зөвшөөрөх  Тодорхой зорилт, ажил үүргийг гүйцэтгэхэд шаардлагатай тоног төхөөрөмжтэй байх  Даатгал  Ойр зуурын зардлын нөхөн төлбөр авах, бас шан харамж авах  Сайн дурын ажлын үндэс, болон Ёсзүйн дүрмийн хүрээнд аливаа зорилт, ажил үүргийг хүлээн авах эсхүл хүлээн авахаас татгалзах  Үндэсний нийгэмлэгийн үйл ажиллагааны талаар мэдээллээр хангагдах Сайн дурын дараах зүйлээс зайлхийх учиртай. Үүнд: Үндэсний нийгэмлэгийн нөөцийг зөвшөөрөлгүй ашиглах Үндэсний нийгэмлэгийн нөөц, эд хөрөнгийг зориулалт бусаар ашиглах, шамшигдуулах  Улаан загалмай, улаан хавирган сарны байр суурийг өөрийн бувийн эрх ашигт эрхлэх Сайн дурын ажилтныхаа статусыг ашиглан өөрийн болон гуравдахь этгээдийн ашгийн төлөө хувийн гүйлгээ, борлуулалт хийх. Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглал 4. Яагаад сайн дурын ажилтан? 20-30 минут1. Сэдэв 4-ийг нээж үг хэлэх. Сургалтын зорилго, агуулгын тойм хийх2. Сэдэв 1-ийг үзэж байхад бэлтгэсэн “Яагаад сайн дурын ажилтан?” гарчигтай цаасан самбарыг гаргаж ирэн хариултуудыг гүйлгэж харах3. Оролцогсдоос тэдний хариулт өөрчлөндсөн эсэхийг асууж, хэрэв тийм бол яагаад, үгүй бол яагаад гэсэн асуулт тавь.4. Хэсэг хугацаанд эргэцүүлсэн хэлэцүүлэг хийлгэ. Сэдэв 1, 2, 3-ыг үзэж дуусганы дараа одоо оролцогсдод сайн дурын ажилтан болох нэмэлт учир шалтгаан гарч ирсэн эхэсийг лавла. Нөгөө цаасан самбар дээрээ хариултыг нэмж бич 5. Нутгийн иргэд яавал сайн дурын ажилтан болох бол гэж оролцогсдоос асуу. Нөгөө цаасан самбар дээрээ хариултыг нэмж бич6. Нутгийн иргэд яавал сайн дурын ажилтан болохыг үл хэсэх бол гэж ……………………………………………………………………………………………...
  • 56. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 56оролцогсдоос асуу. Саад бэрхшээлийг хэрхэн гэтлэн давж болох тал дээрэргэцүүлсэн хэлэлцүүлэг өрнүүл.II. АТНУТҮ практикийн сайн дурын ажилтны хувьд миний гүйцэтгэх үүрэг 60-75 минут1. Оролцогсдыг дөрвөн бүлэгт хуваа2. Бүлэг тус бүрт дараах байдлаар гарчигласан цаасан самбар тарааж өг. Үүнд: а. Сайн дурын ажилтан гэж хэн бэ? b. Сайн дурын ажилтны шинж чанар c. Сайн дурын ажилтны гүйцэтгэх үүрэг хариуцлага d. Сайн дурын ажилтан юунаас зайлсхийж явах ѐстой вэ?3. Бүлэг тус бүрийг өрөөний дөрвөн буланд цуглуулан байршуул.4. Бүлэг тус бүрийг асуудлыг 10 минут хэлэлцүүлээд, хүрсэн үр дүнг нь цаасансамбарт бичүүл.5. 10 минутын дараа алгаа ташиж хүмүүсийн анхаарлыг татаад одоо бичиждуусгаад, бүлгүүдийг нар зөв тойрч дараагийн цаасанд самбар байршсанд буландочуул. Тэд түрүүчийн бүлгийн бичсэн зүйлийг уншаад, өөрсдийн бодсон санасаннэмэх зүйл байвал бичнэ.6. Дахин 10 минут болоод бүлгүүдийг дахин байр сэлгүүлэх ба ийнхүүүргэлжлүүлсээр бүх дөрвөн бүлгээр бүх дөрвөн цаасан самбарт өөрсдийн саналхариуг тэмдэглүүлнэ.7. Оролцогсдыг өрөөгөөр тойрч яваад бусад бүлгүүдийн бичсэн зүйлийгунших бололцоо олго.8. Цаасан самбарт бичсэн зүйлсийн тойм хийж, ойлгомжгүй зүйл байвал тодруул.9. “Сайн дурын ажилтан гэж хэн бэ?” гэсэн гарчигтай цаасан самбар дээрбичсэн зүйлийн тойм хий. Сэдвийн хураангуй-аас санаа оноо шаардлагатай бол ав.10. “Сайн дурын ажилтны шинж чанар” гэсэн гарчигтай цаасан самбар дээрбичсэн зүйлийн тойм хий. Сэдвийн хураангуй-аас санаа оноо шаардлагатай бол ав.11. “Сайн дурын ажилтны гүйцэтгэх үүрэг, хариуцлага” гэсэн гарчигтай цаасансамбар дээр бичсэн зүйлийн тойм хий. Сэдвийн хураангуй-аас нэмэлт санаа оноошаардлагатай бол ав.12. “Сайн дурын ажилтан юунаас зайлсийж явах ѐстой вэ?” гэсэн гарчигтайцаасан самбар дээр бичсэн зүйлийн тойм хий. Сэдвийн хураангуй-аас нэмэлт санааоноо шаардлагатай бол ав.13. Улаан загалмай, улаан хавирган сарны Сайн дурын ажилтны эдлэх эрхийгнэгтгэн дүгнэ.14. Сайн дурын ажилтны гарын авлагын Сэдэв 4-ийг эргэн харж, Сайн дурынажилтны эдлэх эрхийг чанга дуугаар уншиж өг. Анги тэр чигээрээ ухагдахуунойлголт тус бүрийг батжуулах үүднээс богино хэмжээний хэлэлцүүлэг хийлгэ.Сургагч багшид Ангийн эрчмийг үнэлж шаардлагатай бол 10 минут завсарлуул.зориулсан санамжIII. Модуль 1-ийн тойм 15-20 минут1. Сэдэв 1-ийг үзэж байх үед бөглөсөн “Би юу сурахыг хүсч байна?” гэсэнцаасан самбарыг гаргаж ирээд түүн дээр бичсэн хариултын эргэж нэг үз.2. Оролцогсдыг нэг нэгээр нь самбарын өмнө гаргаж, Модуль 1-ийг үзэждуусгаснаар сурж мэдсэн гэж үзэж байгаа зүйлийг нь тэмдэглүүл.3. Модуль 1-ийг үзэж дуусгаснаар өөр юу нэмж сурж мэдэх сонирхолтойбайгааг нь асууж лавла. Түүнийг нь цаасан самбартаа тэмдэглэж үлдээ.……………………………………………………………………………………………...
  • 57. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 574. Асуултын хайрцаг дотор ямар нэг байгаа эсэхийг шалга. Байвал гаргажирээд ангийн дундаас тэдгээрт хариулах хүн байгаа эсэхийг асуу. Аливаа буруудутуу ойлголт байвал засаж залруул.5. Сайн дурын ажилтны гарын авлагын Модуль 1 бинго, Сэдэв 1-ийг гаргуул6. Оролцогчдоос хүснэгтэн дэх бүх нүдийг бөглөж /бүх асуултанд хариулж/чадах улсын гарыг өргүүл. Гараа өргөөгүй хүмүүсийг ажиглаж ав. Тэднээс альасуултад хариулж чадахгүй байгааг нь лавла. Тэдгээр асуултанд нь ангиас сайндураараа хариулж чадах хүн байвал гаргаж ирүүлээд хариулуул.7. Бүх оролцлгчдыг суудлаас нь босгоод тойрог болгон зогсоо. Модуль 1-ийнбингл сугалааны асуулт бүрийг санамаргүй дарааллаар уншуул. Тойргоор явжхүмүүсээс тэр асуултанд хариулахыг хүсэх. Хэрэв сайн дураараа гарч ирсэн хүнхариулж чадахгүй, эсвэл дутуу хариулбал нэмж гүйцээх хүн сайн дураараа гарчирвэл сайн гэдгийг ойлгуул. Сайн дурын ажилтны өдөр тутмын Олон улсын улаан загалмай болон Улаан загалмай, улаан хавирган ажилдаа мөрдлөгө болгох Олон улсын улаан хавирган сарны хөдөлгөөний сар болон улаан болор талст улаан загалмай, улаан хавирган сарны бүрэлдэхүүний 3 хэсгийг зэрэг сүлд тэмдгийн дохистой хөдөлгөөний Үндсэн долоон зарчмыг тодорхойл хэрэглээг тодорхойл нэрлэж, тодорхойлолт өгөх Манай нутгийн салбар Үндэсний нийгмэлэгийн манай Салбар зөвлөлийн удирлагаас хоѐр зөвлөлийн байнга хийдэг болон орон нутаг дахь салбар хаана хүнийг нэрлэж, тэдний ажил үүргийг нутгийн иргэдтэй хийдэг 3 байдгийг мэднэ тодорхойлж нэрлэх ажлыг нэрлэ Амьдралын суурь 6 хэрэгцээг "Нутгийн иргэд" гэсэн ойлголтын АТНИТХ практик ажиллагаа гэж юу нэрлэж, тэд өөр хоорондын тодорхойлолтыг хэл болохыг тодорхойл уялдаа холбоог тайлбарла Улаан загалмай болон улаан Сайн дурын ажил хийнэ гэж юу Сайн дурын ажилтны эдлэх хавирган сарны сайн дурын болохыг тодорхойл эрх гэж юу болохыг мэдэх ажилтны үүргээс гурвыг нэрлэ.8. Оролцогчдод баяр хүргээд суудалд нь суулга.IV. Зорилгоо тодорхойлох 20-30 минут1. Зорилгын тухай авч хэлэлцэх үед зорилгоо тодорхойлно гэдэг бол зантөлөвөө өөрчлөхийг хүсэж байгаа хувь хүмүүст туслах нэгэн арга болохыг ойлгуул.Сайн дурын ажилтнууд нутгийн иргэдийг эрүүл аж төрөх ѐсонд заан сургаж,тэднийг эрүүл мэнддээ тустай эрүүл зан төлөвийг эзэмших, бас өөрсдийнхээ болоннутгийнхныхаа эрүүл мэндэд анхаарал халамжтай ханддаг болгох нь чухал.Нутгийн иргэддээ биеэр үлгэрлэх үүднээс сайн дурын ажилтнууд өөрснөө тодорхойзорилго тавьж өөртэйгээ ажиллаж эхлэнэ.2. Зорилго тодорхойлох ажлын тойм:  Хүн бүр сайн дурын ажилтын байхын хувьд өөрийн гэсэн 2 зорилго тодорхойлон гаргаж ирнэ.  Зорилгыг маш тодорхой томьѐолно, Жишээ нь долоо хоногт хэдэн цаг сайн дурын ажилд зориулах гм  Зорилго нь хүрэх боломжтой байх ѐстой. Сайн дурынхан хэзээ бөгөөд яаж өөрийн тавьсан зорилгодоо хүрсэнээ мэдэж байх ѐстой.  Нутгийн иргэд эсвэл гэрийнхнээс хэн хэн таны тавьсан зорилгодоо хүрэхэд чинь туслах хүмүүсийг нэрсийг жагсаасан байвал зүгээр. Жишээ нь, гэр бүлийн гишүүн болон хамт ажилладаг хүмүүсээс хэн нь таныг сайн дурын ажлаа хийж явах үед орлох зэрэг асуудалд хариу өгөх шаардлагатай.……………………………………………………………………………………………...
  • 58. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 583. Сайн дурын ажилтны гарынх нь авлагад өөрсдийн зорилгыг нь бичүүл.Сургагч багшид Хэрэв бичиг үсэг мэдэхгүй бол өөрийн зорилгоо ярилцах нэг хүн олжзориулсан санамж авахыг зөвлө4. Оролцогчдын анги дотроос хоѐр хүн сонгож аваад зорилгоо хуваалцажярилцуул. Тэдгээрийг нэг нэгнийхээ зорилгод хүрэхэд нь дэмжиж туслалцанхамтран ажиллахыг санал болго.5. Зан байдлын эерэг өөрчлөлт хийхийн тулд модуль болгоны эцэст өөрийнзорилго эргэн нэг харж байх нь чухал. Сургалтын туршид зарим зорилгыг хасч,заримыг нэмж, нэмэлт өөрчлөлт оруулж болох юм.6. Оролцогчдод зорилго бичсэн цаасаа өөрсдийн Сайн дурын ажилтны гарынавлага дотроохадгалж байхыг зөвлө.7. Сайн дурын ажилтныхаа гарын авлагыг гаргаж ирээд Сэдэв 4-ийн “Заавалэзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл)” гэдэг хэсгийн тойм хийлгэ.V. Нутгийн иргэдийн дунд хийх ажил 60-90 минут1. Нутгийн иргэдийн дунд зохиох ажлын жагсаалтыг авч үз. Сайн дурынхнаастэдний хийх сонирхолтой хоѐр ажлыг сонгож авахыг хүс. Нутгийн иргэдийн дунд зохиох ажил:  Нутгийн иргэнээс дараах зүйлийг асуу: a. Сайн дурын ажил хийнэ гэж юу гэсэн үг вэ? b. Улаан загалмай, улаан хавирган сарны сайн дурын ажилтан өөрийн нутгийн иргэдэд хэрхэн туслаж чадах вэ? с. Нутгийн иргэд сайн дурын ажилтан болгоход ямар сэдэл хэрэгтэй вэ? d. Нутгийн иргэдийг сайн дурын ажилтан болгохгүй байх ямар хүчинзүйл, сэдэл байж болох вэ? Эдгээр саад бэрхшээлийг хэрхэн гэтлэн давах вэ?  Сайн дурын ажилтан байх нь юу болохыг нутгийн иргэдэд тайлбарла  Сайн дурын ажилтан болохын хувьд өөрийн зорилгоо тайлбарла.2. Сайн дурын ажилтнуудаас дараагийн хичээл дээр үйл ажиллагааболгоныхоо дүнг хэлэлцэх бэлтгэлтэй ирэхийг сануул.3. Модуль 2-т нутгийн иргэдэд голлон түшиглэнэ гэдгийг тайлбарла.4. Дараагийн хичээлийн цагийг асууж тохир. Дараа ирэхэд оролцогчдыннутгийн иргэдийн дунд хийсэн ажлын дүнг авч хэлэлцэнэ гэдгийг анхааруул.5. Нутгийн иргэдтэй ажиллахад шаардлагатай асуултын жагсаалт бэлдэхэд нь тусла6. Яг талбар дээр гараад ажиллахад нь уулзалтад нь очиж, шаардлагатайудирдамж зөвлөмжийг газар дээр нь өгөхөд бэлтгэлтэй байна.7. Сайн дурынханд юу сурч мэдсэнээ гэр бүлийнхэнтэйгээ хуваалцахыгурамшуул.ХавсралтТуршлагатай идэхижүүлэгч нарт зориулсан сайн дурын ажиллагааЦаг хугацааны загвараар амьдрахын танилцуулга 35-45 минутЦаг хугацааны загварт амьдрахын гол давуу тал нь асуудлыг дараах 6 талаас ньхаруулах чадвар эзэмшүүлдэгт байгаа юм. Үүнд: . Онцгой үйл явдал эсвэл арга хэмжээний тухайн газар орны байгаль орчиндүзүүлэх нөлөөлөл……………………………………………………………………………………………...
  • 59. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 59 . Хүмүүсийн үйл хөдлөл, чадвар . Онцгой үйл явдал эсвэл арга хэмжээ болох үеийн хүмүүсийн итгэл үнэмшил ба үнэт зүйлс . Онцгой үйл явдал, арга хэмжээний үед хүмүүсийн зан байдал яаж илэрдэг . Оролцож байгаа хүмүүсийн зорилго Зорилт Улаан загалмай, улаан хавирган сарны сайн Ур чадвар дурын ажилтан болсноор та юунд хүрэхийг Та одоо ямар ур чадвартай вэ? зорьж байна Ирээдүйг яаж төсөөлж байна? Өөрчлөлт хэзээ Итгэл үнэмшил, үнэт зүйлс Таныг өөрчлөгдөѐ гэж гарсныг та яаж мэдэх вэ? Таньд юу чухал вэ? Та юунд хүсэхэд юу хүргэсэн гэж итгэдэг вэ? бодож байна? Өөрийгээ тодорхойлох Сайн дурын ажилтантай Өнгөрсөн ямархуу зэрэгцүүлэхэд та одоо хэн бэ? харагдаж байна вэ? Орчин Зан төлөв Сайн дурын ажилтны хувьд та Таны одоогийн зан төлөв юу вэ? нутаг орондоо юу хийж өгөхийг Ямар зан төлөийн чанарыг та хүсэж байна вэ? шинээр эзэмшихийг хүсэж байна вэ?1. Цаг хугацаанд амьдрах загварыг бүрэлдэхүүн хэсэг тус бүрийг нь шаландээр тавьж үзүүл.2. Оролцогсдыг суудлаас нь босгож загварын тойруулан зогсоо.3. Оролцогсдын одоо байгаа байдал болон АТНУТҮ практик сургалтаадүүргээд жинхэнэ сайн дурын ажилтан болох ойрын ирээдүйгээ хэрхэнтөсөөлөхийн хоорондын уялдаа холбоог тайлбарлаж өг.4. Модуль 1-ийн хүрээнд өнөөг хүртэл үзсэн зүйлээ тусга гэж оролцогсдод хэл.Тэднийг ямар ахиц гаргаж байгаа талаар нь тайван эргэцүүлэх боломж олго.5. Өнөөг хүртэл ямар ахиц дэвшил, амжилт гаргасан болохыг нь асууж хэлүүл.Сургагч багшид Сайн дурынхны өөрсдийнх нь Үндсэн долоон зарчмыг дүрслэн зурсанзориулсан санамж зургийг сумны эхэнд байршуул6. Сайн дурын ажилтан болоод ажил үүргээ гүйцэтгэж эхлэх үед ирээдүйгээхэрхэн төсөөлөх бол гэж оролцогчдоос асуу.7. Загварын 6 бүрэлдэхүүн хэсэг тус бүр таны ирээдүйдээ хүрэхэд ямар үүрэггүйцэтгэх талаар хөтөчтэй хэлэлцүүлэг өрнүүл.Сургагч Загварын бүрэлдэхүүн хэсэг тус бүр дээр ээлжлэн зогсуулаад, тухайн бүрэлдэхүүнбагшид хэсэг тухайн оролцогчийг сайн дурын ажилтан болох ирээдүйн зорилгодоо хүрэхэд нь чухал ямар үүрэг гүйцэтгэх талаар тайлбарлуул. Цаг хугацаанд амьдрах энэхүүзориулсан загвараа хадгал. Модуль болгоныг үзээд дуусахад энэ загвараа эргэн харж,санамж оролцогчид аль хир дэвшил хийж байгаагаа дүгнэж болох юм……………………………………………………………………………………………...
  • 60. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 60Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэнүзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА МОДУЛЬ IIНУТГИЙН ИРГЭДИЙГ ДАЙЧЛАХ НЬЗорилго Оролцооны аргаар сургах процесст АТНИТҮ практик ажиллагаанд нутгийн иргэдийг хэрхэн дайчлахыг энэ түдуль үзэх болно. Тавьсан зорилгодоо хүрэх үүднээс Нутгийн иргэдийг АТНИТҮ практик ажиллагааг сонирхон тэдний дэмжлэгийг авахын тулд иргэдийг хэрхэн дайчлан оролцуулах талаар хэлэлцэн төлөвлөх ур чадварыг эзэмшин суралцах юм.Үзэх сэдэв Тус модуль дөрвөн сэдвээс бүрдэнэ. Үүнд:Сэдэв 1 Харилцаа холбоо тогтоохСэдэв 2 Нутгийн иргэдийг зохион байгуллалтанд оруулахСэдэв 3 Нутгийн иргэдийн АТНИТҮ ажиллагааг сонирхох сонирхлыг төрүүлэхСэдэв 4 Нийгмийн дайчлал ба нутгийн иргэдтэй харилцах арга техникСэдвийн хураангуй Сэдэв 1-ийн хүрээнд бусад хэрхэн харилцах, харилцааны үр дүнтэй урчадварыг эзэмшинэ. Үр дүнтэй харилцахад саад тээгийг хэрхэн тодорхойлох,тэднийг хэрхэн зайлуулах талаар суралцана. Сэдэв 2-ын хүрээнд АТНИТҮ ажиллагаанд туслан дэмжих бүлгүүдийгнутгийн иргэдийн дотроос тоорхойлж сурна. Орон нутгийн салбар зөвлөлийнажилтнуудын тусламжтайгаар тэд эдгээр бүлгүүдийн төлөөлөлтэй уулзаж,АТНИТҮ ажиллагааны талаар танилцуулж, АТНИТҮ практик ажиллагаанызорилтыг хангах, энэ үйлсийг дэмжих нөөцтэй эсэхийг нь лавлаж тодруулна. Сэдэв 3-ын хүрээнд АТНИТҮ практик ажиллагааг танилцуулахад хүмүүстхүргэх гол таван санаа оноог хэлэлцэж тохирно. Идэвхижүүлэгч ба орон нутгийнсалбар зөвлөлийн ажилтны тусламжтайгаар тэд АТНИТҮ практик ажиллагаагтанилцуулан нутгийн иргэдийг мэдээллээр ханган, сонор сэрэмжийг нь дээшлүүлжидэвхижүүлэх ажлыг уулзалтыг төлөвлөж гүйцэтгэнэ. Сэдэв 4-ийн хүрээнд АТНИТҮ практик ажиллагааны тодорхой аргахэмжээнд нутгийн иргэдийг хэрхэн дайчлан оролцуулах талаар суралцах болно.Тэд бас эрүүл мэндийн чиглэлээр ирээдүйд авч хэрэгжүүлэх арга хэмжээнд ньхэрэг болох нутгийн иргэдтэй харилцах шинэ арга техниктэй танилцана.Хэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажил Энэ модуль сайн дурынханд тэдний нутгийн иргэдийн талаар илүү ихийгмэдэж авахад нь тус нэмэр болох учиртай. Сайн дурынхан нутгийн иргэдтэйуулзалт хийхийн өмнө идэвхижүүлэгч та нутгийн иргэдийн ахлагч болон эрүүлмэндийн үйлчилгээ үзүүлж байгаа байгууллагын төлөөлөгчидтэй урьдчилан уулзажАТНИТҮ практик ажиллагааны талаар ойлголт өгөх хэрэгтэй. Эмнэлэг эрүүл……………………………………………………………………………………………...
  • 61. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 61мэндийн байгууллагын хувьд, эмнэлгийн ба бусад ажилтнуудтай уулзаж, өөрийгээболон АТНИТҮ практик ажиллагааг танилцуулж, сайн дурынхан тэдэнд АТНИТҮажиллагааг тайлбарлан харилцаа холбоо тогтоохоор ирэхийг дуулгана уу. Нутгийн иргэдийн хувьд бол дараах зүйлийг тодруулах нь чухал. Үүнд:  Албан болон албан бус лидер /нэр нөлөө бүхий этгээд/  Тухайн орон нутагт байгуу эмнэлгийн байгуулага, байгууламж, клиник, эрүүл мэндийн төв болон эмийн сан, зөвлөгөө өгөх төвүүд, эх баригч мэтийн хувь хүмүүс зэрэг эрүүл мэндийн талаар мэдээлэл зөвлөгөө өгдөг хувь иргэд  АТНИТҮ практик ажиллагаанд дэмжлэг үзүүлж чадах, хүн хүчний болон санхүүгийн эх үүсвэр бүхий бүлэг, байгууллага Энэ модулийн ихэнх сэдвийг бүтцийн хувьд өмнөх хувилбараараа үзэхболно. Энэхүү Идэвхижүүлэгчийн гарын авлагын материал бол зөвхөн удирдамж,зөвлөмжийн чанартай. Энд санал болгосон дасгал, арга, хичээлийн төлөвлөгөөзэрэг нь санал төдий зүйл. Та өөрийн сурлцагсдын хэрэгцээ шаардлагад нийцүүлэнөөрийн дураар аль материалыг сайжруулан тухайн нөхцөлдөө тааруулан өөрчлөнхэрэглэж болно. Сургалтыг амжилттай явуулахын тулд сайтар Хэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэлажил хэрэгтэй. Сэдэв тус бүрийн агуулгыг сайтар мэдэх, бас анги танхимд болоннутгийн иргэдийн дунд явуулах төрөл бүрийн үйл ажиллагаанд шаардлагатайматериал үзүүлэн, хэрэгслийг урьдчилан бэлтгэсэн байх нь чухал. Дараахчиглэлээр ажилахыг таньд санал болгож байна. Үүнд:  Та өөрийн хэлэх үг, илтгэлийг бэлдэхийн өмнө Ном зүй-тай танилцах нь зөв  Сэдвийн агуулгаар товч илтгэл тавих, ингэхдээ Сэдвийн хураангуйг ашиглан идэхитэй оролцуулахын тулд тэднээс асуулт асуу.  Хувь хүмүүс, өрх гэр, нутгийн иргэдийн бүлгүүдтэй уулзалт хийх зэргээр нутгийн иргэдийн дунд зохиох ажил хийхэд нь дэмжлэг үзүүлэн оролцож, удирдан чиглүүлэх хэрэгтэй. Үүнд, харилцааны зөв стратеги тодорхойлох, эрүүл аж төрөх ѐсыг сурталчлан ухуулсан компанит ажил явуулах, болон нутгийн иргэдийн дунд эрүүл зан төлөвийг төлөвшүүлэх үүднээс орон нутгийн байгууллагуудад АТНИТҮ практик ажиллагааг тайлбарлахад нь туслах зэрэг туслалцаа дэмжлэг багтана.Урьдын адил дараах бэлтгэлийг ханга. Үүнд:  Идэвхийжүүлэгчийн гарын авлагаа унш.  Сэдэв тус бүрийн агуулгатай Сэдвийн хураангуй-аас танилцаж, товч илтгэл хийхэд бэлтгэлтэй бай.  Энэхүү модуль-ийн идэвхижүүлэгчийн удирдамжийг уншиж, анги танхим, сонсогчидын тухай бодож, тэдэнд зориулж сурган танилцуулах материалаа хамгийн үр дүнтэй бөгөөд ойлгомжтой хүргэх талаар урьдчилан бодолцох  Сэдэв тус бүрийг зааж эхлэхийн өмнө тухайн сэдвийг заахад ашиглахаар бэлдсэн материал, үзүүлэнгийн жагсаалтыг дахни нэг харж нягтал.  Анги танхимд чинь тухайн хичээлийн цагт чөлөөтэй зөвхөн танай хичээлд зориулагдан сул байгаа эсэхийг шалга.  Оролцогсодтой хичээл орох цагийн болон анги танхимын хуваарийг урьчилан тохиролцож мэдэгдсэн байх хэрэгтэй.  Цагаа зөв зохицуулах үүднээс хичээл дээрээ бугуйн цаг юм уу эсвэл ширээний цагтай ир  Сэдэв тус бүрийн төгсгөлд дүгнэлт, тойм хийх асуултын жагсаалтыг бэлд.……………………………………………………………………………………………...
  • 62. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 62  Талбар дээр очиж ажиллахын өмнө урьдчилан бэлд  Уулзалт хийх сайн дурынхныг нэг бүрчилэн уулзах айл өрхийнх нь гишүүдийг олж тодорхойлох  Нутгийн иргэдээс нэр нөлөө бүхий улс, удирдлагатай нь очиж уулзахаас өмнө тухайн уулзалтын зорилгыг маш нарийн тодорхойлж, хүргэхНом зүйAIDSCAP Electronic library. AIDSCAP/FHI (undated) Control of Sexually Transmitted Diseases. Chapter4: An approach to effective communication. Available from:www.rhrc.org/resources/sti/hivaidsmanual/resources/Day-2-Handouts/D2-Introduction-toBCC.doc.World Health Organization, Healthy villages: A guide for communities and community health. Availablefrom: www.who.int/water_sanitation_health/hygiene/settings/healthvillages/enInternational Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (2007), VCA toolbox with referencesheets. Available from: www.ifrc.org.International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (2007). How to do a VCA: A practicalstep-by-step guide for Red Cross Red Crescent staff and volunteers. Available from:www.ifrc.org/Docs/pubs/disasters/resources/preparing-disasters/vca/how-to-do-vca-en.pdf.International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (2008), VCA training guide: classroomtraining and learning-by-doing. Available from: www.ifrc.org.International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (2006), Working withCommunities: a toolbox (unpublished).ГарчигСэдэв 1 _____________________________________________________________ 65 Харилцаа холбоо тогтоохСэдэв 2. _____________________________________________________________ 72 Нутгийн иргэдийг зохион байгууллалтанд оруулахСэдэв 3. _____________________________________________________________ 80 Нутгийн иргэдийн АТНИТҮ ажиллагааг сонирхох сонирхлыг төрүүлэхСэдэв 4.______________________________________________________________ 89 Нийгмийн дайчлал ба нутгийн иргэдтэй харилцах арга техник……………………………………………………………………………………………...
  • 63. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 63Сэдэв 1Харилцаа холбоо тогтоохСургалтын зорилго Энэ сэдвийг үзсэнээр оролцогчид дараах зүйлийг сурч, дор дурьсанчадварыг эзэмшсэн байна. үүнд:. үр дүнтэй чадварлаг харилцааны үндсэн шаардлагыг тодорхойлж чаддаг болох. чадварлаг харилцааны таван чадварыг нэрлэж, ашиглаж чаддаг болох. Харилцаанд саад болж байгаа зүйлийг хэрхэн гэтлэн давахыг тодорхойл басхэрэжүүлэ чаддаг болохЗаавал эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл)1. Оролцогчид өөр хоорондоо харилцах шаардлагатай.2. Сайн дурын ажилтны харилцаанд нутгийн иргэдтэй харилцах,идэвхижүүлэгч/дасгалжуулагчтай харилцах болон бусад сайн дурын ажилтантайхарилцах харилцаа багтана.3. Үр дүнтэй харилцаа гэдэг нь байнга давтан сайжруулж байх ѐстой ур чадвар4. Үр дүнтэй харилцаа гэдэгт дараах зүйл багтана. Үүнд: уламжлалт соѐл, ѐс заншлыг дагах, хүний нүд рүү харж ярих (мэдээж, соѐлын хувьд боломжтой бол) нөхөрсөг байх сонирхол, хүндэтгэлээ илэрхийлэх харилцаж байгаа хүний зан төлөвд тааруулж харьцах асуудлыг ойлгож байх идэвхитэй сонсогч байх хүмүүс хэлсэн зүйлийг чинь ойлгосон эсэхийг лавлаж байх5. Харьцааны саад бэрхшээлийг даван туулах гэдэг нь дараах зүйлийг багтаана. Үүнд: нөхцөл байдлыг ойлгох уян хатан байх бүр үзэл бодлыг хүндэтгэхСургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглал Оролцож байгаа сайн дурынхны тоо болон аль хир их хэлэлцүүлэг болохзэргээс хамаарч энэ сэдвийг үзэхэд ойролцоогоор 55-80 минут шаардана. I. Удиртгал Оролцогчид хэлэлцэж, дадлагажина. 45-60 мин II. Ойлголтоо шалгах өөрийгээ шалгах 10-20 минХэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажил Дараах зүйлийг тэмдэглэсэн цаас бэлтгэх. Үүнд:АТНУТҮ сайн дурын ажилтны хувьд би нутгийн иргэдийн төлөөлтэй харьцахболно. Би авсан мэдээллээ бусадтай хуваалцаж байх болно. Би анхны тусламжийгүзүүлж, эрүүл аж төрөх ѐс, нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийг сайжруулах зантөлөвийн өөрчлөлтийг ухуулан сурталчлах болно.• Эргүүлдэг цаасан самбар, өнгийн маркер үзэгнүүд.• Сэдвийн хураангуйг ашиглан товч мэдээлэл, танилцуулга бэлдэх.……………………………………………………………………………………………...
  • 64. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 64Сэдвийн хураангуй Эрүүл мэндийн нэгэнт тодорхойлсон тэргүүлэх асуудлыг шийдэхийн тулдсайн дурын ажилнуудыг нутгийн иргэдтэй хамтран ажиллахыг АТНИТҮ ажиллагаахөхиүлэн дэмжинэ. Сайн дурын ажлыг идэвхитэй хийхийн тулд үр дүнтэй сайнхарилцаа чухал. Харьцаа, харилцаа нь сурж, хөгжүүлж болдог ур чадвар мөн.Зарим хүн маш хялбархан сурдаг бол заримд нь дадлага хийж, нэлээд ажиллаххэрэгтэй болдог.Нутгийн иргэдтэй харьцах АТНУТҮ сайн духын ажилтнууд нутгийн иргэдийн дунд үнэлгээ хийх,дараа дараагийн ажлаа хийж гүйцэтгэх уулзалтууд зэргээр нутгийн иргэдтэй олонянз байдлаар харилцана.Айл өрхүүдээр явж гэр бүлийн гишүүдтэй нь уулзах, өрхийн бүлгүүдийнтөлөөлөлтэй уулзах уулзалтыг идэвхижүүлэхэд харьцааны өндөр ур чадварщтайбайж гэмээн үр дүнд хүрнэ. Эрүүл аж төрөх ѐсыг нэвтрүүлэх, эрүүл мэндэд хортой, эрсдэлд хүргэм занүйлээс зайлхийлгэх үүднээс сайн дурын ажилтнууд гэрээс гэрт эрүүл мэндийнухуулан таниулах зар сурталчилгаа хийж болох юм. Үүнийг хүмүүст мэдээлэлхүргэх, хувь хүн, бүлгүүдэд тодорхой ур чадварыг биечлэн үзүүлэх зэргээргүйцэтгэж болно. Үр дүнтэй харилцах нь энэ үйл явцад хамгийн чухал үүрэггүйцэтгэнэ.Үр дүнтэй харьцаа /аман болон аман бус/ Үр дүнтэй харьцаанд дараах зүйл багтана. Үүнд:  Ярьж байхдаа харьцаж байгаа хүн, бүлэг рүү харж ярих  Хэрэв соѐл зан заншлын ялгаанаас шалтгаалсан хориг байхгүй бол ярьж байгаа хүнийхээ нүд рүү нь харж ярь.  Харилцаж байхдаа сонирхол, хүндэтгэлээ хамтад нь илэрхийлж бай. Үүнийг өөр хүнийг ярьж байхад нь үгий нь таслалгүй дуустал нь сонсох, хүн бүрийг ярьж дуустал нь сонсох зэргээр илэрхийлж болно.  Харьцаж байгаа хүн, бүлгийнхээ байдалд тааруулж, жишээ нь тэд сууж байвал сууж, босоод зогссон байхвал зогсож байгаа яр  Нутгийн иргэдийн ахлагчид хүндэтгэл үзүүлж, түүний хувь нэмэрийг үнэлж байгаагаа харуулах хэрэгтэй. Нутгийн иргэдтэй харьцахад нутгийн ахлагч нарын дэмжлэг маш чухал  Хүмүүсийн өмнө тулгамдаж байгаа асуудлыг тэдний өөрсдийнх ойлгож байгаагаар нь ойлгож, цохон тэмдэглэх. Санаа оноог хүмүүст өөрийн болгон байдалд нь тохируулж хэрэглэ  Хялбархан, тодорхой санаа оноог хүмүүст хүргэ  Санаа оноогоо олон дахин давтаж, хүмүүс ойлгосон эсэхийг нь тэднээс асууж лавлаж байх  Сургалт боловсролын ажлын зугаатай, хөгжилтэй байлгаж хослуулахХарилцаа бол хоѐр талын үйл явц мөн. Хүмүүстэй харьцахдаа тэдний соносжхарьцах маш чухал. Идэвхитэй сонсох нь чиний хүргэх гэсэн санаа оноо тухайнхүнд хүрч чадаж уу үгүй уу гэдгийг харуулна. Заримдаа харьцааг үр дүн багатай болгодог саад тээг гарна. Ийм харьцааны саадтээг дараах байдлаар илэрнэ. Үүнд:……………………………………………………………………………………………...
  • 65. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 65  Харьцааны эхэнд зай бий болох  Хүмүүс санал нийлэхгүй байх  Хүмүүс өөр хоорондоо зөрчилтэй сонирхол, хэрэгцээтэй байх  Хүмүүс үймэрч сандарсан, өвчин зовиуртай, эсвэл ямар нэг аюул заналд өртсөн байвал  Харьцаж байгаа хүн тэднээс тэс өөр харагдвалХарьцааны саад тээгийг арилгах Харьцааны саад бэрхшээлийг гэтлэн давахын тулд дараах зүйлийг хийххэрэгтэй. Үүнд:  Нөхцөл байдал, юу болоод байгааг ойлгох  Хүмүүсийн ярьж байгааг анхааралтай сонсож, буруу зүрүү ойлголт авахгүйн үүднээс шаардлагатай бол лавлаж асууж байх  Харьцаж байгаа хүнээсээ өөр хүмүүстэй ярихаас зайлсхийх  Бусад хүмүүсийн сэтгэл санааг хүлээн зөвшөөрч ойлгохыг хичээ  Бусдад хүргэх гэж байгаа өөрийн санаа оноог нөхцөл байдалд тохируулж уян хатан хүргэ  Нутгийн иргэдийн үзэл бодлыг хүндэтгэж үз  Тайван амгалан байж, үзэл бодлоо эелдэг зөөлнөөр илэрхийлҮр дүнтэй харьцах чадвар сайн дурын ажилтнуудад нутгийн иргэдтэй харилцаахолбоо тогтоож, тэднийг эрүүл мэнддээ анхаардаг болгох, эрүүл дадал, зан үйлийгдээдэлдэг болж, улмаар нийт нутгийн иргэд эрүүл чийрэг болох сургалтадхамруулахад туслах болно.Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглалI. Хүмүүстэй харьцах ба харилцаа холбоо тогтоох. Удиртгал 45-60 минут1. Энэ хичээл эхэлсэнтэй холбогдуулж оролцогсдод баяр хүргэ.2. Сургалтын зорилго, агуулгыг танилцуул. Харьцааны ур чадварын талаархэлэлцэж, дадгажих, бас харьцааныхаа талаар бодолцож эхлэхэд туслах үйлажиллагаанд ороцуулахаа сайн дурын ажилтнуудад дуулга.3. Оролцогчдыг суудлаасаа босно уу гэж хэл. Энэ дасгалын үед тэд үг хэл яриахэрэглэхГҮЙ болохыг нь сануул. Бүх хүн майван амгалан, өөр хоорондоо ярихгүйбайлга.Сургагч багшид Хоорондоо ярьж болохгүйг хэд хэдэн удаа давтан хэлэхзориулсан санамж шаардлага гарч магад4. Оролцогчдыг үг хэлж ярилцахгүйгээр өөр хоорондоо өөр бусад байдлаархарьцаад 1 дүгээр сарын 1-ээс 12-р сарын 31 хүртэл төрсөн өдрийнхээ /жилийнбиш/ дарааллаар жагсаж зогсохыг хүснэ. Тухайлбал, оролцогчид өөр хоорондооярилгүйгээр оны эхэнд төрсөн хүмүүс нь эхэндээ, сүүл тийш төрсөн өдөртэйхүмүүс нь хойш дараалард орж жагсан гэсэн үг юм.5. Дараалалд орж зогссоны дара хамгийн эхэнд байгаа оролцогчоос эхэл.Түүнээс төрсөн өдрийг нь асуу. Ингэж зөв дараалалд орж зогссон эсэхийг ньлавлаж шалга.6. Оролцогчдоос тэд яаж төрсөн өдрийнхээ дарааллаар жагсаж чадсан /эсвэляагаад чадаагүй нь/ асуу. Төрсөн өдрийнхээ огноог бичиж үзүүлэх, эсвэл төрсөн……………………………………………………………………………………………...
  • 66. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 66өдрийг нь заасан иргэний үнэмлэхээ үзүүлэх, гар хуруугаараа заах гэх мэт бүтээлчарга техник хэрэглэсэн хүмүүст баяр хүргэ.7. Санаа оноогоо бусдад үг яриа хэрэглэлгүй хүргэх нь юугаараа өөр болох,гэхдээ бүтээлч санаа гаргавал бас болох зүйл гэдгийг тэдэнд тайлбарлаж өг.Оролцогчдод үг яриа бол үр дүнтэй харьцахын зөвхөн нэг тал нь гэдгийг хэл. Биүмахбод, нүдээрээ харьцах, харах мессеж энэ бүгд харьцах үйл явцад маш чухалүүрэгтэй.8. Оролцогсдыг зогсоо чигээр нь гурван бүлэгт хуваа.9. Гурван бүлгээ гурван тусдаа эгнээ болгон жагсаа.10. Гурван эгнээ жагссаных нь дараа эгнээ бүрийн эхэнд зогсож байгаа хүнийчихэнд нэг юм шивнэж хэлнэ гэдгээ мэдэгд. Энэ эхний хүн нь таны хэлсэн зүйлийгдараачийн хүний чихэнд шивнэж хэлнэ. Ийн дамжуулсаар эгнээний эцэст байгаахүн дээр очно.Идэвхижүүлэх хажуу дахь хүндээ зөвхөн нэг л удаа чихэнд нь шивнэхийг ойлгосонзаавар эсэхийг нягтлаарай11. Эгнээ бүрийн эхэнд зогсож байгаа гурван хүний чихэнд дараах зүйлийгшивнэж хэл. Үүнд: АТНИТҮ сайн дурын ажилтны хувьд би нутгийн иргэдтэйхарьцана. Би олж мэдсэн зүйлээ бусадтай хуваалцана. Би нутгийн иргэдийгАТНИТҮ практик ажиллагаанд оролцохыг хүмүүст уриалах болно. Би анхнытусламж үзүүлж, эрүүл аж төрөх ѐсыг сурталчилж, нутгийн иргэдийн эрүүлмэндийг сайжруулахын тулд тэдний зан үйлийн эерэг өөрчлөлтийг хөхиүлэндэмжих болно.12. Эгнээ бүрийн хамгийн сүүлчийн хүн дээр анхны хэлсэн үг дамжин очсоныдараагаар хүмүүсийг сандалд нь суулга. Бүгд суусны дараа эгнээ бүрийн хамгийнсүүлд зогсож байсан хүмүүсийг ээлж дарааллаар нь юу сүнссүн болон юу санажбайгаагаа бүгдэд сүнсүгдохоор хэлүүл. Тэднийг хариулж дуусмагц цаас гаргажирээд анхны хүнд хэлсэн үгийг цаас харж уншиж өг. Оролцогсдоос дараах зүйлийгасуу. Үүнд:  Нэг л үгийг дамжуулахад эгнээ бүрийн хариулт өөр өөр болсоныг оролцогсдоос асуу.  Анх дамжуулсан үг эгнээний сүүлд очихдоо яагаад өөрчлөгдөв?  Анх дамжуулсан үг хамгийн сүүлчийн хүн дээр очсон үгтэй яв цав таарч байхын тулд яах ѐстой вэ гэдэг тал дээр оролцогчдын санал бодлыг асуу.13. Сэдвийн хураангуйд байгаа материалаас товч илтгэл тавь. Үгээ хэлж байхзуур үр дүнтэй харьцах тухайд тод хараар тодруулсан мэдээллийг чангаар давтанхэлэхийг оролцогчдоос хүс. Энд хүмүүст хүргэвэл зохих таван чухал санаа байгаа.Сургагч багшид Оролцогсдыг чангаар давтан хэлүүлэхийн учир шалтгаан нь давтах ньзориулсан санамж тогтоох /болон суралцах/ үйл явцал нэмэртэй байдагт оршино14. Та ярьж дуусаад сэдвийн хураангуйг танилцуулах ярианыхаа дундуурхүмүүсээр хэлүүлсэн гол таван санааг дахин нэг хэлэхийг нийт оролцогчдоос хүснэүү. Эргэдэг цаасан самбар дээр тэднийг жагсааж бич.15. Эргэдэг цаасан самбар дээр бисэн зүйлйг оролцогчдоор хэлэлцүүлж, тавангол санаан дээр хүмүүс нэгдсэн ойлголттой болох дээр анхаарна уу. Тэднийойлголтыг шалгаж, дараах асуултыг асуу. Үүнд:  Сэдвийн хураангуйд дурьдсан анхны санаа оролцогчдын цаасан дээр бичсэнээг өөр байна уу?  Оролцогсдын цаасан самбар дээр бичсэн зүйл анх хэлж хүргүүлсэн мэдээтэй яг ижил үг үсэгтэй байхын тулд юу хийвэ зохилтойн талаар асуу……………………………………………………………………………………………...
  • 67. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 6716. Нутгийн иргэдтэй үр дүнтэй харьцахын тулд оролцогчид юу хийх ѐстойнталаар асуу. Хариулт дараахь зүйлийг агуулсан байвал зохино. Үүнд:  Тойрог болж суувал хүн бүр хэлэлцүүлэгт оролцох боломжтой болно.  Сандал ширээг эгнүүлэн ангийн уламжлалт зохион байгуулалтаас татгалзах  Энгийн, ойлгомжтой үгээр ярьж, тодорхойь том үзүүлэх материал ашигла  Илүү сонсож, бага ярих  Ахлагч юм уу ахмад хүнийг боломжтой үед нь үг хэлүүлэх  Уламжлал, соѐлын практикийг мэдэх, тэднийг дагаж мөрдөх зэрэг болно.17. Сайн дурын аижлтны гарын авлагад байгаа дор үзүүлэх хүснэгтэдоролцогсдын анхаарлыг хандуул. Эдгээр үйлдэл яагаад харилцааг үр дүнтэй болгохтал дээр хэлэлцүүлэг өрнүүл. Үйлдэл Хүмүүсийн байдал Хүмүүсийг ажигла. Тэд баяр баясгалантай, гунигтай, айдас, түгшсэн янзтэй байна уу? Харах Тэдний орчиныг ажигла. Аюулгүй, тохь тухтай байна уу? Хүмүүсийн ярьж байгааг сонс. Хүмүүсийн яаж ярьж байгааг нь анхааралгүй, чухам юу Сонсох хэлэх гээд байгааг нь ойлгож авахын тулд анхааралтай сонс Мэдрэх Хүмүүсийн байдлыг ойлгож, хүндэтгэлтэй харьц Та өөрөөр үзэж байгаа ч хүмүүс зарим зүйлийг яагаад тэргүүлэх асуудал эсвэл том асуудал гэж үзэж байгааг ойлгож сур. Нөхцөл байдал өөрчлөгдөхөд санаа оноогоо өөрчилж сур. Сурах Өөрийнхөө алдаанаас суралц. Нэг нэгнээсээ суралц. Асуудал шийдэхийн тулд бусадтай хамтарч ажилла Яаж зохион Эрүүл мэндийн компанит ажил, эсхүл гамшигийн үр дагавртай тэмцэх ажил зохийнбайгуулахыг мэдэх байгуулж байхдаа хүмүүсийг сайн дураараа ажиллаж байгааг байнга санах хэрэгтэй. Тэдэнд урам хайрлаж, эрчтэй ажиллах сэдэл өгч байХүмүүс ойлгосон Хүмүүс өөрийн чинь хэлснийг ойлгосон эсэхийг лавлаж асууж бай. Хүмүүс өөрийн чинь эсэхийг лавлах ойлгосон гэдгийг шалгахад цаг гаргаж бай.18. Сургалтын үед асуулт тавихыг хөхиүлэн дэмж. Бас асуултаа бичээд”Асуулт”гэсэн хайрцганд хийж болохыг нь сануулж бай. Энэ хайрцганд хийсэн асуултынгүзэж, сэдэв тус бүрийн төгсгөлд хариулж байх юм.19. Үр дүнтэй харьцахад заримдаа бэрхшээлтэй байдгийг тайлбарла. Сэдвийнхураангуйгаас харилцааны саад бэрхшээл хэрхэн бий болдгийг иш татан тайлбрла.20. Харьцааны өөр саад бэрхшээлийн жишээ татахыг оролцогсдоос хүснэ үү.Саад бэрхшээл болгоны хувьд тэдгээрийг хэрхэн гэтлэн давах тал дээроролцогчдын саналыг ав. Харьцааны саад бэрхшээлийг гэтлэн давах талаарсэдвийн хураангуйд дурьдсан зүйлээс харж хэлж өг.II. Ойлгосноо шалгах 10-20 минут1. Сайн дурын ажилтны гарын авлагын Сэдэв 1-т байгаа дүгнэх дасгалыгоролцогчдоор хийлгэж дуусга.Хариулт, түлхүүр1. АТНИТҮ сайн дурын ажилтны үр дүнтэй харьцах таван ур чадварыг нэрлэ.Үүнд:  Хүмүүстэй ярилцахдаа тэдэн рүү харж байх.  Харьцахдаа сонирхол, хүндэтгэлээ илэрхийлж байх  Хүмүүсийг өөрсдийн асуудлаа юу гэж үзэж байна, яг тийм байдлаар асуудлыг нь ойлгож, хандах  Энгийн ойлгомжтой үг хэллэгээр санаагаа илэрхийлэх……………………………………………………………………………………………...
  • 68. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 68  Нэг санаагаа олон дахин илэрхийлж давтах2. Нутгийн иргэдтэй харьцахдаа бие авч явах гурван байдлыг үзүүл. Үүнд:  Тойрог болон суулгаснаар хүн бүр хэлэлцүүлэгт оролцох боломжтой болно.  Сандал ширээг эгнүүлэх ангийн уламжлалт зохион байгуулалтаас татгалзах  Энгийн, ойлгомжтой үг хэллэг хэрэглэж, тод, том үзүүлэн ашиглах  Бага ярьж, их сонс  Ахлагч/ахмад хүнийг боломтой үед нь үг өгч яриулах  Соѐл уламжлалын талаар мэдлэгтэй байж, дагаж мөрд3. Харьцааны саад тээгийн багасгах гурван аргыг нэрлэ. Үүнд:  Нөхцөл байдлыг сайн мэдрэх  Хүмүүсийн юу ярьж байгааг сайн сонсох, буруу зүрүү ойлгохгүйн тулд тодруулж асууж лавла  Өөр хүмүүсийн тухай ярихаас зайлсхий  Нөгөө хүнийхээ сэтгэл санааг ойлгож, хүлээн зөвшөөр  Өөрийн хэлэх зүйлээ нөхцөл байдалд тааруулж уян хатан байдлаар хүргэх  Нутгийн иргэдийн хүмүүсийн үзэл бодлыг хүндэтгэж үз  Тайван байж, өөрийн үзэл бодлыг зөөлөн илэрхийл2. Асуултуудыг гүйлгэж, оролцогчдын хариултыг сонс3. Оролцогчдыг зөв хариулахад нь урам өгч магтах хэрэгтэй4. Дараачийн хичээлийн цагийг оролцогчидтой тохирохСэдэв 2Нутгийн иргэдийг зохион байгуулах ньСургалтын зорилго Энэ сэдвийг үзэж гүйцээснээр оролцогчид дараах дадлага чадварыгэзэмшинэ. Үүнд: АТНУТҮ ажилд дэм тустай байхаар нутгийн иргэдийг хэрхэн зохион байгуулах, сайн дурын ажилтнууд болон нутгийн иргэдийн төлөөллийн гүцэтгэх үүргийг хуваарилах зэргийг тодорхойлох Нутгийн иргэдийн дундахь хүний болон биет хүчин зүйлсийг, тухайлбал ахлагч, лидер, хороод болон байгууллага /жишээ нь, эмэгтэйчүүийн бүлэг эсвэл эрүүл мэндийн бүлгүүд/-ыг тодорхойлох Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хорооны ажил үүргийн хуваарийг тодорхойлоход нь орон нутгийн зөвлөлийг туслан дэмжих Нутгийн иргэдийн сэтгэлийг байлдан дагуулах, АТНИТҮ ажиллагааг төлөвлөхдөө Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороотой хэрхэн хамтран ажиллахаа тодорхойлохЗаавал эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл)1. Нутгийн иргэдийг зохион байгуулах нь дараах зүйлийг хамруулна. Үүнд:. Нутгийн иргэдийн ахлагч, лидерүүдтэй уулзах……………………………………………………………………………………………...
  • 69. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 69. Байгаа нөөц бололцоог тодорхойлох. нутгийн иргэдийн сайн дурыхны гүйцэтгэх үүргийг тодорхойлох. Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороо байхгүй байвал түүнийг зохионбайгуулагдахад нь туслан дэмжих2. Эрүүл аж төрөх ѐсыг төлөвшүүлж, эрүүл зан үйл, эрүүл мэндийн асуудлыгшийдэхийн тулд нутгийн нийт ард иргэдийг хамруулах нь туйлаас чухал.3. Дараах зүйлийг тодорхойлсноор нутгийн иргэдийн нийгэмлэг хэрхэнажилладаггийг тодорхойлох. Үүнд:. орон нутгийн нөөц бололцоо. хороо, бүлэг, бусад байгууллага. нутгийн ахлагч, лидер, улс төр, шашны болон эрүүл мэндийн гэсэн чиглэлээр. нутгийн иргэдийг нэгтгэж байдаг нутгийн болон улс төрийн елементүүд. нутгийн иргэдийн мэдлэг, хандлага ба чадвар4. Нутгийн иргэдтэй ажиллах, тэднээс сайн дурынхныг элсүүлэн дайчлахаднутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороо чухал үүрэг гүйцэтгэнэ.5. АТНИТҮ практик ажиллагааг дүгнэж, үр дүнг нь тодорхойлох манлайлахчухал бүлэг бол нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороод мөн. АТНИТҮ тал дээрнутгийн иргэдийг идэвхижүүлэх уулзалтын дараа нутгийн иргэд өөрснөө тусхорооны зорилгыг тодорхойлно.6. Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороо орон нутгийн эмнэлгийнбайгууллагуудтай холбоотой байх ѐстой бөгөөд орон нутгийн улс төр, хөгжлийнтэргүүлэх чиглэл зэргийн талаар мэдлэг мэдээлэл бүхий төлөөлтэй байх ѐстой.7. Хэрэв нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороо байгуулагдааГҮЙ байвалидэвхижүүлэгчид, салбар зөвлөлийн ажилтнуудын дэмжлэгтэйгээр сайн дурынажилтнууд нутгийн иргэдэд ийм хороо байгуулахад нь туслан дэмжиж болох юм.Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглалОролцож байгаа сайн дурынхны тоо болон аль хир их хэлэлцүүлэг болох зэргээсхамаарч энэ сэдвийг үзэхэд ойролцоогоор 90-120 минут шаардана. I. Удиртгал Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хорооны талаар мэдээлэл бэлтгэхэд орон 30-40 нутгийн салбар зөвлөлийн хамтран идэвхижүүлэгч туслалцаа үзүүлнэ. мин II. Нутгийн иргэдийн эрүүл Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороо болон АТНИТҮ сайн дурын мэндийн хорооны ажил ажилтнуудын гүйцэтгэх үүрэг, ролийг тодорхойлж, тэмдэглэж авах 30-40 үүргийн хуваарь мин III. Нутгийн иргэдийн Орон нутгийн салбар зөвлөлийн ажилтнууд болон идэвхижүүлэгч нарын дунд зохиох ажил дэмжлэгтэйгээр сайн дурын ажилтнууд нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн 30-40 хороотой очиж уулзалт зохион байгуулна. минХэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажил• Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороо /хэрэв байгаа бол/ хариуцсан салбарзөвлөлийн ажилтныг уулзалтыг хамтран зохион байгуулья гэж урих.• Мэдвийн хураангуйг ашиглан томч илтгэл бэлд• Эргэдэг цаасан самбар, өнгө өнгийн самбарын үзэг.Сэдвийн хураангуйНутгийн иргэдийг зохион байгуулан олныг хамарсан ажилд дайчлан оролцуулах ньудирдагч, лидер болон нутгийн иргэдийг аль алиных нь оролцоог шаардана.……………………………………………………………………………………………...
  • 70. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 70 Орон нутгийн удирдлага Дээрээс доошхи удирдлага болон доороос дээш санаачлга гаргах хандлагын аль аль нь амжилтад хүргэх боломжтой Нутгийн иргэдийн оролцооНутгийн иргэдийг зохион байгуулах ажилд байгаа нөөц бололцоог тодорхойлохявдал багтана. Үүнд:  Орон нутагт ажиллаж байгаа хороод, бүлэг, байгууллагууд  Улс төр, шашин шүтлэг ба эрүүл мэндийн чиглэлээр ажиллаж буй лидерүүд  Нутгийн иргэдийг нэгэн цул болгодог орон нутгийн элементүүд  Нутгийн иргэдийн мэдлэг чадвар зэрэг багтана.АТНИТҮ үйл ажиллагааны хүрээнд сайн дурынхан эдгээр орон нутгийн нөөцбололцоог тодорхойлох тал дээр нутгийн иргэдтэй ажиллаж болох юм.Нутгийн иргэдийн хувьд энэ бол зүгээр нэг эрүүл мэндийн асуудал, нөөцбололцоог тодорхойлох дасгал биш гэдгийг байнга санах байх хэрэгтэй. Тэднийхувьд энэ бол бодит амьдрал. АТНИТҮ сайн дурын ажилтнууд нутгийн иргэдтэйхамтран эрүүл мэндийн тэргүүлэх асуудлыг тодорхойлж, тэдгээрийн шийдэхшийдлийг хамтран олно гэдэг дээр тууштай байх нь чухал.АТНИТҮ төсөл хэрэгжүүлэх орон нутгийг сонгон тодорхойлсны дараагаарҮндэсний нийгэмлэг эсвэл салбар зөвлөлийн гишүүд тухайн орон нутагт очижнутгийн иргэдтэй уулзах нь чухал ач холбогдолтой юм. Гол зорилго нь нутгийнудирдлага, ахлагч нарт Улаан загалмай, улаан хавирган сарны ажилтнуудыгтанилцуулах явдал билээ. Мөн энэ уулзалтаар дараагийн сэдвийн хүрээнд үзэхАТНИТҮ ажлын зорилго зорилтыг таниулах хурлыг удахгүй зохион байгуулахталаар мэдээлэл өгөх юм.Энэ анхны ирэлтээрээ Үндэсний нийгэмлэг болон/эсвэл салбар зөвлөлийнажилтнууд тухайн нутаг оронтой танилцаж, АТНИТҮ сайн дурын ажилтнуудынтуслалцаатайгаар дараах зорилтыг хэрэгжүүлнэ. Үүнд:  Албан болон албан бус удирдлагатай уулзах  Удирлага, лидерүүдийн нэрсийн жагсаалтыг тэдэнтэй холбоо барих хаяг утас зэргийг оролцуллан гаргаж авах. Мөн тэдэнд орон нутгийн Улаан загалмай, улаан хавирган сарны ажилтан /мөн АТНИТҮ сайн дурын ажилтан/ нартай холбоо барих хаяг, утсыг бусад хэрэгслийг танилцуулах.  Нутгийн иргэдийн олонлогийн бүтцийг тодорхойлох  Тухайн нутгийн иргэд юугаар амьсгалаж байгаа, амьдралын эрчим хэмнэлийг мэдрэх. Үүнд: – хүмүүс ажиллаж байхдаа – хүмүүс гэртээ байхдаа – уулзалт, хурал хийх хамгийн тохиромжтой цаг……………………………………………………………………………………………...
  • 71. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 71 – цуглаан зохион байгуулж болох хамгийн тохиромжтой газар/ингэхдээ эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс өөр өөр газар цугладаг байж болохыг харгалзах/  Дараах зүйлийг тодорхойлох. Үүнд: – АТНИТҮ ажлыг нөхөн туслалцах төсөл, ажиллагаа зохион байгуулж буй байгууллага, бүлгүүд – Нутгийн иргэдийн зохион байгуулатын түвшин – Орон нутгийн засаг захиргааны бүтэц – Үндсэн асуудлууд  Үндэсний нийгэмлэг ба/эсвэл салбар зөвлөлийн ажилтнууд Улаан загалмай,улаан хавирган сарныхан ямар ажилд оролцож чадах, ямарт нь оролцож чадахгүйзэргээр нутгийн иргэдийн хүлээлт үүсэх тал дээр анхаарал тавьж ажиллах ѐстой.Орон нутгийн талаар мэдээлэл цуглуулах Тухайн орон нутаг, нутгийн иргэдийн талаар мэдээлэл цуглуулах нь эрүүлмэндийн тэргүүлэх асуудлыг шийдэхэд нь сайн дурын болон нутгийн иргэдэдтуслана. Ажил эхлэхийн өмнө АТНИТҮ сайн дурын ажилтнууд мэдээлэлцуглуулахын тодорхой зорилго, ач холбогдол мөн хэрхэн цуглууах арга хэлбэрийнхувьд өөр хоорондоо зөвшилцөн тохирсон байх үүрэгтэй. Орон нутгийн байгуулаг, тэдний гишүүдийг тодорхойлоход нутгийниргэдийн туслалцааг авах нь зүйтэй. Тэд бас удирлага, ахлагч нарыг зааж өгч,уулзалт товлоход туслаж чадна.Орон нутгийн байгууллагуудтай уулзахад дараах асуултыг асуух хэрэгтэй. Үүнд:  Тухайн байгуулалгын түүх  Хэзээ байгуулагдсан?  Байгуулагдсан зорилго?  Идэвхитэй хэдэн гишүүнтэй болох?  Гишүүдийн тоо өсөж буурч байгаа эсэх? Тийм бол ямар шалтгаанаар?  Шийдвэрийг хэрхэн гаргадаг вэ?  Тухайн байгууллагад орон нутгийн хөгжлийн төлөвлөгөө бий юу?  Өнгөрсөн хугацаанд тухайн байгууллагын нутгийн иргэдэд үзүүлсэн хамгийн том тусламж, хувь нэмэр юу вэ?Ийм мэдээлэл цуглуулахын ач холбогдол нь тухайн нутаг орон, нутгийн иргэдийнзохион байгуулалтын дэд бүтцийг илүүтэй ойлгож мэдэхэд оршино. Янз бүрийнбайгууллагууд өөр хоорондоо хэрхэн уялдаж хамтран ажилладаг, тэд асуудлыгхэрхэн шийддэг, бас үр дүнгийн мэдээллээ өөр хоорондоо хэрхэн солилцдогзэргийг мэдэж авах нь цаашдын ажилд их тустай. Модуль 3-т мэдээлэл цуглуулахбусад аргын талаар авч үзнэ.Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хорооАТНИТҮ ажлыг зохион байгуулахад хамтран ажиллах чухал түнш байгууллага болНутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороо мөн. Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийнхороо АТНИТҮ ажлын талаар цаг үеийн мэдлэг мэдээлэлтэй байлгах нь чухал.Дараах сэдэвт үзэх сонор сэрэмжийг дээшлүүлэх хурлыг Нутгийн иргэдийн эрүүлмэндийн хорооны гишүүдийн тусламжтайгаар зохион байгуулж, оролцоог ханганагэж ойлгож байгаа.……………………………………………………………………………………………...
  • 72. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 72АТНИТҮ сайн дурын ажилтнууд Нутгийн иргэдийн эрүүүл мэндийн хороонытусламжийг дараах байдлаар авч байх нь зүйтэй. Үүнд:  Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн салбарт ажиллаж байгаа янз бүрийн байгууллага бүлгүүдийн хоорондын харилцаа холбоог хангах  Байнгын харилцаа холбоо тогтоож, сүлжээг зохион байгуулж  АТНИТҮ сайн дурын ажилтнуудтай ажиллах шаардлагатай хүн хүчний болон санхүүгийн эх үүсвэрийг олж, дайчлах  Айл өрхүүд, төрийн болон төрийн бус байгууллагуудтай харилцаа холбоог хангаж өгөх  Зорилго, зорилт, үзүүлэлт арга хэмжээг тодорхойлох  Хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх  АТНИТҮ ажлын тэргүүлэх чиглэлийг тодорхойлохын тулд нутгийн иргэдээр хийлгэх үнэлгээг төлөвлөх /Модуль 3-т энэ тухай үзнэ/  Эрүүл мэнд, аюулгүй байдлын үзүүлэлтүүдийн мониторинг хийх /Модуль 3- т энэ тухай үзнэ/  Үйл ажиллагаанд үнэлгээ хийж, шаардлагата тохируулга, залруулга хийнэ.Нутгийн иргэдийн эрүүүл мэндийн хороо бас орон нутгийн эмнэлгийн байгууллага,түүний ажилтнуудтай ажил төрлийн нягт холбоо харилцаа бий болгоход туслана.Эмнэлгийн ажилтнууд АТНИТҮ ажлыг дэмжин, удирдан чиглүүлж, АТНИТҮидэвхижүүлэгчид түгээмэл өвчин болон тухайн орон нутагт тулгамдсан эрүүлмэндийн өвөрмөц асуудал мэдээлэл солилцох, эрүүл мэндийн нарийн мэргэжлийнзарим сэдвээр хичээл орж өгөх зэргээр туслаж чадна.Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороо, АТНИТҮ сайн дурын ажилтнууд болонсалбар зөвлөлийн ажилтнуудын хооронд мэдээлэл солилцох, харилцан тайлагнахажил төрлийн сайн харилцаа тогтоох явдал бол АТНИТҮ шугамаар нутгийниргэдийн эрүүл мэндийн асуудалд дэвшил гаргах, цаашлаад эрүүл мэндийнчиглэлийн бусад асуудалд ч маш чухаол ач холбогдолтой билээ.Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийг хороог үүсгэн байгуулахЗарим нутагт Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийг хороогоо үүсгэн байгуулчихсанбайхад зарим нь шинээр байгуулах шаардлагатай байдаг. Ийм нөхцөлд Үндэснийнийгэмлэг болон эсвэл орон нутгийн салбар зөвлөл ийм хороог үүсгэн байгуулахүүднээс нутгийн иргэдтэй ажиллах хэрэгтэй болдог. АТНИТҮ сайн дурынажилтнууд ийм хороог байгуулах үеэр гол нэр нөлөө бүхий хүмүүс, нөөцийгнутгийн иргэд дотроос тодорхойлж нэг дор цуглуулахад нь ажилтнуудад туслажчадна. Үндэсний нийгэмлэг болон салбар зөвлөлийн түвшинд Нутгийн иргэдийнэрүүл мэндийг хороотой ажил хэргийн албан ѐсны харилцаа тогтоож, болж өгвөлХарилцан ойлголцлын санамж бичиг мэтийн бичиг баримт үйлдвэл зүгээр.АТНИТҮ сонор сэрэмжийг дээшлүүлэх хурлаас өмнө Нутгийн иргэдийн эрүүлмэндийг хороо үүсгэн байгуулагдаж ажилдаа орсон байх шаардлагатай. Сайндурын ажилтнууд болон нутгийн иргэдтэй энэ хороог үүсгэн байгуулах ажилдхангалттай цаг хугацаа өгөхийг Үндэсний нийгэмлэг болон орон нутгийн салбар……………………………………………………………………………………………...
  • 73. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 73зөвлөлөөс анхаарвал зохилтой. Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийг хороог үүсгэнбайгуулах хэд хэдэн чухал үе шат байгаа. Үүнд:  Улаан загалмай, улаан хавирган сарны байгууллага болон орон нутгийн салбар зөвлөлийн ажилтнуудыг нутгийн иргэд дээр очиж  Орон нутгийн удирдлага, нутгийн иргэдийг тус Хороог үүсгэн байгуулахыг дэмжихийг уриалан дуудаж, холбогдох зөвшилцөлд хүрэх  Хорооны ажил үүргийн хуваарийг тодорхойлох  Хороог төлөөлөх удирдагыг урих эсвэл сонгохНутгийн иргэдийн эрүүл мэндийг хорооны ажил үүргийн хуваарьНутгийн иргэдийн эрүүл мэндийг хороо бол тухайн нутгийн иргэдийн эрүүлмэндийн төлөвлөгөөг боловсруулах гол байгууллага байх ба тухайн нутгийниргэдийн эрүүл мэндийн асуудлаар хамгийн их мэдлэг, мэдээлэл бүхийбайгууллага байх учиртай.Үйл ажиллагаа  Эрүүл мэндийн хөтөлбөрийн үндсэн шаардлагын талаар олон нийтийн сонор сэрэмжийг дээшлүүлэх хэрэгтэй.  Тухайн орон нутгийн өнөөгийн байдал, нутгийн иргэдийн тодорхойлсон эрүүл мэндийн хамаг тэргүүлэх асуудал зэрэгт суурилсан нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн төлөвлөгөөг хэлэлцэж, боловсруулах  Нутгийн иргэдийн эрүүл мэнд, хоол тэжээлийн түвшинтэй холбогдсон үндсэн асуудлыг задлан шинжилж, үр дүнг нь холбогдох албан тушаалтнуудад хүргүүлэх.  Нутгийн иргэдийн рэүүл мэндийн тайланг жил тутам бичиж, орон нутгийн удирдлага /болон/эсвэл Эрүүл мэндийн яам/-д хүргүүлж байх  Тухайн нутагт байгаа эрүүл мэндийн болон эрүүл мэндийн холбогдолтой хамгийн хурц асуудлуудын үнэлгээг оролцооны аргаар хурдан тодорхойлох /үүнийг АТНИТҮ-тэй хамтруулж болно/-д оролцох  Жилийн зардлаа тоцож гаргах. Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн сан байгуулан түүнийг удирдлага, тайлагнахыг хариуцах  Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн регистр, эрүү мэндийн мэдээллийн самбар/хуанли хөтөлнө. Үүнд бүх жирэмсэн эхчүүл, шинээр төрсөн хүүхэд, нялхас, архаг хуучтай хүмүүс зэргийг хамруулсан албан журмын үйлчилгээ зэргийг хамруулна.  Эрүүл мэндийн үйлчилгээ шаардлагатай хүмүүстээ очиж байхыг хангах  Эрүүл мэндийн үйлчилгээ үзүүлсэн тухай мэдээллийг тухайн нутгийн иргэдтэй уулзах үед эрүүл мэндийн үйлчлгээ рэхлэгчдээс гаргуулж авч байх  Нутгийн иргэдийн тулгамдсан асуудал, түүний дотор эрүүл мэндийн асуудал болон тэдгээрийг шийдэх механизмын талаар санаа оноо авах  Эх нялхсын эндэгдлийг авч хэлэлцэн тэдгээрийн учир шалтгааныг задлан шинжилж, бууруулах, урьдчилан сэргийлэхэд шаардлагатай арга хэмжээг санал болгох.  Нутгийн иргэдтэй харилцан ярилцаж, гарч байгаа ахиц дэвшлийн тухайд,тухайлбал нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн төлөвлөгөөний биелэлтэд хяналт шинжилгээ хийх.……………………………………………………………………………………………...
  • 74. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 74Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороо(гол төлөв 5-15 гишүүнтэй байна)  Эрүүл мэндийн яам, орон нутгийн эмнэлгийн байгууллагад ажилладаг эмнэлгийн мэргэжилтэн  Эрүүл мэндийн уламжлалт ажилтнууд  Дараах хүмүүсийг оролцуулсан нутгийн иргэдийн төлөөлөл. Үүнд: o Орон нутгийн лидер, удирдлага, нөлөө бүхий хүн o Дор хаяж нэг эмэгтэй o Эмзэг бүлгийн төлөөлөл o Багш o Залуучуудын төлөөлөл буюу тэдний эрхийг хамгаалагч  Орон нутгийн засаг захиргааны төлөөлөлНутгийн иргэдийн эрүүл ммэндийн хорооны гишүүд тухайн орон нутгийн улстөрийн болон орон нутгийн тулгамдсан асуудал, тэргүүлэх чиглэлийн талаармэдээлэлтэй байх болно. Тэд нутгийн иргэдийнхээ эрүүл мэндийг хамгаалах эрхашигт үйлчлэн эрүүл аж төрөх ѐсыг сурталчлан дэлгэрүүлж, өвчнөөс урьдчилансэргийлэх тал дээр ажиллах чадвартай байх учиртай. Тэд бас өөр хоорондоохамтран ажиллах, бусадтай зөв харьцах, нутгийн бүх иргэдийн эрх ашгийгшударгаар төлөөлөх чадвартай байх ѐстой.Нутгийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хувьд хүлээсэн болон гүйцэтгэх үүрэгхариуцлагын хувьд ажил үүргийг хуваарилан авч, шийдвэр гаргах журам тогтоохнь түгээмэл байдаг. Үүнд:  Хорооны хурлын тов, нэгж хугацаанд хэд хуралдах  Хэдэг хувийн ирцтэй байж гэмээн хурал хүчинтэй болох  Хороо хэнд ямар байгууллагад тайлагнах болон ямар давтамжтай тайдагнахИдэвхижүүлэх чиглэлI. Нутгийн иргэдийг зохион байгуулахын удиртгал 30-40 минут1. Оролцогчдыг дахин ангидаа цугласанд баяр хүргэ.2. Үзэх Сургалтын зорилго, агуулгыг товч илтгэ.Сургагч багшид Салбар зөвлөлөөс ирсэн хамтран идэвхижүүлэгчийг танилцуул.зориулсан санамж Оролцогчдоор чөлөөтэй асуулт асуулга3. Сэдвийн хураангуйд байгаа мэдээллээр товч танилцуулга хий. Орон нутгийнсалбарын ажилтны болон АТНИТҮ сайн дурын ажилтны гүцэтгэх үүрэгхариуцлагыг тод томруун тодорхойлоход анхаар. Оролцогчид гүцэтгэх үүрэгхариуцлагын талаар асуух зүйл байгаа эсэхийг лавла.4. Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хорооны гүйцэтгэх чухал үүрэг ролийнталаар хэлэлцүүл. Тус хороотой мэргэжлийн ажил хэргийн шинжтэй харилцанмэдээлэл солилцож, тайлагнах байнгын харилцаа тогтоохыг ач холбогдлыгоролцогчид ойлгож авсаныг давтан лавла.5. Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хорооноос тухайн нутгийн иргэддээзориулж гүйцэтгэх хамгийн чухал ажлуудыг цаасан самбар дээр жагсаан бичүүлнэгэдгийг оролцогчдод тайлбарла. Оролцогчдыг жижиг бүлгүүдэд хувааж, цаасан……………………………………………………………………………………………...
  • 75. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ) ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 75 самбар дээр таван гол ажлыг бичүүл. Бүлэг тус бүр бичиж дуусахад, тэднийг өөо бүлгүүдтэй бичсэн зүйлээ солилцож уншуул. Санал болгосон бүх ажлыг нэг ерөнхий хуудсан дээр жагсаан бич. 6. Сургалтын явцад асуулт гарвал асуулга. Бас асуултаа бичээд асуудтын хайрцган хийж болохыг нь сануул. Хайрцганд байгаа асуултуудыг тоймлоод холбогдох сэдвийг үзэх хүрээнд хариулна гэдгийг нт тайлбарла. II. Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороо 30-40 минут 1. АТНИТҮ төслийн үнэлгээ, төлөвлөлт, гүйцэтгэл, дүгнэлтийн хяналт зэрэг ажиллагааг хурдавчлах, туслах үүднээс Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хорооны төлөөлөгчдийн хийж болох ажлыг жагсааж бич. Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хорооны хувьд ямар ажил үүрэг зохимжтой болох талаар салбар зөвлөлийн хамтрагчтайгаа зөвшилц. Тэдгээрийг цаасан самбар дээр бич. 2. Хоѐрдахь цаасан самбар дээр АТНИТҮ сайн дурын ажилтнууд болон салбар зөвлөл Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороотой ажил хэргийн сайн харилцаа хөгжүүлэн тэтгэх үүднээс хийж болох талаар оролцогдчдын санал бодлыг цагсаан бич. Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хорооны хувьд ямар ажил үүрэг зохимжтой болох талаар салбар зөвлөлийн хамтрагчтайгаа зөвшилц. 3. Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороотой хэрхэн үр дүнтэ йхамтран ажиллах талаар оролцогчид болон салбар зөвлөлийн хамтрагчтайгаа хэлэлцүүлэг хийлгэ. Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороотой гүйцэтгэх, зохицуулах, байнгын холбоо барих зэргээр харьцах ажлыг хариуцах сайн дурын оролцогчийг тодорхойл. Тэдгээр оролцогчдын нэрсийг, яг ямар ажил үүрэг гүйцэтгэхтэй нь хамт цаасан самбарт бич. 4. Дараагийн хичээлийн цагийг оролцогчидтой тохир. III. Нутгийн иргэдтэй ажиллах 30-40 минут1. Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороотой АТНИТҮ асуудлаар очиж хийх уулзалтын зохион байгуулалтын асуудлыг салбар зөвлөлийн хамтрагчтайгаа ярилцаж тохир. 2. Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороотой хэрхэн хамтран ажиллавал зүгээр болох талаар оролцогчдоор хэлүүл 3. Эдгээр үйл ажиллагааг Сэдэв 3-т заасан сонор сэргэмжийг дээшлүүлэх хурлын дараа буюу хурлын дундуур хийх хэрэгтэй. Сэдэв 3 АТНИТҮ практик ажиллагаанд нутгийн иргэдийг сэдэлжүүлэх Сургалтын зорилго Энэ сэдвийг үзэж гүйцээснээр дараах мэдлэг чадварыг эзэмшинэ. Үүнд: . АТНИТҮ практик ажиллагааны тухай хүмүүст хүргэх таван гол санааг тодорхойлох ……………………………………………………………………………………………...
  • 76. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 76. хүмүүст хүргэх таван гол санааг бэлтгэж, цаасан самбар дээр бичих нутгийниргэдтэй сэдэлжүүлэх буюу сонор сэрэмжийг дээшлүүлэх уулзалт хурал зохионбайгуулах. Салбар зөвлөлийн ажилтан, сургагач/идэвхижүүлэгчийн тусламжтайЗаавал эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл)1. АТНИТҮ практик ажиллагаа дараах таван гол санааг хүмүүст хүргэхбайдлаар хялбарчлан ойлгож болно. Үүнд:. нутгийн иргэдэд түшиглэсэн сайн дурын ажилтнууд. нутгийн иргэдийн оролцоо. эмнэлгийн байгууллагуудтай холбоотой байх. халдварт өвчин зэрэг аюул ослын эсрэг арга хэмжээ авахад чиглэсэн. түншлэл2. АТНИТҮ практик ажиллагаа нь нутгийн иргэдийг оролцооны аргаар татаноролцуулдаг3. Дэл эрүүл мэндийн байгууллага (WHO)-ийн тодорхойлсноор нутгийниргэдийн эрүүл нийгэмлэг бол:. биет орчин нь цэвэр бөгөөд аюулгүй. орчин бүх хүний суурьхэрэгцээг хангасан байна. нутгийн иргэд бүх нийтээр эв найртай оролцсон таарамж сайтай орчин. Орон нутгийн эрүүл мэнд, байгаль орчны асуудлаа ойлгож байх. Орон нутгийн асуудалд орон нутгийн шийдэл олох процесст нутгийн иргэдийгоролцуулах. нутгийн иргэд янз бүрийн туршлага, харилцаа, холбоонд оролцож байх. эрүүл мэндийн үйлчилгээ хүртээмжтэй, зохистой байх. түүхэн болон соѐлын өвийг сурталчлан баяр ѐслол тэмдэглэж байх. олон салбартай, шинэчлэл өөд тэмзздсэн эдийн засагтай байх. байгаа нөөцийг бүгдэд хүртээмжтэй тогтвортой ашиглах зэргийг багтаана.Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглалОролцож байгаа сайн дурынхны тоо болон аль хир их хэлэлцүүлэг болох зэргээсхамаарч энэ сэдвийг үзэхэд ойролцоогоор 165-270 минут шаардана. I. Удиртгал Сэдвийн хураангуйгаас бэлтгэсэн товч илтгэл 20-30 мин II. Жижиг бүлгээр ажиллах АТНИТҮ гол таван санааг хэлэлцэж, зөвшилцөлд хүрэх 45-60 мин III. Сэдэлжүүлэх уулзалтыг Сайн дурын ажилтнууд сэдэлжүүлэх уулзалтын 30-40 мин төлөвлөх төлөвлөгөөг гаргана. IV. Ойлголтоо батжуулан Өөрийгээ шалгах 10-20 мин шалгах V. Нутгийн иргэдтэй ажиллах Сэдэлжүүлэх уулзалтыг хийх 60-120 минХэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажил• Сэдвийн хураангуйг ашиглан бэлтгэсэн товч илтгэл• Эргэдэг цаасан самбар болон өнгө өнгийн самбарын үзэг.• Орон нутгийн онцлогод нийцүүлэн нэмэлт өөрчлөлт оруулж болох сэдэлжүүлэхуулзалтын үлгэрчилсэн агуулга. Тухайлбал:Агуулга – Хурын нээлт……………………………………………………………………………………………...
  • 77. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 77 – Оролцож буй хүмүүсийг танилцуулах – Улаан загалмай, улаан хавирган сарны ажилтан, сайн дурыхныг тодорхой танилцуулах – Улаан загалмай, улаан хавирган сарны тухайн улс орон болон орон нутаг дахь үйл ажиллагааг танилцуулах – Тухайн орон нутгийг яагаад АТНИТҮ төслийн ажлын талбар борлгон сонгож авсныг танилцуулах – АТНИТҮ карчим, хүсэн хүлээж байгаа үр дүн – Нутгийн иргэдийн удирдлага, лидер, иргэд, эрүүл мэндийн байгуулага, болон АТНИТҮ сайн дурын ажилтнуудын гүйцэтгэх үүрэг хариуцлага – АТНИТҮ практик ажиллагааны бодит хүлээлт, харилцан зөвшилцсөн хэрэгжүүлэх график – Тайлагнах үүрэг – Асуулт хариулт – ХаалтХүсвэл асуулт хариултыг мэдээлэл танилцуулга бүрийн дараа эсвэл хаалтын өмнөуулзалтын төгсгөлд хийх болох юм. Уулзалтад оролцогсод чөлөөтэй асуулт асууж,хариулт авч байхаар зохион байгуулах хэрэгтэй.Сэдвийн хураангуйАТНИТҮ-ийн зорилго бол нутгийн иргэдийн эрүүл нийгэмлэгийг байгуулах явдалмөн. Нутгийн иргэдийн эрүүл нийгэмлэгийг хөгжүүлж, хүрсэн түвшинээ хадгалахгэдэг бол нэгэн насны үйлс бөгөөд байнга тэтгэн дэмжигдэж байх учиртай.Дэлхийн эрззл мэндийн байгууллагаас 1 тодорхойлсноор нутгийн иргэдийн эрүүлнийгэмлэг бол дараах үндсэн шинж чанарыг агуулах ѐстой. Үүнд:. биет орчин нь цэвэр бөгөөд аюулгүй. орчин бүх хүний суурьхэрэгцээг хангасан байна. нутгийн иргэд бүх нийтээр эв найртай оролцсон таарамж сайтай орчин. Орон нутгийн эрүүл мэнд, байгаль орчны асуудлаа ойлгож байх. Орон нутгийн асуудалд орон нутгийн шийдэл олох процесст нутгийн иргэдийгоролцуулах. нутгийн иргэд янз бүрийн туршлага, харилцаа, холбоонд оролцож байх. эрүүл мэндийн үйлчилгээ хүртээмжтэй, зохистой байх. түүхэн болон соѐлын өвийг сурталчлан баяр ѐслол тэмдэглэж байх. олон салбартай, шинэчлэл өөд тэмзздсэн эдийн засагтай байх. байгаа нөөцийг бүгдэд хүртээмжтэй тогтвортой ашиглах зэргийг багтаана. Нутгийн иргэдийн эрүүл нийгэмлэг бол урам тэтгэсэн манлайлал, үйлдэлорон нутгийн хаанаас нь ч гарч ирдэг байхыг тэтгэн дэмжинэ.Энэхүү сэдэвт сэдэлжүүлэх буюу сонор сэргэмжийг дээшлүүлэх уулзалтыгхэлэлцэж төлөвлөнө. Уулзалтынхаа товыг тогтохын өмнө ийм уулзалт болох гэжбайна гэж эрүүл мэндийн удирдах байгууллага, түүний дотор аймаг сумынэрүүлийг хамгаалах удирдах газар, цагдаа болон/эсвэл цэргийн байгууллага,нутгийн иргэдийн удирдлагад мэдэгдэх хэрэгтэй. Уулзалтын зорилгыг1 Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага, Эрүүл тосгод: Нутгийн иргэдийн хамтлаг болон нутгийниргэдийн эрүүл мэндийн лавлах.www.who.int/water_sanitation_health/hygiene/settings/healthvillages/en……………………………………………………………………………………………...
  • 78. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 78танилцуулсан албан тоотыг, уулзалтын урьдчилсан тов, огноог заасан урилгынхамт засаг захиргааны байгууллагуудад хүргүүлбэл зохино.Сэдэлжүүлэх уулзалт бол нутгийн иргэдийн удирдлага, энгийн иргэдэд дараахзүйлийг тайлбарлан таниулах сайнх арга хэрэлслэл юм. Үүнд:  АТНИТҮ төслийн ажилд тухайн орон нутгийг яагаад сонгосон болох  АТНИТҮ зарчим, хүлээгдэж буй үр дүн /дараагийн зүйлийг харна үү/  Орон нутгийн удирлага, Нутгийн иргэдийн төлөөлөл, эрүүлийг хамгаалах байгууллагын удирдлага болон АТНИТҮ сайн дурын ажилтнуудын гүйцэтгэх үүрэг, хариуцлага  АТНИТҮ ажлаас хүлээх бодитой үр дүн, ажлын төлөвлөгөө, график.  Тайлагнах үүрэгАТНИТҮ-д мөрдөх зарчимНутгийн сайн дурын ажилнууд. Нутгийн сайн дурын ажилнууд бол АТНИТҮхөтөлбөрийг амжиоттай хэрэгжүүлэх чухал хүчин зүйл мөн. Долоо хоногт, сардхэдэн цаг ажиллан сайн дурынхан нутгийн иргэдийнхээ асуудлыг тодорхойлж,шийдэхэд бэлэн байж чадна. Үүний зэрэгцээ санй дурын ажилтнууд Улаанзагалмай, улаан хавирган сарны салбар зөвлөлийг орон нутгийн эмнэлгийнбайгууллагуудтай байнгын холбоогоор хангаж өгөх юм. Мөн гамшиг тохиолдсонүед үр дагаврыг нь арилгах арга хэмжээ авах, нутгийн иргэдэд урт хугацааны ажилүйлчилгээ үзүүлэх боомжтой болдог.Сайн дурынхан уртхугацааны төсөл хөтөлбөрт оролцвол нутгийн иргэдээ зохионбайгуулах, гамшгийн эсрэг тэмцэх системийг бэхжүүлэх чадавхийг бий болгожчадна.Нутгийн иргэдийн оролцоо: Нутгийн иргэдийг оролцуулснаар тэд хөтөлбөртөөриймсөг хандаж, хэрэгжилт нь ч илүү тогтвортой амжилтанд хүрэх боломжбололцоо нэмэгдэнэ. Үүний зэрэгцээ гэр бүл, иргэдийн төлөөлөл ч чадавхижина.Оролцоо нь дараах хэлбэртэй байж болно. Үүнд:  Хүч хөдөлмөрөө зориулах /жишээ нь худаг гаргах, гар насос ажиллуулах/  Байгаль орчныг цэвэрлэх  Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороонд гишүүнээр суух  Эрүүл мэндийн хичээл боловсролд оролцохАТНИТҮ хөтөлбөрийн бүхий л шатанд нутгийн иргэдийг оролцуулбал зохино.Эрүүлийг хамгаалах байгууллагуудтай холбогдох нь: Улаан загалмай, улаанхавирган сарны сайн дурын ажилтнууд орон нутгийнхаа эмнэлэг, эмнэлгийнаилтнуудтай чухал харилцаа холбоо тогтоох боломжтой.Эмнэлгийн ажилтнууд АТНИТҮ ажлыг дэмжиж, удирдан зохион байгуулж,тухайлбал эрүүл мэндийн сэдэвчилсэн хичээл заах, түгээмэл өвчний талаар болонтухайн орон нутгийн эрүүл мэндийн талаар мэдээлэл өгө зэргээр туслаж чадна.……………………………………………………………………………………………...
  • 79. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 79Аюул гамшигийн үед арга хэмжээ авахад байрлал сайтай: Аюул гамшиг,тухайлбал, халдварт өвчин, газар хөдлөлт, үер ус, зуд турхан тохиолдлоо гэхэдУлаан загалмай, улаан сарны сайн дурын ажилтнууд тухайн орон нутагтаа суудагтул арга хэмжээ авахад байрлал сайтай. Халдварт өвчин гарвал орон нутагт байгаасайн дурын ажилтнуудын сүлжээг идэвхижүүлэн тэдэнд түшиглэн ажиллахболомжтой. Тэднийг дайчлан өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, түүнтэй тэмцэх аргабарил зэрэг олон түмэнд хүргэвэл зохих чухал санааг хүргэхээр бэльгэж болох юм.Түншлэл:АТНИТҮ хөтөлбөр Үндэсний нийгэмлэгүүдийг түнш байгууллагуудтай хамтранажиллахыг дэмжинэ. Эдгээр түнш байгууллагад нутгийн иргэдийн удирдлага,хандивлагчид, орон нутагт ажиллаж байгаа бусад байгууллага, бүлгүүд, мөн эрүүлмэндийн яам, эмнэлгийн ажилтнууд зэрэг төрийн байгууллагыг оролцуулна. Эрүүлмэндийн яам, Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын тухайн орон дахь салбараасүнэн зөв мэдээлэлболон техник туслалцаа авах нь АТНИТҮ ажиллагаа үндэснийбодлого чиглэлийн хүрээнд явагдаж байгааг батлан харуулна.Дархлаажуулалт, вакцинжуулалт зэрэг богино хугацааны нийгмийн дайчилгааныкомпанит ажилтай АТНИТҮ ажиллагааг хамтруулан явуулж болох ба иймтохиолдолд нэг буюу олон талын хамтрагч нартай түншилж болдгоороо онцлогюм. Ийм харилцаа боломжит санхүүгийн болон хүн хүчний нөөцийг дээд зэргээрүр ашигтайгаар ашиглах бололцоо олгоно.АТНИТҮ ажиллагааг сэдэлжүүлэх уулзалтСэдэлжүүлэх уулзалтаар АТНИТҮ ажиллагааг нутгийн иргэдэд танилцуулна.АТНИТҮ хөтөлбөрт оролцогч бүрт мэдээлэл хүргэх нь чухал. Ийнхүү мэдээллээрхангаснаар АТНИТҮ хөтөлбөрийг эхлүүлэх эсэх талаар мэдээлэл мэдлэгтэйшийдвэр гаргахад нь нутгийн иргэдэд туслах юм. Үүнд дараах зүйл багтана:  Нутгийн иргэдийн тууштай дэмжлэг ямар чухал болохыг таниулах  Нутгийн иргэдийн оролцоотой хөгжлийн ач тус  Нутгийн иргэдийн оролцоо, тэргүүлэх чиглэлийг тогтоох зэргээр АТНИТҮ практик үйл явц  АТНИТҮ ажиллагааны нөөц материал  Өрх гэр, нутгийн иргэдийн бүлгүүдийн гүйцэтгэх үүрэг  АТНИТҮ орон нутгийн үйл ажиллагаан дээр суурилах ба тухайн орон нутагт нэгэнт хэрэгжиж байгаа хөтөлбөрүүдийг дэмжин хослох болно.Уулзалтын бэлтгэл ажлын хүрээнд дараах гол зүйл санаж явах хэрэгтэй. Үүнд:. Бичгээр урилга тараах. Урилга дээр Үндэсний нийгэмлэгийн юм уу, салбарзөвлөлийн зохих албан тушаалтан гарын үсэг зурна.. Нутгийн иргэдийн удирдлагаас аль болох олон хүн оролцуулснаар АТНИТҮажилд тэдний тууштай дэмжлэгийг авах. Оролцогчдод өөр ямар хүмүүс уригдсан болохыг заавал мэдэгдэх. Уулзалтын хөтөлбөрийг боловсруулна (үлгэрчилсэн хөтөлбөрийг дор хадсанбайгаа, түүнийг өөрийн өвөрмөц онцлогт тааруулан нэмэлт өөрчлөлт хийж болно).. Илтгэл, хэлэх үгээ АТНИТҮ сайн дурын ажилтны өмнө тавьж дадлагажих батэдний санаа оноог авч тусгах.……………………………………………………………………………………………...
  • 80. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 80. Оролцогчидын асууж болох асуултанд хариулт бэлтгэх. Нутгийн иргэдийн дунд биелэгдэшгүй бодит бус хүлээлт бий болгохоос сэргийл.. Оролцооны ажлуудыг төлөвлө. Оролцогчид уулзалтад сэтгэл хангалуун гарахадхамаг анхаарлаа хандуул.Энэ уулзалтын дараа нутгийн иргэд АТНИТҮ практик ажиллагаа болон түүнээстэдэнд оролцоход юу нь хэрэгтэй болох талаар үндсэн ойлголттой болох учиртай.Уулзалтын төгсгөлд дараах зүйл тодорхой болсон байх ѐстой. Үүнд:  АТНИТҮ сайн дурын ажилтнуудыг нутгийн иргэдийн зүгээс хэн хэн туслан дэмжин ажиллах  Нийт нутгийн иргэдийн сонирхол, хэрэгцээ шаардлага болон үүрэг хариуцлагын талаар бодит төсөөлөл  АТНИТҮ зорилго, эрүүл мэндийн тэргүүлэх чиглэлийг нутгийн иргэд өөрийн болгох, тууштай дэмжих (эрүүл мэндийн тэргүүлэх чиглэлийг арай тодорхойлж амжаагүй ч гэсэн)  Нутгийн иргэдийн удирлага, лидерүүдтэй хамтран боловруулж, тэднээр батлуулсан АТНИТҮ арга хэмжээний урьдчилсан хялбар төлөвлөгөө.  Хийж буй ажлын талаар харилцан тайлагнах хүлээлт бий болохОролцогч болон сонирхогч бүх талууд энэхүү сэдэлжүүлэх уулзатад ирэх нь чухал.Тэдгээрт АТНИТҮ төслийн ажиллагааны төлөвлөлт, гүйцэтгэлд оролцох нутгийниргэд болон эрүүлийн хамгаалахын төлөөлөл багтана. Урилгыг хүмүүст ажилтөрлөө урьдчилан зохицуулах боломж өгөхөөр хангалттай хугацааны өмнө тарааж,уулзалтын өмнөхөн дахин сануулах хэрэгтэй. Уулзалт оролцоо ихтэй, зохиогдохажлууд нь мэдээлэл өгөхөөс гадна, хүмүүст тааламжтай зугаатай байхад анхаарвалзохино. Энэхүү сэдэлжүүлэх уулзалт бол АТНИТҮ цаашдын ажлын талаар эерэгхүлээлт бий болгож, хүмүүст ажлын сайхан гараа боллоо гэсэн сэтгэдэл үлдээхучиртай. Анхны сэтгэдэл эерэг бөгөөд оролцсон хүмүүсийн сэтгэл хүлээлтэднийцвэл тцд АТНИТҮ цаашдын ажилд ч дуртай оролцох болно.Идэвхижүүлэх чиглэлI. Удиртгал 20-30 минут1. Сайн дурынхныг шинэ хицээл эхэлсэнтэй холбогдуулан баяр хүргэ.2. Сургалтын зорилго болон агуулгыг танилцуул.3. Оролцогчдын өөрийн нутгийн иргэдийн хамтлагийн тухай бодож, тэднийгтодорхойлох зарим шинжийг тодорхойлуул. Тэрнийг нь эргэдэг цаасан самбартжагсаан бичүүлж ав.4. Тухайн нутгийн иргэдийг тодорхойлох эрүүл шинж чанарыг хэлүүл.5. Нутгийн иргэдийг “хамтдаа амьдарч буй хэсэг хүмүүс” гэж тодорхойл.“Нутгийн иргэд” гэсэн ойлголтыг тодорхойлоход цаасан самбарт бичсэн зүйлс ньямар чухал болохыг тайлбарлан таниул.6. Сэдвийн хураангуйд дурьдсан нутгийн иргэдийн эрүүл хамтлагийнтодорхойлолтоос нэмэлт мэдээлийг нэмж хэлж өг.……………………………………………………………………………………………...
  • 81. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 817. АТНИТҮ ажил танай нутгий иргэдийн ерөнхий хөгжилд ямар хувь нэмэроруулах вэ? гэж оролцогчдоос асуу. Хариулсан саналуудыг цаасан самбар дээрбичиж ав.8. Оролцогсдын асуултанд хариул.9. Сургалтын явцад асууlт асуухыг дэмж. Бас асуултаа бичээд асуултынхайрцганд хийж болохыг нь сануул. Хайрцганд байгаа асуултуудад тухайнхолбогдолтой хичээлийн төгсгөлд хариулах болно гэдгийг нь хэл.II. Жижиг бүлгээр ажиллах 45-60 минут1. АТНИТҮ ажлын талаар нутгийн иргэдэд хүргэх таван чухал санаагболовсруулах дээр оролцогчид жижиг бүлгээр ажиллана гэдгийг нь хэл.2. Оролцогчдыг 4-6 хүнтэй бүлгүүдэд хуваа. Бүлэг тус бүрт эргэдэг цаасансамбар болон өнгийн самбарын үзэг өг.3. АТНИТҮ ажлын талаар нутгийн иргэдэд хүргэх таван чухал санаагааөөрийн үгээр илэрхийлэхэд15 минут өгнө гэж бүлгүүдэд хэл4. 15 минутын дараа бүлэг тус бүрийг таван гол санаагаа эргэдэг цаасан дээрбуулга гэж хэл5. Бүлэг тус бүрийг боловсруулсан таван гол санаагаа нийт ангийнхандаатанилцуул гэж хэл. Цаасан самбарууд бэлэн болоход асуулт тайлбар хий гэж хэл.6. Бүх бүлэг өөрийн цаасан самбар дээрх ажлаа танилцуулсны дараабүлгүүдийн дундах түгээмэл гол санаануудыг тэмдэглэ.7. АТНИТҮ хөтөлбөрийн талаар бүлгүүдээс гаргасан нийтлэг түгээмэлсанаануудыг тэмдэглэ гэж оролцогчдод хэлээд шаардлагатай бол гол санаан дээрээтохиролцох үүднээс хэлэлцүүлэг хийлгэ.8. Таван гол санааш шинэ цаасан самбар дээр хуулан бичүүл. Энэ бол сэдэвжүүлэх уулзалтан дээр харуулах албан ѐсны цаасан самбар болно.III. Сэдэлжүүлэх уулзалтыг төлөвлөх 30-40 минут1. Салбар зөвлөлийн ажилтнууд, идэвхижүүлэгч нар сайн дурын ажилтнуудынхамт сэдэлжүүлэх уулзалтыг сайн дурын ажилтнуудын тусламжтайгаар зохионбайгуулна. Энэ уулзалтын зорилго бол бүх сонирхсон талуудыг оролцуулжнутгийн иргэдийн дорхи зүйлийн талаар асууж магадгүй асуултуудад хариу өгөхявдал билээ. Үүнд:  АТНИТҮ хөтөлбөр  Сайн дурын ажилтнуудын хийх ажил  Нутгийн иргэдийн гүйцэтгэх үүрэг, хариуцлага  Нутгийн иргэд, орон нутгийн удирдлага, болон Улаан загалмай, улаан хавирган сарны зөвлөлд тайлагнах мэдээлэл2. Нутгийн иргэдтэй хийх сэдэлжүүлэх уулзалтыг нийт ангараа хэлэлцэн төлөвлөхийг оролцогчдоос хүс. Тэднээр дараах зүйлийг тодорхолуул. Үүнд:  Хэн хэнийг хэрхэн яаж урих вэ?  Уулзалтын бүтэц ямар байх ба уулзалтын төлөвлөгөөг хэн боловсруулах вэ?  АТНИТҮ талаар нутгийн иргэд юу мэдэхийг хүсэх, бас түүний талаар нутгийн иргэдэд хүргэх гол санаа юу байх  АТНИТҮ-г нутгийн иргэдэд танилцуулахад ямар бэрхшээл байж болох вэ?……………………………………………………………………………………………...
  • 82. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 82  Сайн дурын ажилтнууд энэ сэдэвжүүлэх уулзалтад ямар үүрэг гүйцэтгэх вэ?  Салбар зөвлөлийн ажилнууд, идэвхижүүлэгч нар ямар үүрэгтэй оролцох вэ?  Нутгийн иргэдэд тулгарсан асуудал, үндсэн чиглэл, боломжит арга хэмжээг хэн танилцуулах вэ?3. Сэдэвжүүлэх улузалтын үлгэрчилсэн төлөвлөгөө /агуулга/-тай цаасансамбарыг гаргаж ирээд ангийн өмнө тавь. Санал болгож буй хурлын төлөвлөгөөгтовч танилцуулаад сайн дурын ажилтнуудтай хэлэлцэж, агуулгынх нь талаарзөвшилц.Шаардлагатай бол нэмэлт өөрчлөлтийг тусгаж бич.4. Уулзалтын ажлын төлөвлөгөөнд заасан ажил тус бүрийг хэн илтгэх, үг хэлэхзэргээр хариуцахыг ярьж тодорхойлохыг оролцогчдоос хүс. Сайндурынхныоролцоотойгоор сэдэв тус бүрээр хүргэх гол санааг тодорхойл.5. Хажууд сууж байгаа хүнтэйгээ сэдэв тус бүрээр яг юу юу танилцуулах, басуулзалтад хүмүүсийг урихдаа юу гэж хэлэх талаар хэлэлц гэж хэл.6. Түнш байгууллагуудын дунд тарааж, зөв хүмүүсээ урьсанаа мэдэж ав. Хүмүүстхүргэх гол санаан дээрээ оролцогчид тохирсон бол, санаж авах гол зүйлээ давт.7. Сайн дурын бүх ажилтан сэдэлжүүлэх уулзалтад оролцох эсэхийг лавлажтодорхойл.IV. Ойлголтоо шалгах 10-20 минут1. Танхимаар явж оролцогчдоос энэхүү сэдвийн Заавал эзэмшвэл зохих мэдлэг,чадвар (түлхүүр мэдээлэл)ийг оролцогчдоор өөрийн үгээр нь ээлж ээлжээр хэлүүл.2. Сайн дурын ажилтны гарын авлагын Сэдэв 3-т байгаа өөрийгээ шалгаххэсгийг бөглөж ойлголтоо шалгаж ав гэж хэл.3. Хүн бүрт дуусгах хугацаа өг.4. Оролцогчдыг хариултаа хуваалцаж өөрийн ойлгосноо шалгахыг хүс.Хариулт, түлхүүр1. Нутгийн иргэдийн эрүүл хамтлагийн дөрвөн шинжийг хэл. Үүнд: биет орчин цэвэр бөгөөд аюулгүй байх Орчин хүн бүрийн үндсэн хэрэгцээг хангадаг байх Орчин хүмүүсийн эв найртай зохицлыг бий болгож, хүн бүрийг оролцуулна. Орон нутгийн эрүүл мэнд, байгаль орчны асуудлаа ойлгодог Орон нутгийн асуудалд орон нутгийн шийдэл олоход нутгийн иргэдоролцдог байх Нутгийн иргэд янз бүрийн туршлагатай, харилцаа холбоотой байх Эрүүл мэндийн үйлчилгээ хүртээмжтэй, зохистой байна. Түүх, соѐлын өвийг хамгаалан, тэмдэглэдэг байх Олон салбартай, шинэчлэгдэж буй эдийн засагтай байх Байгаа нөөцийг бүгдэд зориулан тогтвортой ашиглах2. Сэдэвжүүлэх уулзалт гэж юу вэ? АТНИТҮ хөтөлбөрийн талаар бүх сонирхсон этгээд /нутгийн иргэдийнтөлөөлөл/ -эд танилцуулах хурал. Тэднийг боловсруулж, асуулт байвал хариулахсайхан боломж.3. АТНИТҮ хөтөлбөрийн хүмүүст хүргэвэл зохих таван гол санааг жагсаа Хариулт нь сургалтын үед бэлтгэсэн цаасан самбар дээр бичсэн зүйл болно.5. Оролцогчдыг зөв хариулсанд нь баяр хүргэ.……………………………………………………………………………………………...
  • 83. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 83V. Нутгийн иргэдтэй ажиллах 60-120 минут1. Салбар зөвлөлийн ажилтан болон/эсвэл идэвхийжүүлэгч сэдэвжүүлэхуулзалтыг төлөвлөж, зохион байгуулж, гүйцэтгэнэ. Сайн дурын ажилтнууд заримүг илтгэл, танилцуулга хийх болон бусад ажиллагаанд оролцох болно.2. Нутгийн иргэдийн дунд хийх ажлыг тоймло. юСалбар зөвлөлийн ажилтанболон/эсвэл идэвхижүүлэгчтэй хамтран аль аль ажиллагааг хэрэгжүүлэхийгоролцогчдоос хүс. Нутгийн иргэдийн дунд хийх ажил: Урилга бэлтгэж тараах  Сонирхсон бүх талууд /нутгийн иргэд, эмнэлгийн ажилтнууд/-ад очих урилгыг хичээл дээр үзсэндээ үндэслэн бичгээр бэлд. Урилгад дараах зүйл орох учиртайг сана. Үүнд: a. АТНИТҮ ажиллагааны танилцуулга b. Уулзалтын зорилго, агуулгыг тодорхойлох c. Уригдсан хүмүүсийн жагсаалт d. Уулзалтын огноо, цаг e. Салбар зөвлөл, эсвэл Үндэсний нийгэмлэгийн зохих албан тушаалтны албан ѐсны гарын үсэг  Уригдсан хүмүүс оролцох эсэхээ мэдэгдэх хангалттай хугаацаатай байх Сэдэвжүүлэх уулзалт хийх  Нутгийн иргэдийн бүлэгтэй уулз. Тэдэнд уулзалтын зорилгыг тайлбарла. Оролцогчдыг өөрсдийгээ танилцуулахыг хүс. Нутгийн иргэдэд энэ уулзалт бол оролцооных гэдгийг нь сануулж, асуулт асууж болохыг нь хэл.  Улаан загалмай, улаан хавирган сарны гүйцэтгэх үүрэг ролийг товч танилцуул. АТНИТҮ анхны ажилаараа л нутгийн иргэдэд Улаан загалмай, улаан хавирган сарны талаар илүү ихийг ярьж хэлэх өгөх болно гэдгийг нь сайн дурын ажилтнуудад хэл. Модуль 1-ийн Үдсэн зарчмыг үзэж байхдаа оролцогчид Улаан загалмай, улаан хавирган сарны талаар үзсэн болохыг нь сануул.  Нутгийн иргэдийн өөрсдийн эрүүл мэндийн асуудал, аюул, эрсдлийн тухай бодохыг зөвлө. Хариултыг цаасан дэр тэмдэглэж ав. Нутгийн иргэдийг асуулт асуухыг нь урамшуул.  Нутгийн иргэдийн эрүүл мэнд, түүнтэй холбогдсон аюул эрсдлийг бууруулах талаар одоо юу юу хийгдэж байгаа талаар асуу  Уулзалтыг дуусгахдаа цаасан самбар дээр тэмдэглэсэн гол санаа, зөвшилцөн тохирсон бусад чухал зүйлсийг эргэн харна уу. Оролцогчдод АТНИТҮ сайн дурын ажилтнууд ажлаа эхэлж байгаа, хэдэн долоо хоногийн дараа зохицуулах уулзалтуудаа хийж, ажлаа эхэлнэ гэдгийг сануул.  Нутгий иргэдээс АТНИТҮ талаар асуулт асуухыг уриал. Хэрэв сайн дурын ажилтан, эсвэл идэвхижүүлэгч асултанд хариулж чадахгүй байвал тэмдэглэж аваад дараагийн удаа заавал хариулах болно гэдгээ хэл. Энэ бол АТНИТҮ практик ажиллагааны талаар нутгийн иргэдтэй хийх яриа хэлэлцээний эхлэл мөн.3. Асуултын хайрцганд ямар нэг асуулт байдал түүнд хариулахыг ангиас хүс.Зөвхөн хэн ч хариулж чадахгүй л бол өөрөө хариултыг өг.……………………………………………………………………………………………...
  • 84. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 844. Дараагийн хичээлийн цагийг ангийнхантай зөвшилцөн тохиролц.5. Нутгийн иргэдтэй харилцах явцдаа юу сурсанаа харилцан солилцохыгоролцогчдод уриал.Сэдэв 4Олон нийтийг дайчлах ба нутгийн иргэдтэй харилцах арга техникСургалтын зорилгоЭнэ сэдвийг үзсэнээр оролцогчид дараах мэдлэг чадварыг эзэмшсэн байна. Үүнд:. Олон нийтийг дайчлахыг тодорхойл. Нутгийн ирдэдийн дунд олон нийтийн дайчлах үе шатыг жагсаа. Нутгийн иргэдтэй харилцах арга техник ба эрүүл аж төрөх ѐсыг сурталчлахадтэдгээрийг хэрхэн ашиглах талаар тодорхойл.. Нутгийн иргэдтэй харилцах арга техник ба айл өрх болон нутгийн иргэдийн хэсэгбүлгүүдэд тэдгээрийг хэрхэн ашиглах талаар тодорхойл.Заавал эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл)1. Орон нутгийн эмнэлгийн ажилтнуудтай дараах зүйлийн тухай ярилцаж,нутгийн иргэдийг АТНИТҮ ажиллагаанд дайчлах боломжийг тодорхойл. Үүнд:  Эрүүл мэндийн компанит ажилд оролцох  Нутгийн иргэдийн хурал, уулзалтанд оролцох  Бүлгүүдийн цугладаг газар очих  Хэвлэл, олон нийтийн харилцааны хэрэгслэлэр харьцах2. Эрсдэлд нэрвэмтгий хүн амын эрхийг сайн дурын ажилтнууд хүндэтгэндээдлэх учиртай.3. Нутгийн иргэдэд үзүүлэх үйлчилгээний талаарх мэдээллийг сайн дурынажилтнууд аливаа алагччлалгүй хүргэх ѐстой.4. Нийгминй дайчлалын арга хэмжээнд сайн дурын ажилтнууд Үндсэн долоонзарчмыг тусгаж ажиллх ѐстой5. Нутгийн иргэдтэй харилцах арга техник нь эрүүл мэндийн чиглэлийн санааоноог айл өрх, нутгийн иргэдийн бүлгүүдэд хүргэх үр дүнтэй арга хэрэгслэл мөн6. Нутгийн иргэдтэй харилцах арга техник болон зан байдлын эрүүлөөрчллөтийг хөхиүлэн дэмждэг билээ.7. Нутгийн иргэдтэй харилцах арга техникийг шинэ санаа оноог нэвтрүүлэх,харилцан яриа өрнүүлэхэд ашиглаСургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглалОролцож байгаа сайн дурынхны тоо болон аль хир их хэлэлцүүлэг болох зэргээсхамаарч энэ сэдвийг үзэхэд ойролцоогоор 150-220 минут шаардана. I. Удиртгал Нийгмийн дайчлалын тухай хэлэлцүүлэг 30-45 мин II. Нутгийн иргэдийг хэрхэн Нийгмийн дайчлалд АТНИТҮ сайн дурын ажилтны гүйцэтгэх үүрэг дайчлах вэ? 20-30 мин……………………………………………………………………………………………...
  • 85. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 85 III. Нутгийн иргэдтэй харилцах Нутгийн иргэдтэй харилцах арга техникийг сайн дурын ажилтнуудад 60-75 мин арга техникийг нэвтрүүлэх танилцуулахын тулд тэдгээрийг тодорхойлон цааш нь дамжуулна. IV. Тойм Заавал эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл)ийн тойм 10-20 мин хийх V. Өөрийн ойлголтыг шалгах Өөрийгээ үнэлэх 10-20 мин VI. Модуль 2-ын хаалт Модуль 1-ийн үед боловсруулсан зорилгыг эргэн харах 20-30 минХэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажил• Сэдвийн хураангуйд байгаа мэдээллийг ашиглан бэльгэсэн товч танилцуулга• Эргэдэг цаасан самбар ба самбарын үзэг.• Тухайн хэлнээ орчуулж, хянан найруулсан “Нутгийн иргэдтэй харилцах аргатехник” дөрвөн хувь• Тойм дүгнэлтийн аиллагаанд зориулсан зөөлөн бөмбөг.Сэдвийн хураангуйНийгмийн дайчлалАТНИТҮ сайн дурын ажилтнууд нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн мэдээлэл болонбайгаа эрүүл мэндийн үйлчилгээтэй холбож өгөхөд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг.Ниймийн дайчлал гэдгийг хүмүүсийн мэдлэг мэдээлэл сонор сэргэмжийгдээшлүүлэх тал дээр сайн дурын ажилтнуудын авч хэрэгжүүлэ буй арга хэмжээ гэжойлгож болно. Үүнд АТНИТҮ тухай мэдээлэл өгөх, ямар зорилготой болох, занүйлийн эрүүл өөрчлөлтийг сурталчлах, өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх эсвэлгамшигт бэлтгэлтэй байж, орон нутгийн хөгжлийг дэмжих зэргийг багтаана.Нийгмийн дайчлал гэдэг бол тодорхой зорилгын үүднээс орон нутгийн түвшиндавч хэрэгжүүлсэн оролцооны үйл явц мөн. Жишээ нь, malaria өвчнөөс урьдчилансэргийлэх нийгмийн дайчлалын үйл ажиллагаанд дараах зүйлийг багтаана. Үүнд:  Орны үнэгүй тор олох  Орны тор сурталчилсан ухуулах хуудсуудыг орон нутгийн зах болон бусад газар хадах  Нутгийн иргэдийг орны тор хэрэглэх үүрэг амлалт авахыг хөхиүлэн дэмжих  Орны тор тараах  Айл өрхүүдээр явж энэ орны торыг хэрхэн зөв зүүх тал дээр зааж өгөх  Тараасан орны тор болон тор хүлээж авсан айл өрхийн тоог гаргахСургалтын энэ түвшинд нийгмийн дайчлал гэдэг бол нутгийн бүх иргэдийгАТНИТҮ практик ажиллагаанд хүргэх, нөлөөлөх болон оролцуулах төлөвлөгөөтарга хэмжээг багтаана. Энэ бол зан үйл болон нийгмийн эерэг өөрчлөлтийгдагуулах таатай орчин бүрдүүлэх тухайд билээ. АТНИТҮ цаашдын үйл явцад /4,5,6болон 7 дугаар Модуль/ сайн дурынхан анхны тусламж, аюулгүй байдал болонэрүүл мэндийн асуудлаар илүү ихийг сурч мэдэж авна.Нийгмийн дайчлалын хамаг чухал хэсэг бол хүн амын эрсдэлд өртөмтгий, эмзэгбүлгийнхний эрхийг хамгаалах явдал мөн.АТНИТҮ сайн дурын ажилтан эмзэг бүлгийнхэнд дуу хоолойгоо гаргах, тэднийхэрэгцээ нутгийн иргэдийн дунд хийгдэх ажлын хүрээнд хангагдахад анхааралтавих ѐстой. Сайн дурын ажилтнууд үйл ажиллагаандаа Үндсэн долоон зарчимыгүргэлж мөрдөж явах учиртай.Нийгмийн дайчлал бол зан үйл, араншингаа өөрчилж, зөв зүйтэй юм хийхэднийгмийн бүхий л хэсэг бүлэгт нөлөөлөх үйл ажиллагаа буюу хандлагыг хэлнэ.……………………………………………………………………………………………...
  • 86. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 86Энэ бол мэдээллийг тогтвортой ажил хэрэг болгон өөрчлөх тухайд буюу үүнийгээхүмүүсийг асуудалд мэдлэг мэдээлэлтэй ханддаг болгох, зан үйлийн эерэгөөрчлөлтийг бий болгох тал дээр ажилладаг бусад байгуулагатай хамтран ажиллах,бүх түвшинд нутгийн иргэдийг идэвхитэй оролцуулах байдлаар хийж гүйцэтгэхявдал мөн.Нийгмийн дайчлал дараах зорилгод үйлчилнэ. Үүнд:  Нутгийн иргэдийн мэдлэг мэдээллийг дээшлүүлэх  Зан үйлийг өөрчилж, тодорхой асуудлаар ажиллах чадавхийг бий болгох  Орон нутгийн чухал асуудлыг шийдэхэд нөөцийг нэгтгэн дайчлах  Орон нутгийн болон үндэсний түвшинд холбоо харилцаа тогтоон бэхжүүлж өгөх зэрэг болно.Нийгмийн дайчлал бол Улаан загалмай, улаан хавирган сарны хамаг чухал үйлажиллагааны нэг мөн. Тухайлбал, malaria өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх дээрдурьдсан жишээ дээр бол сайн дурын ажилтнууд нөөцийг /орны торыг төлбөргүйтараах/ тодорхойлж, тухайн нөөцийн ашиглалтыг сурталчилж /зургат хуудас энэтэнд наан тарааж/, үр ашгийг хүртэгсдийг нь оролцуулж /нутгийн иргэд/, үр ашигхүртэгсдийг сурган дадлагажуулж /айл өрхөөр явж орны торыг хэрхэн зөв зүүхийгзааж өгөх/ эцэст нь хүрсэн үр дүнгийнхээ талаар тайлан бичсэн байна.Нутгийн иргэдтэй харилцах арга техникийг танилцуулах ньАйл өрх, нутгийн иргэдийн төлөөлөл хэсэг бүлгүүдтэй ажиллах үедээ сайн дурынажилтнууд АТНИТҮ ажлаа нутгийн иргэдтэй харилцах арга техниктэй хослууланхүргэнэ. Арга техник бүрийг үнэн зөв мэдээллийн хялбар тойм, дүгнэлт гэжтодорхойлж болох юм. Нутгийн иргэдтэй харилцах арга техникийг айл өрх,нутгийн иргэдтэй эрүүл аж төрөх ѐс, эрүүлийг хамгаалах болон өвчнөөс урьдчилансэргийлэх яриа хөөрөө өрнүүлж эхлэхийн тулд ашиглана. Ийм арга техник бүр занүйлийн эерэг өөрчлөлтийг дэмжих харилцааны үйл явцын талаарх мэргэжилтниймэдээллийг /энэ тухай Модуль 6-д үзнэ/ агуулна.Өөрийн орон нутгийн иргэдийн хэрэгцээ шаардлагад нийцүүлэн онцлогийгтусгавал арга техник бүрт байгаа энгийн хялбар санаа, хэлэлцүүлгийн асуултууд ньэрүүл зан үйл, арга ажиллагааг хөхиүлэн дэмждэг болохыг сайн дурын ажилтан,нутгийн иргэд олж мэдсэн байна. Сайн дурын ажилтнууд нутгийн иргэдийн дундажиллах явцдаа нэг ба хэд хэдэн арга техникийг ашиглаж болно.АТНИТҮ сайн дурын ажилтнуудын хувьд нийгмийн дайчлалын хамгийн чухалхүчин чармайлтын нэг бол эрүүл амьдрах зан үйлийг өөрийн гэр оронд сурталчланнэвтрүүлж, энэ тухайгаа айл хөршүүддээ ярьж өгөх явдал мөн.Нутгийн иргэдтэй харилцах арга техникийг хэрхэн ашиглах тухайдНутгийн иргэдтэй харилцах арга техникийг АТНИТҮ сайн дурын ажилтнуудөөрсдийн нутаг орон эрүүл аж төрөх ѐсыг нэвтрүүлэх ажил туслахад ашиглана.Тэдгээр нь сайн дурын ажилтнуудад тэдний нутагт өөрчлөлт авч ирэх чухал санааоноо, энгийн хялбар арга хэмжээний талаар сануулж байдаг юм.Эдгээр арга техник бүр эрүүл зан үйл, үйл ажиллагааг таниулан сурталчилах яриахэлэлцүүлгийг хэрхэн өрнүүлэх тухай лавлахын шинжтэй юм. Энэ нь нутгийниргэдтэй дараах чиглэлээр яриа хөөрөө эхлүүлэхэд тус нэмэр болно. Үүнд:……………………………………………………………………………………………...
  • 87. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 87  Зураг  Ярианы сэдвийг дэмжих асуулт  Тухайн сэдвээр нутгийн иргэдэд хүргэх чухал санаа зэргийг багтаана.Нутгийн иргэдтэй харилцах арга техник бол АТНИТҮ ажиллагааны чухал нөөц мөн.Идэвхижүүлэх чиглэлI. Удиртгал 30-45 минут1. Шинэ хичээл эхэлсэнтэй холбогдуулан оролцогсдод баяр хүргэ.2. Тэднээс сэдэвжүүлэх уулзалтын талаар асууж лавла. Амархан эсвэл хэцүүбайв уу, хүмүүстэй харьцах тал дээр тэд ямар сургамж авсан талаар нь сонирх3. Сургалтын зорилго, агуулгын талаар танилцуул.4. Сэдвийн хураангуйн мэдээллээр нийгмийн дайчлалын талаар илтгэл тавь.Асуулт тавихыг хөхиүлэн дэмж.Сургагч багшид Нийгмийн дайчлалын талаар хувийн туршлагаасаа юм уу, тухайн оронзориулсан санамж нутагь болсон зүйлийн талаар ярьж өгч болох юм5. Оролцогчдоос тэдний оролцож болох нийгмийн дайчлалын жишээ татахыгхүс. Хариултанд нь дараах зүйл багтсан байвал сайн. Үүнд:  Үндсэн зарчмыг сурталчлан таниулах, нутгийн иргэдтэй алагчлалгүй харьцах  Нутгийн иргэдийг анхны тусламж, эрүүл мэндийн боловсрол, үйлчилгээтэйхолбож туслах. Эдгээр үйлчилгааг аливаа алагчлалгүй, чин сэтгэлээс хүргэвэл сайн.  Нутгийн иргэдийн дундахь эмзэг бүлгийн хүмүсийг мэддэг байх, тэднийхэрэгцээ хангагдаж байгаад хяналт тавих, тэднийг өөрсдийн эрхийг мэдэжхэрэгжүүлэхэд нь туслах  Орон нутгийн удирдлага, шашны тэргүүнтэй ярилцаж, вакцинжуулалт,архаг хуучтай хүмүүсийн асаргаа, сувилгаа зэрэг ажилд нутгийн иргэдийг уриаландуудахад тэдний дэмжлэгийг авах  Эрүүл мэндийн компанит ажлын үеэр хүмүүсийг үр хүүхдээ вакцинтариулах, шумуулны тор авах, бас эрүүл мэндийн янз бүрийн үйл явдлын талаархүмүүст хэл хүргэх зэрэг ажилд хүмүүсийг дайчлах  Үйлчилгээ үзүүлдэг байгууллага хүмүүстэй ярилцаж, халамж үйлчилгээгээаливаа алагчлал, ялгаварлалгүй үзүүлж, үйлчлүүлэгчдээ тэгш шударга хандажбайхад нь хяналт тавих. Айл өрхөөр явж олж мэдсэн хүмүүсийн санаа оноогидэвхижүүлэгч/сургагчийн тусламжтайгаар эрүүл мэндийн төвийн ажилтнуудадхүргэж байх.6. Нийгмийн дайчлалыг хэрэгжүүлэхэд ямар арга барил ашиглаж болох талаароролцогчдоос асуу. Сэдэвжүүлэх уулзалтан дээр хэрэглэсэн аргаас бодож үзэхийгтэдэнд зөвлө. Хариултан дотор дараах зүйл хамрагдвал зүгээр байна. Үүнд:  Нутгийн иргэдийн уулзалт цуглаан  Айл өрхөөр явах  Жүжиг  Яриа хийх, болсон явдал ярьж өгөх  Дуу  Уламжлалт амралт зугаацлын хэлбэрүүд  Эрүүл мэндийн сэдэвт яриа  Радио, телевизийн цэгүүд  Нугалбарт тараах материал, брошур, зурагт хуудас, туг далбаа зэрэг.7. Оролцогчдоос нийгмийн дайчлалыг хэрэгжүүлэхэд хамаг тохиромжтой……………………………………………………………………………………………...
  • 88. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 88байршлын талаар асуу. Хариултан дотор дараах зүйл байвал зүгээр байна. Үүнд:  Шашны байгуулагууд  Сургууль  Зах  Олон нийтийн цуглаан  Худаг, усны цэгүүд  Элдэв ѐслолын газар  Үсчин, гоо сайхан  Айл өрх  Биеийн тамир, спортын талбай зэрэг болно.8. Оролцогсдын асуултанд хариул.II. Нутгийн иргэдийг хэрхэн дайчлах вэ? 20-30 минут1. Оролцогчдыг гурван хэсэгт хуваа. Бүлэг тус бүрт эргэдэг цаасан самбар,самбарын үсэг өг.2. АТНИТҮ сайн дурын ажилтнууд нутгийн иргэдийг дайчлахад яаж туслажчадах талаар бүлгүүдээр хэлэлцүүл. Тухайн орон нутагт яг болж байгаа үйлявдалтай холбогдуулан тодорхой жишээ тат.3. Бүлэг тус бүрээс нэг нэг төлөөлөгчийг сайн дураар нь ээлж ээлжээр гарганирж нийт ангийн хамт олонд хэлэцүүлгийн дүнг нь танилцуулуул. Илтгэл тусбүрийн дараа асуулт тайлбар хэлэх хэлэлцүүлэг өрнүүл.4. Нийгмийн зохистой дайчлалын талаар хэлэлцүүлэг өрнүүлж, тодорхойзөвшилцөлд хүргэхийг хичээ.III. Нутгийн иргэдтэй харьцах арга техникийн удиртгал 60-75 минут1. Сэдвийн хураангуйд дурьдсан Нутгийн иргэдтэй харьцах арга техникийнталаар товч танилцуулга хий.2. Оролцогчдын дөрвөн жижиг бүлэгт хувааж, сэдэвжүүлэх уулзалтадоролцож, түүний талаарх хүмүүсийн санал бодлыг сонссоны дараагаар дараахасуудлыг авч хэлэлцүүл. Ингэхдээ дараах зүйлийг бодолцохыг хүс. Үүнд:  Сэдэвжүүлэх уулзалт дээр эрүүл мэндийн чиглэлийн ямар асуудлыг нутгийн иргэд авч хэлэлцсэн гэж сонссон бэ?  Авч хэлэлцсэн эрүүл мэндийн асуудал бүрт Нутгийн иргэдтэй харьцах ямар ямар арга техникийнг ашигласан бэ?3. Бүлгээр хэлэлцсэн дүнгээ нийт ангийнхандаа зориулж тайлагнахыг хүснэ үү.Энэ үе шатанд сайн дурын ажилтнууд Нутгийн иргэдтэй харьцах бүх арга техникийгүзэж эзэмшээгүй байгаа гэдгийг санагтун. Энэ дасгал бол зүгээр л нэг танилцуулга,удиртгалын шинжтэй юм. Тэд энэ бүх аргыг Модуль 4 болон 6-д илүү дэлгэрэнгүйүзэж танилцах билээ.4. Асуултын хайрцгийг нээж, хариулаагүй асуулт байвал хариул.IV. Тойм 10-20 минут1. Ангийн танхим дундуур явж, оролцогчдоос Сэдэв 4-ийн Заавал эзэмшвэлзохих мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл)ийг өөрийн үгээр илэрхийлэхийг ээлждараалан хэлүүл.……………………………………………………………………………………………...
  • 89. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 892. Оролцогчдыг босгож зогсоо. Зөөлөн бөмбөг нэгэн рүү нь шидээд түүнээсНутгийн иргэдтэй харилцах арга техникийн талаар юу мэдэж авсаныг нь асуу.Тэрээр хариулаад өөр нэгэн оролцогч руу бөмбөгөө шиднэ. Бүх оролцогчдын үгийгхэлүүлтэл ийнхүү үргэлжлүүлэх ба ингэхдээ түрүүнд хэлсэн үгийг давтан хэлэхгүйболохыг анхааруул.V. Өөрийгээ шалга 10-20 минут1. Сайн дурын ажилтныхаа гарын авлагын Сэдэв 4 дотор байгаа ойлголтоошалгах хэсгийг оролцогчдоор бөглүүл.2. Хүн болгон хийж дуусахад хангалттай хугацаа өг.Сургагч багшид Оролцогсдын ихэнх нь бичиг үсэг мэдэхгүй бол та асуултыг чангаарзориулсан санамж уншиж өгөөд амаар хариулуулж болно. Хэрэв хэдхэн хүн бичиг үсэггүй байвал та тэдэнтэй тулж ажиллаад харицлтыг нь бөглүүлж болно3. Оролцогчдоос хариултыг нь дуудуулж аваад ойлголтыг нь хяна.Хариулт/Түлхүүр1. Нийгмийн дайчлал гэж юу вэ? Мэдлэг мэдээлэлжүүлэх, заг төлөвийн эрүүлжүүлэх өөрчлөлтийг ухуулансурталчлах, нутгийн иргэдийн хөгжлийг дэмжсэн санй дурын ажилтнуудын авчхэрэгжүүлэх цогц арга хэмжээг нийгмийн дайчлал гэж тодорхойл болно. Нийгмийн дайчлал бол тодорхой зорилгод хүрэх үүднээс орон нутгийн түвшиндхийж гүйцэтгэдэг оролцооны процесс мөн. Тухайлбал, өвчнөөс урьдчилансэргийлэх, эрүүл аж төрөх ѐс болон гамшгийн бэлэн байдлыг ухуулан сурталчлахзэргийг багтаана.2. Нийгмийн дайчилгаанаас нутгийн иргэдэд хүртэх гурван зүйлийн ач тусыгдор дурьдсан зүйлээс сонгож нэрлэнэ үү. Үүнд: Нутгийн иргэдийн мэдлэг мэдээлэлтэй болгох Зан үйлийг өөрчилж,асуудал тулгарахад арга хэмжээ авах чадавхийг дээшлүүлэх Нутгийн иргэдийг бүхэлд нь хамарсан асуудалд нөөцийг нэгтгэн дайчилна. Орон нутгийн болон үндэсний түвшний хооронд холбоог чангатгана.4. Оролцогчдын зөв хариултанд нь баяр хүргэ.5. Дараагийн хичээлийн цагийг зөвшилцөн тохиролц.6. Оролцогчдыг сурсан мэдсэн зүйлээ нутгийн иргэдтэйгээ хуваалцахыг уриал.V. Модуль 2-ын хаалт 20-30 минут1. Модуль 2-оос юу сурч мэдсэн тухай оролцогчдын саналыг асуу.2. Сэдэв тус бүрийн Сургалтын зорилго, Заавал эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар(түлхүүр мэдээлэл)ийн тойм хий.3. Оролцогч бүрт нэг нэг хуудас цаас өг. Энэ модулийг үзэх явцад хамгийн ихнөлөө тэдэнд үзүүлсэн нийгмийн дайчлалын талаарх таван зүйлийг бичүүл.4. Оролцогчдын Модуль 1-ийн төгсгөлд бичиж байсан сургалтаас юу хүсэнхүлээж байгаа тухай зорилтуудыг нь эргэн нэг харуул.5. Оролцогчдыг тэд тавьсан зоилтоо хэрхэн хангаж байгаа талаар ньхэлэлцүүлэг өрнүүл.6. Модуль 2-ыг үзэж дүүргэсэнд нь хүн бүрт баяр хүргэ.……………………………………………………………………………………………...
  • 90. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 90Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэнүзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА МОДУЛЬ 3НУТГИЙН ИРГЭДИЙН ҮНЭЛГЭЭНДСУУРИЛСАН АРГА ХЭМЖЭЭ АВАХ НЬЗорилгоЭнэхүү модульд оролцогчид орону нутгийн өмнө тулгамдсан зорилтыгхэрэгжүүлэх, АТНИТҮ ажилд туслах боломжтой нөөц бололцоог тодорхойлохүүднээс нутгийн иргэдээ судлах юм. Ийнхүү нутгийн иргэдээ судлахад Үнэлгээнийтодорхой арга аргачлалыг үзэж, ашиглах юм. Энэ бүл сайн дурын ажилтнуудаднутгийн иргэдийн эрүүл мэнд, анхны тусламж, аюулгүй байдал, гамшгийн бэлэнбайдал зэрэг тэргүүлэх асуудлыг илүү сайн судалж мэдэх, нөгөө талаар сайн дурынажилтнуудад өөрсдийн ур чадвар мэдлэг мэргэжлийг дээшлүүлэн нутгийниргэдийн хувьд ч сайн дурынхны хувьд ч тэргүүлэх асуудлыг шийдэх боломжбололцоог нэмэгдүүлж өгнө.Идэвхижүүлэгчийн болон орон нутгийн салбар зөвлөлийн ажилтны дэмжлэгтусламжтайгаар сайн дурын ажилтнууд өжлын төлөвлөгөө боловсруулж, хаана,хэзээ АТНИТҮ практик ажиллагааг нутгийн иргэдийн дунд үр дүнтэй хэрэгжүүлжболохыг томьѐолно.Модуль 3-т дараах зүйлээс бүрдэнэ. Үүнд:  Сайн дурын ажилтнуудаар Нутгийн иргэдийн үнэлгээи хийлгэх, ингэхдээ орон нутгийн нөөц бололцоог мөн эмзэг цэгүүдийг дүрслэх аргаа хийх юм.  Эрүүл мэнд, анхны тусламж, аюулгүй байдлын асуудлыг тодорхойлж, тэргүүлэх чиглэлийг тодорхойлох юм.  АТНИТҮ ажлын төлөвлөгөөг боловсруулах, үйл ажиллагааг орон нутгийн онцлогт тохируулан өөрчлөх, үнэлгээний явцад тодорхойлсон эрүүл мэнд, аюулгүй байдлын хэрэгцээ, шаардлагад үндэслэсэн тодорхой мэдлэг чадварыг сайн дурын ажилтнууд сурч, мэдэх явдал мөн.  Тайлангийн хүснэгт бөглөж сурах дадлага хийн тайлан гаргах, илтгэх ажлыг хэлэлцэж тодруулна.СэдвүүдЭнэ модульд зургаан сэдэв бий. Үүнд:Сэдэв 1. Минийн нутгийн иргэдийн үнэлгээ. Ерөнхий танилцуулгаСэдэв 2. Нутгийн иргэдийн үнэлгээ: хоѐр дугаар эрэмбийн мэдээлийн эх сурвалжСэдэв 3. Нутгийн иргэдийн үнлэгээний арга техник: шууд ажиглалт, хөндлөн гулдалхах (transect walk), орон нутгийн газрын зураг ба улирлын хуанли.Сэдэв 4. Нутгийн иргэдийн үнэлэх арга: фокус группын ярилцлага, айл өрхөөр явжуулзах……………………………………………………………………………………………...
  • 91. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 91Сэдэв 5. Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийх: хийх явцдаа суралцахСэдэв 6. Тоо баримт ашиглахСэдэв 7. Нутгийн иргэдийн үнэлгээнд түшиглэсэн ажлын төлөвлөгөө хийхСэдэв 8. АТНИТҮ ажлын талаар нутгийн иргэдэд тайлагнахМодулийн хураангуйСэдэв 1-т сайн дурын ажилтнууд төслийн төлөвлөлтийн орчил /цикл/-ын тухай үзэхба орон нутгийн салбар зөвлөлийн ажилтан болон идэвхижүүлэгчийнтусламжтайгаар нутгийн иргэдийн үнлэгээ хийх бяцхан төлөвлөгөө боловсруулна.Сэдэв 2-т сайн дурын ажилтнууд мэдээллийн хоѐрдахь эх сурвалжийг хаанаас олон,хэрхэн мэдээлэл олж авах зэргийг үзнэ.Сэдэв 3-т сайн дурын ажилтнууд нутгийн иргэдийн үнэлэх арга техникийг үзнэ.Үүнд: шууд ажиглалт хийх, хөндлөн гулд алхах, орон нутгийн газрын зураг болонулирлын хуанли зэрэг багтана. Сургалтын явцад сайн дурын ажилтнууд үнэлгээнийэнэхүү арга аргачлалыг ашиглаж сурах дадлага хийнэ.Сэдэв 4-т фокус группын ярилцлага, айл өрхөөр очиж уулзах зэрэг сэдвийг үзнэ.Сургалтын үеэр сайн дурын ажитнууд бүлгийн уулзалт хэлэлцүүлгийг болон айлөрхөөр очих үед хэрхэн харьцах талаар дадлага хийнэ.Сэдэв 5-д Сайн дурын ажилтнууд нутгийн иргэдийн үнэлгээг салбар зөвлөлийнаилтан болон идэвхижүүлэгчийн тусламжтай хийж гүйцэтгэнэ.Сэдэв 6-д сайн дурын ажилтнууд нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийх явцдаацуглуулсан мэдээлэлдээ дүн шинжилгээ хийнэ. Эцсийн үр дүн нь АТНИТҮ сайндурын ажилтнуудын хийж гүйцэтгэвэл зохих эрүүл мэнд, аюулгүй байдал, анхнытусламжийн гурваас таван тэргүүлэх зэргийн ажил бүхий жагсаалт байх болно.Сэдэв 7-д сайн дурын ажилтнууд ажлын төлөвлөгөөний талаар үзэх ба холбогдохмэдлэг чадварыг эзэмших явцдаа дээр тодорхойлсон тэргүүлэх чиглэлүүдэдүндэслэн ажлын төлөвлөгөө боловсруулна.Сэдэв 8-д сайн дурын ажилтнууд АТНИТҮ ажлын тайланг хэрхэн гаргах талаарүзэж, дадлага хийнэ.Хэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажилЭнэ модуль сайн дурын ажилтнуудад өөрсдийн нутаг орон, нутгийн иргэдийнталаар илүү ихийг мэдэж авахад нь туслана. Сайн дурынхан орон нутгийг судлаж,нөөц бүлгийг тодорхойлохдоо нутгийн иргэдийг үнэлэх янз бүрийн арга хэрэглэхболно. Энэхүү үнэлгээ болон энэ модулийн явцад цуглуулсан мэдээллийг дараадараагийн модулийг үзэхэд мөн ашиглах болно. Энэ модулийн ихэнх сэдэв нэгэнорйолцоо агуулгатай. Энэхүү Идэвхижүүлэгчийн гарын авлагад багтсанматериалыг зөвлөмж маягаар л хүлээж авбал зохино. Бүх дасгал, арга, хичээлийнтөлөвлөгөө зэрэг нь зөвлөмж төдий зүйл. Та өөрийн суралцагсад, оролцогсдынхэрэгцээнд тааруулан нэмэлт өөрчлөлт хийж болно.……………………………………………………………………………………………...
  • 92. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 92Сургалтыг амжилттай явуулахын тулд сайтар бэлтгэх нь чухал. Сэдэв бүрийнагуулгыг сайн ойлгож мэдэн, анги танихимын болон дадлагын ажилд шаардлагатайтуслах үзүүлэн зэрэг материалыг бэлэн байлгах хэрэгтэй. Та дараах бэлтгэл ажлыгхийсэн байхыг зөвлөх байна. Үүнд:  Илтгэл, хэлэх үгээ бэлтгэхийн өмнө Ном зүйд заасан Ном зүйтэй сайтар танилцах  Сэдвийн хураангуйг ашиглан товч илтгэл бэлтгэх. Оролцогчдын идэвхийг өрнүүлэх үүднээс асуулт асуу.  Сайн дурынхны хувь хүмүүс, айл өрхөөр очиж хийх яриа, нутгийн иргэдтэй ярилцах зэрэг нутгийн иргэдийг оролцуулсан ажилд нь оролцож, шаардлагатай удирдлага хяналтаар хангаж өгөх зэрэг болно.Урьдын адил:  Идэвхижүүлэгчийн гарын авлагыг унш  Сэдэв тус бүрийн хураангуйд байгаа агуулгатай танилцаж, товч танилцуулах үг хэлэхэд бэлтгэлтэй байх  Энэ модулийн хичээлийн цагийн хуваарьтай танилцаж, өөрийн ангийн онцлог хэрэгцээ, танхимын зохион байгуулалт зэргийг бодолцон хичээлийг аль болох ойлгомжтой дөхөмтэй заахад анхаарна уу.  Сэдэв тус бүрийг заахын өмнө бэлтгэл материалуудаа жагсаалтаар нь нэг шалгаад үзэж байвал зүгээр.  Хичээлийн танхим боломжтой байна уу, үгүй юу шалга.  Сайн дурын оролцогчидтой сургалт явуулах цаг огноо, анги танхимаа зөвшилцөн тохиролц  Бугуйн цаг юм уу, ширээний цаг авчир  Сэдэв бүрийг үзэж дууссаны дараа дүгнэлт тойм хийх асуултын жагсаалт гарга.  Дадлагын хичээлд урьдчилан бэлтгэж, зохих тохиролцоо, уулзалтыг эртнээс товло  Сайн дурын ажилтан бүрт өрх гэрийн нэгэн гишүүнийг хариуцуулж өг  Орон нутгийн удирдлагатай очиж уулзахын өмнө зорилгоо сайн тодорхойлж, оролцогчдод хүргэ.Таньд нутгийн иргэдтэй уулзалт хийх, нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийхэд ороннутгийн салбар зөвлөлийн ажилтны туслалцаа хэрэг болно.Ном зүйAfrican Red Cross and Red Crescent Health Initiative, ARCHI Toolkit. Available from:www.ifrc.org/what/health/archi/toolkit.asp.International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (2002), Handbook forMonitoring and Evaluation. Available from: www.ifrc.org/cgi/pdf_evaluation.pl?handbook.pdf.International Federation (2007), How to do a VCA. A practical step-by-step guide for Red Cross RedCrescent staff and volunteers. Available from: www.ifrc.org.International Federation (2007), Monitoring and Evaluation in a Nutshell. Available from:participation.110mb.com/PCD/M%20and%20E%20guide%20final.pdf.International Federation (2002), Project Planning Process Handbook. Available from:www.ifrc.org.International Federation (2007), VCA toolbox with reference sheets. Available from: www.ifrc.org.……………………………………………………………………………………………...
  • 93. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 93International Federation (2008), VCA training guide. Classroom training and learning-by-doing. Availablefrom: www.ifrc.org.International Federation (2006), What is VCA? An introduction to vulnerability and capacity assessment.Available from: www.ifrc.org.ГарчигСэдэв 1 _____________________________________________________________102Миний нутгийн иргэдийг үнэлэх нь: танилцуулгаСэдэв 2. _____________________________________________________________110Нутгийн иргэдийн үнэлгээ: хорѐдахь эрэмбийн мэдээллийн эх сурвалжСэдэв 3. ____________________________________________________________ 115Нутгийн иргэдийн үнэлгээ: шууд ажиглалт, хөндлөн гулд алхах, орон нутгийнгазрын зураг, улирлын хуанлиСэдэв 4._____________________________________________________________124Нутгийн иргэдийн үнэлгээ: фозус группын ярилцлага, айл өрхөөр явж уулгахСэдэв 5._____________________________________________________________129Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийх: хий явцдаа суралцахСэдэв 6._____________________________________________________________133Тоо баримт ашиглахСэдэв 7._____________________________________________________________138Миний нутгийн иргэдийн үнэлгээнд суурилсан ажлын төлөвлөгөө хийхСэдэв 8._____________________________________________________________144АТНИТҮ ажлын тайланг нутгийн иргэдэд тавих……………………………………………………………………………………………...
  • 94. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 94Сэдэв 1Миний нутгийн иргэдийг үнэлэх нь: танилцуулгаСургалтын зорилгоЭнэ сэдвийн үзсэнээр сайн дурын ажилтнууд дараах мэдлэг ур чадвюарыгэзэмшинэ. Үүнд:. Эрүүл мэнд, аюулгүй байдал болон анхны тусламжийн нутгийн иргэдийнүнэлгээний ажлыг төлөвлөхөд нутгийн иргэдийг оролцуулан хамтран хийхийнзайлшгүй шаардлагыг танин мэдэх. Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийх хялбар төлөвлөгөө боловсруулах. Сургалтын явцад өөрсдийн болоовсруулсан нутгийн иргэдийн үнэлгээнийтөлөвлөлөөгөө өөр хоорондоо танилцахЗаавал эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл)1. Нутгийн иргэд эрүүл мэнд, аюулгүй байдал болон анхны тусламжийнталаарх өөрсдийн тэргүүлэх чиглэлүүдийг тодорхойлж оролцсон нутгийн иргэдийнүнэлгээний ажил.2. Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийх ажил дараах үе шаттай явагдана. Үүнд:  Хэн юу хийх, хэзээ яаж хийж дуусгах зэргийг тусгасан үнэлгээний ажлын цар хүрээг тодорхойлох  Үнэлгээ хийж, мэдээлэл цуглуулах. Үнэлгээний янз бүрийн арга аргачлалыг хэрэглэх нь цуглуулах мэдээллийг улам баяжуулна. Цуглуулах мэдээлэл үнэн зөв байвал сайн.  Цуглуулсан мэдээллийн задлан шинжилгээ хийх  Мэдээллийг орон нутгийн удирдлага, нутгийн иргэдийн төлөөлөлтэй уулзаж баталгаажуулах  АТНИТҮ практик ажиллагаа болон сургалтын хэрэгцээг ач холбогдлоор нь эрэмбэлж төлөвлөх3. Орон нутгийн салбар зөвлөлийн ажилтан, идэвхижүүлэгчийн хамт нутгийниргэдийн үнэлгээг хийхэд ажлын төлөвлөгөө их нэмэртэй. Энэ төлөвлөгөөг ороннутгийн удирдлага, нутгийн иргэдийн төлөөлөлд хүргүүлэх хэрэгтэй.Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглалОролцож байгаа сайн дурынхны тоо болон аль хир их хэлэлцүүлэг болох зэргээсхамаарч энэ сэдвийг үзэхэд ойролцоогоор 135-160 минут шаардана. I. Удиртгал Сэдвийн хураангуйд байгаа мэдээллээр товч танилцуулга хийх 45-60 мин II. Үнэглээг Идэвхижүүлэгчийн тусламжтайгаар сайн дурын ажилтнууд төлөвлөх хэнтэй очиж уулзах, юу ярих, ямар мэдээлэл олж авах зэрэг 90-100 асуудлаар ажлын бяцхан төлөвлөгөө зохионо. минХэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажил• Сэдвийн хураангуйг ашиглан бэлтгэсэн танилцуулга.• Хичээлийн үлгэрчилсэн цагийн хураавьт зааснаар бэлдсэн эргэдэг цаасан самбар• Эргэдэг цаасан самбар, самбарын үзэг……………………………………………………………………………………………...
  • 95. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 95Сэдвийн хураангуйАТНИТҮ сайн дурын ажилтнууд тэргүүлэх асуудал, хэрэгцээ шаардлагыгтодорхойлохын тулд нутгийн иргэдийг дэмжин тэдэнтэй хамтран ажиллана.Энэхүү тэргүүлэх асуудлыг тодорхойлохын тулд нутгийн иргэдийн үнэлгээгтөлөвлөж хэрэгжүүлсэн байх хэрэгтэй. Нутгийн иргэдийн хэрэгцээ шаардлагадүнэлгээ хийх гэж байгаа тул нутгийн иргэдийн төлөөллийг оролцуулах нь чухал.Энэ бол төлөвлөх ажлын орчил /цикл/-ын нэг хэсэг мөн. Төслийн төлөвлөлтийн цикл Сэдэв энд эхэлнэ Үнэлэх Төлөвлөх Эцсийн үнэлгээ ГүйцэтгэхНутгийн иргэдийн үнэлгээ хийхгүй бол сайн дурын ажилтнууд ирээдүйн ямартөсөл, арга хэмжээ зохистой болохыг мэдэх аргагүй, нутгийн иргэдийн хэрэгцээ,шаардлагыг бүрэн дүүрэн тодорхойлож чадахгүй бөгөөд авах арга хэмжээ чбайндаа тусахгүй байх магадлалтай.Сайн дурын ажилтнууд бас, нутгийн иргэдийн тэргүүлэх асуудлуудыг шийдэхийнтулд тэдэнд ямар мэдлэг, чадвар хэрэгтэй байгаа талаар ч мэдэж авах нь чухал.Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийснээр тэргүүлэх асуудлууд тодорхой болж ирнэ.Тиймээс, нэгэнт тэргүүлэх чиглэлийн асуудлууд тодорхой болсон тул, тэдгээрийгшийдэх тал дээр тодорхой арга хэмжээ төлөвлөж, гүйцэтгэх, гүйцэтгэлд хяналттавих дахин үнэлгээ хийх зэргээр ажил гарна. Нутгийн иргэдийг төслийнтөлөвлөлтийн бүхий л үе шатанд оролцуулах нь зөв бөгөөд ингэснээр гарсан үр дүнэерэг байвал хүмүүс өөрсдийн хийсэн ажлын үр шимийг хүртэж байна хэмээнсэтгэл өөдрөг байж, хийж амжаагүй зүйлээсээ илүүтэй сургамж авна.Төслийн төлөвлөтийн орчил /цикл/ нэгэнт дуусахад дараагийн ажил эхэлнэ. Хийсэнажлын талаар тайлан бичих болно. Энэ нь ажил гүйцэтгэх явцад гарсансургамжийн чанартай зүйлийг баримтжуулж авахад тустай. Нутгийн иргэд,салбарын менежер болон ажилтнууд, оролцогч бусад талын төлөөлөл /Модуль 2,Сэдэв 3-ыг үзэх үед хийсэн сэдэлжүүлэх уулзалтад оролцсон бүх хүмүүс/-дАТНИТҮ ажлын талаар болон ажил гүйцэтгэхэд авсан сургамжийн талаар мэдлэгмэдээлэлтэй байх ѐстой. Ингээд төслийн төлөвлөлтийн шинэ орчил дахин эхлэх бахарин энэ удаад үнэлгээ, сургамжинд үндэслэсэн ирээдүйн төлөвлөгөө байх болно.Нутгийн иргэдийн үнэлгээЭэн модулийн хүрээнд сайн дурын ажилтнууд өөрийн нутгийн иргэдийн эрүүлмэнд, аюулгүй байдал болон анхны тусламжийн эрэлт хэрэгцээний үнэлгээ хийхүйл жиллагаа, арга хэрэгслийг тодорхойлох болно. Үнэлгээний янз бүрийн аргааргачлалыг хэрэглэснээр сайн дурын ажилтнууд өөрийн нутгийн иргэдийн талаардараах шинэ зүйлийг сурч мэдэж авна. Үүнд:  Эмзэг тал ба эрсдэл  Нөөц бололцоо ба чадвар чансаа……………………………………………………………………………………………...
  • 96. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 96Үнэлгээний ажлын явцад сайн дурын ажилтнууд өөрийн нутгийн иргэдийн хамтлагболон хувь иргэдийн талаар илүү ихийг мэдэж авах болно. Сайн дурын ажилтнууднутгийнхныхаа дунд амьдран суудаг тул тэдний тухай маш их зүйл мэднэ. Хэдийтийм ч, нутаг бүрт амьдрал тасралтгүй явагддаг тул нутгийн иргэд ч байнгаөөрчлөлт хөгжил дунд байж, тэдний тухай мэдээллийг байнга сэргээн шинэччилжбайх шаардлагатай. Нутгийн иргэдийн бодит хэрэгцээ шаардлагыг тусгасан үнэнзөв мэдээллийг цуглуулснаар эрүүл мэнд, аюулгүй байдал болон анхнытусламжийн асуудлыг шийдэхэд зөв зүйтэй үр дүнтэй арга хэмжээ төлөвлөжхэрэгжүүлэх тустай болно. Мэдээлэл цуглуулах процесст нутгийн иргэд өөрсдийнхэрэгцээ шаардлага, тулгамдсан асуудлаа сайн дурын ажилтнуудтай хуваалцанхарилцан мэдээлэл солилцож, тэгснээрээ нэг нэгнийгээ илүү сайн мэдэж, ойртоннягтарч, цаашид сайхан хамтран ажиллах боломжтой болно.Орон нутгийн албан болон албан бус удирдлага /бизнесийн лидерүүд,эмэгтэйчүүдийн бүлэг, дэлгүүрийн эзэд, шашны тэргүүн, иргэдийн хурлынтөлөөлөгч болон бусад/, орон нутгийн эмнэлгийн байгууллагын ажилтнууд,нутгийн бусад иргэд болон эмзэг бүлэг /өндөр настан, залуучууд, өвчтэй болонтахир дутуу хүмүүс/-ийнхэтэй уулзаж ярилцах нь нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийхпроцессийн суурь үндэс мөн. Энэ бүх бүлэг болон хувь хүмүүст тухайн үнэлгээнийболон АТНИТҮ бусад ажиллагааны талаар мэдээ мэдээллээр хангаж байх хэрэгтэй.Энэ бол АТНИТҮ ажлыг амжилтанд хүргэх чухам тэр хүч мөн.1 дугаар алхам: Нутгийн иргэдийн үнэлгээний төлөвлөгөөНутгийн иргэдийн үнэлгээний цар хүрээг тодорхойлох хэрэгэтэй. Эрүүл мэнд,аюулгүй байдал болон анхны тусламжийн тэргүүлэх чиглэлүүдээр хязгаарлах ньчухал. Ийнхүү цар хүрээгээ тогтож, хязгаарах нь, нутгийн иргэдийн үнэлгээгбодитой болоход их ач холбогдолтой. Ийм үнэлгээ хийснээр эрүүл мэнд, аюулгүйбайдал болон анхны тусламжийн тэргүүлэх чиглэлүүдээр хэрэгжих боломжтойажлын бодит төлөвлөгөө гаргаж авах бололцоотой болно. Үнэлгээний ажлынтөлөвлөгөөг боловсруулахдаа орон нутгийн салбар зөвлөлийн ажилтан болон сайндурын ажилтнууд дараах зүйлийг шийдэх учиртай. Үүнд:  Нутгийн иргэдийн эрүүл мэнд, аюулгүй байдал болон анхны тусламжийнхэрэгцээний талаар чухам яг юуг олж мэдэх ѐстой вэ? Үүнд хурц үрэвсэлт болонархаг хууч өвчний эмчилгээ болон урьдчилан сэргийлэх, эрүүл ахуй, ариун цэвэр,хоол тэжээл, гамшигийн эсрэг авах арга хэмжээ, эрүүл мэндийн шаардлага, авааросол, гэр орон дахь аюулгүй байдал зэрэг багтах учиртай.  Үнэлгээ хийхийн тулд юу шаардлагатай вэ? Орон нутгийн засаг захиргаа,удирдлагаас элдэв зөвшөөрөл авах ѐстой юу? Үнэлгээний обьект болох оролцогчидмаань энэ талаар хэрхэн яаж мэдэгдэх вэ? Үнэлгээний дасгалыг хийхийн тулд ямарямар материал авч очих ѐстой вэ?  Үнэлгээ хийхээс өмнө тухайн нутгийн иргэдийн талаар та ямар байгаа мэдээмэдээллийг олж үзэж чадах вэ? Энэ байгаа мэдээлэл нв засаг төрийн байгуулагынтайлан, тухайн орон нутагт ажиллаж байгаа өөр байгууллага, эрүүл мэндийн төв,эмнэлэгээс олдох болов уу?  Үнэлгээнд нутгийн иргэдээс чухам хэн нь оролцох вэ? Энэ нутгийниргэдийн албан бус /улс төрийн, шашны, нийгмийн, насны, шүтэлгийн?/ лидер,манлайлагч нар нь ингэхэд яг хэн бэ? Төлөөллийг нь заавал оруулбал зохих эмзэгболон цөөнх бүлэг нь хэн хэн бэ?  Нутгийн иргэд дээр хэзээ очих нь тохиромжтой цаг болох, гээд яг мэдээлэл……………………………………………………………………………………………...
  • 97. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 97цуглуулахад аль хир цаг хугацаа шаардагдах вэ?  /Аль хир цаг хугацаа тавигдсан эсвэл боломжтойгоос шалтгаалан/ сайндурын ажилтнууд нутгийн иргэдийн чухам хаана хэнтэй очиж уулзах вэ? Альболохоор үр ашигтай, үр дүнтэй абйх үүднээс сайн дурын ажилтнууд бүлэг бүлэгболон хуваагдаж өөр өөр хүмүүстэй уулзах нь зөв. Сайн дурын ажилтнууд хоѐроосдөрвөн хүнтэй бүлэг болон хуваагдаж, бүлэг тус бүр өөр өөр, тухайлбал нутгийнудирдлага, багш нар, эмнэлгийн ажилтнууд, эх үрс болон бусад бүлгүүдийг хуваажхариуцан авах зөв.Нутгийн иргэдийн доторх бүлэг, байгууллагуудтай ярилц.Тухайн орон нутагт өөр ямар байгууллага, бүлгүүд ажиллаж байгааг сайн дурынажилтнууд олж мэдэх хэрэгтэй. Хүн болгоноос ижил асуулт асууж, мэдээлэлцуглуулах ажлыг давхардуулаад байх шаардлагагүй нь ойлгомжтой. Хариулаххүндээ асуух асуултаа тааруулж, тохируулах хэрэгтэй. Тэдний хариулж чадахасуултыг л асуух хэрэгтэй.Хөдөө аж ахуйн ажилчид, багш нар зэрэг эрүүлийг хамгаалахын бус ажилмэргэжлийн хүмүүс холбогдох мэдээллийн нэмэлт эх сурвалж мөн. Эрүүл мэндийнтөв, орон нутгийн төрийн байгууллага, нутгийн настан ахмадууд, удирдагчидболон орон нутгийн нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороо зэрэг орон нутгийнбайгууллагаас асуу. Шашны удирдагчид асуултанд хариулж чадах бөгөөд чухалмэдээллийн сурвалжид ойрхон байдаг улс. Эмэгтэйчүүдийн бүлэг, залуучуудынбайгууллага, улс төрийн намууд, улс төрийн удирдагчид, томоохон бизнесменболон албан бус лидерүүд мэдээллийн чухал эх сурвалж мөн.Сайн дурын ажилтнууд нутгийн иргэдтэй хэрхэн харьцаж байна гэдэг нь их чухал.Сайн дурын ажилтнууд мэдрэмжтэй, эелдэг харьцаж, тодорхой, энгийн асуултасууж байх хэрэгтэй. АТНИТҮ ажиллагаанд нутгийн иргэдийн хамтын ажиллагааих чухал гэдгийг санаж явах хэрэгтэй.Сайн дурын ажилтнууд мэдээлэл цуглуулах явцдаа АТНИТҮ ажиллагаа юугамжуулж ЧАДАХ, юуг амжуулж ЧАДАХГҮЙ гэдгийг нутгийн иргэдэд тайлбарлантаниулж явах ѐстой. Бодит бус хүлээлтийг бий болгохоос зайлхийх нь онц чухал.Эмзэг бүлгүүдийг тодорхойлохНөгөө талаар, нутгийн иргэдэд үзүүлэх үйлчилгээний цоорхойг тодорхойлох ньчухал. Тухайн нутаг оронд ямар хүмүүс үйлчилгээний гадуур үлдээд эсвэл дутууүйлчлүүлээд байна? Хамгийн эмзэг хүмүүс хэн бэ? Тэдний эрүүл мэндийнүйлчилгээний хэрэгцээ хэрхэн хангагдаж байна? Эмзэг бүлгийнхэнд өндөр настан,ДОХ/ДХХШ-тэй амдарьч буй хүмүүс, эх нялхас, тахир дутуу, насанд хүрэгсэд,дүрвэгсэд болон дотооддоо идээшиж суурьсан газраа орхисон хүмүүс багтажболно. Ихэнх тохиолдолд ийм бүлгүүдийн дуу хоолой сонсогддоггүй. Үнэлгээ хийхявцдаа сайн дурын ажилтнууд ийм бүлгүүдийн төлөөлөгчидтэй уулзаж, тэднийхэрэгцээ шаардлага, тулгамдсан асуудлыг ч гэсэн тодорхойлох хэрэгтэй.Алхам 2: Нутгийн иргэдийн үнэлгээг гүйцэтгэхЭнэ модулийн дараах хоѐр сэдэвт үнэлгээний янз бүрийн аргыг үзнэ. Сайндурынхан үнэлгээний эдгээр аргыг сурч, дадлага дээр хэрэгжүүлж үзнэ. Дараа ньтэд хэд хэдэн бүлэгт хуваагдан нутгийн иргэдийн үнэлгээг хийж гүйцэтгэнэ.……………………………………………………………………………………………...
  • 98. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 98АТНИТҮ сайн дурын ажилтнууд нутгийн иргэдийн үнэлгээг гүйцэтгэж дуусаагүйбайхдаа хийж байгааг нутгийн иргэд мэдэх ѐстой. Нутгийн иргэдийн сонирхсонтөлөөлөл үнэлгээний ажлын хэсгүүдэд орж, үнэлгээний ажилд оролцож болно. Ийморолцооны аргаар хийгдэх үнэлгээ нэг талдаа илүү их мэдээлэл цуглуулах, нөгөөталдаа нутгийн иргэд ийм үнэлгээ хийгдэж байгаа талаар мэдэж авах, тэгснээрээилүү сэтгэл гарган оролцох боломжийг бүрдүүлдэгээрээ онцлог юм.Мэдээллийг тэмдэглэж авах нь АТНИТҮ хөтөлбөрийн мэдээлийн сан бүрдүүлэхэдтустай юм. Энэ модулийн хүрээнд цуглуулсан мэдээллийг АТНИТҮ ццашцаашдын ажиллагаанд ашиглагдана. 4,5,6 болон 7 дугаар Модульд хийгдэх олонажил энэ модулийн хүрээнд цуглах мэдээлэл дээр суурилах юм.Үнэн зөв бөгөөд дэлгэрэнгүй мэдээлэл олж аваад ойлгомжтой хэлбэрт оруулантэмдэглэж авах нь хамаг чухал.3 дугаар алхам: Мэдээллийг задлан шинжлэхЦуглуулсан мэдээлллийг эргэн нягталж, эрэмбэлэн сайн дурын ажилтнууд болоннутгийн иргэдэд хэрэгтэй тэр хэлбэрт оруулах хэрэгтэй. Өөр өөр сурвалжаас авсанмэдээлэл өөр хоорондоо зөрчилдөх тал байдаг. Ийм нөхцөлд, мэдээллийн үнэнзөвийг нягтлах үүднээс сурвалжид эргэн хандахад заримдаа тустай байдаг.Үнэлгээний аль хир олон арга ашиглан аль болох их мэдээлэл цуглуулах тусамилүү олон асуудал, тэргүүлэх чиглэлийг гарган ирэх боломжтой болно. Мэдээлийгзадлан шинжилэ, нутгийн иргэдийн тодорхойлсон эрэлт хэрэгцээг эрэмбэлэндугаарласнаар АТНИТҮ сайн дурын ажилтнуудад эрүүл мэнд, аюулгүй байдалболон анхны тусламжийн бодит, идэвхижүүлэх ажиллагааг тодорхойлоход ньнэмэр болно. Цуглуулсан мэдээлэл АТНИТҮ сайн дурын ажилтнуудын хийжгүйцэтгэж чадах тийм үйл ажиллагаанд чиглэх ѐстой.Энэ модулийн сэдвүүдээр сайн дурын ажилтнууд цуглуулсан мэдээллээ задланшинжлэх, эргэцүүлэн бодох, хэлэлцэх аргуудыг үзэх болно.4 дүгээр алхам: Мэдээллээ нутгийн иргэдээр баталгаажуулахҮнэлгээний дүнг нутгийн иргэдтэй мэдээлж үнэн зөвийг нягтлан баталгаажуулаххэрэгтэй. Мөн сайн дурын ажилтнуудад мэдээлэл цуглуулахад нь тусласан бүхбувь хүмүүст боловсон ѐсыг бодож мэдээний дүн нэгтгэлтэй танилцуулбал зохино.Тухайн орон нутагт ажиллаж байгаа сайн дурын бусад байгууллага ажилтнуудынажилд ч гэсэн эдгээр мэдээлэл хэрэг болох нь магадтай. Энэ бүхэн үр дүндчиглэсэн нутгийн иргэдийн арга ажиллагаа, төслүүдэд хүргэх болно. Нутгийниргэдэд мэдээний дүн нэгтгэлтэй танилцуулах бас нэгэн шалтгаан бол тэдгээрмэдээллийг ойлгож, цуглуулсан учир шалтгаан нь үнэн байж гэж итгэх, тэгснээрээнэгэнт тодорхойлсон үндсэн асуудал, тэргүүлэх чиглэлүүдийг шийдэх шийдэлолоход илүү урам зоригтой оролцох сэтгэл төрүүлэх ач холбогдолтойд оршино.5 дугаар алхам: Эрүүл мэнд, аюулгүй байдлыг хангахад чиглэсэн аргахэмжээний төлөвлөгөө боловсруулахМэдээллийг задлан шинжилж дуусгаад ажлын төлөвлөгөөг боловсруулж хэлэлцэхажил гарна. Ажлын төлөвлөгөөний хэлэлцүүлгийг АТНИТҮ сайн дурынажилтнууд, салбар зөвлөлийн ажилтан болон нутгийн иргэдийн дунд явуулна.……………………………………………………………………………………………...
  • 99. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 99Ажлын анхны төлөвлөгөөнд АТНИТҮ сайн дурын ажилтнуудын ажиллагааявуулахад шаардагдаж буй сургалт боловсролын хэрэгцээг тодорхойлох нь давынөмнө шаардлагатай. Ажлын төлөвлөгөөнд тодорхой заагдсан цаг хугацаандхэрэгжих боломжтой, гүйцэтгэх эзэн, үүрэг хариуцлага болон ашиглах нөөцзэргийг тодорхой зааж өгнө. Арга хэмжээний төлөвлөгөөг үе үе тодорхойдавтамжтайгаар эргэн харж, гүйцэтгэлийг хянаж, шинэчилж байх нь зүйтэй.Элүү мэндийн шинэ тэргүүлэх чиглэлийн асуудал байнга шинээр үүсэн бий болжбайдаг тул нутгийн иргэдийн үнэлгээг багаар бодоход 12-18 сарын давтамжтайгаархийж, гүйцэтгэж байвал зохино. АТНИТҮ ажиллагаа болон сургалтын ажилирээдүйн эрэлт хэрэгцээ болон гарч ирэх асуудалд хариулт өгч чадахаар зохионбайгуулагдах учиртай.Идэвхижүүлэх чиглэлI. Модуль 3. Удиртгал45-60 минутминут1. Сайн дурын ажилтнуудыг Модуль 3 үзэж эхэлсэнтэй холбогдуулан баярхүргэж, нээлтийн үг хэл.2. Модуль 3-ын нэр ба зорилгыг танилцуул. Энэ модульд үзэх сэдвүүдийг товчтоймдон танилцуул. Энэ модулийн хүрээнд сайн дурын ажилтнууд нутгийниргэдийн үнэлгээний янз бүрийн арга аргачлалыг үзэхийг нь цохон тэмдэглэ. Энэмодулийг үзэж дуусгахад сайн дурын ажилтнууд нутгийн иргэдийнхээ дунд хийхажлын төлөвлөгөөгөө боловсруулж авна.3. Тухайн Сургалтын зорилго, агуулгыг танилцуул.4. Сэдвийн хураангуйд байгаа мэдээллээр товч танилцуулга хий5. Танилцуулгын дараагаар нутгийн иргэдтэй ажиллахад шаардлагатаймэдээллийг хаанаас авч болохыг асуу. Сэдэлжүүлэх уулзалтын үед олж авсан зариммэдээлэл нь асуултад хариулт болж болох ба мэдээлийн шинэ шинэ сурвалж руухөтлөхийг сайн дурын ажилтнуудад сануул. Сайн дурын аижлтнуудын саналболгосон мэдээллийн сурвалжуудыг эргэдэг цаасан самбар дээр жагсаан бич.Сургагч Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийх арга аргачлалын талаарх дараачийн хоѐр сэдвийнбагшид хүрээнд дараах зүйл багтаж байгааг марталгүй хэлж өг. Үүнд:зориулсан  Мэдээллийн хоѐрдагч эх сурвалж болох хэвлэл мэдээллийн хэрэгслэл, эрүүл мэндийн тайлан, улсын хүн амын тооллогын материал болон бусадсанамж  Орон нутгийн удирдлага болон нутгийн иргэдтэй ярилцах  Орон нутгийн газрын зураг  Фокус группын ярилцлага  Айл өрхөөр очиж уулзах  Улирлын хуанли  Шууд ажиглалт6. Хичээлийн дундуур асуулт асуухыг хөхиүлэн дэмж. Асуултаа бичээдасуултын хайрцганд хий ж болохыг нь сануул. Тэдгээр асуултыг хичээлийнтөгсгөлд гаргаж ирээд хариулах болно.II. Үнэлгээг төлөвлөх 90-100 минут1. Сайн дурын аижлтнуудын бүлэгт нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийх……………………………………………………………………………………………...
  • 100. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 100төлөвлөгөө болохруулахыг даалга. Урьдчилан бэлтгэсэн цаасан самбар /дорүзүүлсэн/ тэдэнд өгөөд төлөвлөгөөнд өөр нэмж бичиж шаардлагатай гэж үзэжбайна? юу байж болох вэ, бүгдийг нь бичүүл.  Нутгийн иргэдийн эрүүл мэнд, анхны тусламж болон аюулгүй байдлын талаар юу олж мэдэх.Энд хурц өрөвсөлт болон архаг хууч өвчин, эрүүл ахуй, ариун цэвэр, хоол тэжээл, эрүүл мэндийн болон осол гэмтлийн яаралтай түргэн тусламж, гэр орны аюулгүй байдлын асуудал зэрэг багтана.  Үнэлгээ зохион байгуулахад юу хэрэгтэй вэ? Орон нутгийн удирдлага, төрийн байгууллагаас аливаа зөвшөөрөл хэрэгтэй юу? Үнэлгээний обьект болох оролцогчдоо хэрхэн энэ тухай урьдчилан мэдэгдэх вэ? Үнэлгээний дасгал хийхийн тулд та ямар материал авч ирэх хэрэгтэй вэ?  Үнэлгээ хийхээс өмнө тухайн нутгийн иргэдийн талаар та ямар байгаа мэдээ мэдээллийг олж үзэж чадах вэ? Энэ байгаа мэдээлэл нь засаг төрийн байгуулагын тайлан, тухайн орон нутагт ажиллаж байгаа өөр байгууллага, эрүүл мэндийн төв, эмнэлэгээс олдох болов уу?  Үнэлгээнд нутгийн иргэдээс чухам хэн нь оролцох вэ? Энэ нутгийн иргэдийн албан бус /улс төрийн, шашны, нийгмийн, насны, шүтэлгийн?/ лидер, манлайлагч нар нь ингэхэд яг хэн бэ? Төлөөллийг нь заавал оруулбал зохих эмзэг болон цөөнх бүлэг нь хэн хэн бэ?  Нутгийн иргэд дээр хэзээ очих нь тохиромжтой цаг болох, яг мэдээлэл цуглуулахад аль хир цаг хугацаа шаардагдах вэ?  Сайн дурын ажилтнууд нутгийн иргэдийн чухам хаана хэнтэй очиж уулзах вэ? Аль болохоор үр ашигтай, үр дүнтэй байх үүднээс сайн дурын ажилтнууд бүлэг бүлэг болон хуваагдаж өөр өөр хүмүүстэй уулзах нь зөв. Сайн дурын ажилтнууд хоѐроос дөрвөн хүнтэй бүлэг болон хуваагдаж, бүлэг тус бүр өөр өөр, тухайлбал нутгийн удирдлага, багш нар, эмнэлгийн ажилтнууд, эх үрс болон бусад бүлгүүдийг хувааж хариуцан авах зөв.  Сайн дурын ажилтнууд яагаад нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийх мэдээлэл цуглуулж яваа талаар нутгийн иргэдийн бүлгүүд болон орон нутгийн удирдлага сайн мэдэж байх ѐстой.  Эмзэг бүлгүүд. Энэ хүмүүсийг яаж тодорхойлох вэ?2. Энэ хуудсаа ерөнхий удирдлага болгоод эргэдэг цаасан дээр бичсэн бүхмэдээллийг бодолцон цаашдын үйл ажиллагааны хувьд мэдээллээ дорхи байдлаарилүү тодорхой зорилт болгон хувиргахыг оролцогчдод даалга.Цаасан дээр дөрвөн багана зур. Багануудыг дараах байдлаар гарчигла. Үүнд: Нөөц - Очиж уулзах Хэлэцлэх сэдэв, Тухайн бүлэг/ хүмүүсийн Мэдээллийг хэрхэн бүлэг/хүмүүс асуух асуулт талаар цуглуулах мэдээлэл цуглуулах вэ?3. Оролцогчдыг дараах зүйлийг хэлэлцэн тэмдэглэл хөтлүүл. Үүнд:  Эмзэг бүлгийнхийг оролцуулан тэднй очиж уулзах гэж байгаа нөөцийнбүлгүүд болоод тэдэнтэй юу ярилцах  Ямар мэдээлэл цуглуулах вэ?  Аргазүй /мэдээлийг хэрхэн цуглуулах вэ?/ Арга аргазүйг энэ модулийндараагийн сэдвүүдэд тодорхойлж, хэлэлцэх тул энп дэлгэрэнгүй авч үзэх хэрэггүйгоролцогцдод сануул.4. АТНИТҮ бүхий д ажиллагааны турш нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийгдэх банууц бүлгүүд түүний дотор эмзэг бүлгийнхэнтэй ажиллана гэдгийг нь сайн дурын……………………………………………………………………………………………...
  • 101. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 101ажилтнуудад сануул. Одоогийн түвшинд бол зөвхөн гол бүлгийн төлөөлөгч, үндсэнхаяг утас зэргийг авахад болно.Сургагч Дараагийн хичээлээр үнэлгээний арга аргчлалын талаар үзнэ гэдгийг нь сануул.багшид Мөн яг энэ сэдвийн хүрээнд нутгийн иргэдийн дунд аливаа ажил хийгдэхгүй болохыг нь мэдэгд. Үнэлгээний янз бүрийн арга техникийг эзэмшсэний дараазориулсан Сэдэв 5-ын хүрээнд тэд нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийнэ.санамж5. Дараагийн хичээлийн цаг анги танхимыг ороцлогчидтой тохир6. Оролцогчдыг сурч мэдсэн зүйлээ нутгийнхантайгаа хуваалцахыг дэмжээрэй.Сэдэв 2Нутгийн иргэдийн үнэлгээ: мэдээллийн хоѐрдагч эх сурвалжСургалтын зорилгоЭнэ сэдвийг үзэж дуусгаснаар сайн дурын аилтнууд дараах мэдлэг, чадварыгэзэмшинэ. Үүнд:. Хоѐрдах эрэмбийн мэдээлийн эх сурвалжийг тодорхойлж, ашиглаж чаддаг болох. Тодорхойлсон эх сурвалжаас хоѐрдагч мэдээллийг авч ашиглах. Нутгийниргэдийн үнэлгээ хийх үеээр нэмэлт хоѐрдагч мэдээллийг цуглуулах болно.. Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийхэд шаардагдах нэмэлт мэдээллийг хэрхэнцуглуулахыг тодорхойлохЗаавал эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл)1. Байгаа мэдээлэлтэй ажиллаж сурах нь нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийхэдшаардлагатай суур мэдээлэлтэй танилцуулж, бас мэдээллийн цоорхойг тодорхойлжчаддаг болгоно.2. Хоѐрдахь эрэмбийн буюу хоѐрдагч мэдээлэлд сонин, хэвлэл мэдээллийнхэрэгсэл, үндэсний хүн амын тооллого, эрүүл мэндийн яамны тайлан, нутгийниргэдэд үйлчилдэг бусад байгууллага, галын аюулаас хамгаалах болон цагдаагийнбайгууллага, интернет, Үндэсний нийгэмлэг болон орон нутгийн салбар зөвлөл,бусад эх үүсвэрийг хэлнэ.3. Хоѐрдагч мэдээлэл нь өөрөө мэдээлэл өгөхөөс гадна Нутгийн иргэдийн үнэлгээний мэдээллийг нягтлахад нэмэртэй.4. Нутгийн иргэдэд нөлөөлж байгаа асуудлуудыг жагсаан тайлбарласнаар мөнтэдгээрийг нөхцөлдүүлж буй учир шалтгаантай нь холбож өгснөөр эрүүл мэнд,анхны тусламж болон аюулгүй байдалтай холбоотой асуудлуудыг ач холбогдлоорнь ангилан тэргүүлэх зэрэглэлээр жагсааж сурах юм.Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглал Оролцож байгаа сайн дурынхны тоо болон аль хир их хэлэлцүүлэг болохзэргээс хамаарч энэ сэдвийг үзэхэд ойролцоогоор 90-135 минут шаардана. I. Удиртгал Сэдвийн хураангуйгаар танилцуулга хийх 30-45 мин II. Мэдээлийн хоѐрдагч эх Сайн дурын ажилтнууд мэдээлийн хоѐрдагч эх үүсвэрийг тодорхойлох үүсвэрийг олж тодорхойлно 30-45 мин III Мэдээлийн цоорхойг Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийх явцад цуглуубал зохих 30-45 мин тодорхойлох мэдээллийн жагсаалтыг сайн дурын ажилтнууд гаргана……………………………………………………………………………………………...
  • 102. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 102Хэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажил• Салбар зөвлөлөөс ирсэн хамтран идэвхижүүлэгч болон орон нутгийн эмнэлгийнажилтнууд энэ хичээлд туслалцах чухал нөөц хүмүүс байж болох юм.• Сэдвийн хураангуйгаар бэлдсэн танилцуулга• “Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийхэд шаардлагатай мэдээлэл” гэж гарчиглаж,сэдвийн хураангуйгаас авсан мэдээлэл бүхий цаасан самбар• Эргэдэг цаасан самбар болон өнгө өнгийн самбарын үзэгСэдвийн хураангуйМэдээлийн хоѐрдагч эх үүсвэрийг тодорхойлохНутгийн иргэдийн тухай нэгэнт байгаа мэдээллийг цуглуулах нь чухал зорилт мөн.Сонин сэтгүүл, тухайн орон нутагт ажиллаж байгаа бусад сурвалжийн тайланмэдээ, улсын шинж чанартай тооллого, эрүүл мэндийн судалгаа, мөн мэдээлэлбүхий иргэдийн яриа зэргээс АТНИТҮ ажиллагаанд хэрэгтэй суурь мэдээллийголж авч болох юм. Ийм мэдээлийн эх сурвалж нь орон нутгийн засаг захиргаа,сурвалж бүлгүүд, эрүүлмэндийн байгууллага, эрүүл мэндийн судлгаандхамрагдагсад болон аврах албаныхан, хэвлэлийн төлөөлөгчид, номын сан болонцахим өртөө /интернет/ үэрэг байж болох юм.Янз бүрийн зорилгоор нэгэнт цуглуулчихсан байгаа мэдээллийг “хоѐрдагч бюухоѐрдугаар эрэмбийн мэдээлэл” гэнэ. Орон нутгийн салбар зөвлөл болон сайндурын ажилтнуудын өмнө хийчихсэн үнэлгээ зэрэг бусад сурвалжийн өмнө нь ньтодорхойлчихсон эрүү мэнд, аююулгүй байдал болон анхны тусламжийн тэргүүлэхчиглэлийн талаарх тойм хийхэд ийм хоѐрдахь мэдээлэл АТНИТҮ сайн дурынажилтнуудад нэмэр болно.Хоѐрдах эрэмбийн мэдээллийн тойм хийх нь тухайн орон нутгийн ерөнхий байдал,тулгамдсан асуудал, ололт амжилтын талаар ерөнхий төсөөлөл авахад цаг болонзардал хэмнэх талаараа ашигтай. Эрүүл мэндийн байгууллагаас гаргасанстатистикийн мэдээллийн АТНИТҮ сайн дурын ажилтнуудын ирээдүйд цуглуулахмэдээлэлтэй зэрэгцүүлэн харьцуулах суурь болгон ашиглаж болох юм. Гэхдээ, эндмэдээлэл нэлээд өргөн дэлгэр байвал түүний задлан шинжлэх үйл явц туршлагамэргэжил мэдлэг газны тусламж шаардаж болохыг онцлон тэмдэглэх хэрэгтэй.Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийхэд шаардлагатай чухал мэдээлэлЦуглуулбал зохих чухал мэдээлэлд дараах зүйл багтана. Үүнд:  Тухайн орон нутгийн байршил, газарзүйн мэдээлэл  Оршин суугчдын тоо, төрөль, нас баралт, насны бүтэц, өвчлөл зэрэг хүн амтай холбоотой мэдээлэл  Эдийн засгийн гол салбарууд. Орон нутгийн аил олгогч нар өөрсдийн ажилтнуудын эрүүл мэнд, аюулгүй байдалд нөлөөлөх асуудлын талаар мэдлэгтэй байж таарна.  Орон нутгийн нөөц бололцоо болон нутгийн иргэдийн байгууллагууд. Эдгээр нь орон нутгийн засаг захиргаанд бүртгэлтэй байж болох юм.  Түгээмэл өвчин, гэмтэл болон орон нутгийн эмнэлгийн байгууллагын үзүүлдэг ажил үйлчилгээ  Сургуулийн сурагчдын эрүүл мэнд, аюулгүй байдлын асуудал  Эмзэг цэш, эмзэг бүлгийнхнийг тодорхойлох……………………………………………………………………………………………...
  • 103. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 103  Гал команд, цагдаа, олон нийтийн байр зэрэг түргэн тусламжийн үйлчилгээний байршил  Улс төрийн нам, иргэний хөдөлгөөн  Хамгаалалтын асуудалЭдгээр мэдээллийн зарим бэлэн байх ба орон нутгийн сурвалжаас авч болох юм.Нутгийн иргэдийн үнэлгээг хийхээс өмнө энэ хоѐрдагч мэдээллийг олж,боловсруулах хэрэгтэй. Учир нь ингэж байж нэмэлт ямар мэдээлэл хэрэгтэйбайгааг тодорхойлох, эсвэл өөр өөр сурвалжийн ямар мэдээлэл өөр хоорондоозөрчилдөж байгаа тодорхойлж, тэрхүү зөрчилийг арилгаж нэг тийш болгохшаардлагатай байдаг.Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийх нэмэлт мэдээллийг тодорхойлохНэгэнт хоѐрдагч мэдээллийг тодорхойлж, цугглуулж, дүн шинжилгээ хийснийдараа нутгийн иргэдийн үнэлгээгээр чухам ямар нэмэлт мэдээлэл олох хэрэгтэйболохыг тодорхойлох нь чухал /аргазүйг дараагийн сэдвүүдээр тодорхойлно/.Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглалI. Удиртгал30-45 минут минут1. Оролцогчдод шинэ хичээл эхэлсэнтэй холбогдуулан баяр хүргэх2. Сэдэв 2-ын зорилго, агуулгыг танилцуул.3. Сэдвийн хураангуйд дурьдагдсан мэдээллээр товч илтгэл тавь.4. Сэдвийн хураангуйд дэлгэрэнгүй заасан мэдээллийн жагсаалт бүхий“Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийхэд шаардлагатай чухал мэдээлэл” гэсэн гарчигтайцаасан самбараа гаргаж ирээд өлгө. Энэхүү жагсаалтанд байгаа асуудлаас алиныгнь хоѐрдагч мэдээллийн эх сурвалжаас олж болох мэдээллээр хааж болохыгоролцогчдоос асуу. Хариултуудыг цаасан самбартаа нэмж бич.Сургагч багшид Энэ цаасан самбараа дүүргэж бичсэний дараагаа сайтарзориулсан санамж хадгал. Дараа өөр сэдэв үзэхэд үүнийг ашиглан5. Хичээлийн үеэр асуулт асуухыг урамшуул. Цаасан дээр асуултаа бичээдасуултын хайрцганд хийж болохыг нь сануул. Тэдгээр асуултыг тоймлоод хичэлэбүрийн төгсгөлд хариулж байна.II. Хоѐрдагч мэдээллийн эх сурвалжийг тодорхойлох 30-45 минут1. Түгээмэл өвчин, эрүүл мэндийн асуудал болон орон нутгийн эмнэлгийнүйлчилгээний талаар байгаа мэдээллээ өгөхийг орон нутгийн салбар зөвлөлийнажилтан, эмнэлгийн ажилтнаас асуу.2. Сэдэв 5-ын хүрээнд хийгдэх нутгийн иргэдийн үнэлгээний явцад очижүзэх/уулзах мэдээлийн хоѐрдагч эх сурвалжийн байрлал тус бүрийг хуваажхариуцаж авах үүднээс хэд хэдэн жижиг зорилтот бүлэг болон хуваагдахыгоролцогчдоос хүснэ үү. Тухайн нэг хоѐрдагч мэдээлийн сурвалж тус бүрийн эсрэгтэнд очих сайн дурын ажилтнуудын нэрсийг зоож бичнэ үү3. Дараах байдлаар гарчигласан цаасан самбарыг үзнэ үү. Нөөц - Очиж уулзах Хэлэцлэх сэдэв, Тухайн бүлэг/ хүмүүсийн Мэдээллийг хэрхэн бүлэг/хүмүүс асуух асуулт талаар цуглуулах мэдээлэл цуглуулах вэ?……………………………………………………………………………………………...
  • 104. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 104Сургагч багшид Оролцогсдод эхлэх санаа урам хэрэгтэй байвал, хамгийн зүүн талын баганандзориулсан санамж “сургууль болон орон нутгийн эмнэлгийн ажилтан” гэж бич. Оролцогчдоос ямар асуулт асууж болох, ямар сэдвээр ярилцах, ямар мэдээлэл авахыг нь асуу4. Сайн дурын ажилтнуудаас жижиг бүлгүүдэд хуваагдан ажиллаж, хоѐрдагчмэдээллийн таван боломжит эх сурвалжийг жагсаагаад дээрх хүснэгтийн бүхдөрвөн баганыг бөглүүл.5. Өөрсдийн бөглөсөн хүснэгтийг өөр бүлгийнхэнд харуул гэж оролцогсдодхэл. Асуулт хариулт явуулахыг хөхиүлэн дэмж. Бүлэг тус бүрийн илтгэлийндараагаар алга ташиж баяр хүргэ.6. Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийх үед /Сэдэв 5/ сайн дурын ажилтнуудхоѐроос гурван хүнтэй жижиг бүлэг болон явж мэдээлэл цуглуулах хариуцлагатайажил хийх болно гэдгийг нь сануул. “Нөөц - Очиж уулзах бүлэг/хүмүүс” гэсэнбаганад жагсаасан сурвалж бүрийг хариуцан авч, очиж уулзан мэдээлэл авах сайндурын ажилтнуудын нэрсийг бич.III. Мэдээллийн цоорхой 30-45 минут1. Сайн дурын ажилтнуудаас /Сайн дурын ажилтны гарын авлагын Сэдэв 2/“Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийхэд шаардлагатай чухал мэдээлэл” гэсэн гарчигтайцаасыг гаргаж ирэхийг хүс. Зарим мэдээлэл нь хоѐрданч мэдээллийн хэлбэрээрбэлэн биш байж болох ба тийм мэдээллийг нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийх явцдаатэд өөрсдөө олж мэдэх шаардлагатай болохыг сануул.Сургагч багшид Энэ дасгалын үндсэн зорилго бол Эрүүл мэнд, аюулгүй байдал болон анхнызориулсан тусламжийн талаар мэдлэг мэдээлэлтэй шийдвэр гаргахын тулд нутгийнсанамж иргэдийнхээ талаар юу мэдэх ѐстой, ямар мэдээл хэрэгтэй болох талаар бодож, хэлэлцүүлэх явдал мөн2. Нутгийн иргэдийн талаар ямар мэдээлэл цуглуулах талаар оролцогчдынсанал бодлыг нэг тусдаа цаасан дээр жагсаан бич.3. Дараагийн хоѐр хичээл дээр нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийх явцад мэдээлэлцуглуулах арга аргачлалыг үзнэ гэдийг сануул.4. Дараагийн хичээлийн цагийг оролцогчидтой тохир.Сэдэв 3Нутгийн иргэдийн үнэлгээний аргууд: шууд ажиглалт, хөндлөн гулдалхах, орон нутгийн газрын зураг, улирлын хуанлиСургалтын зорилгоЭнэ сэвдийг үзэж дуусгаснаар сайн дурын ажилтнууд дараах мэдлэг чадварыгэзэмшинэ. Үүнд:  Шууд ажиглалт, хөндлөн гулд алхах, орону нутгийн газрын зураг зурахболон улирлын хуанли зохиосноор ямар мэдээлэл цуглуулж болохыг тодорхойлох  Орон нутгийн газрын зургийг улирлын хуанлитай зурж, тэднийг ашиглаж сурах дадлага хийх  Энэ мэдээлэл тухайн нутгийн иргэдийн зан үйл, амьдралын туршлага, материаллаг талыг судлан мэдэж авахад хэрхэн туслах талаар хэлэлцүүл.……………………………………………………………………………………………...
  • 105. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 105Заавал эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл)1. Шууд ажиглалт Шууд ажиглалт бол нутгийн иргэдийн доторх хувь хүмүүс, тэдний зан үйл,араншин, үйл явдал, харьцааг ажиглах явдал мөн. Шууд ажиглалт нутгийниргэдийн хамтлагийн биет физик талыг тодорхойлоход тустай. Шууд ажиглалт бол нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийж эхлэхэд хэрэглэх сайн арга.2. Хөндлөн гулд алхах хөндлөн гулд алхах нутгийн иргэдийн дунд явж хувь хүмүүс, орон нутаг болоннутгийн иргэдийн материаллаг биет талын ажиглах ажиглалтыг хэлнэ. хөндлөн гулд алхах газарзүй, газрын газадга нутгийн иргэдэд хэрхэн нөлөөлжбайгааг ойлгоход дөхөмтэй юм. Энэ бол нутгийн иргэдийн асуудал, боломжбололцооны талаар биеэр мэдэрч, нүдээр үзэж, чихээр сонсохоороо давуу талтай.3. Орон нутгийн газрын зураг Орон нутгийн газрын зураг нь хаанаас нөөцийг авч болох, эрүүл мэндийн аюулзанал хаанаас заналхийлж болох, эсвэл хаана гамшиг тохиож болохыг харуулна. Газрын зураг дээр нэмэлт нөөц болон аюул эрсдлийг тэмдэглэхэд нутгийниргэдийг оролцуул Орон нутагт шууд ажиглалтаар харж, мэдсэн зүйлээ газрын зураг дээр буулга.4. Улирлын хуанли Гамшиг, эрүүл мэндийн асуудал, өвчин тахал, аюулгүй байдлын асуудал,өлсгөлөн болон эмзэгшилийн үе давтамжийг судлахад улирлын хуанли хэрэглэдэг. Улирлын хуанли жилийн дөрвөн улирал дахь хүмүүсийн ажлын ачаалал, төрөлбүрийн үйл ажиллагааг харуулна. Эрүүл мэнд, аюулгүй байдлын асуудал жилийн аль улиралд илүү давтамжтайбайдгийг танин мэдсэнээр ирээдүйд эдгээр асуудлаас зайлсхийж, аюул эрсдлийгбууруулах ач холбогдолтой юм.Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглал Оролцож байгаа сайн дурынхны тоо болон аль хир их хэлэлцүүлэг болохзэргээс хамаарч энэ сэдвийг үзэхэд ойролцоогоор 160-200 минут шаардана. I. Сэдвийн удиртгал Сэдвийн хураангуйгаар бэлдсэн танилцуулга. 60-80 мин II. Нутгийн иргэдийн Оролцогчид нутгийн иргэдийн үнэлгээний 100-120 үнэлгээний Хэрэглэгдэхүүн арга аргачлалд суралцана мин ба бэлтгэл ажилХэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажил Түрүүчийн хичээл дээр хийсэн “Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийхэд шаардлагатай чухал мэдээлэл” гэсэн гарчигтай цаасан самбар Сэдвийн хураангуйгаар бэлтгэсэн товч илтгэл Орону нутгийн газрын зургийн цомгийн хуулбарууд /Сэдвийн хуураангуйд байгаа жишиг газрын зургийн цомгоос хуулбар хийж болно./ Тухайн орон нутагт хамааралтай Улирлын хуанлийн араг яс /анхны төсөл/Сэдвийн хураангуйНутгийн иргэдийн үнэлгээний аргуудНутгийн иргэдийг судлах, тэдний талаар мэдээлэл цуглуулах янз бүрийнүнэлгээний аргыг энэ сэдэвт үзнэ.……………………………………………………………………………………………...
  • 106. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 106Энэ мэдээллийг АТНИТҮ үйл ажиллагааны тэргүүлэх чиглэлийг тогтоох, төлөвлөжгүйцэтгэхэд ашиглана. Нутгийн иргэдийн үнэлгээний дараах аргууд байна. Үүнд: 1. Шууд ажиглалт 2. Хөндлөн гулд алхах 3. Орон нутгийн газрын зураг /аюул эрсдэл болон нөөц бололцоог газрын зураг дээр буулгана/ 4. Улирлын хуанлиСайн дурын ажилтнууд мэдээлэл бүхий нутгийн иргэд, бүлэг болон хувь хүмүүсээсшинэ мэдээлэл цуглуулахын хажуугаар нэгэнт бэлэн байгаа мэдээллийг давхарсанаж явна.Шууд ажиглалтСайн дурын ажилтнууд өөрснөө тухайн амьдран сууж буй нутгийн иргэдийн талаармэдээллийн үнэ цэнэтэй сурвалж болдог. Тиймдээ ч, тэд нутгийн иргэдийн үнэлгээгчухам тэднээс л эхлэх нь зүйтэй. Нутгийн иргэд, үйл явдал, хүмүсийн хоорондынхарьцааг шууд ажиглах нь хүмүүсийн харьцаа болон өдөр тутмын ажил амьдралынталаар мэдээлэл цуглуулж өгнө. Үүний зэрэгцээ, шууд ажиглалт мэдээллийнцоорхойг нөхөж өгөхөд тустай, буюу өөр хоорондоо тасарсан мэдээллийг холбож,нөхөж өгдөг, эсвэл нутгийн иргэдийн түрүүчийн үнэлгээний ажлын ажиглалт,дүгнэлтийн суурь болж өгнө.Шууд ажиглалт бол нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийж эхлэх сайн арга мөн. Шуудажиглалт хийх үед нутгийн иргэдийн үнэлгээний бусад аргын нэгэн адилмэдээллийг тэмдэглэж авах цэгцтэй аргачлалтай байх нь чухал. Тэмдэглэл хөтлөх,мэдээллийг нэгтгэн цаасан буулгах нэг загвар хүснэгтийг жишиг боловсруулах ньхэрэгтэй ба үүнд ажиглалтын обьект буюу хэнийг ажигласан болох, ямар нөхцөлбайдалд, хэзээ болоод яагаад ингэх нь шаардлагатай зэргийг багтааж болох юм.Шууд ажиглалт тухайн ажиглагчийн дур хүслээс хамааран субьектив шинжчанартай байх юм уу, ажиглагчийн нөлөөнд орох талтай учир ажиглалтыг нутгийниргэдийн үнэлгээний бусад аргаар давхар нягталж байх нь зүйтэй.Шууд ажиглалтын аргаар цуглуулж болох мэдээлэлд дараах зүйл багтана. Үүнд:  Нутгийн иргэдийн хуваарилалт, тухайлбал хүмүүсийн хаана ажиллаж, хаанаамьдарч байгаад нөлөөлөх нийгэм-эдийн засгийн хүчин зүйлсийг тодорхойлох  өдөр тутмын амьдрал, жишээ нь хоногийн янз бүрийн цагт эрэгтэй, эмэгтэйхүмүүс хаана цугладаг болох  гэр бүлийн бүтэц  орон сууц, дэд бүтцийн төрөл хэлбэр, жишээ нь ус, бие засах газрынхэрэглээ, эсвэл орон сууцны бүтэц /барилгын материал/-д цаг уур, байгль орчиныүзүүлэх нөлөө гм  замын төрөл хэлбэр  эрүүл мэнд, эрүүл ахуй, цахилгаан болон бусад чухал үйлчилгээ  гудам дахть мал амьтан, тариалангийн талбай  Хүмүүс юу идэж, худалдаа арилжаагаа хаанаас хийдэг, шашны зан үйлийгхэзээ хийдэг, амралт зугаалгаа яаж хийдэг гм өдөр тутмын амьдрал, ажил  Гууд харагдаж байгаа аюул эрсдэл болон нөөц бололцооЦуглуулсан мэдээллийг системтэй бүртгэн авахын тулд дээр үзүүлсэн шиг цэгтэмдгээр таслан бичих ч юм уу, эсвэл жагсааж бичээд шууд ажиглалтын үед үзсэнхарсан зүйлээ зүйл болгоны ард нэмж бичих хэлбэрээр ч юм уу нэгэн тодорхой……………………………………………………………………………………………...
  • 107. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 107шалгуур ашиглах нь зөв. Энэ нь мэдээллийн дэлгэрэнгүй ойлгомжтой тархалтыгбий болгох болно.Хөндлөн гулд алхаххөндлөн гулд алхах бол нутгийн иргэд, тэдгээрийн орчин тойрон болон ороннутгийн нөөц бололцоог ажиглан алхахыг хэлнэ. Ингэж алхахдаа тухайн нутагдэвсгэрийн янз бүрийн талбар, газрын гадарга зэргийг анзаарч, нутгийн иргэдэдтэдний хүрээлэн буй орчны нөлөөлөл ямар байхыг төсөөлж явах нь чухал. Шуудажиглалттай хослуулахад энэ арга бол нутгийн иргэдийн асуудал болон байгаанөөц бололцоог тодорхойлоход их тустай арга юм. Энэ нь нутгийн иргэд, ороннутгийн талаар сайн тойм ойлголт өгөх ба цаашид юуг дэлгэрүүлэн судлах эсвэлямар мэдээлэл цуглуулах шаардлагатай талаар санаа оноо өгнө. Мөн өөр бусадаргаар цуглуулсан мэдээллийг хянан нягтлахад ч ашиглаж болно.хөндлөн гулд алхах аргыг нутгийн иргэдийн үнэлгээний эхэнд хэрэглэвэл зүгээр.Учир нь, дүрслэл сайтай тул сайн дурын ажилтнуудад яагаад нутгийн иргэдийнталаар мэдээлэл цуглуулж байгааг тайлбарлахад дөхөмтэй. Энэ аргаар дараахмэдээллийг цуглуулж болно. Үүнд:  Аюултай бүс, орон сууц болон орон нутгийн нөөц  Газар ашиглалт ба байгалт орчины нутгийн иргэдэд үзүүлэх нөлөөлөл  Эрүүл мэндийн асуудал  Арилжаа наймааны ажил  Эрэгтэй, эмэгтэй хүний болон хүүхдийн гүйцэтгэх үүрэг  Биеийн тамир спортын талбай, зах, сүм хийдийн барилга, худалдааны гудам, гуанз зоогийн газар зэрэг нийгмийн орчин  Усны нөөц, барилга байгууламж, зам, хог хаягдал зэрэг физик орчинхөндлөн гулд алхах маршрутыг тогтоохдоо /энэ сэдэвт хойно үзэх/ тухайн нутагорны газрын зураг дээр нутгийн янз бүрийн бүх бүсийг оролцуулсан шугам зурахбайдлаар шийдэж болно. Эсвэл, хамгийн өндөр цэгээс хамгийн намхан цэг хүртэл,үгүй бол хойноос урагшаа явж болно. Алхаж явахын өмнө төлөвлөгөө хийж,цуглуулсан мэдээллээ хэрхэн тэмдэглэж авах тал дээрээ тохиролцох нь зүйтэй.Ажигласан тэмдэглэсэн зүйлийнхээ талаар нутгийн иргэдтэй үг сольж ярилцах ньзүйтэй. Нэгэнт алхаж үзсэний дараа чухал гэсэн бүх мэдээллийг системтэй бүртгэнтэмдэглэж авах хэрэгтэй. АТНИТҮ ажлын тэргүүлэх байдлаар нь зэрэглэхийн тулдөөр ямар мэдээлэл цуглуулах ажил үлдээд байгааг тодорхойл.Орон нутгийн газрын зурагГазрын зураг зурах нь орон нутагт нутгийн иргэдийн нөөц бололцоо, үйлчилгээ,эмзэг тал болоод аюул эрсдлийг нүдэнд тусахаар дүрслэн үзүүлэхэд тустайүнэлгээний тийм арга мөн. Энд зам гүүр, эмнэлэг, сургууль, усны нөөц, зах болонорон сууц, нутгийн иргэдийн талаарх бусад чухал мэдээллийг багтааж болно. Үертавтсан талбай, эрүүл мэндийн аюул эрсдэл, эмзэг байрлал бүлэг зэрэг аюулэрсдлийг дүрслэхэд орон нутгийн газрын зураг маш тохиромжтой.Газрын зураг харилцан ойлголцлыг хурдавчилж, нутгийн иргэдийн дундах чухаласуудлаар хэлэлцүүлэг өрнүүлэхэд хүргэдэг. Нарийн нийлмэл харилцааг ойлгоходтуслаж, мэдээллийг дүрслэн зэрэгцүүлэх боломж олгодог.Орон нутгийн газрын зураг Нутгийн иргэдэд нөлөөлж буй эрүүл мэнд, гамшиг,санхүүгийн болон хүн хүчний нөөц зэрэг сэдвийн өргөн тоймоор үзүүлж чаддаг.……………………………………………………………………………………………...
  • 108. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 108Хэд хэдэн төрлийн газрын зургийг бэлтгэж болох юм. АТНИТҮ ажилд хамагтустай нь газрын зургийн дараах шинжийг агуулж байвал сайн. Үүнд:  Аюул эрсдэл, тэдний давтамж болон хүч хөнөөлийг дүрслэсэн Аюулэрсдлийн газрын зураг. Энэ зураг дээр эмзэг бүлгийн хүн амыг ч харж болно  Байршлын зураг газарзүйн гол шинж чанарын тойм болно. Байшин сав,тариалангийн талбай, зам, гол, нутгийн иргэд, хувь хүмүүсийн ашиглаж болох баөмчилж буй газар ашиглалтын бусад төрөл хэлбэр зэргийг дүрсэлнэ.  Нөөцийн зураг орон нутгийн нөөц, чадавхийг мөн газар ашиглалтын бүсүүдийг харуулна.Газрын зургийг хэрхэн бэлтгэх вэ гэдэг нь АТНИТҮ сайн дурын ажилтнуудын урчадвар, тэдэнд байгаа нөөц бололцооноос шалтгаална. Нэг арга санал болгож болохба тэр нь нутгийн иргэдийг янз бүрийн бүлэгт хувааж, бүлэг тус бүрийг ороннутгийн газрын зургийг блэтгэх, зурах нягтлахад туслалцуулж болох юм. Үүнийгэлс, шал болон цаасан самбар дээр зуруулж болно. Хэдий тийм ч, мэдээлэл цуглахтусам шинэ санаа оноог зурганд дүрслэн нэмж болох юм. Газрын зургийг удаанхадгалагдах матщриал дээр, эсвэл сайн чанарын цаасан дээр үйлдвэл зохилтой.АТНИТҮ ажлын хувьд газрын зурган дээрх мэдээлийг нэмэлт өөрчлөлт хийхбололцоотой, байлгаж бас, олон түмэнд хүртээмжтэй байлгахад анхаарвал зохино. Аюул эрсдлийн газрын зураг Ган зуд, хөрсний доройтолАадар бороо/эсвэл үлгэлжлэнорох устай бороо/болонхөрсний гулсалаадар борооболоншаврын гулсалХог хаягдалихэссэнээсЦэвэрлэхбайгууламжэврэхНийтийнэмх замбраагүйбайдалЮУ? Салхи шуурганы Модон Газрын тос шууд үр дагавар байшингууд асгаж цутгах……………………………………………………………………………………………...
  • 109. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 109 Эмзэг бүлгийн хүмүүс Аюул эрсдэлтэй газар Нурж ҮертХоюулхнаа Нялх магадгүй автдагсуудаг хүүхдүүдтэй байшин нам гүүрхоѐр настан бэлэвсэн эх Моск /лалын шашны сүм/Моск /лалын шашны сүм/ Эмнэлэг Эмнэлэг СургуульСургууль ГолГол Сүм Сүм Соѐл амралтын төвСоѐл амралтын төв Зах ЗахСохор Тахир Эрсдэлтэй газарэмэгтэй дутуу хүн Нөөц бололцоо Сургуулийн Цэвэр ус Улаан загалмайн багш нар бэлтгэгдсэн ажилтнууд Моск /лалын шашны сүм/ Эмнэлэг Сургууль Анхны тусламж үзүүлэх багаж, хэрэгслэл, эмч, сувилагчид Гол СүмХоргодох байр болгон Соѐл амралтын төвашиглаж болох суурь Захсайтай барилга Эндээс ачааны тэрэг хөлслөн авч болноУлирлын хуанлиУлиралын хуанли бол нэг жилийн дотор тухайн нутгийн иргэдийн амьдралд болжөнөгөрөх үйл явдал, өөрчлөлтийг судлахад тустай нутгийн иргэдийн үнэлгээнийчухал арга мөн. Салхи шуурга, үер ус, нийгэм-эдийн засгийн байдалд болсон үйлявдал түүний дотор эдийн засгийн хямрал, үргэлжилсэн ган зуд, баяр ѐслол, наадамцэнгээн болон ургацын баяр зэргийг хамруулна.Улирлын хуанлийг хямралт үе, аюул эрсдэл, өвчин тахал, өлсгөлөн, өр зээл болонбусад эрсдэлтэй хэцүү цагийн үргэлжлэх хугацааг тодорхойлоход ашиглаж болно.Хүмүүс энэ хатуу бэрх цагт юу хийж байсан, хэрхэн яаж ямар арга стратегихэрэглэж даван туулсан мөн өөрсдийн насны хадгаламж хуримтлалаа хэзээашиглах болсон, олон нийтийг хамарсан ажилд хэзээ цаг заваа зориулж чадажбайсан зэргийг тодорхойлж өгнө. Энэхүү хуанли нутгийн эрэгтэй эмэгтэй хүн амын……………………………………………………………………………………………...
  • 110. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 110хөдөлмөрийн хуваарийг харуулахын зэрэгцээ төсөл хэрэгжүүлэх хамаг оновчтойцаг хугацааг товлох төлөлвлөлтийн хэрэгслэл байдлаар ашиглаж болно.Улирлын хуанли хөтөлснөөр дараах зүйлийг амжуулах боломжтой. Үүнд:  Жилийн дөрвөн улиралд нутгийн иргэдийн ажлын ачааллыг тодорхойлох  Жилийн дөрвөн улиралд /хоол тэжээл, ус болон орлого/ нөөцийн олдоц ямар байх, тэдгээрийн хэлбэлзлэлийг тогтоох,  Тухайн орон нутагт цаг уур, өвчний тархалт болон байгалийн гамшигийн харилцан холбоог судлан шинжлэх зэрэг болно.12 сарын хугацааг авч үзнэ. Жилийн эхийг тухайн орон нутгийн заншлаар авчхэрэглэнэ. Өөрөөр хэлбэл, тухайн нутаг оронд санхүүгийн жил хэдийд эхэлнэтөдийд хуанлигаа эхлүүлсэн нь дээр. Зарим орон санхүүгийн шинэ жил 1 дүгээрсарын 1-нд бус өөр өдөр эхэлдэг бол улирлын хуанлиг ч заавал 1 дүгээр сарын 1-нээс эхлүүлэн тооцох гэж зүтгэх хэрэггүй. Эхлэлийн хугацаа нь ургацын үетэй,борооны болон хуурай улиралтай, эсвэл тухайн орон нутгийн чухал баяр ѐслолтойдавхцан эхлэж болох юм.Юуны өмнө ямар үйл явдлыг хуанлид тэмдэглэх тал дээр шийдвэр гаргах хэрэгтэй.Чухал үйл явдлыг жагсаан бичээд хуанли дээр хуулж бич.Хүснэгтийн дээд хэсэг буюу баганаар цаг хугацаа /жилийн саруудаар эсвэл гантайболон бороотой улирлуудаар/-г тавьж, зүүн талаас мөрүүдээр амьдралын зургаансуурь хэрэгцээ /эрүүл мэнд, ус болон эрүүл ахуй, орон сууц, амьжиргаа, аюулгүйбайдал болон хоол тэжээл/-ээг бичнэ. Амьдралын хэрэгцээний загвар болүнэлгээний арга биш ч гэлээ сайн дурын ажилтнуудад янз бүрийн хэрэгцээ өөрхоорондоо хэрхэн уялдаж холбогддоггийг ойлгоход тусална.Харин, АТНИТҮ ажлын хувьд нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийх явцад эрүүл мэнд,анхны тусламж болон аюулгүй байдлын асуудалд анхаарлаа төвлөрүүлэх нь чухал. Эрүүл мэнд Амьжиргаа Аюулгүй байдал Ус ба эрүүл ахуй Амьдралын хэрэгцээ Хүнс тэжээл Орон сууцСайн дурын ажилтнууд нутгийн иргэдээс хамаг сайн санаж байгаагаараа болжөнгөрсөн үйл явдлыг тус хуанлид тусган баримтжуулахыг хүсэж болно. Хэрэв ягтодорхой огноотой мэдээлэл авах боломжгүй байвал борооны улирлын ид үе эсвэлургац хураалт, хадлангийн ид үеээс эхлэж болох юм.……………………………………………………………………………………………...
  • 111. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 111Нутгийн иргэдийн үнэлгээний арга аргачлалЭнэ болон дараагийн сэдэвт үзэх нутгийн иргэдийн үнэлгээний арга аргачлалыгсуралцаж, дадлагажих нь чухал. Эрүүл мэнд, анхны тусламж болон аюулгүйбайдлын асуудлаар мэдээлэл цуглуулахад тэднийг ашиглах болно. Янз бүрийнмэдээллийг цуглуулж, тайлагнахад янз бүрийн арга аргачлалыг хэрэглэх болно.Хоѐрдагч мэдээлийн цоорхойн дүн шинжилгээгээр АТНИТҮ сайн дурынажилтнууд эрүүл мэнд, анхны тусламж болон аюулгүй байдлын асуудлаармэдээлэл цуглуулахад чухам яг ямар арга аргачлал ашиглах нв зохимжтой болохыгтодорхойлж өгнө.Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглалI. Сэдвийн удиртгал 60-80 минут1. Сэдвийн хураангуйд дурьдсан материалаар товч танилцуулга бэлд.Үнэлгээний аргуудыг нэг нэгээр нь танилцуул.2. Сайн дурын ажилтнуудад өдөр тутмынхаа амьдралын турш тэд маш иххэмжээний мэдээллийг аль хэдийн хуримтлуулсан болохыг нь сануул. Тэднээсөрөийн нутгийн иргэдийн талаар өмнө нь олж мэдсэн одоо нутгийн иргэдийнүнэлгээний ажилд хэрэг болох мэдэж байгаа зүйл /мэдээлэл/-ээс нь хэлүүл.Тэдгээрийг цаасан самбар дээр жагсаан бич эсвэл “Нутгийн иргэдийн үнэлгээхийхэд шаардлагатай чухал мэдээлэл” гэсэн гарчигтай цаасан самбар дээр нэмжбич. Нутгийн иргэдийн үнэлгээний процеесст албан ѐсны шууд ажиглалт хийх үедтэд энэ мэдээлэлдээ шинээр олж мэдсэн зүйлээ нэмэх болно гэдгийг нь сануул.3. Бүх нутаг орныг хамрах байдлаар хөндлөн гулд алхах хамаг сайн маршруттогтоох талаар сайн дурынхныг хэлэлцүүл. Боломж бололцоог авч хэлэлцэх үедтэднийг өөрсдийн тэмдэглэл хөтлөхийг анхааруул.4. Орон нутгийн дугариг хэлбэртэй газрын зураг тарааж өгөөд үзэж судлахболон ямар нарийн ширийн зүйл нэмж хэрэгтэй байгааг олж тогтооход нь хэдэнминут өг.5. Дугариг хэлбэртэй улирлын хуанлийн загвар тойруулж үзүүлээд энэ болзөвхөн эхлэлийн шат бөгөөд хямрал, дарамт, өвчин, өлсгөлөн, өр зээл болонэмзэгшилийн үе шат цаг хугацааг тодорхойлох үүднээс нарийн ширийн нэмэх зүйлолон байгааг тэнэд хэлж өг.6. Сургалтын үеэр асуулт асуухыг урамшуул. Цаасан дээр асуултаа бичээдасуултын хайрцганд хий болохыг нь сануул. Тэдгээр асуултанд хичээл бүрийнтөгсгөлд цаг гарган хариулах болно.II. Нутгийн иргэдийн үнэлгээний Хэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажил 100-120 минут1. Сайн дурын ажилтнуудыг хоѐроос гурван хүнтэй бүлэг болгон хуваа.Жижиг бүлэг тус бүрийг дээр үзсэн нутгийн иргэдийн үнэлгээний нэг нэг аргасонгож авахуул /хоѐр өөр бүлэг үнэлгээний нэг арга авч болох боловч өөр өөр газархэрэглэх ѐстой /. Бүлэг тус бүрийг өөрсдийн сонгосон аргыг нь хэрэглэж дадлагахийлгүүл. Хэрэв шууд ажиглалтын аргыг сонгосон бол эрх хайх мэдээллийнхээтөрөл зүйлийг жагсаан бичих болно. Хөндлөн гулд алхалт сонгосон бол алхахмаршрут, эрж хайх мэдээллийн төрөл зйүлийг жагсаан бичнэ.Сургагч багшид Сайн дурын ажилтнуудад эрүүл мэнд, анхны тусламж болон аюулгүйзориулсан санамж байдлын асуудалд анхаарлаа төвлөрүүлэхийг нь сануул……………………………………………………………………………………………...
  • 112. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 1122. Бүлэг тус бүрийг ангийн өмнө гарч ирж өөрсдийн сонгон авсан үнэлгээнийаргыг хэрхэн ашигласан тухайгаа товч илтгүүл.3. Үнэлгээний тэдгээр арга аргачлалыг хэрхэн яаж боловсронгуй болгох талдээр хэлэлцүүлэг өрнүүл.4. Жижиг бүлгүүдээр эргэж ажиллуулан одоо өөр төрлийн үнэлгээний аргаашиглаж загварчлан дадлагажуул.5. Түрүүчийн нэгэн адил бүлэг тус бүрийг ангийн өмнө гарч ирж өөрсдийнсонгон авсан үнэлгээний аргыг хэрхэн ашигласан тухайгаа товч илтгүүл.6. Сайн дурын ажилтан бүр үнэлгээний бүх аргыг ашиглаж дадлагажихбололцоотой болох хүртэл ийнхүү үргэлжлүүл.7. Үнэлгээний аргыг хэрхэн яаж боловсронгуй болгох тал дээр хэлэлцүүлснийдараа шаардлагатай нэмэлт өөрчлөлтийг тэдгээр арга аргачлалд нь оруулуул.8. Нийт ангид хандаж энд үзсэн Сэдэв 5-ын хүрээнд нутгийн иргэдийнүнэлгээний ажлыг идэвхижүүлэгч/багийн ахлагчийн удирдлаган дор хийжгүйцэтгэхийг нь сануул. Мөн сайн дурын ажилтнууд үнэлгээний ажлынуулзалтуудынхаа дүнгээр ашигласан рага, аргачлал болон цуглуулсан мэдээллээрээангидаа тайлан тавихыг тайлбарлан таниул.9. Дараагийн хичээлийн цагийг тохиролц.Сэдэв 4Нутгийн иргэдийн үнэлгээний аргууд: фозус группын ярилцлага, айлөрхөөр явж уулзахСургалтын зорилгоЭнэ сэвдийг үзэж дуусгаснаар сайн дурын ажилтнууд дараах мэдлэг чадварыгэзэмшинэ. Үүнд:. Сургалтын явцад гэрээр очиж уулзах/санал асуулгын гарын авлага болон үрдүнтэй харилцах ур чадвараа ашиглан айл өрхөөр хэрхэн явж уулзалт хийх, мөнхэд хэдэн фокус группын ярилцлагыг хэрхэн хөтлөх дадлага хийнэ. Сэдэв 1-дболовсруулсан нутгийн иргэдийн үнэлгээний хялбар төлөвлөгөөндөө нэмэлтөөрчлөлт оруулах.Заавал эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл)1. Фокус группын ярилцлага болон айл өрхөөр явж хийх уулзалтууд нь ороннутгийн газрын зураг болон улирлын хуанлид шаардлагатай чухал мэдээллээрхангаж, шууд ажиглалтын боломж бололцоог бий болгоно.2. Фокус группын ярилцлага болон айл өрхөөр явж хийх уулзалтууд ньАТНИТҮ төсөл ажиллагааг гүйцэтгэх асуудалд учир шалтгааныг тодорхойлох, боломжит шийдлийг олоход нь тус болно.3. Фокус группын ярилцлага болон айл өрхөөр явж хийх уулзалтууд нь соѐл,итгэл үнэмшил, үнэт зүйлс, зан үйл, эрүүл мэндийн дадлага зуршил, мөн эрүүлмэнд, анхны тусламж болон аюулгүй байдлын асуудалд шийдэл олох чухал эхсурвалжууд билээ.4. Фокус группын ярилцлага болон айл өрхөөр явж хийх уулзалтыг хийхийнтулд урьдчилан гол асуултуудаа боловсруулж бэлдэх явдал чухал. Хэдийн тийм ч,бүлгийн гишүүдийг чөлөөтэй ярилцуулах хэрэгэтэй.……………………………………………………………………………………………...
  • 113. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 1135. Фокус группын ярилцлага болон айл өрхөөр явж хийх уулзалт хийхийнөмнө тэдгээрийг сургагч нартайгаа урьдчилан давтах нь чухал.6. Сэдэв 1-д боловсруулсан төлөвлөгөөгөө нутгийн иргэдийн үнэлгээг зохионбайгуулахад ашигла.Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглал Оролцож байгаа сайн дурынхны тоо болон аль хир их хэлэлцүүлэг болохзэргээс хамаарч энэ сэдвийг үзэхэд ойролцоогоор 150-210 минут шаардана. I. Сэдвийн Удиртгал. Сэдвийн Айл өрхөөр явж уулзалт хийх болон фокус группын хураангуйгаар хийх ярилцлага хийхэд шаардлагатай асуулт боловсруулж, 90-120 танилцуулга харилцааны ур чадвараа дадлагажуулна мин II. Нутгийн иргэдийн Нутгийн иргэдийн үнэлгээний ажилд сайн дурын үнэлгээний Хэрэглэгдэхүүн аижлтан бүр өөр өөрсдийн гүцэтгэх үүрэг, 60-90 ба бэлтгэл ажил хариуцлагатайгаар оролцоно минХэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажил• Сэдвийн хураангуйгаас танилцуулга хийж бэлтгэх• “Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийхэд шаардлагатай чухал мэдээлэл” гэсэнгарчигтай цаасан самбарСэдвийн хураангуйФокус группын ярилцлагаФокус группын ярилцлага гэдэг бол идэвхижүүлэгч болон орон нутгийн салбарзөвлөлийн ажилтны тусламжтайгаар ажил үүргээ гүйцэтгэх сайн дурын ажилтныудирдлаган дор сонгон авсан хувь хүмүүсийн бүлгээс тодорхой нэгэн асуудлаарсанал бодлыг нв илэрхийлүүлэн мэдээлэл авах ажиллагаа юм. Идэвхижүүлэгчболон орон нутгийн салбар зөвлөлийн ажилтны тусламжтайгаар ажил үүргээгүйцэтгэх сайн дурын ажилтан урьдчилан төлөвлөсөн асуултууд асууж,хэлэлцүүлгийг хөтөлнө. Нөгөө талаар, асуултад хариулахдаа оролцогчидөөрсдийгээ чөлөөтэй илэрхийлж, тэгснээрээ сэдвээс хальсан ч хамаагүй яриулах ньчухал.Фокус группын ярилцлага бол асуудлын учир шалтгааныг олох, боломжитшийдлийг тодорхойлоход тустай юм. АТНИТҮ ажлын хувьд фокус групп болаюулгүй байдал, эрүүл мэнд болон анхны тусламж үзүүлэх тэргүүлэх чиглэлүүдийгач холбогдлоор нь зэрэглэхэд туслана. Хэлэлцүүлгийн явцад оролцогчдын оножидэрхийлсэн мэдээллийг тэмдэглэж авах нь чухал. Фокус группын ярилцлагадоролцогчид тэмдэглэж авсан дүгнэлт, мэдээлэлтэй санал нэг байх ѐстой. Тэмдэглэлхөтлөгчийн үүргийг хэд хэдэн хүн хувааж гүйцэтгүүлж болно. Идэвхижүүлэгч хэлэлцүүлгийг өдөөж, хөхиүлэн дэмжиж байх хэрэгтэй.Тэрээр хэлэлцэж буй асуудлаар мэргэжилтэн байх албагүй. Харин оролцогчидөөрсдийгээ тухайн салбартмэргэжилтэн гэж үзэж байх нь чухал.Фокус группд хэнийг оролцуулах вэ гэдгийг шийдэх үед оролцогчид нэг нэгнийхээдэргэд үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлж чадахыг нь бодолцох хэрэгтэй. Бүхоролцогчдод үг хэлэх нь эрх нээлттэй байх нь чухал. Фокус группын үед нутгийниргэдээс дараах асуултыг асуу. Үүнд:  Эрүүл мэндийн эрсдэл, аюулгүй байдлын асуудалтай эсвэл анхнытусламжийн хэрэгцээтэй газар тухайн орон нутагт яг хаана нь байна /жишээ ньхогийн цэг, нуур, цөөрөм, аюултай зам харгуй/?……………………………………………………………………………………………...
  • 114. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 114  Нутгийн иргэдэд заналхийлж буй аюул занал, гамшгийн эрсдэл юу байна?  Гамшиг хэзээ тохиолдох магадлал хамаг их байна вэ? Нутгийн иргэдгамшигийн эсрэг аль хир бэлтгэлтэй байна вэ?  Эмзэг бүлгийнхний дундах хамгийн түгээмэл аюул ослын болон эрүүлмэндийн чиглэлийн асуудал юу вэ?  Нутгийн иргэдийн дунд сүүлийн жилүүдэд ямар гоц халдварт болон бусадөвчин дэлгэрч байсан бэ?  Нутгийн иргэдийн үзэж байгаагаар ямар хүчин зүйлс эрүүл мэндийнасуудлын голлох шалтгаан болж байна вэ? Жишээлбэл, diarrhea буюу суулгахөвчин ариун цвэр эрүүл ахуйн шаардлага хангаагүйгээс, эсвэл эрүүл мэндийнболовсрол доройгоос юм уу ядуурлаас шалтгаалж болох уу?  Сайн дурын ажилтнууд, орон нутгийн салбар зөвлөл болон Үндэснийнийгэмлэгийн талаар нутгийн иргэд аль хир мэдлэгтэй байна вэ? Орон нутгийнсалбар зөвлөлийг тэдэнтэй хэрхэн ажиллавал хамаг сайн гэж нутгийн иргэд бодожбайна? Нутгийн иргэд Улаан загалмай, улаан хавирган сарны Үндэснийнийгэмлэгийн бүхий л ажиллагааны талаар, түүний дотор аюул гамшгийн зэрэгонцгой үеийн болон эрүүл мэндийг сурталчлах, өвчнөөс урьдчилан сэргийлэхажлын талаар мэдлэг боловсролтой байх ѐстой бөгөөд энэ талаар зохих ажилхийгдэх учиртай.Фокус группын арилцлагын төгсгөлд оролцогчдын дурьдсан эрүүл мэнд, аюулгүйбайдал болон анхны тусламжийн тэргүүлэх чиглэлийн талаар хэлсэн зүйлсийгтэмдэглэж ав.Айл өрхөөр явж уулзалт хийхАйл өрхөөр явж хийх уулзалт нь хагас албажуулсан ярилцлага, хэлэлцүүлгийнхувьд их тохиромжтой. Энэ бол сайн дурын ажилтан санал асуулгын албан ѐсныхуудас бөглүүлэх бус харин холбогдох асуудлаар /тухайлбал, эрүүл мэндийнтодорхой асуудлаар/ хэдхэн асуулт бэлтгээд өрхийн гишүүн болон нутгийниргэнтэй ярилцахыг хэлнэ. Яриа дэлгэхэд майэ дурын ажилтан урьдчиланбэлтгээгүй нэмэлт асуулт асууж болох юм. Яриан дундаас олон, магад бүр ихэнхасуулт урган гарч болох юм.Сайн дурын ажилтнууд өрхийн гишүүдтэй хийх янз бүрийн сэдвийн яриаг хөөрөөгхөтлөх үүднээс Модуль 2-т үзсэн харилцааны үр дүнтэй чадваруудаа ашиглаххэрэгтэй. Айл өрхөөр явж үзэх нь сайн дурын ажилтнуудад нутгийн иргэдийн янзбүрийн анги бүлгийн өрхүүдийн гэрийн байдалттай сайтар танилцах мөн тэднийэмзэгшилийг газар дээр үзэх боломжийг олгоно. Яриа хэлэлцүүлэг дараах зүйлээрнэмэр болж чадна. Үүнд:  Үнэт зүйлс, хандлага болон ойлголт мэдлэгийг танин мэдэх  Асуух асуултын хувьд илүү уян хатан бйаж болох ба хүмүүс харилцан асуулт асуух бололцоотой илүү тул залхаах нь бага  Нутгийн иргэдийн асуусан асуултанд хариулах бололцоог сайн дурын ажилтнуудад олгоно.  Ихэнхдээ илүү тодорхой хариулт авч чадна  Эмзэг асудулаар илүү нээлттэй ярилцах боломж бүрдүүлнэ. Учир нь айлөрхөөр явах нь боломжит ашиг шиг хүртэгсэдтэй шууд харьцаанд оруулж өгнө.……………………………………………………………………………………………...
  • 115. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 115Ярилцлага өгч буй нутгийн иргэдэд мэдээллийг ямар учраас цуглуулж буйгойлгуулах ѐстой. Энэ бол АТНИТҮ ажлын зорилгын талаар нутгийн иргэдэдтаниулах сайхан боломж мөн.Айл өрхөөр явж уулзалт хийх болон фокус группын ярилцлагаАйл өрхөөр явж уулзалт хийх болон фокус группын ярилцлагын аль аль нь соѐл,итгэл үнэмшил, үнэт зүйлс, зан үйл, эрүүл мэндийн дадал зуршил болон эрүүлмэндийн болон аюулгүй байдлын асуудлын талаар мэдээлэл цуглуулах нутгийниргэдийн үнэлгээний чухал арга хэрэгслэл мөн. Аль аль аргын хувьд:Алхам 1: Төлөвлөгөө: Айл өрхөөр явж хийх уулзалт, фокус группынярилцлагыг хэн хийхХарилцааг дэс дараалалтай тууштай байлгах үүднээс сайн дурын ажилтны жижигбүлэг процессийг хөтлөх асуултуудыг боловсруулбал сайн. Сайн дурын ажилтнууднутгийн иргэдтэй гарч ажиллахын өмнө өөр хоорондоо давтаж дадлагажиххэрэгтэй.Фокус грууппын ярилцлага хийх үед багахан хэсэг хүмүүстэй зэрэг ярилцаж,тэдний санаа бодлыг хамтад нь авбал бас зүгээр. Ас нэг тухайлсан асуудлаар өөрөөр хариулт авах үүднээс хүмүүсээс ганцаарчилсан ярилцлага авах нь ч заримдааүр дүнтэй байдаг.Айл өрхөөр явж хийх уулзалтын албан бус байдлаар хийж, мэдээлэл авах голасуултуудаа ерөнхий асуултуудтай хольж сүлэх байдлаар тавивал зүгээр.Алхам 2: Гүйцэтгэл: Нутгийн иргэдээс идэвхитэйг нь тодорхойлохСайн дурын ажилтнууд нэг нэгнээсээ ярилцлага авч харицлан дадлагажиж,өөрсдийн харилцааны ур чадварын талаар бусдын дүгнэлтийг олж мэднэ.Айл өрхөөр очиж уулзахдаа ярианы товч тэмдэглэл хөтлөнө. Ярилцлага дуусангууттэмдэглэлээ дэлгэрүүлж бичнэ. Фокус группын ярилцлагын үеэр ч гэсэн нэгнээрээтэмдэглэл хөтлүүлнэ. Цаасан самбар дээр хүрсэн аливаа дүгнэлт, зөвшилцѐөнчиглэлүүдээ жагсаана. Алв ч нөхцөлд дор Алхам 4-т тэмдэглэсэн байдлаармэдээллийг шалгаж нягтлана.Алхам 3: Задлан шинжлэхАйл өрхөөр ороод гарангуут эсвэл фокус группын ярилцлага бүрийн дараа авсанмэдээллээ задлан шинжилнэ. Ойролцоо хариултуудыг бүлэглэж, нутгийн иргэдийнтодорхойлсон тэргүүлэх чиглэлүүдийг тогтоо. Айл өрхөөр явж цуглуулсан эсвэлфокус группын ярилцлагаар авсан мэдээллээ мартаагүй дээрээ аль болох хурданхэлэлцэж, задлан шинжилнэ. Тэмдэглэлд ороогүй мэдээллийг энэ удаад нөхөнтэмдэглэж авч болох юм. Харин нууцлалын асуудлыг бол санаж явах нь чухал.Алхам 4: Хянаж нягтлахЗадлан шинжилгээний ерөнхий дүнгээ нутгийн иргэдэд танилцуулж, сайн дурынажилтнуудын авсан ойлголт зөв эсэх тал дээр санал онолыг нь авна. Энэ болнутгийн иргэдэд мэдээлэл цуглуулах үйл явцын талаар танилцуулахын зэрэгцээнутгийн иргэдийг оролцуулах бас нэг процесс болох юм.……………………………………………………………………………………………...
  • 116. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 116Сайн дурын ажилтнууд яах гэж мэдээлэл цуглуулж байгаа, тэд өөрсдийн газарнутгийг хүн эрүүл амьдрах орчин болгохын туллд хэрхэн яаж ашиглахаартөлөвлөж байгаа талаараа нутгийнхандаа байнга мэдээлж байвал зохино.Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглалI. Сэдвийн удиртгал 90-120 минут1. Сэдвийн удиртгалд байгаа мэдээллээр товч танилцуулга хий.2. Айл өрхөөр уулзалт явж хийх, фокус ярилцлага хийж байхад аливааболомжит сэтгэл зовоосон асуудал гарах нөхцөлд тэрнийгээьэмдэглэж авахыг сайндурын ажилтнуудаас хус. Ийм сэтгэл зовоосон асуудлаар хэлэлцүүлэг өрнүүл.3. Цаасан самбар дээр айл өрхөөр явж хийх уулзалт, фокус ярилцлагыг хөтлөхасуултуудыг нь жагсаан бичүүл.4. Сайн дурын ажилтнуудыг зургаан бүлэгт хувааж, гурвыг нь фокус группынярилцлага хөтлөх, эсвэл тэмдэглэл бичихээр, нөгөө гурвыг нь айл өрхөөр явуулуулзуул. Дээр жагсаасан асуултуудыг ашиглаад айл өрхөөр уулзалт явж хийх,фокус ярилцлагыг төлөвлөх, дүр тоглох ажиллагаанд 30 минут зарцуул. Тэднийгхэлэлцүүлгийн явцад шинэ шинэ асуулт нэмж болно гэдгийг нь хэл.5. Нийт ангийн өмнө айл өрхөөр уулзалт явж хийх, фокус ярилцлагынхаа дүртоглох бүлгүүдийг сонгож ав. Анги дотроос асуултын жагсаалт бас дүр тоглолтхоѐр дээр санал шүүмжийг нь сонсуул.6. Сургалтын дундуур асуулт асуухыг урамшуул. Мөн асуултаа бичээдасуултын хайрцганд хийж болохыг нь сануул. Тэдгээр асуултыг тоймлож, хичээлбүрийн эцэст хариулах болно.II. Нутгийн иргэдийн үнэлгээний бэлтгэл 60-90 минут1. Нийт ангиараа Сэдэв 1-ийг үзэж байхдаа боловсруулсан төлөвлөгөөгөөдахин нэг эргэж хар. Сайн дурын ажилтнуудад нутгийн иргэдийн үнэлгээний ажлаатэд өөрсдийн идэвхижүүлэгч/багийн ахлагчийн хамт хийхийг нь сануул. Сайндурын ажилтнуудтай хаана, хэдэн цагт уулзаж цуглах, юу юу /Улаан загалмай,улаан хавирган сарны тэмдэг, тэмдэглэлийн дэвтэр, үзэг, ус, эргэдэг цаасан самбар,самбарын үзэг гм/ авч ирэх тал дээр зөшилцөж тохир.2. Сайн дурын ажилтнуудыг бичил бүлгүүдэд хуваан байршуул. Бүлэг тусбүрээр ахлагчийг нь сонгуул. Бүлэг тус бүр нутгийн иргэдийн үнэлгээний нэг батүүнээс дээш арга аргачлал сонгож, нутгийн иргэдтэй хийх уулзалтад тэдгээрийгашиглахад бэлтгэнэ.3. Нутгийн ахлагч, удирдлагаар тухайн нутгийн зан заншил, соѐлын үнэтзүйлс, итгэл үнэмшлийн талаар яриа хийлгэ. Нутгийн иргэдийг сайн мэдэх ороннутгийн сайн дурын ажилтнуудыг нутгийн иргэдтуй хийх уулзалтуудад ззаавалбайлгахыг бодоорой. .4. “Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийхэд чухал шаардлагатай мэдээлэл” гэсэнгарчигтай цаасан самбарыг гаргаж өлгө. Хоѐрдагч мэдээллийг агуулж болохсурвалжууд руу хэн явахыг нь тодорхойл. Шууд ажиглалт, хөндлөн гулд алхах,орон нутгийн газрын зураг хэн зурах, улирлын хуанлийн мэдээллийг хэнцуглуулах, мөн хэн айл өрхөөр яву уулзах, хэн фокус группын ярилцлага хийхзэргийг дахин нэг нягталж шалга. Ямар нэг асуулт гарч ирвэл хариул.……………………………………………………………………………………………...
  • 117. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 1175. Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийсний дараах хичээл дээр сайн дурынажилтнууд хэрэглэсэн арга болон цуглуулсан мэдээллээрээ ангидаа танилцуулгахийнэ гэдгийг нь анхааруул. Тэд эдгээр мэдээллийг цаасан самбар дээр бичижтэмдэглэн нөхөддөө танилцуулах юм.Сэдэв 5Нутгийн иргэдийн үнэлгээ: хийх явцдаа суралцахСургалтын зорилгоЭнэ сэвдийг үзэж дуусгаснаар сайн дурын ажилтнууд дараах мэдлэг чадварыгэзэмшинэ. Үүнд:. Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийж гүйцэтгэх. цуглуулсан мэдээллийг тайлагнах, хэлэлцэх. танилцуулга хийхэд ашигласан арга, мэдээллийн талаар хамтрагч нартаа саналшүүмж хэлэх. Нутгийн иргэдтэй ажиллах, арга аргачлал ашигласан туршлагаа хуваалцаж, сналхэлэхЗаавал эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл)Жич: Энэ хичээлийн хувьд Заавал эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар (түлхүүрмэдээлэл) байхгүй болно.Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглал Оролцож байгаа сайн дурынхны тоо болон аль хир их хэлэлцүүлэг болохзэргээс хамаарч энэ сэдвийг үзэхэд ойролцоогоор 4-6 цаг зарцуулах бас дуугахад нь90-120 минут нэмж шаардана. I. Нутгийн иргэдийн үнэлгээний Сайн дурын ажилтнууд мэдээлэл авах зорилгоор 4-6 уулзалт очиж хийх нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийх уулзалтуудыг явж хийнэ цаг II. Сайн дурын ажилтнуудын Сайн дурын ажилтнууд хамтрагч нартайгаа нутгийн 90- бичил бүлгүүдийн иргэдийн дунд ажилласан туршлага, хэрэглэсэн арга, 120 танилцуулга цуглуулсан мэдээллийн талаар танилцуулна минХэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажил Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийх үеээр гүйцэтгэх үүрэг хариуцлагаа сайндурын ажилтан бүр гүйцэд ухамсарлан сайтар ойлгосныг идэвхижүүлэгч, ороннутгийн салбар зөвлөлийн ажилтан хоѐр хянаж итгэлтэй болох ѐстой. Орон нутгийн салбар зөвлөлийн ажилтан, бас орон нутгийн удирдлагаахлагч нар нутгийн иргэдийн үнэлгээнд гарахын өмнө ярьж таниулах, бэлтгэлхангах уулзалт хийнэ. Хэрэв урьд нь хийгээгүй байсан бол сайн дурын ажилтнуудыг бүлгүүдэдхувааж, бүлгийн ахлагч нарыг нь сонгуулна. Нутгийн иргэдтэй ажиллах бүхий лхугацааны туршид идэвхижүүлэгч болон орон нутгийн салбар зөвлөлийн ажилтантэднийг дагалдан явна. Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийх явцад цуглуулсан бүх мэдээллийгэргэдэг цаасан самбарт буулгахад шаардлагатай материалууд……………………………………………………………………………………………...
  • 118. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 118 Нутгийн иргэдэд зориулсан урилгаИдэвхижүүлэх зөвлөмжI. Нутгийн иргэдтэй очиж уулзах 4-6 цагСургагч Идэвхижүүлэгч нутгийн иргэдийн үнэлгээнд орон нутгийн удирдлага, орон нутгийнбагшид салбар зөвлөлийн аилтны хамт маш нягт нямбай бэлтгэх үүрэгтэй. Нутгийн иргэдийн үнэлгээний талаар орон нутгийн удирдлагад сайтар танилцуулсан байх ѐстой. Сайнзориулсан дурын ажилтнуудын бүлэг бүрт бүхий л дэмжлэгийг үзүүлж, зохих удирдлагаарсанамж хангах хэрэгтэй. Сайн дурын аижлтнууд тухайн нутгийн бүхий л зан заншил, соѐлын үзэт зүйлсэд хүндэтгэлтэй хандах нь чухал. Нутгийн иргэдийн үнэлгээг хийхийн өмнө орон нутгийн удирдлага, ахлагч, бас орон нутгийн салбар зөвлөлийн ажилтнаас тодорхой зөвлөмж яриа таниулга хийсэн байх учиртай. Эдгээр уулзалтын үеэр бодит биш аливаа хүлээлт төрүүлэхгүй байхад онцгой анхаарвал зохино1. Сайн дурын ажилтнууд Сэдэв 2,3 болон 4-т үзсэн үнэлгээний аргуудыгашиглан нутгийн иргэдийн үнэлгээний уулзалтуудыг явж хийнэ.2. Сайн дурын ажилтнууд үнэлгээний уулзалтуудаа хийж дуусгасны дараабүлгээрээ суугаад дараагийн хичээл дээр хийж танилцуулга илтгэлээ бэлтгэнэ.Цуглуулсан мэдээллээ цаасан самбарт бичиж, түүгээр илтгэл тавихад бэлдэнэ.II. Сайн дурын ажилтны бүлгүүдийн тайлан танилцуулга 90-120 минут1. Ангидаа ирээд сайн дурын ажилтнуудыг хичээлдээ эргэж ирсэнд нь баяр хүргэ.2. Сайн дурын ажилтнуудыг бэлтгэсэн цаасан самбаруудыг нь ангийн өмнөххананд өлгүүл. Ингэснээр нутгийн иргэдийн үнэлгээний явцад цуглуулсан бүрмэдээллийг анги нийтээрээ харах болно.3. Бүлэг тус бүрийн тайлан танилцуулгын дараа ангиас дараах чиглэлээр саналшүүмж хэлүүлнэ гэдгийг нь анхааруул. Үүнд: Мэдээллийг аль хир сайн тэмдэглэж, ангилж боловсруулсан /тод, гаргацтай байх, уялдаа холбоо, товч тодорхой байх / Нутгийн иргэд, орон нутгийн нийтлэг мэдээллийн сан, ерөнхий дүр зургийг энэ цуглуусан мэдээлэл хэрхэн баяжуулж, аль хир нийцэж байнаСургагч Сайн дурын ажилтнууд цуглуулсан мэдээллийнхээ талаар болон үнэлгээндбагшид сонгож авсан аргаа тэдний бичил бүлэг хэрхэн ашигласан тухай илтгэнэ. Боломжтой бол нутгийн иргэдээс энэ тайлан илтгэлүүдийг сонсгоходзориулсан байлцуулж, тэднээр зарим мэдээллийг тайлбарлуулбал сайн.санамж4. Тайлан илтгэл тавих үеээр асуулт асуулт байвал чөлөөтэй асуулга. Оролцожбайгаа нутгийн иргэдийн төлөөллөөс тайлбар хэлж, асуулт асуухыг уриал.Сургагч Фокус группын ярилцлага болон айл өрхөөр явж хийсэн уулзалтын үеээрбагшид эрүүл мэнд, анхны тусламж болон аюулгүй байдлын тэргүүн зэргийн эрэлт хэрэгцээний талаар нутгийн иргэдээс гарсан санаа оноог цаасан самбартзориулсан тэмдэглэсэн эсэхэд онцгүй хяналлт тавих нь чухал. Эдгээр цаасансанамж самбарыг дараагийн хичээл дээр ашиглах тул хадгалж үлд.5. Бичил бүлэг тус бүрийг ангийн хамт олны санал шүүмжийг сонссоных ньдараа тэднийг нутгийн иргэдтэй ажилласан туршлагаасаа болон сурж мэдсэнзүйлээсээ ангийнхантай нь хуваалцуул. Энд магад оролцож байгаа нутгийниргэдээс сайн дурын ажилтнуудтай харьцсан туршлага, тэдэнд төрсөн саналбодлыг нь сонсоход илүүдэхгүй.6. Сайн дурын ажилтнуудыг хийсэн ажилтай холбогдуулж баяр хүргэнталархал дэвшүүл. Цаасан самбар дээр буулгасан мэдээллээ бичгээр тайлан болгож……………………………………………………………………………………………...
  • 119. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 119бичих хэрэгтэйг тэдэнд сануул. Бичил бүлэг тус бүрээс хэн нэг нь тэр тайлангбичиг үүрэг авахыг нь таниулж хэл.Идэвхижүүлэх Энэ дасгалын зорилго бол бичил бүлэг тус бүрийн цуглуулсан мэдээллийгзөвлөлмж цаасан самбарт буулгаж, тэгэхдээ бусдад ойлгомжтой байдлаар тэмдэглэх явдал мөн. Сайн дурын ажилтнууд тайлан бичих дадлага туршлага багатай бол тайлангийн бүтэц, агуулгыг нь зааж өг.Сэдэв 6Тоо баримт ашиглах /Мэдээллийн хэргийг гаргах/Сургалтын зорилгоЭнэ сэдвийг үзсэнээр сайн дурынхан дараах мэдлэг чадварыг эзэмшинэ. Үүнд:. Нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийх дээр дурьдсан аргуудыг ашиглан цуглуулсанмэдээллийн тойм хийх, тайлбарлах. Үнэлгээний дүнг хэлэлцэж, ач холбогдлоор нь зэрэглэж сурах. Орон нутгийн удирдлагад үнэлгээний зүнг танилцуулж сурах зэрэг болно.Заавал эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл)1. Эрүүл мэндийн нэгэнт урьд байгаа мэдээлэлтэй нутгийн иргэдийн үнэлгээнийдүнг хослуулан баримтжуулж, тайлбарлах, тэгснээрээ нутгийн иргэдийн эрүүлмэндийн тулгамдсан асуудал, чиглэлийг тодорхойлох2. Нутгийн иргэдийн дунд хийсэн сайн дурын ажиллагаагаар шийдэж болох эрүүлмэнд, аюулгүй байдлын чиглэлийн гурваас таван ажлыг АТНИТҮ ажлынтөлөвлөгөөнд оруулах чиглэл болгон сонгож авна. Энд дараах зүйлийн талаарбодолцож үзэхийг санал болгож байна. Үүнд:  Эрүүл мэндийн аюул эрсдэл  Гамшгийн аюул занал  Анхны тусламжийн хэрэгцээ  өвчний шинж  эрүүл мэндийн нийтлэг асуудлууд зэрэг болно.3. Нутгийн иргэдийн үнэлгээгээр гарч ирсэн мэдээ мэдээлэл дараах зүйлийгтодорхойлно. Үүнд:  АТНИТҮ ажлын боломжит чиглэл болох нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн аюул эрсдэл /жишээ нь, худаг, бие засах газар, хогийн цэг, шумуултай газар/  Нутгийн иргэдтэй ажиллах тэргүүлэх чиглэл болох эмзэг бүлгүүд  Нөөц бололцоо, орон нутгийн шийдэл гм болно.4. Үр дүнг нутгийн иргэдээр хэлэлцүүлнэ. Нутгийн иргэд чухамдаа АТНИТҮажилд өөриймсгөөр хандах учиртай.Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглал Оролцож байгаа сайн дурынхны тоо болон аль хир их хэлэлцүүлэг болохзэргээс хамаарч танхимын сургалт дадлагын болон сонгож авсан ажил нийлээд энэсэдвийг үзэхэд ойролцоогоор 145-210 минут шаардана. I. Удиртгал АТНИТҮ цаашдын ажлын агуулгыг тодорхойлох нутгийн 40-60 иргэдийн үнэлгээний дүн мэдээг сайн дурын ажилтнууд хэлэлцэнэ мин II. Тэргүүлэх асуудлыг ач Нутгийн иргэдийн үнэлгээний дүн мэдээг сайн дурын ажилтнууд 45-60 холбогдлоор нь зэрэглэх хэлэлцэж, ач холбогдлоор нь зэрэглэнэ. мин……………………………………………………………………………………………...
  • 120. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 120 III. Нутгийн иргэдийн дунд Тайлангийн хурал дээр нутгийн иргэдийн үнэлгээний дүн 60-90 хийх ажиллагаа мэдээний нэгтгэлээр нутгийнханд зориулж тайлан тавина. минХэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажил• Нутгийн иргэдийн үнэлгээний арга аргачлалын талаарх бүх материал болон Сэдэв2,3 ба 4-т цуглуулсан мэдээлэл• Сэдвийн хураангуйгаар хийсэн товч танилцуулга• Цаасан самбар болон өнгө өнгийн самбарын үзэг• Ач холбогдол тэргүүлэх зэрэглэлээр нь жагсаасан үндсэн чиглэлийн асуудлыгтайлагнах хуралд нутгийн иргэдийг урьсан урилга.Сэдвийн хураангуйНутгийн иргэдийн эрэлт хэрэгцээг хангах зорилгоор нутгийн иргэдийн үнэлгээхийх явцад цуглуулсан мэдээллийг ашиглаж чадвар жинхэнэ түүний хэрэг гарна.Үнэлгээний янз бүрийн арга аргачлал ашиглан сайн дурын ажилтнууд өөрсдийнидэвхижүүлэгч нарын дэмжлэгтэйгээр өөрийн нутгийн иргэдийн талаар маш иххэмжээний мэдээлэл цуглуулсан билээ.Тэд ба эрүүл мэнд, аюулгүй байдал болон түгээмэл өвчний үндсэн асуудлаарзэрэглэл тогтоож, жагсаалт боловсруулсан байгаа. Эдгээр асуудлыг шийдэх аргахэмжээг төлөвлөхийн өмнө энэхүү мэдээллийг задлан шинжлэх хэрэгтэй.Мэдээллийг задлан шинжлэх нэгэн үр дүнтэй арга бол ойролцоо болон нийтлэгасуудлыг тодорхойлох явдал мөн. Үнэлгээний янз бүрийн арга аргачлалыг ашигланцуглуулсан мэдээллийг зэрэгцүүлэн харьцуулж, хоорондын уялдаа холбоог ньтогтоосноор зарим дүнэлтийг хийхж болно. Ийнхүү задлан шинжлэхдээ дараахзүйлийг бодолц. Үүнд: Эрүүл мэндийн болон гамшгийн хамгийн гол, хамаг түгээмэл аюул эрсдэл хаана байна вэ? Яагаад? Гэмтэл болон анхны тусламжийн хэрэгцээний хамтгийн түгээмэл хэлбэр юу байна? Яагаад? Жилийн улирал тус бүр эрүүл мэндийн асуудалд хэрхэн нөлөөлж байна вэ? Өвчний шинж төлөв, халдвар тарах эрсдэл юу байна? Тэдгээр улирлын хэлбэлзлэл байна уу? Ихэнхдээ урьдчилан сэргийлэх боломжтой Эрүүл мэнд, аюулгүй байдал ба анхны тусламжийн тийм асуудлын хамаг түгээмэл учир шалтгаан юу байна?Харилцан зөрчилтэй эсвэл эсрэг тэсрэг хариулт өгсөн мэдээлэл дундаас түгээмэлнийтлэг сэдвүүдийг олж тодорхойлох нь маш чухал мэдээлэл мөн. Энэ модульдхойно үзэх ажлын төлөвлөгөө боловсруулах буюу авах арга хэмжээг төлөвлөхийнөмнө мэдээллийн аливаа зөрчлийг арилгах нь зүйтэй. Энд нэмэлт мэдээллийг эржхайж олох байдлаар хандаж болох юм.Мэдээллийг зэрэглэхТэргүүлэх чиглэлүүдийг ангилаад дараа нь зэрэглэж, ач холбогдлоор нь жагсааххэрэгтэй. Зэрэглэнэ гэдэг нь тодорхой шалгуурын үндсэн дээр ойролцоо бүлэгасуудлыг үнэлнэ гэсэн үг юм. Жишээ нь, мэдэгдэж байгаа байгалийн гамшгийнжагсаалтыг гаргаад эрүүл мэндэд учруулж байгаа нөлөөллийнх нь хувьд хамгийнноцтойг тодорхойлж болох юм. Асуудлуудыг зэрэглэх үед сайн дурын ажилтнуудболон нутгийн иргэд дараах асуултыг асух хэрэгтэй. Үүнд:……………………………………………………………………………………………...
  • 121. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 121  Энэ нөхцөл байдалд юуг нь өөрчилж болох вэ?  Энэ нөхцөл байдлын юунд нь нөлөөлж болох вэ?  Тухайн нөхцөл байдлын юуг нь байгаагаар нь хүлээж авах ѐстой вэ?Мэдээллийг зэрэглэсний дараагаар сайн дурын ажилтнууд болон нутгийн иргэдтухайн мэдээлэл аль хир бодитой болох, түүнийг хэрхэн ашиглах тал дээрбодолцож, ямар асуудал хамаг чухал болох, ямар нь хамгийн яаралтай шийдвэлзохих болох, мөн хамгийн түрүүнд анхаарал хандуулах нь аль нь вэ? гэдгийгтодорхойлно.Янз бүрийн сурвалжаас авсан мэдээллийг ангилан зэрэглэж, эрүүл мэнд, анхнытусламж болон аюулгүй байдал гэсэн тодорхой гол зорилго чиглэлд нарийвчланчиглүүлнэ. Янз бүрийн мэдээллийг агуулсан янз бүрийн эх сурвалжийн мэдээлэлдтүгээмэл чиг хандлага болох зүйлийг эрэлхийлж, нэгтгэн дүгнэж үзэх хэрэгтэй.Мэдээллийг нутгийн иргэдээр баталгаажуулахЭнэ сэвдийн хүрээнд хийх ажил бол үнэлгээнийхээ тайлан дүн мэдээг нутгийниргэд, Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороо болон орон нутгийн салбарзөвлөлийн ажилтнуудтай эргэж уулзан тэдэнд тайлагнах явдал мөн. Цуглуулсанмэдээлэл үнэн зөв байх нь чухал. Энэ ажиллагааг мэдээллийг нягтлан шалгах буюубаталгаажуулах гэнэ. Нягтлан шалгах ажлын төлөвлөгөөнд дараах алхамыг оруулаххэрэгтэй. Үүнд: 1. Мэдээлийг хэрхэн цуглуулсан, мөн мэдээлэл цуглуулах ажилд хэн хэн оролцсон талаар нутгийн иргэдэд танилцуулж хэлэлц. 2. Цуглуулсан мэдээллээ тэдэнтэй хуваалц. Нутгийн иргэдэд жагсаалт, газрын зураг, хуанли зэргийг үзүүл. 3. Нутгийн иргэдийн дунд зохион байгуулах ажилд эдгээр мэдээлэл болон олж мэдсэн зүйлсийг хэрхэн ашиглаж болохыг авч хэлэлц. 4. Нутгийн иргэдийн сайн дурын ажилтнуудын шийдэх тал дээр нь ажиллаж болох эрүүл мэнд, анхны тусламж болон аюулгүй байдлын тэргүүлэх чиглэлээс сонгож авсан гурваас тавыгаа нутгийн иргэдээр хэлэлцүүл. Ингэхдээ дараах зүйлийг бодолц. Үүнд:  Эрүүл мэндийн эрсдэл  Гамшгийн аюул занал  Анхны тусламжийн хэрэгцээ  Аюулгүй байдлын хэрэгцээ  өвчний шинж төлөв зэрэг болно. 5. АТНИТҮ сайн дурын ажилтнуудын хийж чадах ба чадахгүй зүйлсийг цохонтэмдэглэж, бас нутгийн иргэдийн гүйцэтгэх үүрэг хариуцлагын талыг ярилц 6. Нутгийн иргэдтэй хийх энэ уулзалтаас хүсэн хүлээх үр дүн бол эрүүл мэнд,аюулгүй байдал болон анхны тусламжийн гурваас таван чиглэлийн асуудлыг ачхолбогдлоор нь зэрэглэн тэргүүлэх буюу тулгамдсан байдлаар нь жагсаах явдал.Энд боловсруулсан үндсэн чиглэл бол АТНИТҮ сайн дурын ажилтнуудындараагийн сэдэвт үзэх арга хэмжээний төлөвлөгөө боловсруулах сургалт дадлагынажлаар үзэж судлах гол зүйл болно. 7. Уулзалтанд оролцож, орон нутгийн салбар зөвлөл болон сайн дурынажилтнуудыг ажлын дэмжсэнд нь талархал илэрхийлэх.Сургагч багшид зориулсан зөвлөмж……………………………………………………………………………………………...
  • 122. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 122I. Мэдээллийн хэргийг гаргахын удиртгал 40-60 минут1. Шинэ хичээл эхэлсэнтэй холбогдуулан сайн дурын ажилтнуудад баярхүргэ.2. Сэдэв 6-ийн зорилго, агуулгыг танилцуулна уу. Мэдээлэл цуглуулах бичилбүлэг тус бүрийн төлөөллийг гарган ирүүлж, өөрслийн хийсэн улирлын хуанли,орон нутгийн газрын зураг, айл өрхөөр явж хийсэн уулзалт, фокус группынярилцлагын үндсэн сэдвээр хийсэн цаасан самбар тэргүүтнийг хананд өлгүүл.Нутгийн иргэдийн үнэлгээний янз бүрийн ажиллагааны явцад илрүүлсэн эрүүлмэнд, анхны тусламж болон аюулгүй байдлын бүх тэргүүлэх асуулдлыг тодорхойл.3. Эрүүл мэнд, анхны тусламж болон аюулгүй байдлын бүх тэргүүлэхасуулдлыг цаасан самбар дээр жагсаагаад хананд өлгө. Нэтгийн иргэдийнүнэлгээгээр үнэлгээний янз бүрийн арга аргачлалыг ашиглан цуглуулсан бүхмэдээллийг тухайлан дараах зүйлийг хамруулан авч хэлэлцэх яриа өрнүүл. Үүнд:  Эрүүл мэнд болон гамшигийн хамгийн түгээмэл аюул эрсдэл юу вэ? Яагаад?  Хамгийн түгээмэл гэмтэл осол болон хамаг шаардлагатай анхны тусламжийн төрөл зүйл юу болох? Яагаад?  Эрүүл мэндийн асуудлуудын улирлын хэлбэлзлэлийн нөлөөлөл юу байна?  Өвчний төлөв шинж болон халдвар тархах эрсдэл юу байна? Тэдгээрийн улирлын шинж чанар яямар байна вэ?  Урьдчилан сэргийлж болох эрүүл мэнд, аюулгүй байдал болон анхны тусламжийн хамаг түгээмэл шалтгаан юу байна вэ?  Нутгийн иргэдийн дунд зохиох ажиллагаанд хамрагдаж болзошгүй эмзэг бүлгүүд юу байна вэ? Тэдгээр эмзэг бүлэг хаана суудаг вэ?  Орон нутгийн нөөц бололцоо болон орон нутгийн хүч хөрөнөгөөр шийдэж болох ямар бололцоо байна вэ?4. Сэдвийн хураангуйгаас товч танилцуулга бэлд5. Хичээлийн явцад асуулт асуухыг хөхиүлэн дэмж. Мөн асуултаа бичээдасуулт гэсэн гарчигтай хайрцангд хийж болохыг нь сануул. Хичээл бүрийнтөгсгөлд тэдгээр асуултуудыг тоймлоод хариулах болно.II. Тэргүүлэх чиглэлийг тодорхойлох шалгуур 45-60 минут1. Цуглуулсан мэдээллээ эргээд нутгийн иргэдэд аваачиж улидлага, оролцогчталууд болон АТНИТҮ ажиллагаанд оролцох сонирхол бүхий нутгийн иргэдийнтөлөөлөлд танилцуулна гэдгийг нь сануул.2. Мэдээллийг ангилан бүлэглэж, задлан шинжлэн зэрэглэх тал дээр болон мөнэрүүл мэнд, анхны тусламж болон аюулгүй байдлын гурваас таван тэргүүлэхүндсэн чиглэлийг сайн дурын ажилтнуудтай хамтран ажиллаж3. АТНИТҮ ажлын түгээмэл сэдвүүдийг ангилан бүлэглэнэ.4. Эрүүл мэнд, анхны тусламж болон аюулгүй байдлын үндсэн чиглэлүүдийннэг ерөнхий цаасан самбар дээр жагсаан бичиж, тэдгээрийн зэрэглэлд нөлөөлөххолбогдох хүчин зүйлсийг сайн дурын ажилтнуудаар бодолцуул5. Шинэ цаасан самбар дээр эрүүл мэнд, анхны тусламж болон аюулгүйбайдалтай холдогдол бүхий тэргүүлэх чиглэлүүдийг ач холбогдлоор нь зэрэглэнжагсааж бичээд ирэх 12 сарын хугацаанд хэрэгжүүлж болох боломжит аргахэмжээг хийгдэх огнооны хамт бичнэ үүIII. Нутгийн иргэдийн дунд хийгдэх ажил 60-90 минут……………………………………………………………………………………………...
  • 123. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 123 1. Одоо орон нутгийн салбар зөвлөлийн ажилтан болон идэвхижүүлэгчийнтусламжтайгаар сайн дурын ажилтнууд нутгийн иргэдтэй хийх тайлангийн хуралдтанилцуулах эрүүл мэнд, анхны тусламж болон аюулгүй байдлын асуудлуудыг ачхолбогдлоор нэь зэрэглэн танилцуулна. Сайн дурын ажилтнууд Модуль 2-ыг үзэжбайхдаа иймэрхүү ажиллагаа төлөвлөж байсныг нь сануул.2. Энэ уулзалтын зорилго бол нутгийн иргэдийн дараах зүйлсийн талаар асуужболзошгүй дараах асуултуудад хариу өгөх явдал мөн. Үүнд:  АТНИТҮ хөтөлбөр  Үнэлгээний явцад сайн дурын ажилтнуудын цуглуулсан мэдээлэл  Эрүүл мэнд, анхны тусламж болон аюулгүй байдлын тэргүүлэх байдлаар ньзэрэглэсэн жагсаалт. Тэдгээрээс АТНИТҮ үйл ажиллагааны хүрээнд хамруулаххэрэгтэй гэж нутгийн иргэдийн хүсэж байгаа 3-5 асуудлыг өөрсдөөр нь хэлүүл.  Нутгийн иргэдийн дунд хийгдэх АТНИТҮ ажлын дараа дараагийн шат  АНТИТҮ процесст нутгийн иргэдийн гүйцэтгэх үүрэг  АТНИТҮ ажилд салбар зөвлөл, сайн дурын ажилтнуудын гүйцэтгэх үүрэг гм3. Нутгийн иргэдтэй хийх энэ тайлангийн хурлын хэлэлцэх сэдэвт яг юуоруулах вэ гэдгийг анги нийтээр нь хэлэлцүүл. Дараах асуултыг асуу. Үүнд:  Хэн хэнийг урих вэ?  Хурлын бүтэц ямар байх вэ?  АТНИТҮ ажиллагааны талаар нутгийн иргэд юу мэдэхийг хүсэх бол?  Нутгийн иргэдэд хүргэх гол санаа оноо юу байх вэ?  Нутгийн иргэдийн тулгамдсан асуудал, боломжит арга хэмжээг хэн хэлэлцүүлэх вэ?4. Тайлангийн хуралд ирүүлэх урилга тараахдаа яг юу гэж хэлэх вэ гэж сайндурын ажитнуудаас асуу5. Тайлангийн хурлыг идэвхижүүлэгч ба орон нутгийн сайн дурын ажилтнуудзохион байгуулна. Сайн дурын бүх ажилтнууд энэхүү тайлангийн хуралд суух эсэхболон тэд юу хийхийг тодорхойл.6. Асуултын хайрцганд асуулт байгаа эсэхийг шалга. Асуулт байвал хариулжчадах эхэсийг ангиас хүснэ. Зөвхөн анги дотроос хариулж эс чадсан нөхцөлд лөөрөө хариулна.7. Дараагийн хичээлийн цагийн хуваарийг тохиролц.Сэдэв 7Миний нутгийн иргэдийн үнэлгээнд үндэслэсэн ажлын төлөвлөгөөСургалтын зорилгоЭнэ сэдвийн үзэж гүйцсэнээр сайн дурын ажилтнууд дараах мэдлэг чадварыгэзэмших болно. Үүнд:. Нутгийн иргэдийн дунд хийгдэх АТНИТҮ ажлын төлөвлөгөөг хэлэлцэх. Зорилго /сургалт, дадлагын хэрэгцээ/, шаардлагатай нөөц, цагийн хуваарь,хариуцах эзэн зэргийг тодорхойлсон ажлын төлөвлөгөөний эхний хувилбарыгболовсруулах. АТНИТҮ ажлын төлөвлөгөөг Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хорооболон/эсвэл нутгийн иргэдээр хэлэлцүүлэх……………………………………………………………………………………………...
  • 124. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 124. ажлын төлөвлөгөөнд тодорхойлсон сургалт судалгааны хэрэгцээ шаардлагахангах АТНИТҮ ажиллагааны модулиудад тусгагдсан эрүүл мэндийн болонаюулгүй байдлын асуудлууд.Заавал эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар (түлхүүр мэдээлэл)1. АТНИТҮ ажиллагаа Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн тулгамдсан асуудлыгшийдэхэд туслах сургалт явуулж, арга хэмжээ авна.2. Ажлын төлөвлөгөөг Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороо болон ороннутгийн салбар зөвлөлтэй хамтран боловсруулна.3. Тодорхой цаг хугацаанд хэн ямар арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэхийг ажлынтөлөвлөгөө тодорхойлно. Энэ бол хийгдэн гүйцэтгэсэн ажлыг тусгаж, гүйцэтгэлийнявцад гарч ирсэн шинэ ажил, арга хэмжээг тусган үе үе нэмэлт өөрчлөлт хийдэгтөлөвлөлтийн арга мөн. Ажлын төлөвлөгөөнд дараах зүйл багтана. Үүнд:  Нутгийн иргэдийн дунд хийх сургалтын болон бусад ажлын зорилго  Зорилт /төлөвлөгөөний анхны хувилбарт зорилтууд нь өмнө тодорхойлсонэрүүл мэнд, анхны тусламж болон аюулгүй байдлын тэргүүлэх чиглэлийн асуудлыгхэрхэн яаж хамаг үр дүнтэй шийдэхэд чиглэсэн сайн дурын ажилтнуудын сургалтдадлага чадвар эзэмших хэрэгцээ шаардлагыг тодруулж өгнө/  Нөөц  Цаг хугацаа  Хариуцсан эзэн /тавигдсан зорилгын биелэлтийг хангах үүднээс/4. АТНИТҮ ажиллагаа цаашлан явах тусам ажлын төлөвлөгөөнд шаардлагатайнэмэлт өөрчлөлтийг оруулж явна. Хэрэв ажил явахгүй бол ямар нэг зүйлийгөөрчлөх хэрэгтэй гэсэн үг болно.Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглалОролцож байгаа сайн дурынхны тоо болон аль хир их хэлэлцүүлэг болох зэргээсхамаарч энэ сэдвийг үзэхэд ойролцоогоор 150-200 минут шаардана I. Удиртгал Үр дүнтэй арга хэмжээний төлөвлөгөө 30-40 мин II. АТНИТҮ Сэдэв 6-д тодорхойлсон эрүүл мэнд, аюулгүй байдлын үнэдсэн ажлын чиглэл дээрээ үндэслэн сайн дурын ажилтнууд АТНИТҮ сургалтын 60-80 мин төлөвлөгөө болон нутгийн иргэдийн дундах ажиллагааны ажилын төлөвлөгөө боловсруулах боловруулах болно III. Нутгийн Орон нутгийн салбар зөвлөлийн ажилтнууд болон сайн дурын иргэдийн дунд ажилтнууд нутгийн иргэдийн төлөөллөгчдөд ажлын төлөвлөгөөгөө зохиох ажил танилцуулна. Нэгэнт зөвшилцөж тохирсон ажлын төлөвлөгөөнд 60-80 мин тусгагдсан сургалт судалгааны ажлын шаардлагад тааруулан АТНИТҮ сайн дурын ажилтны гарын авлагын бүтцийг тодорхойлноХэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажил• Сэдвийн хураангуйгаар хийсэн танилцуулга.• Эргэдэг цаасан самбар болон самбарын үзэгСэдвийн хураангуйАжлын төлөвлөгөө нь төслийн төлөвлөлтийн цикл /орчил/-ын нэгэн хэсэг болохынхувьд зорилт, нөөц, хэрэцүүлэх хугацаа, хариуцах эзнийг гүйцэтгэлийн үе шатэхлэхээс өмнө тодорхойлж өгнө. Ажлын төлөвлөгөө гэдэг бол АТНИТҮ тэргүүлэхчиглэл зорилгыг алхам алхмаар тодорхой үе шаттайгаар хангахад сайн дурынажилтны цаг болон хүчийг хамаг үр дүнтэй болон үр ашигтайгаар ашиглах лавлах……………………………………………………………………………………………...
  • 125. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 125гэж ойлгож болно. АТНИТҮ төсөл тавьсан зорилгодоо хүрч хангахын тулдтөлөвлөлтийн үе шатанд бодитой төлөвлөх нь чухал. Мөн төлөвлөлтийн процесстнутгийн иргэдийн оролцоог хангах нь чухал. Төслийн төлөвлөлтийн цикл Ажлын төлөвлөгөөг энд боловсруулна Үнэлэх Төлөвлөх Эцсийн үнэлгээ ГүйцэтгэхАжлын төлөвлөөний зорилго бол нутгийн иргэдийн үнэлгээ шинжилгээний үедолж мэдэж авсан мэдээлэлд үндэслэн хүсэн хүлээж буй үр дүнд хэрхэн үешаттайгаар хүрэх /хүсэж буй өөрчлөлтийг бий болгох/ талаар бодолцох явдал мөн.Нэгэнтээ эрүүл мэнд, анхны тусламжийн болон аюулгүй байдлын тэргүүлэхасуудлуудыг тодорхойлсны дараа тэдгээр тодорхой асуудлыг шийдэхэдшаардлагатай техникийн, нарийн мэргэжлийн мэдлэг чадварыг дараа дараагийнмодульд эзэмших болно. АТНИТҮ зорилтуудыг хангах үүднээс сайн дурынажилтнуудад тэргүүн ээлжинд шаардлагатай сургалт дадлагын ажлын үндсэнчиглэлийг тодорхойлоход сайн дурын ажилтнуудад ажлын төлөвлөгөө туслана.Жишээлбэл, хэрэв замын хөдөлгөөний аюулгүй байдал аюулгүй байдлын тэргүүлэхасуудал мөн гэж ажлын төлөвлөгөөнд тодорхойлсон байвал сайн дурын ажилтнуудМодуль 7-д заасан техникийн мэдлэг эзэмшүүлэх хэсгийг судалж мэдэх ѐстойболно. Сайн дурын ажилтнууд юу тодорхойлж болохыг дорхи хүснэгтэндхаруулсан байна.Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдал- Нөөц Хугацаа Хариуцах эзэн зорилт1. Замын хөдөлгөөний 1. Модуль 7-оос техникийн 1. Жилийн турш болон АТНИТҮ аюулгүй байдлын /нарийн мэргэжлийн/ замын хөдөлгөөн ихтэй идэвхижүүлэгч ба сайн талаар судалж мэдэх сургалт авна байдаг баяр ѐслолын үеэр дурын ажилтнууд 2. Манай нутгийн 2a. АТНИТҮ сайн дурын 2a. АТНИТҮ сайн дурын иргэдийг хэрхэн ажилтнууд, дээр нь нутгийн 2a. Жилийн турш. ажилтнууд, дээр нь нутгийнавтозамын осол гэмтлээс иргэдийн төлөөлөл. иргэдийн төлөөлөл 10 хүн урьдчилан сэргийлэх 2b. Орон нутгийн тээврийн 2b. Автозамын 2b. АТНИТҮ сайн дурын талаар танилцуулж, удирдах газрын ажилтнууд, хэрэглээ өндөр байх ажилтнууд, дээр нь орон сурталчлах дээр нь АТНИТҮ сайн үеийн өмнө нутгийн тээврийн удирдах дурын ажилтнууд газрын ажилтнуудДээр дурьдсан жишээн дээр үзүүлснээр, Модуль 7-г үзэж дуусгаснаар мэдэж авахтехникийн буюу нарийн мэргэжлийн мэдлэг чадварыг эзэмшсэнээр шинэзорилтууд тодорхойлогдож, тэгснээр ихэнх ажлын төлөвлөгөөнд үе үе нэмэлтөөрчлөлт оруулж байх хэрэгтэй болохыг харж болно. Сайн дурын ажилтнуудынмэдлэг чадвар нэмэгдэхийн хирээр шинэ шинэ зорилтуудыг тодорхойлон тавигдахталтай байж болох юм. Ажлын төлөвлөгөөг уян хатан байлгаж, шаардлагатай болнэмэлт өөрчлөлт оруулж, цаг үетэй хөл нийлүүлэх нь чухал билээ.……………………………………………………………………………………………...
  • 126. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 126Алхам 1: ЗорилтуудЗорилт бол аливаа үйл явцыг урагш явуулах үйл ажиллагаа болон арга хэмжээгхэлнэ. Эрүүл мэнд, анхны тусламж болон аюулгүй байдлын тэргүүлэх чиглэлийгтогтоосон болохоор тэр чигт хийх ѐстой ажиллагааны талаар бод. АТНИТҮсайндурын ажилтнууд АТНИТҮ материал /Модуль 4,5,6 болон 7/-аас нарийнмэргэжлийн агуулгыг тодорхойлж, тухайн сэдвийн талаар өөр бусад сурвалжаассудлахад зүгээр. Ийм өөр бусад сурвалжид дараах зүйл байж болох. Үүнд:  Эрүүл мэндийн төв болон төрийн албан хаагчидтай холбох  Тоног төхөөрөмж нийлүүлэх эх сурвалжийг тодорхойлох  Нутгийн иргэдийн дунд урьдчилан тодорхойлсон нөөц бүлгүүдтэй хамтран ажиллах зэрэг болно.Зорилт тавихдаа бүтээлч гэхдээ бодитой ханд. Хэтэрхи олон зорилт дэвшүүлэхгүйбайх нь чухал. Ажлын бодитой төлөвлөх нь цаг, мөнгө зэрэг нөөц хязгаарлагдмалболохыг мартаж боломгүй.Нутгийн иргэдийн тодорхойлсон эрүүл мэнд, анхны тусламж болон аюулгүйбайдлын тэргүүлэх чиглэл бүрээр хэд хэд зорилт дэвшүүлэх хэрэгтэй. Дээрдурьдсан жишээний хувьд бол “Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдал” гэсэн гарчигнь тухайн тэргүүлэх чиглэлд хамаарах зорилтоор тодорхойлогдоно.Алхам 2: НөөцТавигдсан зорилтод хүрэхэд шаардлагатай орцыг нөөц гэнэ. Нутгийн иргэдийнмэдэлд байгаа орон нутгийн нөөц бололцоог тодорхойлох нь чухал шаардлагатай.Хэдийгээр мэдээж шахуу боловч, ажлдын төлөвлөгөөнд заавал тусгах ѐстой нэгэнчухал нөөц бол АТНИТҮ сайн дурын ажилтан билээ. Нутгийн иргэдийг ч гэсэнулам бүр нөөц хэмээх жагсаалтад бичиж байх хэрэгтэй. Аль болох тодорхой байхнь чухал. Дээр жишээ болгон дурьдсан ажлын төлөвлөгөөнд бол “тээврийн газрынажилтнууд” тодорхойлогдсон байхыг цохон тэмдэглэх хэрэгтэй. Анхнаасаа имйтодорхой байх боломж тэр бүр тохиодоггүй. Ийм оновчтой тодорхойлохын тулдаль болох их мэдээлэл цуглуулсан, сайн дурын ажилтнуудын болон нутгийниргэдийн хувьд тухайн сэдвийн талаар их зүйлийг сурж мэдсэн байх шаардлагатай.Алхам 3: ХугацааХугацаа зорилт хэрэгжих үргэлжлэлийг харуулах бөгөөд эцсийн хугацаа /огноо/-гзаах учиртай. Тухайн зорилтыг цаг хугацаанд нь хэрэгжүүлэх үүднээс эцсийнхугацаа болохоос өмнө ажлын төлөвлөгөөгөө эргэн харж байх хэрэгтэй болно.Хэрэв тавьсан зорилтыг анх товолсон хугацаандаа амжуулж чадаагүй бол яагаадгэсэн хэлэлцүүлэг өрнүүлж, шинэ хугацаа товлох хэргэ гарна. Зорилтыг хэрэгжихцаг хугацааны дарааллаар нь төлөвлөхийг зөвлөмж болгож байна.Алхам 4: Хариуцах эзэнХариуцах эзэн гэдэгт тухайн зорилтыг товлосон хуцаанд хэрэгжүүлэхийгхариуцсан хүн/хүмүүсийг хэлнэ. Хэн нэгэн хүн эсвэл бүлэг хүмүүсийг хариуцагчталаар тодорхойлсон бол тэд тухайн зорилтыг тодорхойлох, ашиглах нөөцийг олох,хэрэгжих хугацаа болон гүйцэтгэл тооцох эцсийн хугацааг товлоход тэдгээр улсыгоролцуулж байх нв чухал.……………………………………………………………………………………………...
  • 127. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 127Ажлын төлөвлөгөө бол их чухал ажил мөн. Тэргүүлэх үндсэн чиглэлийг тогтоож,тэдгээрт хэрхэн хүрэхийг нарийвчлан төлөвлөнө гэсэн үг. Гэхдээ ажлынтөлөвлөгөө бол хөдөлгөөнгүй царцанги зүйл биш. Динамик буюу уян хатан байж,цаг хугацаа өнгөрөх тусам шинэ, илүү үндэслэлтэй мэдээллийг тусган нэмэлтөөрчлөлт оруулж байх тодотгож байх хэрэгтэй.Идэвхижүүлэх чиглэлI. Ажлын төлөвлөгөө боловсруулах удиртгал 30-40 минут1. Оролцогсдыг ангидаа эргэн ирсэнд баяр хүргэ.2. Сэдэв 7-ийн зорилго, агуулгыг танилцуул.3. Сэдвийн хураангуйгаар товч танилцуулга хий.Сургагч багшид Сайн дурынхнаас урьд хэн нэгэн ажлын төлөвлөгөө бичиж байсан эсэхийгзориулсан санамж асуу. Өргөн хүрээнд асуудлыг авч үзэн тухайлбал, гэр бүлийн болон олон нийтийн тэмдэглэлт үйл явдал төлөвлөсөн ч байж болохыг нь сануул4. Сайн дурын ажилтнууд нутгийн иргэдийн үнэлгээ хийж, эрүүл мэнд,аюулгүй байдал болон анхны тусламжийн тэргүүлэх чиглэлийг боловсруулжнутгийн иргэдэд танилцуулсан болохыг нь сануул. Эрүүл мэндийн талын эхнийтэргүүлэх чиглэлийг Зорилт, Нөөц, Хугацаа болон Хариуцах эзэх гэж гарчигласандөрвөн багана бүхий цаасан самбар дээр бич.5. Тухайн эрүүл мэндийн тэргүүлэх чиглэлийн хувьд зорилтуудыгтодорхойлж, ашиглах нөөц материалыг тогтож, боломжит хугацааг товлож,хариуцах эзэн зэргийг сайн дурын ажилтнуудтай тохир. Нөөц материалд АТНИТҮажиллагааны хөтөлбөрийн хүрээнд явагдаж буй тодорхой сургалт, мөн нутгийниргэдийн төлөө-лөл болон орон нутгийн салбари зөвлөлийн хүн хүчийг оролцуулжболохыг сануул.6. Хичээлийн дундуур асуулт асуухыг хөхиүлэн дэмж. Асуултаа бичээдасуултын хайрцганд хий ж болохыг нь сануул. Тэдгээр асуултыг хичээлийнтөгсгөлд гаргаж ирээд хариулах болно.II. АТНИТҮ ажлын төлөвлөгөө боловсруулах 60-80 минут1. Сайн дурын ажилтнууд болон нутгийн иргэдийн санал болгосон эрүүл мэнд,анхны тусламж ба аюулгүй байдлын үлдсэн гурваас таван тэргүүлэх чиглэлийг авчүз. Сайн дурын ажилтнуудыг бичил бүлгүүдэд хувааж, бүлэг тус бүрт нэг нэгтэргүүлэх чиглэл хувааж өг. Бүлэг тус бүрт цаасан самбар болон самбарын үзэгтарааж өг. Бүлэг бүрээр өөрсдийн цаасан самбар дээр дорхи гарчиг өгч бичүүл. Ажлын төлөвлөгөөний жишээ. Зорилт Нөөц Хугацаа Хариуцах эзэн2. Бүлэг тус бүрт өөрсдөд ногдсон тэргүүлэх чиглэлийн хүрээнд ажлынтөлөвлөгөө боловсруулж цаасан самбар дээр бичиж дуусах бололцоо олго. Ангидундуур явж, бүлгүүдэд шаардлагатай бол тусламж зөвлөгөө өг.3. Үнэлгээний дүн мэдээ болон ажлын төлөвлөгөөнд үндэслэн дараагийнмодулиуд суурилах болно гэдгийг нь сайн дурын ажилтнуудад хэл. Модуль 4,5,6болон 7–ийн зарим сонгомол сэдвүүдийг үзэхэд сайн дурын ажилтнууд нутгийниргэдийн дунд хийх дадлагын ажлаа дуусгах юм.4. Бичил бүлэг тус бүрийг нийт ангид хандан ажлаа дүнг нь танилцуулуул.Сонсогдчдоос санал онол, шүүмж хэлэхийг урамшуул. Бүх бүлэг ажлын……………………………………………………………………………………………...
  • 128. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 128төлөвлөгөөгөө илтгэж тайлагнасны дараа нэг сайн дурын ажилтан гаргаж ирээдАТНИТҮ бүх зорилтыг агуулсан бүрэн төгс ажлын төлөвлөгөөг тэмдэглүүл.Энэ ажлын төлөвлөгөөг сайн чанарын цаасан самбра дээр бичүүлэх хэрэгтэйбөгөөд мөн дэвтэр дээр /эсвэл тайлан болгон/ бичүүлж, дараа дараагийн АТНИТҮажил цаашлах тусам нэмэлт өөрчлөлт оруулах боломжтой байдлаар бичнэ.Сургагч багшид Нэгэнт ажлын төлөвлөгөө бэлэн болсон хойно түүнийг орон нутгийнзориулсан санамж салбар зөвлөлийн ажилтан болон орон нутгийн удирдлага, нутгийн иргэдтэй хуваалцах хэрэгтэй5. Дараагийн хичээлийн цагийг тохир6. Сайн дурын ажилтнуудыг мэдсэн сурсан зүйлээ нутгийн иргэдтэйгээхуваалцахыг урамшуул.III. Нутгийн иргэдийн дунд хийх ажиллагаа: Ажлын төлөвлөгөөг танилцуулах 60-80 минут1. Орон нутгийн салбар зөвлөлийн ажилтан болон идэвхижүүлэгчийнзуучлалаар сайн дурын ажилтнууд Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хорооболон/эсвэл нутгийн иргэдийн өөр бусад удирдлагад өөрсдийн боловсруулсанажлын төлөвлөгөөг танилцуулах болно.2. Нутгийн иргэдээс асуулт асуух, санал шүүмж хэлэхийг урамшуул.3. Нутгийн иргэд ажлын төлөвлөгөөг санал болгосон аливаа нэмэлтөөрчлөлтийн хамтаар хэлэлцэж баталсны дараагаар орон нутгийн салбар зөвлөлийнажилтан болон идэвхижүүлэгч сайн дурын ажилтнуудын хамт батлагдсан ажлынтөлөвлөгөөнд тодорхойлсон хэрэгцээ шаардлагыг хангахуйц сургалтын болоннутгийн иргэдийн дунд хийх ажиллагаа явуулах үүднээс АТНИТҮ материалыгөөрчлөн зохион байгуулах хэрэгтэй болно.4. Сайн дурын аижлтнууд янз бүрийн сэдэв үзсэнээр ажлынхаа төлөвлөгөөэргэн харж нэмэлт өөрчлөлт оруулж байх хэрэгтэй болно.Сэдэв 8Миний нутгийн иргэдийн дунд хийх АТНИТҮ ажлын тайлагнахСургалтын зорилгоЭнэ сэдвийг үзэж гүйцээснээр сайн дурын ажилтнууд дараах мэдлэг чадварыгэзэмшинэ. Үүнд:. Тайлагнах ажиллагаа болон тэмдэглэл хөтлөх явдал бол маш чухал. Орон нутгийн салбар зөвлөл болон удирдагчид тайлагнах тийм тайлангийн загвархүснэгт ашиглах хэрэгтэй.. Кэйс буюу тодорхой болсон явдал дээр үндэслэсэн тайлан бэлтгэ.Эзэмшвэл зохих мэдлэг чадвар (түлхүүр мэдээлэл)1. АТНИТҮ ажиллагааг дэмжиж байсан нутгийн иргэд болон бусад хүмүүсийг энэажлын явц болон үр дүнгийн талаар мэдээлэар хангаж байх учиртай2. Бас хийж байгаа үйл ажиллагаа болон авч хэрэгжүүлж буй арга хэмжээнийталаар албан ѐсны бүртгэл сататистикийн хувьд бас хэрэгтэй.3.Үйл ажиллагааны тайлан мэдээ нь төлөвлөсөн зорилтууд хэрэгжсэн эсэхийгтодорхойлоход хэрэгтэй.……………………………………………………………………………………………...
  • 129. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 1294. Тайлан хийж гүйцэтгэж дууссан үйл ажиллагааны талаар, мөн ажлын явц,өөрчлөлтийн талаар нутгийн иргэдэд танилцуулна.5. Үйл ажиллагааг амаар болон бичгээр зэрэг олон янз хэлбэрээр тайлагнаж болно.6. Тайланг мөн дэмжлэг зөвлөмж авахаар орон нутгийн салбар зөвлөлийн ажилтан,удирлагад хүргүүлж байх хэрэгтэй.Сургалтын ажиллагааны санал болгож буй зураглалОролцож байгаа сайн дурынхны тоо болон аль хир их хэлэлцүүлэг болох зэргээсхамаарч энэ сэдвийг үзэхэд ойролцоогоор 135-180 минут шаардана. I. Удиртгал Сайн дурын ажилтнууд тайлан, хяналт үнэлгээний талаар үзэж, 45-60 тайлангийн хүснэгт маягтыг судлах болно мин II. Кэйс буюу болсон үйл Хоѐр кэйсийн шинжилгээнд чухал шаардлагатай тайлангийн явдлын шинжилгээ үзүүлэлтүүдийг сайн дурын ажилтнууд тодорхойлно. Тэд 60-75 хоѐрдахь кэйс-шинжилгээний тайлангийн төслийг боловсруулна. мин III. Модуль 3-ын тойм Хүмүүст хүргэх гол санаа оноог тодорхойлохын тулд сайн дурын 30-45 ажилтнууд энэ модулийн сэдвүүдийг эргэн үзэж юм. минХэрэглэгдэхүүн ба бэлтгэл ажил• Сэдвийн хураангуйгаас бэлтгэсэн товч танилцуулга• Энэ хичээлийг хамтран заахаар орон нутгийн салбар зөвлөлөөс тайлан тооцооныажил мэддэг ажилтныг урьж авч ир.• Үндэсний нийгэмлэг болон орон нутгийн салбар зөвлөлийн тайлангийн загвармаягтын хувь. АТНИТҮ ажлын тайлангийн маягтыг Сайн дурын ажилтны гарынавлагын Сэдэв 8-аас үзэж болно.• АТНИТҮ Нутгийн иргэдийн дунд хийх ажлын төлөвлөгөө• Цаасан самбар болон өнгө өнгийн самбарын үзэг.Сэдвийн хураангуйАТНИТҮ ажиллагааг баримтжуулах үүднээс тайлан (хяналт, шинжилгээүнэлгээний тогтолцоо гэх нь бий)-гийн хялбархан систем боловсруулж, нэвтрүүлэххэрэгтэй. Мэдээллийг тэмдэглэснээр үйл ажиллагаа хүссэн үр дүндээ хүрч,амжилттэй гүйцэтгэгдсэн эсэхийг харуулна. Сайн дурын ажилтнууд болон нутгийниргэдийн эрүүл мэнд, анхны тусламж болон аюулгүй байдлын асуудлаар хийгдэжбайгаа ажил аль хир үр дүнд хүрч байгааг хэмжиж дүгнэх шийдвэр гаргах баазсуурийг тайлан мэдээ бүрдүүлж өгдөг юм. Орон нутгийн салбар зөвлөлийнажилтан болон удирдлагыг оролцуулан бүх оролцогч талууд тайлагнах үйл явцынхэсэг байх учиртай.Эрүүл мэндийн салбарт гарах эерэг өөрчлөлтүүд нутгийн иргэдэд АТНИТҮхөтөлбөр үр дүнгээ өгч, тэдний нутгийн иргэдэд үр шимээ өгч байгааг батланхаруулах болно. Нутгийн иргэдийн дунд хийх АТНИТҮ арга хэмжээ болгоныталаар тодорхой нэг байдлаар тайлагнахыг шаардана.АТНИТҮ тайлангийн маягтын загварыг дор тайларлав /хуулбарыг Сайн дурынажилтны гарын авлагын Сэдэв 8-д хадсан байгаа/. АТНИТҮ төслийн удирдагчэсвэл салбар зөвлөл бүр өөрийн төслийн хэрэгцээ шаардлагад нийцүүлэн тухайнзагварыг засаж сайжруулж болно.АТНИТҮ тайлангийн маягт загварууд нь АТНИТҮ ажиллагааны талаар чухалмэдээллийг баримтжуулдаг билээ. Очиж уулзсан айл өрх, уулзалт яриа, бусад……………………………………………………………………………………………...
  • 130. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 130ажиллагаа, тэдгээрт зарцуулсан цаг хугацаа зэрэг нь сайн дурын ажилтны АТНИТҮмэдээллийг түгээхэд хичнээн хүч хөдөлмөр зарцуулсан болохыг илтгэнэ. Сайндурын ажилтнуудын ажлын үр дүнд алй өрхийн эрүүл мэнд сайжирсан эсэхийгхянаж мэдэх явдал их чухал.Хэрэв тухайн айл өрхийн эрүүл мэнд сайжрахгүйбайвал тэднийхээр дахин очиж учир шалтгааныг нь тодруулах хэрэгтэй.АТНИҮ ажиллагаанд тогтмол хяналт шинжилгээ үнэлгээ хийж байх хэрэгтэй. Айлөрхөөр очиж хийсэн уулзалт болгоны дараа мөн АТНИТҮ аливаа ажиллагаагнутгийн иргэдийн дунд хийсэн дор тайлангийн маягтыг бөглөж байх ѐстой.АТНИТҮ сайн дурын ажилтнууд өөрсдийн ажиллагааг хэрхэн баримтжуулахадсуралцсан байх учиртай. Орон нутйгийн салбар зөвлөлийн ажилтан болон удирдагчсайн дурын ажилтнууд тайлангийн маягтаа яаж хөтлөхийг мэдэж байгаа эсэхэдхяналт тавьж ажиллах үүрэгтэй. Тайлангийн маягтаа сайн дурын ажилтнуудбөглөөд салбар зөвлөлд ирүүлэх бүрт хянаж үзээд зөв бурууг нь засаж, ажилд ньдэмжлэг зөвлөмж өгч, урам хайрлаж байх учиртай.Ном зүйInternational Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (2009), CBHFA in actionImplementation Guide.International Federation (2002), Handbook for Monitoring and Evaluation. Available from:www.ifrc.org/cgi/pdf_evaluation.pl?handbook.pdf.International Federation (2007), Monitoring and Evaluation in a Nutshell. Available from:participation.110mb.com/PCD/M%20and%20E%20guide%20final.pdf.International Federation (2002), Project Planning Process Handbook. Available from: www.ifrc.orgСургалтын ажиллагааны санал болгож буй чиглэлI I сэдэв. Удиртгал45-60 минутминут1. Оролцогчдыг шинэ хичээл үзэж эхэлсэнтэй нь холбогдуулан баяр хүргэх2. Орон нутгийн салбар зөвлөлөөс ирсэн хамтран идэвхижүүлэгчийгтанилцуулаад, Сэдэв 8-ийн зарилго агуулгыг тайлбарла.3. Сэдвийн хураангуйгаар бэлдсэн товч илтгэлээ тавь.Сургагч багшид Төслийн тайлан ажлын амжилтыг баримтжуулж, бас тайлангийнзориулсан санамж үзүүлэлтүүдээс хэрхэн сургамж авч байсан зэрэг өөрийн хувийн туршлагаас хуваалц4. Тайлангийн ямар нэг маягт загвар байвал тойруулж үзүүл. Тэдгээрийг сайндурын ажилтнуудаар хэлэлцүүл. Нутгийн иргэдийн дунд хийгдэх АТНИТҮажиллагаа яагаад тайлагнах нь чухал болон мөн хэрхэн тайлагнах талаар хэлжтайлбарла. Сэдвийн хураангуйгаас хараад зөв тайлбар өгөгдсөн эсэхийг шалга.……………………………………………………………………………………………...
  • 131. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ) ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр131 АТНИТҮ АЖЛЫН ТАЙЛАНГИЙН ХҮСНЭГТ (Загварыг Индонезийн Улааг загалмайн Нийгэмлэгээс хандивлав) АТНИТҮ ажлын тайлан /хүснэгтийг Индонезийн Улаан загалмайн Нийгэмлэгээс хандивлав/ Сайн дурын ажилтны айл өрхөөр явж хийсэн уулзалтын тэмдэглэл АТНИТҮ хөтөлбөрСалбар зөвлөлийн нэр СарТосгоны нэр Сайн дурын ажилтны нэрСайн дурын ажилтны ажлынхэсгийн ахлагчийн нэрСайн дурын ажилтнуудын Сайн дурын ажилтнуудын хамраххамрах хүрээний өрхийн тоо хүрээний хүн амын тоо Эрүүл мэндийн чухал сэдэв ТАЙЛБАР, ТЭМДЭГЛЭЛУулзсан Ам Өрхөд Өнгөрсөн Вакцинж Вакцинж Өрхөд дорөрхийн бүлийн байгаа сард 2 ба уулалты уулалтад хаяж нэг (Тосгоны ажлын төвөлөгөөнд тусгасанаар нь эрүүл мэндийн тэргүүлэх сэдвийг баган бүрт бич) Жишээ нь, онцгой халамжтэргүүний тоо нийт дээш удаа н бүрэн байна уу? Орсон айл бүрээр харилцааны төрөл хэлбэрийг бич. асрамж шаардсан жирэмсэн/нэр/ очсон эмчид карттай хамрагда Дугаарыг Үүнд: a. Нэг талын яриа, лекц өндөр настан/дахир дутуу гмогноо үзүүлсэн агүй жагсаа б. Асуулт хариулттай хоѐр талын харилцан яриа хүний тоо (Үндэсний- эсвэл в.практик эсвэл гарын доорхи үзүүлэн орон нутгийн онцлог мэдээ, эр эм 5-аас доош насны хүүхдийн тоо 1 2 3 4 5 мэд 1 2 3 4……………………………………………………………………………………………...
  • 132. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 1325. АТНИТҮ сайн дурын ажилтнуудаас тэд өөрсдийн ажлын тайлангаа хэндхүргүүлэх талаар саналыг нь асуу.Сургагч багшид Сайн дурынхан дараах хариултыг өгвөл сайн. Үүнд:зориулсан  Орон нутгийн салбар зөвлөлийн ажилтансанамж  өөрийн шадар дарга  орон нутгийн удирдлага  нутгийн иргэд  Нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороо  Өөөрийн хариуцсан айл өрх  Бусад оролцогч талууд гм6. Сайн дурын ажилтны гарын авлагын Сэдэв 8-д байгаа АТНИТҮ тайлангийнмаягтын загвар хүснэгтийн нүд бүрийг уншиж сайтар танилц. Тодорхой мэдээлэляагаад чухал болохыг сайн дурын ажилтнуудад тайлбарлан таниул. АТНИТҮажлын тухай цуглуулж болох өөр нэмэлт мэдээлэл юу байна, энэ талаар сайндурын ажилтнуудаас гарах санаа оноог тодорхойл.7. Хичээлийн дундуур асуулт асуухыг хөхиүлэн дэмж. Бас асуултаа бичээдасуултын хайрцганд хийж болохыг нь сануул. Хичээл бүрийн төгсгөлд эдгээрасуултанд хариулах болно.Сургагч багшид Хэрэв сайн дурын ажилтнууд бичиг үсэг мэдэхгүй бол тайланг зурагзориулсан санамж дүрслэлийн хэлбэрээр, эсвэл орон нутгийн салбар зөвлөл болон удирдлагад амаар тайлагнуулж болноII. Кэйс буюу болсон явдлын шинжилгээ 60-75 минут1. Хоѐр цаасан самбар хананд өлгө. Нэгийг нь “Кэйс/болсон явдлыншинжилгээ 1”, нөгөөг нь “Кэйс/болсон явдлын шинжилгээ 2” гэж гарчигла. Кэйсбүрийг чанга дуугаар уншиж өг. Эхний кэйсын дараагаар цэгээр тэмдэглэсэнасуултуудыг асууж, сайн дурын ажилтнуудаар хамаг чухалд тооцож буй тайлан,хяналт үнэлгээний үзүүлэлтүүдийг нэрлүүл.Кэйс/болсон явдлын шинжилгээ 1 Гурван хүн автын осолд орон гэмтсэн байна. Хоѐр нь насанд хүрсэн, нэг ньтаван настай хүүхэд. Аль аль хэд хэдэн гэмтээл авч, шархнаас нь цус садарна. Нэгтом хүн нь ухаангүй, гэхдуу амьсгаатай байх шиг байна. Хүүхэд уйлж орлоод сүйд.Нөгөө хүн нь цочролд орсон байдалтай. Та нэг сайн дурйн аижлтан нөхөртэйгээхэргийн газар дээр ирээд тэр гуравт анхны тусламжийг амжилттай үзүүлнэ. Дараань орон нутгийн эмнэлэгт хүргэх машин тэрэг олно. Осолд орсон хүмүүс бүгдтанай нутгийн улс.  Энэ үйл явдлын дараа ямар мэдээллийг чухал гэж тайлагнах ѐстой вэ?  Тухайн мэдээллийг та хэрхэн яаж тайлагнах вэ?  Энэ ослын талаар та хэнд тайлагнах вэ? Яагаад?Кэйс/болсон явдлын шинжилгээ 2 Эмнэлгийн ажилтнууд нутгийн иргэдийн эрүүл мэндийн хороотой хамтраннэг өдрийн вакцинжуулалтын аян хэмээх компанит ажил зохиохоор боллоо.АТНИТҮ сайн дурын ажилтнуудыг туслалцуулахаар болж, энэ арга хэмжээгтөлөвлөх уулзалтыг тогтмол хийдэг шуурхай дээр хэлэлцэхээр боллоо. АТНИТҮсайн дурын ажилтнууд дараах зүйлийг хийхээр тохиролцлоо. Үүнд:  Айл өрхөөр явж, эцэг эхчүүлтэй уулзах,……………………………………………………………………………………………...
  • 133. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 133  Сургуулиудаар очиж, сургуулийн насны хүүхдүүдтэй эрүүл мэндийн боловсролын талаар яриа хийх  Ванцинжуулалтын талаар сурталчилгааны материал, зурагт хуудас зэргийг хийж, олшруулан засаг даргын тамгын газар, хотын зах, болон нутгийн иргэд олноор цугладаг бусад газар тарааж хадаж наана.  Хүүхдүүдээ вакцинжуулалтад хамруулахаар авч ирэх газар бүртгэл хөтөлнө.Вакжинжуулалтын аяны эхний өдөр дуусахад бүртгэлээс үзвэл нутгийн иргэдийнхамрагдвал зохих нийт хүүхдийн 70 хувь нь вакцин хийлгэсэн болохыг бүртгэлээсолж мэднэ. Хүүхдүүдийн нэрсийг тэмдэглэж, эцэг эхчүүдэд нь вакцинжуулалтынкарт тарааж өгсөн байгаа. Арван хүүхдийг вакцин хийлгэх гэж авч ирсэн боловч,янз бүрийн шалтгаанаар хийлгэлгүй буцсан байна.2. Сайн дурын ажилтныхаа гарын авлагын Сэдэв 8-д байгаа тайлангийнмаягтыг загвар болгон дараах мэдээллээс алиныг нь тайланд тусгавал зохих чухалболохыг тодорхойлуул.  Энэ ажлын дараа та ямар мэдээллийг тайландаа тусгах вэ?  Та мэдээллийг хэрхэн тайлагнах вэ?  Та тайлангаа хэнд хүргүүлэх вэ? Яагаад?3. Сайн дурын ажилтнууд дараах мэдээлийг тайландаа тусгасан байхад анхаар.Үүнд:  Вакцинжуулалтын аян эхлэхээс өмнө хэдэн айл өрхөөр явж ярилцсан,уулзсан эцэг эхчүүдийн тоо болон мөн тэдгээр айлуудын нийт хүүхдийн тоо.  Вакцинжуулалтын ач холбогдлын талаар уулзалт хийхэд эмнэлэг дээр ирсэн хүүхдийн тоо  Зургат хуудас тараасан тоо хэмжээ, нэгийг загвар болгон хавсаргана.  Вакцинжуулалтын аяны хүрээнд хамрагдсан хүүхдийн тоо /ямар нэг вакцин хийлгэсэн/  Вакцинжуулалтын амжилттай хамрагдсан хүүхдийн тоог АТНИТҮ сайн дурын ажилтнуудын очиж уулзсан өрхийн тоотой харьцуулан судлах  Сургамж /аман болон бичгэн тайлан/4. Вакцинжуулалтын аяны талаар АТНИТҮ тайланд өөр ямар мэдээлэлоруулмаар байгаа талаар нь сайн дурын ажилтнуудаас асуух. Сайн дурынажилтнуудыг аль болох их мэдээлэл бичих, тэгснээрээ боломжтой буюушаардлагатай гэж үзсэн аливаа чухал мэдээллийг баримтжуулахыг уриалах.5. Дараагийн хичээлийн цагийг тохиролцох6. Сурч мэдсэн зүйлээ нутгийн иргэдтэйгээ хуваалцахыг сайн дурынажилтнуудаас уриалах.III. Модуль 3-Хаалт 30-45 минут1. Модуль 3-т сурч мэдсэн зүйлийг нь сайн дурынхнаар тойм хийлгэж, энэмодулийн сэдэв бүрийн сургалтын зорилго болон Заавал эзэмшвэл зохих мэдлэг,чадвар (түлхүүр мэдээлэл) бүрийг хэрхэн биелүүлсэн талаар нэгтгэн дүгнүүл.2. Сайн дурын ажилтнуудыг тэдний өөсрдийн өмнө тавьсан зорилгодоо хүрэхчиглэлд ямар дэвшил, ахиц гарч байгаа талаар нь хэлэлцүүлэг өрнүүл.3. Модуль 3-ыг төгсгөсөнд нь сайн дурын ажилтнуудад баяр хүргэ.……………………………………………………………………………………………...
  • 134. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 134 Олон улсын Улаан загалмай, Улаан хавирган сарны хөдөлгөөний Үндсэн зарчим Хүмүүнлэг энэрэнгүй Дайны талбарт шархадагсдад алагчлалгүй тусламж үзүүлэх хүсэл тэмүүллээс Олон улсын Улаан загалмайн болон улаан хавирган сарын хөдөлгөөн үүссэн билээ. Хаа байгаа, тохиосон газарт нь үндэсний болон олон улсын түвшинд хүмүүсийн зовлон гачаалыг урьдчилан сэргийлэх, хөнгөлж дэм болохыг зорино. Түүний гол зорилго бол хүний амь нас, эрүүл мэндийг хамгаалж, хүнийг зохих ѐсоор хүндлэх явдал. Харилцан ойлголцол, нөхөрлөл, хамтын ажиллагаа болон хүх хүмүүсийн хооронд урт удаан энх амгалан байдлыг дэмжиж ажиллана. Үл ялгаварлах Яс үндэс, иргэншил, арьс өнгө, шашин шүтлэг, анги болон улс төрийн үзэл бодлоор үл ялгаварлана. Хувь хүмүүсийн зовлон шаналыг төгсгөл болгох, зөвхөн энэ л зорилгод хөтлөгдөх учиртай ба хамгийн яаралтай тусламж хүргэх газар тэргүүлэх ач холбогдол өгнө. Төвийн сахих Бүгдийн итгэлийг авч, хадгалах үүднээс аливаа улс төрийн, шашны болон арьс өнгөний эсвэл үзэл суртлын маргаан мөргөлдөөнд дайсагнасан талуудын аль нэг талд орохыг хэзээд цээрлэнэ. Бие даасан байдал Энэ бол бие даасан хөдөлгөөн. Хэдийгээр Үндэсний нийгэмлэгүүд өөр өөрсдийн улс оронд хүмүүнлэгийн үйлчилгээ үзүүлдэг засгийн газрын байгууллагын удирдлаган дор, тухайн улс хууль тогтоомжийн дагуу ажиллах боловч өөрийн бие даасан байдлаа ямагт хадгалж, Хөдөлгөөний зарчмын дагуу ажиллахад хэзээд бэлэн байвал зохино. Сайн дурын үйлчилгээ Энэ бол ямар ч байдлаар ашиг олохын төлөө биш, сайн дурын тусламжийн хөдөлгөөн мөн. Нэгдмэл байдал Ямар ч улсад Улаан загалмайн эсвэл Улаан хавирган сарын нэг л нийгэмлэг байх учиртай. Тэр бүгдэд нээлттэй байх ѐстой. Тухайн улсын бүхий л нутаг дэвсгэрийг хамарч ажиллах ѐстой. Нийтлэг чанар Олон улсын Улаан загалмайн болон Улаан хавирган сарны хөдөлгөөн дэлхий нийтээр аль ч улс нийгэмд ижил байр суурьтай байж, нэгэндээ харилцан туслалцах ижил үүрэг хүлээнэ.……………………………………………………………………………………………...
  • 135. Эрүүл мэндийн ба анхны түргэн тусламжийг нутгийн иргэдэд түшиглэн үзүүлэх (ЭМТТНИТҮ)ИДЭВХИЖҮҮЛЭГЧИЙН ГАРЫН АВЛАГА / I дэвтэр 135Хүн төрөлхтнийтөлөө хамтдааУлаан загалмай, Улаан хавирган сарны Олонулсын холбоо эрсдэлд өртсөн хүмүүст туслахҮндэсний нийгэмлэгүүдийн хүмүүнлэгийн ажлыгдэмжин тэтгэнэ.Хүмүүсийн зовлон шаналалыг урьдчилансэргийлэх, илааршуулахын тулд олон улсынгамшгийн эсрэг арга хэмжээг зохицуулж, хөгжилдэвшлийг хөхиүлэн дэмжинэ.Олон улсын холбоо, Үндэсний нийгэмлэгүүдболон Улаан загалмайн Олон улсын хороохамтдаа нийлээд Олон улсын Улаан загалмай,Улаан хавирган сарны хөдөлгөөнийг бүрдүүлнэ.……………………………………………………………………………………………...

×