хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд зориулсан гарын авлага 2008

5,753 views
5,488 views

Published on

0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
5,753
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
89
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд зориулсан гарын авлага 2008

  1. 1. 1
  2. 2. MongoliaХөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэдзориулсангарын авлага:  Хууль тогтоомж  Хамгаалал  Халамж  Үйлчилгээ  Хөнгөлөлт  Тусламж, дэмжлэг Улаанбаатар хот 2008 он 2
  3. 3. АгуулгаI хэсэг: Хууль тогтоомж1. Монгол Улсын Үндсэн хууль /хэсэгчлэн авав/ - 42. Монгол Улсад хүний эрхийг хангах үндэсний хөтөлбөр /хэсэгчлэн авав/ -53. Нийгмийн халамжийн тухай хууль /шинэчилсэн найруулга 2005 он/ 6 - 354. Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэний нийгмийн халамжийн тухай хууль / шинэчилсэн найруулга 2005 он/ 36 - 495. Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэнийг дэмжих үндэсний хөтөлбөр 50 - 666. Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн оролцоог дэмжих дэд хөтөлбөр 67 - 78II хэсэг: Асуулт, хариулт 79 - 116 3
  4. 4. Өмнөх үг Хувь заяаны төөрөг, давагдашгүй болон санамсаргүй зүйлийнулмаас жирийн хүмүүстэй адил ажиллаж, амьдрах боломжгүй болсонхүмүүс аль ч улс оронд төр, түмнийхээ ивээл халамж, дэмжлэгтуслалцаа болон өөрсдийн хичээл зүтгэлээр хүний дайтай аж төрж,хөгжиж байдаг жамтай билээ. Тийм хүмүүсийг хөгжлийн бэрхшээлтэйиргэд хэмээн онцгойлон хандаж, төр засаг, иргэний нийгэм, иргэдхөдөлмөрчид тал бүрээр дэмждэг олон улсын нийтлэг жишиг бий. Монгол Улсын засаг, төрөөс хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэдбодлого, хууль тогтоомжийн хүрээнд халамж, хөнгөлөлт үйлчилгээ,тусламж дэмжлэг үзүүлэхийн зэрэгцээ тэд өөрсдийн нөөц бололцоогоодайчлан, амьдралын дээшлүүлэх, боломж олгох, нийгмийн ээлтэйорчныг бүрдүүлэхэд тусгайлан анхаарч нэлээд арга хэмжээ авчхэрэгжүүлж байна. Монгол Улсын Мянганы хөгжлийн 9 дэхь зорилт хүний эрх,ардчилсан засаглалыг бэхжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх төслөөссанхүүжүүлж, энэхүү гарын авлагыг бэлтгэхдээ төр засгийн бодлого,хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд дэмжлэг үзүүлэх, тэдний хөгжүүлэхэрх зүйн орчин, тэдэнд үйлчлэх үйлчилгээний арга хэлбэр, өөрийгөөхөгжүүлэх боломж зэргийг багтаасан цогц мэдээллийг нэгтгэнорууллаа. Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэний эрхийг хамгаалах, тэдэндхаламж, үйлчилгээ үзүүлэхтэй холбоотой хууль тогтоомжийг гарынавлагын нэгдүгээр хэсэгт цэгцлэн нэгтгэсэн болно. Гарын авлагын хоёрдугаар хэсэгт хөгжлийн бэрхшээлтэйиргэдээс нийгмийн халамж, даатгал болон бусад байгууллагуудадбайнга гаргадаг асуулт лавлагаануудыг нэгтгэж тэдгээрт хариулт өгөхзамаар боловсруулав. Хариултуудыг холбогдох хууль, тогтоол, тушаалуудыгүндэслэн боловсрууллаа. Гарын авлага хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдболон тэдний ажил амьдралд дэмжлэг туслалцаа үзүүлдэг бүхбайгууллага хүмүүст хэрэг болно гэж найдаж байна. Номын тухай саналаа манай төслийн info-mdg9@unet.mnхаягаар ирүүлнэ үү. Төслийн Үндэсний захирал Г.Чулуунбаатар 4
  5. 5. I ХЭСЭГ МОНГОЛ УЛСЫН ҮНДСЭН ХУУЛЬ /1992 он/Арван дөрөвдүгээр зүйл1. Монгол Улсад хууль ѐсоор оршин суугаа хүн бүр хууль, шүүхийн өмнө эрхтэгш байна.2. Хүнийг үндэс, угсаа, хэл, арьсны өнгө, нас, хүйс, нийгмийн гарал, байдал,хөрөнгө чинээ, эрхэлсэн ажил, албан тушаал, шашин шүтлэг, үзэл бодол,боловсролоор нь ялгаварлан гадуурхаж үл болно. Хүн бүр эрх зүйн этгээдбайна.Арван зургадугаар зүйлМонгол улсын иргэн дараахь үндсэн эрх, эрх чөлөөг баталгаатай эдэлнэ:… 4. ажил мэргэжлээ чөлөөтэй сонгох, хөдөлмөрийн аятай нөхцлөөр хангуулах,цалин хөлс авах, амрах, хувийн аж ахуй эрхлэх эрхтэй. Хэнийг ч хууль бусааралбадан хөдөлмөрлүүлж болохгүй;5. өндөр наслах, хөдөлмөрийн чадвар алдах, хүүхэд төрүүлэх, асрах болонхуульд заасан бусад тохиолдолд эд, мөнгөний тусламж авах эрхтэй;6. эрүүл мэндээ хамгаалуулах, эмнэлгийн тусламж авах эрхтэй. Иргэдэдэмнэлгийн төлбөргүй тусламж үзүүлэх болзол, журмыг хуулиар тогтооно;7. сурч боловсрох эрхтэй. Төрөөс бүх нийтийн ерөнхий боловсролыг төлбөргүйолгоно. Иргэд төрөөс тавих шаардлагад нийцсэн хувийн сургууль байгууланажиллуулж болно;Àðâàí åñä¿ãýýð ç¿éë1. Òºðººñ õ¿íèé ýðõ, ýðõ ÷ºëººã õàíãàõóéö ýäèéí çàñàã, íèéãýì, õóóëü ç¿éíáîëîí áóñàä áàòàëãààã á¿ðä¿¿ëýõ, õ¿íèé ýðõ, ýðõ ÷ºëººã çºð÷èõòýé òýìöýõ,õºíäºãäñºí ýðõèéã ñýðãýýí ýäë¿¿ëýõ ¿¿ðãèéã èðãýíèéõýý ºìíº õàðèóöíà.МОНГОЛ УЛСАД ХҮНИЙ ЭРХИЙГ ХАНГАХ ҮНДЭСНИЙ ХӨТӨЛБӨР /2003 ОН/2.4.6. Тусгай хэрэгцээ, онцлог эрх ашиг бүхий бүлгийн эрхийг хангахталаар2.4.6.2. Тусгай хэрэгцээ, онцлог сонирхол бүхий хүмүүсийг ялгаварлах,гадуурхах нийгмийн гаж сэтгэл зүй, хандлагыг өөрчлөхөд чиглэсэн ухуулга,сургалт, сурталчилгааг тогтмол явуулж энэ ажилд тэдний өөрсдийн оролцоогхангах механизм бүрдүүлнэ.2.4.6.3. Гудамж талбай, нийтийн үйлчилгээний газар, ажлын байр, орон сууцандхөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүст зориулсан тусгай тоноглол, хэрэгсэлбайрлуулж, тэдний ажиллах, зөрчих болон бусад хэрэгцээ хангах нөхцлийгбүрдүүлэх ажлыг өргөжүүлнэ. 5
  6. 6. ÍÈÉÃÌÈÉÍ ÕÀËÀÌÆÈÉÍ ÒÓÕÀÉ ХУУЛЬ (Шèíý÷èëñýí íàéðóóëãà) ÍÝÃįÃÝÝÐ Á¯ËÝà Íèéòëýã ¿íäýñëýë 1 ä¿ãýýð ç¿éë. Õóóëèéí çîðèëò 1.1.Ýíý õóóëèéí çîðèëò íü íèéãìèéí õàëàìæèéí òýòãýâýð, òýòãýìæ,¿éë÷èëãýýíèé òºðºë, õàìðàõ õ¿ðýýã òîãòîîæ, íèéãìèéí õàëàìæèéí ñàíãá¿ðä¿¿ëýõ, çàðöóóëàõ æóðàì, íèéãìèéí õàëàìæèéí áàéãóóëëàãûí òîãòîëöîî, ÷èã¿¿ðãèéã òîäîðõîéëîõòîé õîëáîãäñîí õàðèëöààã çîõèöóóëàõàä îðøèíî. 2 äóãààð ç¿éë. Íèéãìèéí õàëàìæèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ 2.1.Íèéãìèéí õàëàìæèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ íü ¯íäñýí õóóëü, ýíýõóóëü áîëîí òýäãýýðòýé íèéö¿¿ëýí ãàðãàñàí õóóëü òîãòîîìæèéí áóñàä àêòààñá¿ðäýíý. 2.2.Ìîíãîë Óëñûí îëîí óëñûí ãýðýýíä ýíý õóóëüä çààñíààñ ººðººðçààñàí áîë îëîí óëñûí ãýðýýíèé çààëòûã äàãàæ ìºðäºíº. Ç äóãààð ç¿éë. Õóóëèéí íýð òîìú¸î 3.1.Ýíý õóóëüä õýðýãëýñýí äàðààõü íýð òîìú¸îã äîð äóðäñàí óòãààðîéëãîíî: 3.1.1.íèéãìèéí õàëàìæèéí äýìæëýã òóñëàëöàà øààðäëàãàòàé õ¿íä ýíý õóóëüä çààñàí òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ îëãîõ, îëîí íèéòèéí îðîëöîîíä ò¿øèãëýñýí õàëàìæèéí áîëîí òºðºëæñºí àñðàìæèéí ¿éë÷èëãýý үзүүлэх үйл ажиллагааг “нийгмийн халамж” гэнэ; 3.1.2. áàéíãûí àñàðãàà øààðäëàãàòàé àõìàä íàñòàí, õ¿íä íºõöºëäáàéãàà õ¿¿õýä, õºãæëèéí áýðõøýýëòýé, ò¿¿í÷ëýí 18 íàñ õ¿ðýýã¿é áàéõäàà á¿òýíºí÷èí áîëñîí 18-24 íàñíû èðãýí, îëîí õ¿¿õýäòýé, ºðõ òîëãîéëñîí ýõ /ýöýã/-èéã“нийгмийн халамжийн дэмжлэг туслалцаа шаардлагатай хүн" гэнэ; 3.1.3. áóñäûí òóñëàëöààã¿éãýýð ºäºð òóòìûí ¿éëäëýý áèå äààíгүйцэтгэх чадваргүй, бусдын асрамжид байнга байгаа хүнийг “байнгын асаргаашаардлагатай иргэн” гэнэ;/Äýýðõ 3.1.1-3.1.3 äàõü çààëòûã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàðººð÷ëºí íàéðóóëñàí/ 3.1.4.Õ¿¿õäèéí ýðõèéã õàìãààëàõ òóõàé õóóëèéí 15 äóãààð ç¿éëèéí2 дахь хэсэгт заасан хүүхдийг “хүнд нөхцөлд байгаа хүүхэд” гэнэ; 6
  7. 7. 3.1.5.Àõìàä íàñòíû íèéãìèéí õàìãààëëûí òóõàé õóóëèéí Ç äóãààðç¿éëä çààñàí õ¿íèéã "àõìàä íàñòàí" ãýíý; 3.1.6.Õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýíèé íèéãìèéí õàìãààëëûí òóõàéõóóëèéí Ç äóãààð ç¿éëä çààñàí õ¿íèéã "õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýí" ãýíý; 3.1.7. áàéíãûí àñàðãàà øààðäëàãàòàé àõìàä íàñòàí, õºãæëèéíáýðõøýýëòýé õ¿í, á¿òýí ºí÷èí, Ãýð á¿ëèéí òóõàé õóóëèéí 25.5-ä çààñàí áîëîíõ¿÷èðõèéëëèéí óëìààñ ñýòãýë ñàíààíû, áèå ìàõáîäèéí õîõèðîë õ¿ëýýæõàìãààëàëò øààðäëàãàòàé áîëñîí õ¿¿õäèéã àñðàìæèëæ áàéãàà èðãýíä òîäîðõîéшалгуур, болзолтой олгох мөнгөн тусламжийг “нөхцөлт мөнгөн тэтгэмж” гэнэ; 3.1.8. èðãýí, òºðèéí áîëîí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà, àæ àõóéííýãæèéí îðîëöîîòîéãîîð ýíý õóóëèéí 3.1.2, 3.1.3-ò çààñàí õ¿íä ¿ç¿¿ëæ áóéäýìæèí òóñëàõ ¿éë÷èëãýýã "îëîí íèéòèéí îðîëöîîíä ò¿øèãëýñýí õàëàìæèéí¿éë÷èëãýý" ãýíý;/Äýýðõ 3.1.7, 3.1.8 äàõü çààëòûã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéíõóóëèà𠺺ð÷ëºí íàéðóóëñàí/ 3.1.9. àñðàí õàìãààëàõ, õàðãàëçàí äýìæèõ òºðºë, ñàäàíã¿é áºãººäáèå äààí àìüäðàõ ÷àäâàðã¿é, ãàíö áèå, áàéíãûí ýì÷èëãýý, àñàðãàà øààðäàãäàõàõìàä íàñòàí áîëîí õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýí ò¿¿í÷ëýí õ¿íä íºõöºëäáàéãàà õ¿¿õäèéã áàéðøóóëàí õîîë, õóâöàñ, ýìíýëýã, ñî¸ë, àõóé, ñýòãýë ç¿é,àñàðãàà ñóâèëàõóéí ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ, òýäíèé àìüäðàëûí õýâèéí íºõöºëèéãá¿ðä¿¿ëýõ, õóóëü ¸ñíû ýðõ àøãèéã õóóëü òîãòîîìæèä çààñíû äàãóó õàìãààëàõ¿éë àæèëëàãààã "òºðºëæñºí àñðàìæèéí ¿éë÷èëãýý" ãýíý. 4 ä¿ãýýð ç¿éë. Íèéãìèéí õàëàìæèéí õàìðàõ õ¿ðýý 4.1.Õóóëü òîãòîîìæèä çààñàí áîëçîë, øàëãóóð, íºõöºëèéã õàíãàñàíÌîíãîë Óëñûí èðãýí, Ìîíãîë Óëñàä õóóëü ¸ñîîð áàéíãà îðøèí ñóóäàã ãàäààäûíèðãýí, õàðúÿàëàëã¿é õ¿í íèéãìèéí õàëàìæèéí òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºíòýòãýìæ, òóñëàìæ, õºíãºëºëò, îëîí íèéòèéí îðîëöîîíä ò¿øèãëýñýí õàëàìæèéíáîëîí òºðºëæñºí àñðàìæèéí ¿éë÷èëãýýíä õàìðàãäàõ ýðõòýé. 4.2.Òºðºëæñºí àñðàìæèéí ¿éë÷èëãýýíä õàìðàãäñàí èðãýí /äàéí,áàéëäààí, çýâñýãò òóëãàðàëòàä îðîëöñîíîîñ áóñàä/-ä íèéãìèéí õàëàìæèéíñàíãààñ òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæèéã îëãîõã¿é. ÕΨÐÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà Íèéãìèéí õàëàìæèéí ¿éë àæèëëàãààíû óäèðäëàãà, çîõèîí áàéãóóëàëò 5 äóãààð ç¿éë. Íèéãìèéí õàëàìæèéí àñóóäàë ýðõëýõ áàéãóóëëàãà 5.1.Íèéãìèéí õàëàìæèéí àñóóäëûã óëñûí õýìæýýíä íèéãìèéíõàìãààëëûí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà, îðîííóòàãò òóõàéí øàòíû Çàñàã äàðãà òóñ òóñûí ýðõ õýìæýýíèé õ¿ðýýíä ýðõýëíý. 7
  8. 8. 6 äóãààð ç¿éë. Íèéãìèéí õàëàìæèéí áàéãóóëëàãûí òîãòîëöîî,õÿíàëò/Ýíý ç¿éëèéí ãàð÷èãò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëòîðñîí/ 6.1.Íèéãìèéí õàëàìæèéí áàéãóóëëàãûí òîãòîëöîî íü íèéãìèéíõàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà, àéìàã, ä¿¿ðãèéííèéãìèéí õàëàìæ ¿éë÷èëãýýíèé áàéãóóëëàãà, ñóì, õîðîîíû íèéãìèéíàæèëòíààñ á¿ðäýíý. 6.2.Íèéãìèéí õàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíûáàéãóóëëàãà íü Çàñãèéí ãàçðûí õýðýãæ¿¿ëýõ ÷èã ¿¿ðýãòýé àãåíòëàã áàéíà. 6.3.Íèéãìèéí õàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíûáàéãóóëëàãûí äàðãûã Òºñâèéí áàéãóóëëàãûí óäèðäëàãà, ñàíõ¿¿æèëòèéí òóõàéõóóëèéí 45.1-ä çààñíû äàãóó íýð äýâø¿¿ëñýí õ¿ì¿¿ñýýñ ñîíãîæ íèéãìèéíõàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿íèé ñàíàëûã ¿íäýñëýíÇàñãèéí ãàçàð, àéìàã, ä¿¿ðãèéí íèéãìèéí õàëàìæ ¿éë÷èëãýýíèé áàéãóóëëàãûíäàðãûã íèéãìèéí õàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíûáàéãóóëëàãûí äàðãàòàé çºâøèëöºí òóõàéí øàòíû Çàñàã äàðãà òîìèëæ,÷ºëººëíº. 6.4.Ñóì, õîðîîíû íèéãìèéí àæèëòíûã òóõàéí àéìàã, ä¿¿ðãèéí íèéãìèéíõàëàìæ ¿éë÷èëãýýíèé áàéãóóëëàãûí äàðãàòàé çºâøèëöºí ñóì, ä¿¿ðãèéí Çàñàãäàðãà òîìèëæ, ÷ºëººëíº. 6.5. Íèéãìèéí àæèëòíû àæëûí à÷ààëëûí æèøèã íîðìàòèâûã íèéãìèéíõàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í òîãòîîíî./Ýíý õýñãèéã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/ 6.6.Ñóì, õîðîîíä íèéãìèéí ¿éë÷èëãýýíèé òºâ àæèëëóóëæ áîëíî./Ýíý õýñãèéí äóãààðò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàðººð÷ëºëò îðñîí/ 6.7.Õàëàìæèéí òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæèéã íèéãìèéíõàëàìæèéí ñàíãààñ òîãòîîí îëãîõ, îëîí íèéòèéí îðîëöîîíä ò¿øèãëýñýí õàëàìæáîëîí òºðºëæñºí àñðàìæèéí ¿éë÷èëãýýã àéìàã, ä¿¿ðãèéí õàëàìæ ¿éë÷èëãýýíèéáàéãóóëëàãà, ñóì, õîðîîíû íèéãìèéí ¿éë÷èëãýýíèé òºâ, íèéãìèéí àæèëòàíã¿éöýòãýíý./Ýíý õýñãèéí äóãààðò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàðººð÷ëºëò îðñîí/ 6.8.Íèéãìèéí õàëàìæèéí ìýðãýæëèéí õÿíàëòûã Òºðèéí õÿíàëòøàëãàëòûí òóõàé õóóëèéí 9.1-ä çààñàí áàéãóóëëàãà õýðýãæ¿¿ëíý. 6.9.Íèéãìèéí õàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíûáàéãóóëëàãà íü íèéãìèéí õàëàìæ ¿éë÷èëãýýíèé àíõàí, äóíä øàòíûáàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààíû òàëààð ìýðãýæëèéí çºâëºãºº ºãºõ, íºõöºëòìºíãºí òýòãýìæ, ìºíãºí òóñëàìæ áîëîí íèéãìèéí õàëàìæèéí çîðèóëàëòòàé 8
  9. 9. õºðºíãèéí, çýýëèéí, õàíäèâûí çàðöóóëàëòàä õÿíàëò òàâèõ, õóóëü òîãòîîìæçºð÷ñºí ýòãýýäýä õàðèóöëàãà íîãäóóëàõ ñàíàëàà ýíý õóóëèéí 6.8-ä çààñàíáàéãóóëëàãàä òàâèõ ÷èã ¿¿ðýã á¿õèé õÿíàëò, øèíæèëãýý, ¿íýëãýýíèé íýãæòýéáàéæ áîëíî. 6.10.Àéìàã, ä¿¿ðãèéí íèéãìèéí õàëàìæ ¿éë÷èëãýýíèé áàéãóóëëàãàõÿíàëò, øèíæèëãýý, ¿íýëãýýíèé àñóóäàë õàðèóöñàí àæèëòàíòàé áàéæ áîëíî./Äýýðõ 6.8-6.10 äàõü õýñãèéã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàðíýìñýí/ 7 äóãààð ç¿éë. Íèéãìèéí õàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãûí á¿ðýí ýðõ 7.1.Íèéãìèéí õàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíûáàéãóóëëàãà äàðààõü á¿ðýí ýðõèéã õýðýãæ¿¿ëíý: 7.1.1.íèéãìèéí õàëàìæèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéí áèåëýëòèéãçîõèîí áàéãóóëàõ, õýðýãæèëòýä õÿíàëò òàâèõ; 7.1.2.õàëàìæèéí ñàí á¿ðä¿¿ëæ, îðëîãî, çàðëàãûí ã¿éöýòãýëèéãõàíãàõ; 7.1.3.õàëàìæèéí ñàíãààñ òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ îëãîõ,îëîí íèéòèéí îðîëöîîíä ò¿øèãëýñýí õàëàìæèéí áîëîí òºðºëæñºí àñðàìæèéí¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõ; 7.1.4.íèéãìèéí õàëàìæèéí áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààíû àðãàõýëáýðèéã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ òàëààð ñóäàëãàà õèéõ, ñàíàë áîëîâñðóóëæøèéäâýðëýõ áóþó ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãàä óëàìæëàõ; 7.1.5.õàëàìæèéí áîëîí àñðàìæèéí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãààòºðèéí áîëîí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûã ìýäýýëëèéí íýãäñýí ñ¿ëæýýíäõàìðóóëàõ, òýäãýýðò ìýðãýæèë, àðãà ç¿éí òóñëàëöàà, äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ, ¿éëàæèëëàãààã íü óÿëäóóëàí çîõèöóóëàõ; 7.1.6.äîîä øàòíû áàéãóóëëàãûã ìýðãýæèë, àðãà ç¿éí óäèðäëàãààðõàíãàõ; 7.1.7.íèéãìèéí àæèëòíûã ìýðãýø¿¿ëýõ, äàâòàí ñóðãàõ; 7.1.8.íèéãìèéí õàëàìæèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéã ñóðòàë÷ëàõ; 7.1.9.îëîí óëñûí áîëîí ãàäààä îðíû èæèë òºðëèéí áàéãóóëëàãàòàéõàìòðàí àæèëëàõ. 7.1.10.ýíý õóóëüä çààñàí òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæèéíõýìæýýã ººð÷ëºõ ñàíàë áîëîâñðóóëæ, íèéãìèéí õàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýíòºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãàä îðóóëàõ; 9
  10. 10. 7.1.11.øààðäëàãàòàé òîõèîëäîëä àéìàã, ä¿¿ðãèéí íèéãìèéíõàëàìæèéí ñàíãèéí çàðöóóëàãäààã¿é ¿ëäýãäëèéã òºâëºð¿¿ëæ íýãäñýí æóðìààðõóâààðèëàí çàðöóóëàõ; 7.1.12.Çàñãèéí ãàçðûí àãåíòëàãèéí ýðõ ç¿éí áàéäëûí òóõàéõóóëèéí 7.1.9-ä çààñíû äàãóó æóðàì, çààâàð áîëîâñðóóëàõ, òýäãýýðèéíáèåëýëòýä õÿíàëò òàâèõ; 7.1.13.àéìàã, ä¿¿ðãèéí íèéãìèéí õàëàìæ ¿éë÷èëãýýíèéáàéãóóëëàãûí àëáàí òóøààëòíû ãàðãàñàí õóóëü áóñ øèéäâýðèéã ººð÷ëºõ áóþóõ¿÷èíã¿é áîëãîõ; 7.1.14. íèéãìèéí õàëàìæèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèéãõýðýãæ¿¿ëýõýä øààðäëàãàòàé ìýäýý, ñóäàëãàà, áóñàä õîëáîãäîõ áàðèìò áè÷ãèéãáàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòíààñ ¿íý òºëáºðã¿é ãàðãóóëàí àâàõ. 8 äóãààð ç¿éë. Íèéãìèéí õàëàìæ, àñðàìæèéí ¿éë÷èëãýýíèé çîõèîíáàéãóóëàëò 8.1.Òºðºëæñºí àñðàìæèéí ¿éë÷èëãýýã óëñ, á¿ñ, îðîí íóòãèéí àñðàìæèéíãàçàð, íèéãìèéí õàëàìæèéí ¿éë÷èëãýýã àéìàã, ä¿¿ðãèéí õàëàìæ ¿éë÷èëãýýíèéáàéãóóëëàãà, ñóì, õîðîîíû íèéãìèéí ¿éë÷èëãýýíèé òºâ, íèéãìèéí àæèëòàí òóñòóñ ¿ç¿¿ëíý. 8.2.Íèéãìèéí õàëàìæèéí áîëîí òºðºëæñºí àñðàìæèéí ¿éë÷èëãýýíèéáàéãóóëëàãûí ¿ëãýð÷èëñýí ä¿ðìèéã íèéãìèéí õàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýíÇàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í áàòàëíà. 8.3.Èðãýí, õóâèéí õýâøëèéí àæ àõóéí íýãæ, òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãàíèéãìèéí õàëàìæ, àñðàìæèéí ¿éë àæèëëàãàà ýðõýëæ áîëíî. 8.4.Ýíý õóóëèéí 8.3-ò çààñàí èðãýí, áàéãóóëëàãûã íèéãìèéí õàëàìæèéíàñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà á¿ðòãýæ, ãýð÷èëãýý îëãîíî.Òýäãýýðèéí íèéãìèéí õàëàìæ, àñðàìæèéí ¿éë àæèëëàãààíû çàðäëûã îðîííóòãèéí òºñºâ, õàëàìæèéí ñàíãààñ ãýðýýíèé ¿íäñýí äýýð õýñýã÷ëýí áóþó á¿ðýíñàíõ¿¿æ¿¿ëæ áîëíî./Ýíý õýñãèéã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºííàéðóóëñàí/ 9 ä¿ãýýð ç¿éë. Àìüæèðãààã äýìæèõ çºâëºë 9.1.Ýíý õóóëèéí 3.1.2-ò çààñàí õ¿íèéã íèéãìèéí õàëàìæèä õàìðóóëàõààðòîäîðõîéëîõ, øèéäâýð ãàðãàõ ¿¿ðýã á¿õèé Àìüæèðãààã äýìæèõ îðîí òîîíû áóñзөвлөл /цаашид “Зөвлөл” гэх/ сум, хороонд ажиллана./Ýíý õýñãèéã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºííàéðóóëñàí/ 9.2. Ýíý õóóëèéí 3.1.2-ò çààñíààñ áóñàä èðãýíä íèéãìèéí õàëàìæèéíäýìæëýã òóñëàëöàà çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýñýõèéã àìüæèðãààíû ò¿âøèíã íüõàðãàëçàí Ǻâëºë òîãòîîíî. Àìüæèðãààíû ò¿âøèí òîãòîîõ àðãà÷ëàëûã 10
  11. 11. íèéãìèéí õàìãààëëûí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà,¯íäýñíèé ñòàòèñòèêèéí õîðîî õàìòðàí áàòàëíà. 9.3. 2000-ààñ äýýø õ¿í àìòàé áàã, òîñãîíä ñóìûí èðãýäèéíҺ뺺ëºã÷äèéí Õóðëûí øèéäâýðýýð Ǻâëºë àæèëëóóëæ áîëíî./Äýýðõ 9.2, 9.3 äàõü õýñãèéã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàðíýìñýí/ 9.4.Ýíý õóóëèéí 9.1-ä çààñàí Ǻâëºë íü ñóì, õîðîîíû íóòãèéí çàõèðãàà,èðãýíèé íèéãìèéí òºëººë뺺ñ á¿ðäñýí áàéíà./Ýíý õýñãèéí äóãààðò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàðººð÷ëºëò îðñîí/ 9.5.Ǻâëºëèéí á¿ðýëäýõ¿¿íèéã Çàñàã äàðãûí ñàíàë áîëãîñíîîð ñóì,õîðîîíû Õóðëûí Òýðã¿¿ëýã÷èä áàòàëíà./Ýíý õýñãèéí äóãààðò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàðººð÷ëºëò îðñîí/ 9.6. Ǻâëºëèéí øèéäâýð íü îëîí íèéòýä íýýëòòýé, èë òîä áàéíà. 9.7. Ǻâëºëèéí ¿éë àæèëëàãààòàé õîëáîãäîõ çàéëøã¿é çàðäëûãõàëàìæèéí ñàíãààñ ñàíõ¿¿æ¿¿ëíý. 9.8. Ǻâëºëèéí ãèø¿¿íä áîëîí ñóì, õîðîîíû íèéãìèéí àæèëòàíä àæëûíîðîëöîî, èäýâõ ÷àðìàéëòûã õàðãàëçàí óëèðàëä íýã óäàà óðàìøóóëàë îëãîæáîëíî. Óðàìøóóëëûí õýìæýý, îëãîõ æóðìûã íèéãìèéí õàëàìæèéí àñóóäàëýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í áàòàëíà. 9.9. Ýíý õóóëèéí 9.8-ä çààñàí çàðäëûã íèéãìèéí õàëàìæèéí ñàíãààññàíõ¿¿æ¿¿ëíý./Äýýðõ 9.6-9.9 äýõ õýñãèéã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàðíýìñýí/ 9.10. Ǻâëºëèéí àæèëëàõ ä¿ðìèéã íèéãìèéí õàëàìæèéí àñóóäàëýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í áàòàëíà./Ýíý õýñãèéí äóãààð áîëîí ýíý õýñýãò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéíõóóëèàð íýìýëò, ººð÷ëºëò îðñîí/ 10 äóãààð ç¿éë. Íèéãìèéí àæèëòàí 10.1.Íèéãìèéí àæèëòíû áîëîâñðîë ýçýìøñýí, íèéãìèéí õàìãààëëûíàæëûí äàäëàãà, òóðøëàãàòàé, òóõàéí àæëûã ìýðãýæëèéí ò¿âøèíä ýðõëýõ÷àäâàðòàé, ýðõ á¿õèé áàéãóóëëàãààð ìàãàäëàí èòãýìæëýãäñýí, ìýðãýøñýííèéãìèéí àæèëòàí íèéãìèéí àæëûã ã¿éöýòãýíý. 10.2.Ìýðãýøñýí íèéãìèéí àæèëòàí áýëòãýõ òîãòîëöîîã á¿ðä¿¿ëýõ,òýäãýýðèéã ìàãàäëàí èòãýìæëýõ, àæèë ¿éë÷èëãýý ÿâóóëàõ ýðõ îëãîõ àæèëëàãààã 11
  12. 12. íèéãìèéí õàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãàõîëáîãäîõ òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãàòàé õàìòðàí ã¿éöýòãýíý. 10.3.Íèéãìèéí àæèëòàí äîð äóðäñàí ¿¿ðýã õ¿ëýýíý: 10.3.1.îðîí íóòãèéí íèéãìèéí õàëàìæèéí äýìæëýã òóñëàëöààøààðäëàãàòàé ºðõ, èðãýäèéí òîîí áîëîí õýðýãöýýíèé ñóäàëãàà ãàðãàõ;/Ýíý çààëòàä 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 10.3.2.íèéãìèéí õàëàìæèéí òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ,àìüæèðãààíä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ òóñëàìæ, õºíãºëºëò, îëîí íèéòèéí îðîëöîîíäò¿øèãëýñýí õàëàìæèéí áîëîí òºðºëæñºí àñðàìæèéí ¿éë÷èëãýýíä õàìðàãäàõºðõ, èðãýíèéã òîäîðõîéëæ, øèéäâýðë¿¿ëýõ;/Ýíý çààëòàä 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðñîí/ 10.3.3. èðãýäèéã õ¿ñýë çîðèëãî, õýðýãöýýãýýðýý á¿ëýã áîëîí çîõèîíáàéãóóëàãäàõàä íü ìýðãýæèë, àðãà ç¿éí òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëýõ;/Ýíý çààëòàä 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 10.3.4. èðãýäèéã àìüæèðãààãàà äýýøë¿¿ëýõ ÷àäàâõèòàé áîëîõîä íüçºâëºãºº ºãºõ, ñóðãàëò çîõèîí áàéãóóëàõ;/Ýíý çààëòàä 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 10.3.5.îðîí íóòãèéí òºðèéí áîëîí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûãìýäýýëëýýð õàíãàõ, ìýðãýæèë àðãà ç¿éí òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëæ, õàìòðàí àæèëëàõ; 10.3.6.íèéãìèéí àæèëòíû ìýðãýæëèéí ¸ñ ç¿éí õýì õýìæýýã ñàõèíáèåë¿¿ëýõ; 10.3.7.íèéãìèéí àæèëòàíä õàíäñàí õóâü õ¿íèé /õóóëü çºð÷ñºíººñáóñàä òîõèîëäîëä/ íóóöûã ÷àíäëàí õàäãàëàõ; 10.3.8.íèéãìèéí õàëàìæèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ, æóðàì, çààâðûãñàõèí áèåë¿¿ëýõ. 10.4.Íèéãìèéí àæèëòàí äîð äóðäñàí ýðõ ýäýëíý: 10.4.1.îëîí íèéòèéí îðîëöîîíä ò¿øèãëýñýí õàëàìæèéí ¿éë÷èëãýýããýðýýãýýð ã¿éöýòãýõ áàéãóóëëàãà, èðãýíèéã ñîíãîõîä îðîëöîõ, ¿éë àæèëëàãàà,¿éë÷èëãýýíèéõ íü ÷àíàðò õÿíàëò, ¿íýëãýý õèéõ; 10.4.2. øààðäëàãàòàé ìýäýý, ñóäàëãàà áîëîí õîëáîãäîõ áàðèìòáè÷ãèéã òóõàéí áàéãóóëëàãààñ ¿íý òºëáºðã¿é ãàðãóóëàí àâàõ; 10.4.3. íèéãìèéí õàëàìæèéí õºðºíãèéí çàðöóóëàëò, ñàíõ¿¿ãèéíáóñàä áàðèìòòàé õîëáîãäñîí òàéëáàð, ëàâëàãàà ãàðãóóëæ àâàõ; 10.4.4. ìýðãýæëèéí ¸ñ ç¿é, ýðõ, ¿¿ðýãò íü áîëîí ¿éë÷ë¿¿ëýã÷èäõàðø ¿éëäýë ã¿éöýòãýõýýñ òàòãàëçàõ; 12
  13. 13. 10.4.5.îëîí íèéòèéí îðîëöîîíä ò¿øèãëýñýí ¿éë àæèëëàãààíä îðîííóòãèéí áàéãóóëëàãà, èðãýíèéã òàòàí îðîëöóóëàõ. 10.5.Íèéãìèéí àæèëòàí Òºðèéí àëáàíû òóõàé õóóëèéí 27.1-ä çààñàíáàòàëãààíààñ ãàäíà äîð äóðäñàí íºõöºë, áàòàëãààãààð õàíãàãäàíà: 10.5.1.àæëûí îíöëîãîîñ øàëòãààëàí òóñãàé ºðºº, ýñõ¿ëòóñãààðëàëò á¿õèé àæëûí áàéð áîëîí øààðäëàãàòàé òåõíèê, òîíîãòºõººðºì溺ð õàíãàãäàõ; 10.5.2. ñóì, õîðîîíä 25 áà ò¿¿íýýñ äýýø æèë àæèëëàñàí íèéãìèéíàæèëòàí ºíäºð íàñíû òýòãýâýð òîãòîîëãîõ áîë 12 ñàðûí ¿íäñýí öàëèíòàé íüòýíöýõ õýìæýýíèé ìºíãºí òóñëàìæèéã àæèëëàæ áàéãàà áàéãóóëëàãààñàà àâàõ./Äýýðõ 10.5 äàõü õýñãèéã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàðíýìñýí/ ÃÓÐÀÂÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà Íèéãìèéí õàëàìæèéí ñàí 11 ä¿ãýýð ç¿éë. Íèéãìèéí õàëàìæèéí ñàí, ò¿¿íèé á¿òýö 11.1.Нийгмийн халамжийн сан /цаашид “халамжийн сан” гэх/ нь мөнгөнõºðºíãèéí ñàí áàéíà. 11.2. Õàëàìæèéí ñàí äîð äóðäñàí òºðºëòýé áàéíà: 11.2.1.òýòãýâðèéí ñàí; 11.2.2.àìüæèðãààã äýìæèõ ñàí. 11.3.Õàëàìæèéí ñàíãèéí ä¿ðìèéã Çàñãèéí ãàçàð áàòàëíà. 12 äóãààð ç¿éë. Õàëàìæèéí ñàíãèéí îðëîãûí ýõ ¿¿ñâýð 12.1. Õàëàìæèéí ñàíãèéí îðëîãî äîð äóðäñàí ýõ ¿¿ñâýðýýñ á¿ðäýíý: 12.1.1.òºñ⺺ñ îëãîõ õºðºíãº; 12.1.2.ñàíãèéí õºðºíãèéí ÷ºëººò ¿ëäýãäëèéã áàíêèíä õàäãàëóóëñíûõ¿¿; 12.1.3.îëîí óëñûí áàéãóóëëàãà, ãàäààä îðíóóäààñ ºãñºí õàíäèâ,òóñëàìæ; 12.1.4. àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãà, èðãýíýýñ ºãñºí õàíäèâ,òóñëàìæ; 12.1.5. áóñàä ýõ ¿¿ñâýð. 13
  14. 14. 12.2.Õàëàìæèéí ñàíãèéí îðëîãî á¿õ òºðëèéí òàòâàð, õóðààìæààñ÷ºëººëºãäºíº. 13 äóãààð ç¿éë. Õàëàìæèéí ñàíãèéí õºðºíãèéí çàðöóóëàëò 13.1.Òýòãýâðèéí ñàíãèéí õºðºíãèéã íèéãìèéí õàëàìæèéí òýòãýâýðòçàðöóóëíà. 13.2. Àìüæèðãààã äýìæèõ ñàíãèéí õºðºíãèéã äàðààõü òýòãýìæ, õºíãºëºëò,òóñëàìæ, ¿éë÷èëãýýã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõýä çàðöóóëíà: 13.2.1. íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ; 13.2.2. íèéãìèéí õàëàìæèéí òóñëàëöàà øààðäëàãàòàé ºðõ, èðãýíèéàìüæèðãààíä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ õºíãºëºëò, òóñëàìæ;/Ýíý çààëòàä 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 13.2.3.îëîí íèéòèéí îðîëöîîíä ò¿øèãëýñýí õàëàìæèéí ¿éë÷èëãýý; 13.2.4. òºðºëæñºí àñðàìæèéí ¿éë÷èëãýý; 13.2.5. íèéãìèéí äààòãàëûí ñàíãààñ îðøóóëãûí òýòãýìæ àâàõ ýðõ¿¿ñýýã¿é, ãàíö áèå õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýí áîëîí ãàíö áèå àõìàä íàñòíûîðøóóëãûí çàðäàë;/Ýíý çààëòàä 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò,ººð÷ëºëò îðñîí/ 13.2.6.Ǻâëºëèéí ãèø¿¿í, ñóì, õîðîîíû íèéãìèéí àæèëòàíä îëãîõóðàìøèë áîëîí õàëàìæèéí ¿éë àæèëëàãààíû çàðäàë./Ýíý çààëòûã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/ 13.3. Õàëàìæèéí ñàíãèéí õºðºíãèéã çîðèóëàëòûí áóñààð çàðöóóëàõûãõîðèãëîíî. 14 ä¿ãýýð ç¿éë. Õàëàìæèéí ñàíä óëñûí òºñ⺺ñ îëãîõ õºðºí㺠14.1.Õàëàìæèéí ñàíä óëñûí òºñ⺺ñ îëãîõ õºðºíãèéí õýìæýýã Çàñãèéíãàçðûí ñàíàëûã õàðãàëçàí æèë á¿ðèéí Òºñâèéí òóõàé õóóëèàð òîãòîîíî. 15 äóãààð ç¿éë. Õàëàìæèéí ñàíãèéí òàéëàí òýíöýë ãàðãàõ, òàéëàãíàõ 15.1.Õàëàìæèéí ñàí òóñ á¿ðèéí îðëîãî, çàðëàãûí òàéëàíã äîð äóðäñàíõóãàöààíä ãàðãàæ òàéëàãíàíà: 15.1.1.óëèðëûí òàéëàíã àéìàã, ä¿¿ðãèéí íèéãìèéí õàëàìæ¿éë÷èëãýýíèé áàéãóóëëàãà òóõàéí óëèðëûí äàðàà ñàðûí 25-íû äîòîð, æèëèéíýöñèéí íýãäñýí òàéëàíã äàðàà îíû 2 äóãààð ñàðûí 10-íû äîòîð òóñ òóñ ãàðãàæíèéãìèéí õàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãàäèð¿¿ëíý; 15.1.2. íèéãìèéí õàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíûáàéãóóëëàãà íü ñàíãèéí óëèðëûí íýãäñýí òàéëàíã äàðàà óëèðëûí õî¸ð äàõüñàðûí 20-íû äîòîð, æèëèéí ýöñèéí íýãäñýí òàéëàíã äàðàà îíû Ç äóãààð ñàðûí 14
  15. 15. 1-íèé äîòîð òóñ òóñ ãàðãàæ ñàíõ¿¿ãèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâáàéãóóëëàãàä èð¿¿ëíý. 15.2.Íèéãìèéí õàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû òºâáàéãóóëëàãà ñàíãèéí æèëèéí ýöñèéí òàéëàí òýíöëèéã õÿíàí õýëýëöýæ, ä¿ãíýëòãàðãàíà./Ýíý õýñýãò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðñîí/ 16 äóãààð ç¿éë. Õàëàìæèéí ñàíãèéí á¿ðòãýë, òàéëàíãèéí ìàÿãòûã áàòëàõ 16.1.Õàëàìæèéí ñàíãèéí ìýäýý, òàéëàíãèéí ìàÿãòûí çàãâàðûã ñàíõ¿¿ãèéíáîëîí íèéãìèéí õàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í õàìòðàíáàòàëíà./Ýíý õýñýãò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ ĪЪÂįÃÝÝÐ Á¯ËÝà Íèéãìèéí õàëàìæèéí òýòãýâýð 17 äóãààð ç¿éë. Íèéãìèéí õàëàìæèéí òýòãýâðèéí òºðºë 17.1.Íèéãìèéí õàëàìæèéí òýòãýâýð äàðààõü òºðºëòýé áàéíà: 17.1.1.àõìàä íàñòíû õàëàìæèéí òýòãýâýð; 17.1.2.õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýíèé õàëàìæèéí òýòãýâýð; 17.1.3.äºðºâ áà ò¿¿íýýñ äýýø õ¿¿õýäòýé ºðõ òîëãîéëñîí 45 íàñàíäõ¿ðñýí ýõ /50 íàñàíä õ¿ðñýí ýöýã/-èéí õàëàìæèéí òýòãýâýð; 17.1.4.òýæýýã÷ íü íàñ áàðñàí ãýð á¿ëèéí 18 õ¿ðòýëõ íàñíûõ¿¿õäèéí õàëàìæèéí òýòãýâýð./Ýíý çààëòûã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/ 18 äóãààð ç¿éë. Íèéãìèéí õàëàìæèéí òýòãýâýð àâàõ ýðõ 18.1.Íèéãìèéí äààòãàëûí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèä çààñíû äàãóó òýòãýâýðàâàõ ýðõ ¿¿ñýýã¿é äîð äóðäñàí èðãýí íèéãìèéí õàëàìæèéí òýòãýâýð àâàõ ýðõòýé: 18.1.1.òýæýýí òýòãýõ õ¿¿õýä, òºðºë, ñàäàíãèéí õ¿íã¿é, 60 áà ò¿¿íýýñäýýø íàñòàé ýðýãòýé, 55 áà ò¿¿íýýñ äýýø íàñòàé ýìýãòýé;/Ýíý çààëòàä 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 18.1.2.õóóëü ¸ñíû òýæýýí òýòãý÷ íü àõìàä íàñòàí, ýñõ¿ë õºãæëèéíáýðõøýýëòýé èðãýí áºãººä òýäãýýð íü äýìæëýã òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëýõ áîëîìæã¿é íüòîãòîîãäñîí áîë 60 áà ò¿¿íýýñ äýýø íàñòàé ýðýãòýé, 55 áà ò¿¿íýýñ äýýø íàñòàéýìýãòýé;/Ýíý çààëòàä 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 18.1.3. 16 íàñàíä õ¿ðñýí îäîé èðãýí; 15
  16. 16. /Ýíý çààëòàä 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò,ººð÷ëºëò îðñîí/ 18.1.4. õºäºëìºðèéí ÷àäâàðàà 50 áà ò¿¿íýýñ äýýø õóâèàð àëäñàí16 íàñàíä õ¿ðñýí õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýí;/Ýíý çààëòûã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºííàéðóóëñàí/ 18.1.5.16 õ¿ðòýëõ íàñíû 4 áà ò¿¿íýýñ äýýø õ¿¿õýäòýé, ºðõòîëãîéëñîí 45 íàñàíä õ¿ðñýí ýõ, 50 íàñàíä õ¿ðñýí ýöýã;/Ýíý çààëòàä 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 18.1.6. òýæýýã÷ íü íàñ áàðñàí ãýð á¿ëèéí 18 õ¿ðòýëõ íàñíû õ¿¿õýä./Ýíý çààëòûã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/ ÒÀÂÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà Íèéãìèéí õàëàìæèéí íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ, òóñëàìæ, õºíãºëºëò, ¿éë÷èëãýý 19 ä¿ãýýð ç¿éë. Íèéãìèéí õàëàìæèéí íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæèéíòºðºë 19.1.Íèéãìèéí õàëàìæèéí íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ äàðààõü òºðºëòýéáàéíà: 19.1.1.æèðýìñýí áîëîí íÿðàé, õºõ¿¿ë õ¿¿õýäòýé ýõýä îëãîõòýòãýìæ;/Ýíý çààëòûã 2007 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 4-íèé ºäðèéí õóóëèàð õ¿÷èíã¿é áîëñîíäòîîöñîí/ 19.1.2.àõìàä íàñòíûã àñàð÷ áóé èðãýíä îëãîõ òýòãýìæ; 19.1.3.õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýíèéã àñàð÷ áóé èðãýíä îëãîõòýòãýìæ; 19.1.4. õ¿¿õäèéí íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ./Ýíý çààëòûã 2006 îíû 5 äóãààð ñàðûí 5-íû ºäðèéí õóóëèàð õ¿÷èíã¿é áîëñîíäòîîöñîí/ 19.1.5. á¿òýí ºí÷èí õ¿¿õäèéã ¿ð÷ëýí àâñàí áîëîí àñðàí õàìãààëæ,õàðãàëçàí äýìæèæ áàéãàà èðãýíä îëãîõ òýòãýìæ; 19.1.6. Ãýð á¿ëèéí òóõàé õóóëèéí 25.5-ä çààñàí áîëîíõ¿÷èðõèéëëèéí óëìààñ ñýòãýë ñàíààíû áîëîí áèå ìàõ áîäèéí õîõèðîë õ¿ëýýæõàìãààëàëò øààðäëàãàòàé áîëñîí õ¿¿õäèéã ãýð á¿ëäýý àâ÷ àñðàìæèëæ áàéãààèðãýíä îëãîõ òýòãýìæ; 19.1.7. ãàíö áèå àõìàä íàñòàí áîëîí õºãæëèéí áýðõøýýëòýé ãàíöáèå èðãýíèéã ãýð á¿ëäýý àâ÷ àñðàìæèëæ áàéãàà èðãýíä îëãîõ òýòãýìæ. 16
  17. 17. /Äýýðõ 19.1.5-19.1.7 äàõü çààëòûã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéíõóóëèàð íýìñýí/ 191 ä¿ãýýð ç¿éë. Íèéãìèéí õàëàìæèéí íºõöºëò ìºнгөн òýòãýìæ àâàõýðõ 1911. Äîð äóðäñàí èðãýí íèéãìèéí õàëàìæèéí íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæàâàõ ýðõòýé: 1911.1.á¿òýí ºí÷èí õ¿¿õäèéã ¿ð÷ëýí àâñàí áîëîí àñðàí õàìãààëæ,õàðãàëçàí äýìæèæ áàéãàà; 191.1.2.Ãýð á¿ëèéí òóõàé õóóëèéí 25.5-ä çààñàí áîëîíõ¿÷èðõèéëëèéí óëìààñ ñýòãýë ñàíààíû áîëîí áèå ìàõ áîäèéí õîõèðîë õ¿ëýýæõàìãààëàëò øààðäëàãàòàé áîëñîí õ¿¿õäèéã Ãýð á¿ëèéí òóõàé õóóëèéí 74 ä¿ãýýðç¿éëä çààñíû äàãóó ãýð á¿ëäýý àâ÷ àñðàìæèëæ áàéãàà; 191.1.3. òýæýýí òýòãýõ õ¿¿õýäã¿é, òºðºë, ñàäàíãèéí õ¿íã¿é, ãàíö áèåàõìàä íàñòàí áîëîí õºãæëèéí áýðõøýýëòýé ãàíö áèå èðãýíèéã ãýð á¿ëäýý àâ÷àñðàìæèëæ áàéãàà; 191.1.4.ýìíýëãèéí õÿíàëòàä áàéäàã, áàéíãûí àñàðãàà øààðäëàãàòàéàõìàä íàñòàí áîëîí õºãæëèéí áýðõøýýëòýé õ¿íèéã àñàð÷ áàéãààãèéí óëìààñõºäºëìºð ýðõëýäýãã¿é õºäºëìºðèéí íàñíû. 191.2.Ýíý õóóëèéí 191.1-ä çààñàí èðãýíèéã àñàðãàà, ñóâèëãààíûáîëîí ãýð á¿ëäýý àâ÷ àñðàìæëàõ ¿éë÷èëãýýíèé óð ÷àäâàð ýçýìø¿¿ëýõñóðãàëòàä õàìðóóëíà. Ñóðãàëòûã îëîí íèéòèéí îðîëöîîíä ò¿øèãëýñýíõàëàìæèéí ¿éë÷èëãýýíèé çàðäëààñ ñàíõ¿¿æ¿¿ëíý.191.3. Ýíý õóóëèéí 191.2-ò çààñàí ñóðãàëòûã çîõèîí áàéãóóëàõ æóðàì áîëîíñóðãàëòûí õºòºëáºðèéã íèéãìèéí õàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéíçàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà õîëáîãäîõ òºðèéí çàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãàòàéõàìòðàí áàòàëíà./Äýýðõ 191 ä¿ãýýð ç¿éëèéã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàðíýìñýí/ 20 äóãààð ç¿éë. Æèðýìñýí áîëîí íÿðàé, õºõ¿¿ë õ¿¿õýäòýé ýõýä îëãîõ íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ 20.1.Äîð äóðäñàí ýõ æèðýìñíèé 5 ñàðòàéãààñ ýõëýí íèéò 12 ñàðûíõóãàöààíä íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ àâàõ ýðõòýé: 20.1.1.ÿäóó, íýí ÿäóó àìüäðàëòàé ºðõèéí ãèø¿¿í; 20.1.2.íèéãìèéí äààòãàëûí ñàíãààñ îëãîõ æèðýìñíèé áîëîíàìàðæñàíû òýòãýìæ àâàõ ýðõ ¿¿ñýýã¿é./Äýýðõ 20 äóãààð ç¿éëèéã 2007 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 4-íèé ºäðèéí õóóëèàðõ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöñîí/ 17
  18. 18. 21 ä¿ãýýð ç¿éë. Àõìàä íàñòíûã àñàð÷ áóé èðãýíä îëãîõ íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ 21.1.Àñðàìæèíä áàéãàà àõìàä íàñòàí íü ýì÷, ýìíýëãèéí áàéíãûíõÿíàëòàä áàéäàã áºãººä áóñäûí àñðàìæã¿éãýýð áèå äààí àìüäðàõ ÷àäâàðã¿é,íýí ÿäóó àìüäðàëòàé áîë ò¿¿íèéã àñàð÷ áóé èðãýí íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ àâàõýðõòýé./Äýýðõ 21 ä¿ãýýð ç¿éëèéã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàðõ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöñîí/ 22 äóãààð ç¿éë. Õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýíèéã àñàð÷ áóé èðãýíä îëãîõ íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ 22.1.Àñðàìæèíä áàéãàà õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýí ýì÷, ýìíýëãèéíáàéíãûí õÿíàëòàä áàéäàã áºãººä áóñäûí àñðàìæã¿éãýýð áèå äààí àìüäðàõ÷àäâàðã¿é, íýí ÿäóó àìüäðàëòàé áîë ò¿¿íèéã àñàð÷ áóé èðãýí íºõöºëò ìºíãºíòýòãýìæ àâàõ ýðõòýé./Äýýðõ 22 äóãààð ç¿éëèéã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàðõ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöñîí/ 23 äóãààð ç¿éë. Õ¿¿õäèéí íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ 23.1. 0-18 õ¿ðòýë íàñíû õ¿¿õýäòýé, õ¿¿õýä íü ãýðòýý õ¿ì¿¿æèæ áàéãààÿäóó, íýí ÿäóó àìüäðàëòàé ºðõèéí ýõ /ýöýã, õóóëü ¸ñíû àñðàí õàìãààëàã÷,õàðãàëçàí äýìæèã÷/ ñàð òóòàì õ¿¿õäèéí íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ àâàõýðõòýé./Ýíý ç¿éëèéã 2006 îíû 5 äóãààð ñàðûí 5-íû ºäðèéí õóóëèàð õ¿÷èíã¿é áîëñîíäòîîöñîí/ 24 ä¿ãýýð ç¿éë. Õàëàìæèéí òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæèéí õýìæýý, îëãîõ æóðàì 24.1. Ýíý õóóëèéí 17 äóãààð ç¿éëä çààñàí íèéãìèéí õàëàìæèéí òýòãýâýð,19 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñàí íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæèéí õýìæýýã òóõàéí æèëèéíàìüæèðãààíû äîîä ò¿âøèíã õàðãàëçàí Çàñãèéí ãàçàð òîãòîîíî./Ýíý õýñýãò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 24.2.Õàëàìæèéí òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ îëãîõ æóðìûã Çàñãèéíãàçàð áàòàëíà. 24.3.Íèéãìèéí õàëàìæèéí ñàíãààñ îëãîõ íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæèéãäàâõàðäóóëàí îëãîõã¿é áºãººä õýðýâ äàâõàðäâàë ýíý õóóëèéí 19.1-ä çààñàíòýòãýìæýýñ àëü íýãèéã èðãýí ººðºº ñîíãîõ ýðõòýé. 25 äóãààð ç¿éë. Íèéãìèéí õàëàìæèéí äýìæëýã òóñëàëöàà øààðäëàãàòàé ºðõ, èðãýíä ¿ç¿¿ëýõ õºíãºëºëò, òóñëàìæèéí òºðºë/Ýíý ç¿éëèéí ãàð÷èãò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàðººð÷ëºëò îðñîí/ 18
  19. 19. 25.1. Íèéãìèéí õàëàìæèéí äýìæëýã òóñëàëöàà øààðäëàãàòàé ºðõ, èðãýíä¿ç¿¿ëýõ õºíãºëºëò, òóñëàìæ äàðààõü òºðºëòýé áàéíà:/Ýíý õýñýãò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 25.1.1.àìüæèðãààã äýìæèõ íºõöºëò ìºíãºí òóñëàìæ; 25.1.2. îðîí ñóóöíû õºëñíèé áîëîí ò¿ëøíèé ¿íèéí õºíãºëºëò;/Ýíý çààëòûã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºííàéðóóëñàí/ 25.1.3.õàëàìæèéí öýöýðëýãèéí ¿íèéí õºíãºëºëò; 25.1.4.ïðîòåç, îðòîïåä, òýðãýíöýð çýðýã òóñãàé õýðýãñëýëèéíõàíãàìæ; 25.1.5.ñýðãýýí çàñàõ ¿éë÷èëãýýíèé çàðäëûí õºíãºëºëò; 25.1.6.ýõ îðíû ðàøààí ñóâèëëûí çàðäëûí õºíãºëºëò. 25.2. Àìüæèðãààã äýìæèõ íºõöºëò ìºíãºí òóñëàìæèéã äîð äóðäñàí ºðõ,èðãýíä îëãîíî: 25.2.1. ãóðàâ õ¿ðòýëõ íàñíû èõýð õ¿¿õäýä æèëä íýã óäàà; 25.2.2. áàéíãûí àñàðãàà øààðäëàãàòàé èðãýíä óëèðàëä íýã óäàà; 25.2.3. ãóðàâ áà ò¿¿íýýñ äýýø òîîíû áàãà íàñíû õ¿¿õýäòýé /14õ¿ðòýëõ íàñíû/ ºðõ òîëãîéëñîí ýõ /ýöýã/-ä æèëä íýã óäàà; 25.2.4.18 íàñ õ¿ðýýã¿é áàéõäàà á¿òýí ºí÷èí áîëñîí 18-24 íàñíûèðãýíä áîëîí ãýíýòèéí àþóë, îñëûí óëìààñ ãýð îðîíã¿é áîëñîí ºðõºä ãýðàâàõàä íü äýìæëýã ¿ç¿¿ëæ íýã óäàà./Äýýðõ 25.2 äàõü õýñãèéã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàðíýìñýí/ 26 äóãààð ç¿éë. Îëîí íèéòèéí îðîëöîîíä ò¿øèãëýñýí õàëàìæèéí¿éë÷èëãýýíèé òºðºë, õàìðàõ õ¿ðýý 26.1.Íèéãìèéí õàëàìæèéí äýìæëýã òóñëàëöàà øààðäëàãàòàé ºðõ,èðãýíä ¿ç¿¿ëýõ îëîí íèéòèéí îðîëöîîíä ò¿øèãëýñýí õàëàìæèéí ¿éë÷èëãýýäàðààõü òºðºëòýé áàéíà:/Ýíý õýñãèéã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºííàéðóóëñàí/ 26.1.1.àìüäðàëûí èòãýë ¿íýìøèë, õºäºëìºðèéí äàäàë îëãîõ,àâúÿàñûã íü äýìæèõ çîðèëãîîð çºâëºë㺺 ºãºõ, ñóðãàëò çîõèîí áàéãóóëàõ; 26.1.2.çîõèîí áàéãóóëàëòòàéãààð õºäºëìºð ýðõë¿¿ëýõ, îðëîãûí ýõ¿¿ñâýðòýé áîëãîõ çýðãýýð ÿäóóðëààñ ãàðàõàä íü òóñëàõ, ýíý ÷èãëýëýýð õýðýãæèõòºñºë, õºòºëáºð¿¿äýä çóó÷ëàí õàìðóóëàõ; 26.1.3.ñýðãýýí çàñàõ ¿éë÷èëãýýíä õàìðóóëàõ; 26.1.4.ò¿ð áàéðëóóëàí àñðàìæëàõ; 19
  20. 20. 26.1.5.ãýðèéí àñðàìæ, õàëàìæèéí ¿éë÷èëãýýíä õàìðóóëàõ. 26.2.Ýíý õóóëèéí 26.1-ä çààñàí ¿éë÷èëãýýíä äîð äóðäñàí èðãýí, ºðõèéãõàìðóóëíà:/Ýíý õýñýãò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 26.2.1.àõìàä íàñòàí; 26.2.2. õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýí;/Ýíý çààëòàä 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 26.2.3.õ¿íä íºõöºëä áàéãàà õ¿¿õýä; 26.2.4.õ¿÷èðõèéëýëä ºðòñºí èðãýí; 26.2.5. áàéíãûí àñàðãàà øààðäëàãàòàé èðãýí 18 íàñ õ¿ðýýã¿éáàéõäàà á¿òýí ºí÷èí áîëñîí 18-24 íàñíû èðãýí, 3 áà ò¿¿íýýñ äýýø òîîíû áàãàíàñíû /14 õ¿ðòýëõ íàñíû/ õ¿¿õýäòýé ºðõ òîëãîéëñîí ýõ /ýöýã/./Ýíý çààëòûã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºííàéðóóëñàí/ 26.3.Ýíý õóóëèéí 25.1.2, 25.1.4, 25.1.5, 25.1.6- ä çààñàí õºíãºëºëò,òóñëàìæèä àõìàä íàñòàí, õºãæëèéí áýðõøýýëòýé õ¿¿õýä áà èðãýí, 25.1.3-òçààñàí õºíãºëºëòºä õ¿íä íºõöºëä áàéãàà õ¿¿õýä, 26.1.5-ä çààñàí ¿éë÷èëãýýíä26.2.1.- 26.2.4-ò çààñàí èðãýäèéã òóñ òóñ õàìðóóëæ áîëíî./Ýíý õýñýãò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò, ººð÷ëºëòîðñîí/ 27 äóãààð ç¿éë. Íèéãìèéí õàëàìæèéí òóñëàìæ, õºíãºëºëòèéí õýìæýý 27.1. Ýíý õóóëèéí 25 äóãààð ç¿éëä çààñàí òóñëàìæ, õºíãºëºëòèéíõýìæýý, òýäãýýðèéã îëãîõ æóðàì, 26 äóãààð ç¿éëä çààñàí ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõæóðìûã Çàñãèéí ãàçàð áàòàëíà./Ýíý õýñýãò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò, ººð÷ëºëòîðñîí/ 27.2.Îëîí íèéòèéí îðîëöîîíä ò¿øèãëýñýí õàëàìæèéí ¿éë÷èëãýýíèéñòàíäàðòûã Ñòàíäàðò÷èëëûí òºâ áàéãóóëëàãà áàòàëíà. 28 äóãààð ç¿éë. Òºðºëæñºí àñðàìæèéí ¿éë÷èëãýýíèé òºðºë, õàìðàõõ¿ðýý 28.1.Òºðºëæñºí àñðàìæèéí ¿éë÷èëãýý äàðààõü òºðºëòýé áàéíà: 28.1.1.àõìàä íàñòíû àñðàìæèéí; 28.1.2.õºäºëìºðèéí ÷àäâàðàà á¿ðýí àëäñàí õºãæëèéí áýðõøýýëòýéèðãýíèé àñðàìæèéí; 28.1.3.õ¿íä íºõöºëä áàéãàà õ¿¿õäèéí àñðàìæèéí; 28.1.4. ãóðàâ áà ò¿¿íýýñ äýýø èõýð õ¿¿õäèéí àñðàìæèéí./Ýíý çààëòûã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/ 20
  21. 21. 28.2.Ýíý õóóëèéí 28.1-ä çààñàí ¿éë÷èëãýýíä äîð äóðäñàí èðãýíõàìðàãäàíà: 28.2.1.òýæýýí òýòãýõ õ¿¿õýä, òºðºë, ñàäàíã¿é, áèå äààí àìüäðàõ÷àäâàðã¿é ãàíö áèå, ýñõ¿ë òýæýýí òýòãýõ ¿¿ðýãòýé ýòãýýä íü äýìæëýã, òóñëàëöàà¿ç¿¿ëýõ ÷àäâàðã¿é áîëîõ íü òîãòîîãäñîí áºãººä îëîí íèéòèéí îðîëöîîíäò¿øèãëýñýí õàëàìæèéí ¿éë÷èëãýýíä õàìðàãäàõ áîëîìæã¿é àõìàä íàñòàí; 28.2.2.ìýðãýæëèéí ¿éë÷èëãýý, òóñãàé íºõöºë øààðäàãäñàíõºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýí; 28.2.3. õ¿íä íºõöºëä áàéãàà, ýñõ¿ë áàéíãûí àñðàìæèä áàéäàãõºãæëèéí áýðõøýýëòýé 16 õ¿ðòýëõ íàñíû õ¿¿õýä; 28.2.4. ãóðàâ áà ò¿¿íýýñ äýýø èõýð õ¿¿õýä./Ýíý çààëòûã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/ 28.3. Ãóðàâ áà ò¿¿íýýñ äýýø èõýð õ¿¿õäèéã 4 íàñ õ¿ðòýë íü òºðèéíçàðäëààð àñðàìæèëíà./Ýíý õýñãèéã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/ 29 ä¿ãýýð ç¿éë. Îëîí íèéòèéí îðîëöîîíä ò¿øèãëýñýí õàëàìæèéíáîëîí òºðºëæñºí àñðàìæèéí ¿éë÷èëãýýíä õàìðóóëàõ òóõàé øèéäâýðãàðãàõ 29.1.ªðõ, èðãýíèéã îëîí íèéòèéí îðîëöîîíä ò¿øèãëýñýí õàëàìæèéí¿éë÷èëãýýíä õàìðóóëàõ òóõàé øèéäâýðèéã Àìüæèðãààã äýìæèõ çºâëºëèéí,òºðºëæñºí àñðàìæèéí ¿éë÷èëãýýíä õàìðóóëàõ òóõàé øèéäâýðèéã íèéãìèéíõàëàìæ ¿éë÷èëãýýíèé áàéãóóëëàãûí ñàíàëûã òóñ òóñ ¿íäýñëýí àéìàã, ä¿¿ðãèéíÇàñàã äàðãà ãàðãàíà. 30 äóãààð ç¿éë. Òºðºëæñºí àñðàìæèéí ¿éë÷èëãýýíèé çàðäëûíõýìæýý 30.1.Íèéãìèéí õàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í ýíýõóóëèéí 6.2-ò çààñàí áàéãóóëëàãûí ñàíàëûã ¿íäýñëýí òºðºëæñºí àñðàìæèéí¿éë÷èëãýýíä õàìðàãäñàí èðãýíèé äîð äóðäñàí çàðäëûí íîðìàòèâ, ýä õºðºíãèéíýäýëãýýíèé õóãàöàà, æóðìûã áàòàëæ ìºðä¿¿ëíý: 30.1.1.õîîë õ¿íñ, õóâöàñ, ýì, àðèóí öýâýð, õè÷ýýëèéí õýðýãëýëèéííýã õ¿íä íîãäîõ çàðäëûí íîðìàòèâ, õóâöàñ, õè÷ýýëèéí õýðýãëýëèéí ýäýëãýýíèéõóãàöàà; 30.1.2.íàñ áàðñàí èðãýíèéã îðøóóëàõ çàðäëûí íîðìàòèâ; 30.1.3. ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ æóðàì. 30.2.Òºðºëæñºí àñðàìæèéí ¿éë÷èëãýýíèé ñòàíäàðòûã Ñòàíäàðò÷èëëûíòºâ áàéãóóëëàãà áàòàëíà. 21
  22. 22. 30.3.Òºðºëæñºí àñðàìæèéí ãàçàðò àñðóóëàã÷èéã õ¿ëýýí àâàõ, øèëæ¿¿ëýõ,ãàðãàõ, àñðàìæèéí ãàçðûã ìàãàäëàí èòãýìæëýõ áîëîí àñðàìæèéí ãàçðûíòºñâèéã á¿ðä¿¿ëýõ, çàðöóóëàõ, ò¿¿íä õÿíàëò òàâèõ æóðìûã íèéãìèéíõàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í áàòàëíà./Ýíý õýñãèéã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/ ÇÓÐÃÀÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà Íèéãìèéí õàëàìæèéí òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ îëãîõ 31 ä¿ãýýð ç¿éë. Õàëàìæèéí òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ òîãòîîëãîõ ºðãºäºë ãàðãàõ, øèéäâýðëýõ õóãàöàà 31.1.Ýíý õóóëüä çààñàí íèéãìèéí õàëàìæèéí òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºíòýòãýìæ àâàõ øààðäëàãûã õàíãàñàí èðãýí ºðãºäºë ãàðãàõ ýðõòýé. 31.2.Õàëàìæèéí òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ òîãòîîëãîõ èðãýíõîëáîãäîõ áàðèìò áè÷ãèéã á¿ðä¿¿ëæ, ºðãºäëèéí õàìò ñóì, ä¿¿ðãèéí íèéãìèéíõàëàìæèéí áàéãóóëëàãà,ýñõ¿ë íèéãìèéí àæèëòàíä ºãíº. 31.3.Ýíý õóóëèéí 31.2-ò çààñàí áàéãóóëëàãà, àëáàí òóøààëòàíõàëàìæèéí òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ òîãòîîëãîõ ºðãºäëèéã õ¿ëýýæàâñíààñ õîéø 30 õîíîãèéí äîòîð õÿíàí øèéäâýðëýíý. 31.4.Õàëàìæèéí òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ òîãòîîëãîõàìüæèðãààíä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ õºíãºëºëò, òóñëàìæèä õàìðàãäàõ èðãýíèéá¿ðä¿¿ëýõ áàðèìò áè÷ãèéí æàãñààëò, äýâòýð, ìàÿãòûí çàãâàðûã íèéãìèéíõàëàìæèéí àñóóäàë ýðõýëñýí Çàñãèéí ãàçðûí ãèø¿¿í áàòàëíà./Ýíý õýñýãò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò, ººð÷ëºëòîðñîí/ 32 äóãààð ç¿éë. Õàëàìæèéí òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ îëãîõ 32.1.Íèéãìèéí õàëàìæèéí áàéãóóëëàãà ýíý õóóëèéí 31.1-ä çààñàíòýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæèéã áàíêààð äàìæóóëàí ñàð á¿ð îëãîíî. 32.2.Òýòãýâýð, òýòãýìæ àâàã÷ ººðºº õ¿ñýëò ãàðãàâàë óëèðëûí òýòãýâýð,òýòãýìæèéã äàðàà óëèðëûí ýõíèé ñàðä áººíººð íü îëãîæ áîëíî. 32.3.Õ¿íäýòãýí ¿çýõ øàëòãààíû óëìààñ ººðèéí áèåýð òýòãýâýð, òýòãýìæýýàâàõ áîëîìæã¿é èðãýíèé òýòãýâýð, òýòãýìæèéã ò¿¿íèé èòãýìæëýãäñýí õ¿íä, ýñõ¿ëíèéãìèéí õàëàìæèéí áàéãóóëëàãà ººðò íü øóóä îëãîæ áîëíî. 32.4. 16-ãààñ äîîø íàñíû, õºãæëèéí áýðõøýýëòýé õ¿¿õäýä îëãîõòýòãýâýðèéã ýöýã, ýõ, ýñõ¿ë àñðàí õàìãààëàã÷, õàðãàëçàí äýìæèã÷èä íü îëãîíî. 32.5.Íèéãìèéí õàëàìæèéí áàéãóóëëàãà òýòãýâýð, òýòãýìæèéã ò¿¿íèéã àâàõýðõ á¿õèé õ¿íèé õ¿ñýëòýýð õàäãàëàìæèéí äàíñàíä íü øèëæ¿¿ëæ áîëíî. 22
  23. 23. 33 äóãààð ç¿éë. Õàëàìæèéí òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæèéãçîãñîîõ, ò¿¿íýýñ ñóóòãàë õèéõ 33.1.Õóóðàì÷ áè÷èã áàðèìò á¿ðä¿¿ëæ õàëàìæèéí òýòãýâýð, íºõöºëòìºíãºí òýòãýìæ òîãòîîëãîí àâñàí íü òîãòîîãäâîë ò¿¿íèé îëãîëòûã çîãñîîíî. 33.2.Òýòãýâýð, òýòãýìæ àâàã÷ õóóðàì÷ áè÷èã áàðèìò á¿ðä¿¿ëñíýýñ èë¿¿îëãîãäñîí òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæèéã íºõºí òºë¿¿ëýõ òóõàé ø¿¿õèéí,ýñõ¿ë óëñûí áàéöààã÷èéí øèéäâýð ãàðñàí áîë ñóóòãàë õèéæ áîëíî. 33.3.Ýíý õóóëèéí 33.2-ò çààñàí ñóóòãàëûí õýìæýý íü ñàðûí òýòãýâýð,íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæèéí 50 õóâèàñ õýòýð÷ áîëîõã¿é. 33.4.Ýíý õóóëèéí 33.2-ò çààñíààñ áóñàä òîõèîëäîëä òýòãýâýð, íºõöºëòìºíãºí òýòãýìæýýñ ñóóòãàë õèéõèéã õîðèãëîíî. 33.5.Íèéãìèéí õàëàìæèéí áàéãóóëëàãà, àæèëòíû ãàðãàñàí àëäààíààñèë¿¿ îëãîãäñîí òýòãýâýð, òýòãýìæèéã áóöààí ñóóòãàõã¿é áºãººä õîõèðëûãø¿¿õèéí æóðìààð áóðóóòàé àëáàí òóøààëòíààð íºõºí òºë¿¿ëæ áîëíî. 34 ä¿ãýýð ç¿éë. Òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæèйн õýìæýý㺺ð÷ëºõ 34.1. Íèéãìèéí õàëàìæèéí òýòãýâýð, íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæèéí õýìæýýãòóõàéí æèëèéí àìüæèðãààíû äîîä ò¿âøèíãèéí õýìæýýòýé óÿëäóóëàí Çàñãèéíãàçà𠺺ð÷ëºí òîãòîîíî./Ýíý õýñýãò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ ÄÎËÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà Áóñàä ç¿éë 35 äóãààð ç¿éë. Íèéãìèéí õàëàìæèéí òóõàé õóóëü òîãòîîìæçºð÷èã÷èä õ¿ëýýëãýõ õàðèóöëàãà 35.1.Õóóðàì÷ áàðèìò áè÷èã á¿ðä¿¿ëýõ, õóäàë ìýäýýëýõ çýðãýýð íèéãìèéíõàëàìæèéí òýòãýâýð, òýòãýìæ òîãòîîëãîñîí, àìüæèðãààíä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõõºíãºëºëò, òóñëàìæ, ò¿¿í÷ëýí îëîí íèéòèéí îðîëöîîíä ò¿øèãëýñýí õàëàìæèéíáîëîí òºðºëæñºí àñðàìæèéí ¿éë÷èëãýýíä õàìðàãäñàí ãýì áóðóóòàé ýòãýýäýäõóóëü òîãòîîìæèä çààñàí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýíý./Ýíý õýñýãò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðñîí/ 35.2.Íèéãìèéí õàëàìæèéí òýòãýâýð, òýòãýìæ, õàëàìæèéí áîëîíòºðºëæñºí àñðàìæèéí ¿éë÷èëãýýíä õàìðàãäàõ èðãýíèé òîäîðõîéëîëòûã¿íäýñëýëã¿éãýýð áîëîí õóóðàì÷ààð ¿éëäñýí àëáàí òóøààëòàí, íèéãìèéíàæèëòíûã óëñûí áàéöààã÷ 1000-60000 òºãðºãººð òîðãîíî. 35.3.Õºäºëìºðèéí ÷àäâàð àëäñàí øàëòãààí, õóâü õýìæýý, õóãàöààã¿íäýñëýëã¿éãýýð áóþó õóóðàì÷ààð òîãòîîñîí àëáàí òóøààëòíûã Õºäºëìºðèéí 23
  24. 24. òóõàé õóóëèéí 141.1.17-ä çààñíû äàãóó òîðãîæ, îëãîãäñîí òýòãýâýð, òýòãýìæ,¿éë÷èëãýýíèé çàðäëûã õóóëü òîãòîîìæèä çààñíû äàãóó íºõºí òºë¿¿ëíý. 35.4.Íèéãìèéí õàëàìæèéí ñàíãèéí õºðºíãèéã çîðèóëàëò áóñààðçàðöóóëàõ, ýñõ¿ë õóâèéí çîðèëãîä àøèãëàõ çýðãýýð õóóëü òîãòîîìæ çºð÷ñºííèéãìèéí àæèëòàíä õóóëü òîãòîîìæèä çààñàí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýíý.ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÀÐÃÀ Ö.ÍßÌÄÎÐÆ ÕªÃÆËÈÉÍ ÁÝÐÕØÝÝËÒÝÉ ÈÐÃÝÍÈÉ ÍÈÉÃÌÈÉÍ ÕÀÌÃÀÀËËÛÍ ÒÓÕÀÉ ХУУЛЬ /Шèíý÷èëñýí íàéðóóëãà/ ÍÝÃįÃÝÝÐ Á¯ËÝà Íèéòëýã ¿íäýñëýë 1 ä¿ãýýð ç¿éë. Õóóëèéí çîðèëò 1.1.Ýíý õóóëèéí çîðèëò íü õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýíèéã íèéãìèéíõàðèëöààíä àëèâàà ÿëãàâàðã¿éãýýð òýãø îðîëöóóëàõ íºõöëèéã á¿ðä¿¿ëýõ,òýäíèé ºâºðìºö õýðýãöýýíä ò¿øèãëýñýí íèéãìèéí õàìãààëëûí ¿éë÷èëãýý¿ç¿¿ëýõ, ýíý òàëààð èðãýí, õóóëèéí ýòãýýäèéí õ¿ëýýõ ¿¿ðýã õàðèóöëàãûãòîäîðõîéëîõòîé õîëáîãäñîí õàðèëöààã çîõèöóóëàõàä îðøèíî./Ýíý õýñãèéã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºííàéðóóëñàí/ 2 äóãààð ç¿éë. Õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýíèé íèéãìèéíõàìãààëëûí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ 2.1.Õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýíèé íèéãìèéí õàìãààëëûí òóõàé õóóëüòîãòîîìæ íü ¯íäñýí õóóëü1, Íèéãìèéí õàëàìæèéí òóõàé õóóëü, ýíý õóóëü áîëîíòýäãýýðòýé íèéö¿¿ëýí ãàðãàñàí õóóëü òîãòîîìæèéí áóñàä àêòààñ á¿ðäýíý.1 Ìîíãîë Óëñûí ¯íäñýí õóóëü-“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 1992 îíû 1 ä¿ãýýðò íèéòëýãäñýí. 24
  25. 25. 2.2.Ìîíãîë Óëñûí îëîí óëñûí ãýðýýíä ýíý õóóëüä çààñíààñ ººðººðçààñàí áîë îëîí óëñûí ãýðýýíèé çààëòûã äàãàæ ìºðäºíº. 3 äóãààð ç¿éë. Õóóëèéí íýð òîìú¸î 3.1.Áèå ìàõáîäü, îþóí ñàíàà, ñýòãýë ìýäðýë, ìýäðýõ¿éí ñîãîãèéí óëìààñáóñäûí àäèë íèéãìèéí õàðèëöààíä îðîëöîõ ÷àäâàð íü á¿ðýí áîëîí 12 ñàðààñäýýø õóãàöààãààð õÿçãààðëàãäñàí õ¿íèéã "õºãæëèéí áýðõøýýëòýé" ãýæ îéëãîíî./Ýíý õýñãèéã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºííàéðóóëñàí/ ÕΨÐÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝà պãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýíèé íèéãìèéí õàìãààëàë 4 ä¿ãýýð ç¿éë. Íèéãìèéí õàìãààëëûí àðãà õýìæýý 4.1.Ýíý õóóëèéí 3 äóãààð ç¿éëä çààñàí èðãýí íèéãìèéí õàìãààëëûíäàðààõü ¿éë÷èëãýýíä õàìðàãäàõ ýðõòýé: 4.1.1. íèéãìèéí äààòãàëûí òýòãýâýð, òýòãýìæ; 4.1.2. íèéãìèéí õàëàìæèéí òýòãýâýð; 4.1.3. íºõöºëò ìºíãºí òýòãýìæ; 4.1.4. òóñëàìæ, õºíãºëºëò; 4.1.5. òºðºëæñºí àñðàìæèéí ¿éë÷èëãýý; 4.1.6. îëîí íèéòèéí îðîëöîîíä ò¿øèãëýñýí õàëàìæèéí ¿éë÷èëãýý; 4.1.7. õºäºëìºð ýðõëýëòèéã äýìæèõ ¿éë÷èëãýý; 4.1.8. ýð¿¿ë ìýíäèéí ¿éë÷èëãýý; 4.1.9. áîëîâñðîë, ñî¸ë, óðëàãèéí ¿éë÷èëãýý. 5 äóãààð ç¿éë. Íèéãìèéí õàëàìæèéí ñàíãààñ õºãæëèéí áýðõøýýëòýéèðãýíä ¿ç¿¿ëýõ òóñëàìæ, õºíãºëºëò 5.1.Ýíý õóóëèéí 3 äóãààð ç¿éëä çààñàí èðãýíä íèéãìèéí õàëàìæèéíñàíãààñ äîð äóðäñàí òóñëàìæ, õºíãºëºëòèéã ¿ç¿¿ëíý: 5.1.1. á¿ðýí õàðààã¿é, á¿ðýí õýëã¿é ä¿ëèé, îäîé èðãýí áîëîíáàéíãûí àñàðãàà øààðäëàãàòàé õºäºëìºðèéí ÷àäâàðàà á¿ðýí àëäñàí õºãæëèéíáýðõøýýëòýé èðãýíä îðîí ñóóöíû õºëñ òºëºõºä, õýðýâ íèéòèéí õàëààëòã¿éñóóö, ãýðò àìüäàðäàã áîë ò¿ëø õóäàëäàí àâàõàä íü æèëä íýã óäàà ìºíãºíòóñëàìæ îëãîõ;/Ýíý çààëòûã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºííàéðóóëñàí/ 5.1.2. 18 õ¿ðòýëõ íàñíû õºãæëèéí áýðõøýýëòýé õ¿¿õäèéí äîòîîäîäõèéëãýñýí ïðîòåçèéí ¿íèéã 3 æèë òóòàì íýã óäàà 100 õóâü íºõºí îëãîõ;/Ýíý çààëòàä 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 25
  26. 26. 5.1.3. ¿éëäâýðëýëèéí îñîë, ìýðãýæëýýñ øàëòãààëñàí ºâ÷íèéäààòãàëûí ñàíãààñ ïðîòåç õèéëãýõ, ñýðãýýí çàñàëòòàé õîëáîãäñîí õºíãºëºëòàâàõ ýðõ ¿¿ñýýã¿é õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýíèé äîòîîäîä õèéëãýñýíïðîòåçèéí ¿íèéã 5 æèë òóòàì íýã óäàà 100 õóâü íºõºí îëãîõ;/Ýíý çààëòàä 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 5.1.4. 18 õ¿ðòýëõ íàñíû õºãæëèéí áýðõøýýëòýé õ¿¿õýä, ò¿¿í÷ëýí¿éëäâýðëýëèéí îñîë, ìýðãýæëýýñ øàëòãààëñàí ºâ÷íèé äààòãàëûí ñàíãààñïðîòåç õèéëãýõ, ñýðãýýí çàñàëòòàé õîëáîãäñîí õºíãºëºëò àâàõ ýðõ ¿¿ñýýã¿é,õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýíèé äîòîîäîä õèéëãýñýí áîëîí õóäàëäàí àâñàíîðòîïåä, òýðãýíöýð çýðýã òóñãàé õýðýãñëèéí ¿íèéã 5 æèë òóòàì íýã óäàà 100 õóâüíºõºí îëãîõ;/Ýíý çààëòàä 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò,ººð÷ëºëò îðñîí/ 5.1.5. õºãæëèéí áýðõøýýëòýé õ¿¿õýä áîëîí ò¿¿íèé àñðàíõàìãààëàã÷, õàðãàëçàí äýìæèã÷èéí òóñãàé ñóðãóóëüä èðæ, î÷èõ óíààíû çàðäëûãæèëä íýã óäàà õºíãºëºõ;/Ýíý çààëòàä 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 5.1.6. ýì÷èëãýý, ñóâèëãàà øààðäëàãàòàé õºãæëèéí áýðõøýýëòýéõ¿¿õýä áîëîí ¿éëäâýðëýëèéí îñîë, ìýðãýæëýýñ øàëòãààëñàí ºâ÷íèé äààòãàëûíñàíãààñ ïðîòåç õèéëãýõ, ñýðãýýí çàñàëòòàé õîëáîãäñîí õºíãºëºëò àâàõ ýðõ¿¿ñýýã¿é õºäºëìºðèéí ÷àäâàðàà á¿ðýí àëäñàí èðãýí äîòîîäûí ðàøààíñóâèëàëä ñóâèëóóëáàë íýã òàëûí óíààíû çàðäàë, ýðõèéí áè÷ãèéí ¿íèéí 50õóâèéã æèëä íýã óäàà íºõºí îëãîõ;/Ýíý çààëòàä 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò,ººð÷ëºëò îðñîí/ 5.1.7. õºãæëèéí áýðõøýýëòýé õ¿¿õäèéí áîëîí õºäºëìºðèéí÷àäâàðàà á¿ðýí àëäñàí èðãýíèé íýã õ¿¿õäèéí öýöýðëýãèéí õîîëíû çàðäëûíòºëáºðò õºíãºëºëò ¿ç¿¿ëýõ;/Ýíý çààëòàä 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 5.1.8. íàñàíä õ¿ðñýí á¿ðýí õàðààã¿é èðãýíèé õàðèëöàà õîëáîîíûçàðäàëä õºíãºëºëò ¿ç¿¿ëýõ;/Ýíý çààëòàä 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 5.1.9. íèéñëýëýýñ 1000 áà ò¿¿íýýñ äýýø êì àëñëàãäñàí ãàçàðòáàéíãà îðøèí ñóóäàã õºãæëèéí áýðõøýýëòýé õ¿í àéìãèéí íýãäñýí ýìíýëãèéííàðèéí ìýðãýæëèéí ýì÷ íàðûí õÿíàëòûí êîìèññûí øèéäâýðýýð íèéñëýëä èðæýì÷ë¿¿ëýõ, øèíæèëãýý õèéëãýõ òîõèîëäîëä íýã òàëûí óíààíû çàðäëûã æèëä íýãóäàà íºõºí îëãîõ; 5.1.10. õàðààã¿é õ¿íèé áðàéëûí ¿ñãýýð áè÷ñýí çàõèäàë, èëçàõèäàë, áðàéëü õýâëýë 10 êã õ¿ðòýëõ èëãýýìæèéã äîòîîäîä ¿íý òºëáºðã¿éÿâóóëæ, õàðààã¿é õ¿íèé çîðèóëàëòòàé òåõíèê, òîíîã òºõººðºìæ, ìàòåðèàëõýðýãñëèéã äîòîîäîä ¿íý òºëáºðã¿é õ¿ðã¿¿ëýõ; 26
  27. 27. 5.1.11. á¿ðýí õàðààã¿é õ¿í ýìíýëýãèéí áàéãóóëëàãûí ä¿ãíýëòýýðýì÷ë¿¿ëýõ, ðàøààí ñóâèëàëä ñóâèëóóëàõààð àéìãààñ íèéñëýëä, íèéñëýëýýñàéìàãò çîð÷èõ øààðäëàãàòàé áîëâîë èðæ áóöàõ óíààíû çàðäëûí 75 õóâèéãæèëä íýã óäàà íºõºí îëãîõ; 5.1.12. õºãæëèéí áýðõøýýëòýé õ¿¿õýä íü õ¿¿õäèéí çóñëàíäàìàðâàë ýðõèéí áè÷ãèéí ¿íèéí 50 õóâèéã æèëä íýã óäàà îëãîõ; 5.1.13. íèéãìèéí äààòãàëûí òóõàé õóóëü òîãòîîìæèä çààñàíîðøóóëãûí òýòãýìæ àâàõ ýðõ ¿¿ñýýã¿é, õºãæëèéí áýðõøýýëòýé ãàíö áèå èðãýííàñ áàðâàë ò¿¿íèé îðøóóëãûí çàðäàëä íèéãìèéí äààòãàëûí ñàíãààñ îëãîõîðøóóëãûí òýòãýìæèéí 75 õóâüòàé òýíöýõ õýìæýýíèé ìºíãºí òóñëàìæ îëãîõ./Äýýðõ 5.1.9-5.1.13 äàõü çààëòûã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéíõóóëèàð íýìñýí/ 5.2.Ýíý õóóëèéí 3 äóãààð ç¿éëä çààñàí èðãýí íèéñëýë, àéìãèéí òºâèéííèéòèéí òýýâðèéí õýðýãñýë /òàêñèíààñ áóñàä/-ýýð îðîí íóòãèéí õàðúÿàëàëõàðãàëçàõã¿éãýýð ¿íý òºëáºðã¿é çîð÷èíî./Ýíý õýñýãò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 5.3.Õóäàëäàà, òýýâýð, õîëáîî, ýð¿¿ë ìýíä, íèéòèéí ¿éë÷èëãýýíèéáàéãóóëëàãà õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýíä òýðã¿¿í ýýëæèíä ¿éë÷èëíý. 5.4.Ýíý õóóëèéí 5.1-ä çààñàí òóñëàìæ, õºíãºëºëòèéí õýìæýý, îëãîõæóðìûã Çàñãèéí ãàçàð áàòàëíà. 5.5.Ýíý õóóëèéí 3 äóãààð ç¿éëä çààñàí èðãýíèéã Íèéãìèéí õàëàìæèéíòóõàé õóóëüä çààñíû äàãóó òºðºëæñºí àñðàìæèéí, ýñõ¿ë îëîí íèéòèéíîðîëöîîíä ò¿øèãëýñýí õàëàìæèéí ¿éë÷èëãýýíä õàìðóóëæ áîëíî. 5.6.Îðîí ãýðã¿é á¿ðýí õàðààã¿é, á¿ðýí õýëã¿é ä¿ëèé, îäîé èðãýí áîëîíáàéíãûí àñàðãàà øààðäëàãàòàé õºäºëìºðèéí ÷àäâàðàà á¿ðýí àëäñàí õºãæëèéíáýðõøýýëòýé èðãýíä ãýð îëãîõ, îðîí ñóóöíû íºõöºë ñàéæðóóëàõ àðãà õýìæýýíäçàðöóóëàõ õºðºíãèéã Çàñãèéí ãàçàð òóõàéí æèëèéí óëñûí òºñºâò òóñãàíà./Ýíý õýñãèéã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/ 6 äóãààð ç¿éë. Õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýíèé ñýðãýýí çàñàëò 6.1. Ýíý õóóëèéí 3 äóãààð ç¿éëä çààñàí õ¿í íèéãìèéí õàðèëöààíäîðîëöîõ, ººðºº ººðòºº ¿éë÷èëæ ñóðàõ, áèå äààí õºãæèõ ÷àäâàð ýçýìøèõçîðèëãîîð ñýðãýýí çàñàõ ¿éë÷èëãýýíä õàìðàãäàõ ýðõòýé. Ñýðãýýí çàñàõ¿éë÷èëãýý íü ýð¿¿ë ìýíä, ìýðãýæèë, áîëîâñðîë, õºäºëìºð, íèéãìèéí áîëîíñýòãýë ç¿éí ãýñýí òºðºëòýé áàéíà. 6.2. Ýíý õóóëèéí 6.1-ä çààñàí ¿éë÷èëãýýã ñýðãýýí çàñàõ ¿éë÷èëãýý¿ç¿¿ëäýã ýì÷èëãýý, ñóâèëãààíû, ñóðãàëòûí áàéãóóëëàãà áîëîí ïðîòåç,îðòîïåäèéí õýðýãñëèéí ¿éëäâýðëýë ýðõýëäýã àæ àõóéí íýãæ ¿ç¿¿ëíý. 27
  28. 28. 6.3. Õºãæëèéí áýðõøýýëòýé õ¿íèé ñýðãýýí çàñàõ ¿éë÷èëãýýã èðãýí,õóâèéí õýâøëèéí àæ àõóéí íýãæ, òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãààð ãýðýýíèé ¿íäñýíäýýð ã¿éöýòã¿¿ëæ, çàðäëûã õýñýã÷ëýí áóþó á¿ðýí ñàíõ¿¿æ¿¿ëæ áîëíî./Äýýðõ 6 äóãààð ç¿éëèéã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàðººð÷ëºí íàéðóóëñàí/ 7 äóãààð ç¿éë. Õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýíèé ñóðàõ, áîëîâñðîëýçýìøèõ ýðõ 7.1.Ñ¿ðüåý çýðýã àðõàã õàëäâàðò ºâ÷íèé õàëäâàðòàé ¿åä áàéãààãààñáóñàä òîõèîëäîëä ýíý õóóëèéí 3 äóãààð ç¿éëä çààñàí èðãýí ýð¿¿ë èðãýäòýéõàìò ñóð÷, áîëîâñðîõ, ìýðãýæèë ýçýìøèõ ýðõòýé áºãººä òýäãýýðèéã á¿õ øàòíûáîëîâñðîë ýçýìøèõýä òºðººñ äýìæëýã ¿ç¿¿ëíý../Ýíý õýñýãò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðñîí/ 7.2.Á¿õ øàòíû áîëîâñðîëûí áîëîí ìýðãýæèë îëãîõ áàéãóóëëàãà íü ñóð÷,áîëîâñðîõ, ìýðãýæèë ýçýìøèõ ÷àäâàðòàé ýíý õóóëèéí 3 äóãààð ç¿éëä çààñàíèðãýíèéã ýíý õóóëèéí 7.1-ä çààñíààñ áóñàä ¿íäýñëýëýýð ýëñ¿¿ëýõýýñ, ýëñýëòèéíøàëãàëòàä îðóóëàõààñ òàòãàëçàõûã õîðèãëîíî. 7.3.Ýíý õóóëèéí 3 äóãààð ç¿éëä çààñàí õ¿¿õýä ýíý õóóëèéí 7.1-ä çààñàíøàëòãààíã¿é áîë ñóðãóóëèéí ºìíºõ áîëîâñðîëûí ñóðãàëòûí áàéãóóëëàãàä ýð¿¿ëõ¿¿õýäòýé õàìò õ¿ì¿¿æèõ ýðõòýé. 7.4.Äîòîîäûí èõ, äýýä ñóðãóóëü, êîëëåæ, ìýðãýæëèéí áîëîâñðîëûíñóðãàëòûí áàéãóóëëàãà íü ýíý õóóëèéí 3 äóãààð ç¿éëä çààñàí èðãýíèéã ýëñ¿¿ëýõõºíãºëºëòòýé íºõöºë á¿ðä¿¿ëæ, òýíöñýí òîõèîëäîëä òóõàéí èðãýíèé, ò¿¿í÷ëýíõºäºëìºðèéí ÷àäâàðàà á¿ðýí àëäñàí ãèø¿¿íòýé ºðõèéí íýã ñóðàã÷ áóþó îþóòíûñóðãàëòûí çàðäëûã ñóðãàëòûí òºðèéí ñàí õàðèóöíà. 7.5.Òóñãàé õýðýãöýýò áîëîâñðîë îëãîõ ÿñëè, öýöýðëýã, á¿õ øàòíûñóðãóóëü, ìýðãýæëèéí ñóðãàëò-¿éëäâýðëýëèéí òºâä ñóðàëöàõ õ¿¿õýä áà èðãýíèéãýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãûí íàðèéí ìýðãýæëèéí ýì÷ íàðûí õÿíàëòûí êîìèññòîäîðõîéëíî./Ýíý õýñýãò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèà𠺺ð÷ëºëò îðñîí/ 7.6.Òóñãàé õýðýãöýýò áîëîâñðîë îëãîõ ñóðãàëòûí áàéãóóëëàãà íü ýíýõóóëèéí 3 äóãààð ç¿éëä çààñàí èðãýíèé áîëîìæèä ¿íäýñëýí ñòàíäàðòûí äàãóóáîëîâñðîë ýçýìø¿¿ëíý. 7.7.Òóñãàé õýðýãöýýò áîëîâñðîë îëãîõ ñóðãàëòûí ñòàíäàðòûãáîëîâñðîëûí áîëîí íèéãìèéí õàìãààëëûí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéíçàõèðãààíû òºâ áàéãóóëëàãà õàìòðàí áîëîâñðóóëæ, ñòàíäàðò÷èëëûí òºâáàéãóóëëàãààð áàòëóóëíà. 7.8.Òóñãàé õýðýãöýýò áîëîâñðîë îëãîõ ñóðãàëòûí áàéãóóëëàãûí óäèðäàõáîëîí ã¿éöýòãýõ àëáàí òóøààëòàíä ¿íäñýí öàëèíãèéí 10-30 õóâüòàé òýíöýõõýìæýýíèé íýìýãäýë õºëñ îëãîíî./Ýíý õýñýãò 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò îðñîí/ 28
  29. 29. 7.9.Õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýí òóñãàé õýðýãöýýò áîëîâñðîëä ¿íýòºëáºðã¿é õàìðàãäàõûã òºðººñ äýìæèíý. 7.10.Ýíý õóóëèéí 7.4, 7.9-ä çààñàí ñóðãàëòûí çàðäëûí õýìæýý, 7.8-äçààñàí íýìýãäýë õºëñ îëãîõ æóðìûã Çàñãèéí ãàçàð áàòàëíà. 8 äóãààð ç¿éë. Õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýíèé õºäºëìºð ýðõëýëò 8.1.Ýíý õóóëèéí 3 äóãààð ç¿éëä çààñàí èðãýí àæèë, õºäºëìºð ýðõëýõýä íüäýìæëýã ¿ç¿¿ëæ ò¿¿íèé àæèëëàäàã àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãàä õóóëüòîãòîîìæèä çààñàí õºíãºëºëò ýäë¿¿ëíý. 8.2.Àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûí ýðõ áàðèã÷èä õºãæëèéí áýðõøýýëòýéèðãýíèéã õ¿íäýòãýí ¿çýõ øàëòãààíã¿éãýýð àæëààñ õàëàõ, ýíý õóóëèéí 7.1-äçààñíààñ áóñàä òîõèîëäîëä áîëîìæòîé àæèë, àëáàí òóøààëä àâ÷àæèëëóóëàõààñ òàòãàëçàõûã õîðèãëîíî. 8.3.Ýíý õóóëèéí 3 äóãààð ç¿éëä çààñàí èðãýíèé àæëûí öàãèéãÕºäºëìºðèéí òóõàé2 õóóëèéí 71.5-ä çààñíû äàãóó áîãèíîñãîæ áîëíî. 8.4. Àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãàä õàðààã¿é õ¿íèéã àæèëëóóëàõ àæëûíáàéðíû æàãñààëòûã Çàñãèéí ãàçàð áàòàëíà./Ýíý õýñãèéã 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìñýí/ 9 ä¿ãýýð ç¿éë. Õºãæëèéí áýðõøýýëòýé èðãýíèé ñî¸ë, óðëàã, áèåèéíòàìèð, îëîí íèéòèéí àðãà õýìæýý 9.1.Ýíý õóóëèéí 3 äóãààð ç¿éëä çààñàí èðãýíèéã îëîí óëñûí áîëîíººðèéí îðîíä çîõèîãääîã ñî¸ë, óðëàã, áèåèéí òàìèð, îëîí íèéòèéí àðãàõýìæýýíä èäýâõòýé îðîëöîõîä íü òºðººñ äýìæèíý. 9.2.Ýíý õóóëèéí 3 äóãààð ç¿éëä çààñàí èðãýíä çîðèóëñàí ñî¸ë, óðëàã,áèåèéí òàìèð, îëîí íèéòèéí àðãà õýìæýý íü ò¿¿íèé ÷àäàâõèä çîõèöñîí áàéíà. 9.3.Ýíý õóóëèéí 3 äóãààð ç¿éëä çààñàí èðãýíä çîðèóëñàí äîð äóðäñàíàðãà õýìæýýã òºðèéí çîõèõ áàéãóóëëàãà çîõèîí áàéãóóëíà: 9.3.1.àæèë, àìüäðàëûíõ íü òàëààð îëîí íèéòèéí ìýäýýëëèéíõýðýãñëýýð ñóðòàë÷ëàõ; 9.3.2.òåëåâèçèéí íýâòð¿¿ëãèéã äîõèîíû õýëíèé îð÷óóëãàòàé ãàðãàõ,óðñãàë ìýäýýëýë ÿâóóëàõ, áè÷ãýí ìýäýýëëèéã õàðààã¿é õ¿íä çîðèóëæíýâòð¿¿ëýã÷ óíøèõ;/Ýíý çààëòàä 2008 îíû 1 ä¿ãýýð ñàðûí 15-íû ºäðèéí õóóëèàð íýìýëò,ººð÷ëºëò îðñîí/2 Õºäºëìºðèéí òóõàé õóóëü-“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 1999 îíû 25 äóãààðò íèéòëýãäñýí. 29

×