Your SlideShare is downloading. ×
Nurdan sarıkaya
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Saving this for later?

Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime - even offline.

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Nurdan sarıkaya

366
views

Published on

Visual c#'ta Diziler …

Visual c#'ta Diziler
Visual c#'ta Class Yapıları


0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
366
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. nUMARMARA ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ Nurdan SARIKAYA 200209019 Programlama Dilleri Visual c# ‘ta Diziler ve Visualc# Class Yapıları 2011, İstanbul 1
  • 2. nUİçindekilerC#’TA DİZİLER .........................................................................................4 C#’ta Dizi Değişkenlerinin Tanımlanması ............................................. 4 Çok Boyutlu Dizileri Tanımlamak .......................................................... 9 Dinamik Diziler.................................................................................... 11 Jagged Diziler...................................................................................... 12 Jagged Dizisinin Tanımlanması........................................................ 13 Koleksiyonlar ................................................................................... 16 Dizilerle İlgili Diğer İşlemler ................................................................. 17 Arraylist Fonksiyonları ......................................................................... 17 Dizinin Yavru Değişkenine Eleman Ekleme ...................................... 18 Dizinin Eleman Sayısını Öğrenmek ................................................... 19 Dizinin Boyutunu Öğrenmek ............................................................. 19 Belirtilen Dizi Boyutunun Eleman Sayısını Öğrenmek ....................... 20 Dizide Belirtilen İndis Aralığındaki Değerleri Silme ........................... 21 Diziye Değerin Olup Olmadığını Kontrol Etme .................................. 21 Dizinin Eleman Sırasını Tersine Çevirme ........................................... 22 Dizi Elemanlarını Küçükten Büyüğe Sıralama.................................... 22 Dizi İçinde Aranan Değeri Bulma ...................................................... 23 Dizinin İçinde Aranan Değeri Sondan Başlayarak Bulma .................. 24 Dizide Belirtilen Boyutun Üst Sınırını Öğrenmek .............................. 24 Dizinin Eleman Sayısını Öğrenme ..................................................... 25 Dizi İçindeki Herhangi Bir Aralığa Eleman Ekleme ............................ 23 Dizi İçindeki Herhangi Bir Aralığa 1’den Fazla Eleman Ekleme ......... 26 Dizi İçindeki Elemanı Bulup Silme ..................................................... 26 Dizi İçindeki Elemanı İndis Numarasına Göre Silme .......................... 27 2
  • 3. nU Dizilerle İlgili Örnekler ......................................................................... 28C#’ ta CLASS YAPISI ............................................................................... 73 C#’ta Class Yapısı ................................................................................. 73 Protected Obje Tanımlamak ................................................................ 82 Virtual ve Override Metods Tanımlamak ............................................ 84 Base Class Constructors ....................................................................... 85 BitArray Sınıfı....................................................................................... 90 Hashtable Sınıfı ................................................................................... 91 SortedList Sınıfı.................................................................................... 94 Stack Sınıfı ........................................................................................... 96 Queue Sınıfı ......................................................................................... 98 Class İçindeki Set ve Get Deyimleri .................................................... 100 Mevcut Class’ları Kullanma ................................................................... 106Açıklamalar ............................................................................................ 119 3
  • 4. nU C#’TA DİZİLERC#’ta Dizi Değişkenlerinin TanımlanmasıDiziler tüm dillerde olduğu gibi c# içinde oldukça önemli yer tutar. DeğiĢkenlerin diziolarak tanımlanabilmesi hem kod bloğunu kısalır, hem de programın çok daha hızlıiĢlemesini sağlar.Bellekte aynı türden sıralanmıĢ verilerin oluĢturduğu yapıya dizi denir. Tek bir tanımlamayapılarak istenilen sayıda veri giriĢi sağlanabilir. Dizi elemanları bir indis numarasınasahiptir. Ġndis numaraları varsayılan olarak sıfırdan baĢlar. Dizinin kaç elemanlıolacağı dizinin tanımlandığı satırda veya daha sonra da belirtilebilir. Ayrıca dizitanımlaması yapıldığında dizinin eleman sayısı, kullanılacak eleman sayısından az ise diziyeniden boyutlandırılabilir.Dizi değiĢkenin eleman sayısını belirtmek için new metodu kullanılır.Örnek:private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { int[] dizidedegisken; dizidedegisken = new int[10]; dizidedegisken[9] = 100; label1.Text = dizidedegisken[9].ToString(); }Dizilere tanımlandıkları anda değerler atayabilirsiniz.AĢağıdaki 5 elemanlı bir dizi teksatırda tanımlanıyor arkasından oluĢturuluyor en sonunda da dizinin tğm elemanlarınadeğer atanıyor. Ġkinci satırda ise dizinin 4. Elemanı (dizi[3]) text‟in içersinde yazdırılıyor.Örnek:private void button2_Click(object sender, EventArgs e) { int[] dizi = new int[5] { 0, 10, 20, 30, 40 }; textBox1.Text = dizi[3].ToString(); }ya da private void button3_Click(object sender, EventArgs e) { int[] dizi = { 0, 10, 20, 30, 40 }; textBox1.Text = dizi[3].ToString(); }Yukardaki iki örnekte aynı Ģeyi yapar. 4
  • 5. nUÖrnek:Bu örnekte InputBox nesnesi kullanılacağından References /Sağ Click/Add References/Microsoft. VisualBasic „i ekliyoruz.private void button1_Click(object sender, EventArgs e){ byte i; int[] dizi = new int[5]; for (i = 0; i < 5; i++) { dizi[i] = int.Parse(Microsoft.VisualBasic.Interaction.InputBox("Dizinin" + (i + 1) + ".elemanını girin", "Bilgi Girişi", "", 20,20)); } for (i = 0; i < 5; i++) { listBox1.Items.Add(dizi[i]); }}Ekran Çıktısı “Ekle” butonuna basıldığında ekrana InputBox() ekranı gelir ve dizinin elemanları girilir. Sonrasında InputBox()‟a girilen değerler ListBox‟a eklenir. 5
  • 6. nUYukarıdaki örneğin geliştirilmişi5 elemanlı bir int dizi tanımlanarak, dizi elemanları “Dizi elemanlarını gir” butonunatıklandığında InputBox() ile diziye diziden de liste kutusuna eklenmektedir. BaĢlangıçta“EKLE” butonu pasif haldedir. Dizi elemanlarının giriĢinden sonra “Dizi elemanlarını gir”Butonu pasif hale “Ekle” butonu aktif hale gelmektedir. Ekle butonuna tıklandığındadizi yeniden boyutlandırılarak InputBox()‟tan diziye yeni eleman giriĢi yapılmakta ve aynızamanda liste kutusuna da eklenmektedir. ÇıkıĢ düğmesiyle de programsonlandırılmaktadır.int sayi;private void button1_Click(object sender, EventArgs e){ byte i; int[] dizi1 = new int[5]; for (i = 0; i < 5; i++) { dizi1[i] =int.Parse(Microsoft.VisualBasic.Interaction.InputBox("Dizinin" + (i+ 1) + ".elemanını girin", "Bilgi Girişi", "", 20, 20)); } for (i = 0; i < 5; i++) { listBox1.Items.Add(dizi1[i]); } sayi = 5; button1.Enabled = false; button2.Enabled = true;}byte s = 5;private void button2_Click(object sender, EventArgs e){ int[] dizi1 = new int[sayi + 1]; dizi1[sayi] =int.Parse(Microsoft.VisualBasic.Interaction.InputBox("Dizinin" + (s+ 1) + ".elemanını girin", "Bilgi Girişi", "", 20, 20)); listBox1.Items.Add(dizi1[sayi]);}private void button3_Click(object sender, EventArgs e){ Close();}private void Form1_Load(object sender, EventArgs e){ button2.Enabled = false;} 6
  • 7. nU Ekle butonuna bastığımızda InputBox ekranı gelir. Ġstediğimiz sayıyı girip “Tamam” butonuna bastığımızda ListBox‟a değer eklenir.7
  • 8. nUÖrnek:4 elemanlı string bir dizi tanımlanıp ilk değerleri verilerek formun çalıĢtırılmasında budeğerler comboBox() ta listelenmektedir.public string[] mevsimler = new string[4] { "Ġlkbahar", "Yaz","Sonbahar", "Kış" };private void Form4_Load(object sender, EventArgs e){ comboBox1.Items.Add(mevsimler[0]); comboBox1.Items.Add(mevsimler[1]); comboBox1.Items.Add(mevsimler[2]); comboBox1.Items.Add(mevsimler[3]);} private void comboBox1_TextChanged(object sender, EventArgs e) { if(comboBox1.SelectedIndex==0) textBox1.Text=mevsimler[0]; if(comboBox1.SelectedIndex==1) textBox1.Text=mevsimler[1]; if(comboBox1.SelectedIndex==2) textBox1.Text=mevsimler[2]; if(comboBox1.SelectedIndex==3) textBox1.Text=mevsimler[3]; } 8
  • 9. nUÇok Boyutlu Dizileri TanımlamakBazı durumlarda (özellikle büyük projelerde) çok boyutlu dizi tanımlamak zorundakalabilirsiniz. Bu genlikle satır ve sütundan iki boyutlu bir dizi olacaktır. (Özellikle matrishesaplarıyla ilgilenen mühendisler için) Bazen daha büyük boyutlu da olabilir.Çok boyutlu bir dizi tanımlamak, sizi tek boyutlu birçok dizi tanımlamak yerine bir taneçok boyutlu dizi tanımlayarak problemi çözme imkânı verir. Bu hem kod karmaĢasındanhem de hız açısından faydalıdır. AĢağıda iki boyutlu bir dizi tanımlanmıĢ olup (2 satır, 3sütunlu) ilk satır üçüncü sütunlu değere 200 değeri atanmıĢtır.Örnek: private void button3_Click(object sender, EventArgs e) { int[,] dizi = new int[2, 3]; dizi[0, 2] = 200; textBox1.Text=dizi[0,2].ToString(); }dizi [2, 3] ün sonuçta 6 elemanlı bir dizi olduğu aĢağıda anlatılmaya çalıĢıldı.dizi [0, 0], dizi [0, 1], dizi [0, 2], dizi [1, 0], dizi [1, 1], dizi [1, 2] görüldüğü gibi 6elemanlı iki boyutlu bir dizi oluĢturuldu.Burada dizinin ilk ve ikinci elemanı yerine i,j değiĢkenleri kullanılarak bir çok iĢlemkolaylıkla yapılabilir. 9
  • 10. nU10
  • 11. nUDinamik DizilerC#‟ ta diziler önce tanımlanıp daha sonra eleman sayısı belirlendiği için bu diziler aynızamanda dinamik dizi olarak da kullanılabilirler. Burada [] içerisindeki değer birtextBox‟tan veya bir inputBox‟tan rahatlıkla alınabilir. Bu sayede bu diziler aynı zamandabir dinamik dizi görevi görürler.Dinamik diziler öğrenci sayısının bilinmediği sınıflar için veya oyuncu sayısının bilinmediğibilhassa network oyunları için kullanılır. Mesela öğrenci sayısını dinamik dizi olaraktanımlamak çok doğru bir karardır. Çünkü A sınıfı 40 kiĢi, B sınıfı 50 kiĢiden ibaretolabilir. Bu durumda öğrenci sayısını bir textBox‟ a aldırarak [] içerisinde atayabilirsiniz.Onu da for döngüsüyle iĢleme sokup tüm öğrencilerin, isimlerini, numaralarını tek satırlıkkodla aldırmanız mümkün olur aksi halde en büyük sınıfa göre bir dizi tanımlayacaktınız.Diğer ufak sayılarda iĢlem yaparken artan değiĢkenler bellekte boĢu boĢuna yer iĢgaledecekti. Bu iyi bir programcı için istenen bir Ģey değildir.Bir diziyi arraylist sınıfından tanımlamak demek dizinin boyutunun ihtiyaç duyuldukçaarttırılması veya azaltılması demktir.10 elemanımız ve 10 elemanlı bir dizimiz varsa velisteye yeni eleman eklemek isteniyorsa dizinin elemanını ihtiyaç duyuldukçaarttırabilirsiniz. Üstelik dizinin eski hali korunacaktır. Aynı durum dizinin boyutunuazaltmak içinde geçerlidir.Arraylist sınıfı diziye her eleman eklendiğinde dizi boyutu arttırmaz Bunun yerine ilketapta 4 elemanlı bir dizi oluĢturur. Ġlk 4 elemanda dizinin boyutu sabit kalır.5. elemaneklendiğinde dizi boyutu 2 katına çıkarılır.Not: Arraylist sınıfını kullanabilmek için öncelikle;using System.Collections; kütüphanesini çağırmalıyız.ArrayList Fonksiyonları ileriki sayfalarda iĢlenecektir. 11
  • 12. nUJagged DizilerC# ile gelen güzel bir olay olan jagged dizilerdir. Bunu önceden benim gibi C kullananvatandaĢlar pointer kullanarak yapıyordu. Bu Ģekilde malloc()la yer isteyip sonra onudinamik oluĢturup siliyorduk. Jagged (pürüzlü, düzensiz) dizilerde ise sizin istediğinizkadar temel eleman oluĢturup bu elemanların her birinin alt dizisi ihtiyaca göreoluĢturulur. OluĢturacağımız dizilerde satırların eleman sayıları birbirinden farklıysa budurumlarda Jagged dizi tanımlanır.Bir diziyi jagged olarak tanımlamak ona bir özellik kazandırmanız dizi ile ilgili tümiĢlemleri yine yapabilirsiniz.Mesela diziyi tablo halinde ifade edecek olursak Ģöyle bir yapıda dizimiz olabilir.Dizinin alt eleman sayısı farklılık gösterebiliyor. .net listview datagrid vs. gibibileĢenlerdeki ekleme mantığıyla hareket edeceğiz. Ġlk önce itemleri (dizinin [i][0])kısmını ayarlayacağız. Sonra da o itemlere (dizi elemanlarına ait ) alt itemleri oluĢturupekleyeceğiz.Listviewe rastgele oluĢturulmuĢ verileri rastgele boyutlu dizilere nasıl atılacağınıgösterelim.ġimdi dizinin [i][0]. elemanları Listviewde item gibi olacak sonra listview e diğer kayıtlarsubitemler olarak gelecek. Bu Ģekilde iç içe for döngüsüyle yapacağız. Matrisler gibidüĢünürsek daha kolay anlaĢılır. 12
  • 13. nUJagged Dizisinin TanımlanmasıÖrnek:int[][] jdizi = new int[3][];3 satırdan oluĢan bir dizi tanımladım. Fakat her satırın eleman sayısı birbirinden farklıolacaktır. (Aynıda olabilir) Bu sayıları da programın herhangi bir yerinde bildireceğim.Örnek:private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { //Dizinin 1.,2. ve 3. satırlarının kaç değerden oluşacağıbelirtilmiştir. //Sonra da dizilere değer atanmıştır. int[][] jdizi; jdizi = new int[3][]; jdizi[0] = new int[4][]; jdizi[1] = new int[3][]; jdizi[2] = new int[2][]; jdizi[0][3] = 100; jdizi[2][1] = 500; Form1.ActiveForm.Text = jdizi[2][1].ToString(); }Yukarıdaki kod aĢağıdaki gibi Ģematize edilebilir.Jdizi[0][0] jdizi[0][1] jdizi[0][2] jdizi[0][3]Jdizi[1][0] Jdizi[1][1] Jdizi[1][2]Jdizi[2][0] Jdizi[0][1]Görüldüğü gibi ilk satır 4 elemandan , 2. Satır 3 elemandan, 3. Satırda 2 elemandanoluĢmaktadır. Artık her elemana rahatlıkla değer atayabilirsiniz. Burada dikkat edilmesigereken husus jdizi[2][3] yukarıdaki elemanlar dıĢında herhangi bir tanesi de olabilir)elemanına değer atayamayacağınızdır. Eğer böyle bir atama yaparsanız, çalıĢma anındaprogramınız kırılacaktır.Örnek:string[][] aile = new aile[10][];Alt dizileri ise tek tek tekrar dizi tanımlıyormuĢuz gibi tekrar tanımlayacağız. Meseladizinin 1. elemanı 2. elemanı ... hepsi ayrı ayrı birer dizi olacaktır.Örnek:aile[i] = new string[10];ġeklinde tanımlarız. Fakat bunun düzensizliği nerde kaldı? AĢağıdaki örneğe bakalım. 13
  • 14. nUÖrnek:tut=r.Next(1,20);aile[i] = new string[tut];Rastgele değerlerde boyutlu bir dizi. Dizi Ģimdi jagged oldu. Sonra buna random olarakrastgele değerler verip dolduralım.Cascade: (char)65 dersek a olur. Onun koyacağımız tip belirteçleri cascade oluyor.Bununla o değeri bellekteki tutulma Ģekli belirlenir.Rastgele değerler için;Örnek: public string veri_ekle() { string tut1 = ""; for (int i = 0; i< r.Next(1, 15); i++) //Verinin boyu da random ayarlanır { tut1 += Convert.ToString((char)r.Next(65, 90)); //65 ve 90 alafabenin asci max min değerleridir //a,z arasında rastgele harf ürettikchar’cascadedir. } return tut1; }Bunu da sırayla jagged diziye ekledikten sonra artık ispat için listviewde sergilemekkalıyor. Ekleme iĢlemi tam olarak solutionda mevcuttur.Listviewe eklemek artık daha kolay olacaktır.Örneğin Devamı:for (int a = 0; a < eb ; a++){ //eb en buyuk alt kolonun boyutu listView1.Columns.Add(a.ToString());}for (int i = 0; i < Convert.ToInt32(textBox1.Text); i++){ listView1.Items.Add(aile[i][0]); //Temel elemanlar item olacaktır for (int j = 0; j < aile[i].Length; j++) { listView1.Items[i].SubItems.Add(aile[i][j].ToString()); //Alt elemanlar subitem olacaktır }} 14
  • 15. nUSonuç:Görüldüğü üzeri bazı alt diziler 2 bazısı 18 ... olmuĢ. Böylece bellek israfı önlenmiĢtir.Örnek: Boyutu 3 olan diğer boyutu belli olmayan bir jagged dizi tanımlanarak 2.boyutunun elemanlarını form yüklendiğinde diziye girilmektedir. Her bir sütunelemanlarını ayrı ayrı liste kutusuna listeleyen ve bu dizinin rankını “Dizinin rankınıgöster” düğmesine basıldığında mesaj kutusunda gösteren program.string[][] aile = new string[3][];private void Form5_Load(object sender, EventArgs e){ aile[0] = new string[] {"Nurdan","Nurşan","Hakan","Seçkin"}; aile[1] = new string[] {"Sen", "Ben", "O", "Biz", "Siz" }; aile[2] = new string[] {"Sevde", "Sercan", "Selçuk" }; for (int j = 0; j < 4; j++) listBox1.Items.Add(aile[0][j]); for (int j = 0; j < 5; j++) listBox2.Items.Add(aile[1][j]); for (int j = 0; j < 3; j++) listBox3.Items.Add(aile[2][j]);}private void button1_Click(object sender, EventArgs e){ MessageBox.Show("Aile Dizisi"+(aile.Rank).ToString()+"boyutludur." ,"Rank"); } 15
  • 16. nUKoleksiyonlarDizi eleman sayısının esnek Ģekilde tanımlanması için kullanılan yapılardır. Eleman sayısı,programda kullanılacak eleman sayısına göre artırılır ya da azaltılır. Koleksiyonlar,System.Collections isim alanında (namespace) bulunur. Koleksiyonlarla çalıĢmayabaĢlamadan önce System.Collection‟ı using deyimiyle projenin baĢına dâhil etmekgerekir. 16
  • 17. nUDizilerle İlgili Diğer İşlemlerArraylist FonksiyonlarıArrayList oluĢturabilmek için projemize using System.Collections; kodunu usingsatırına eklemeliyiz. Bu kodla System.Collections kütüphanesini çağırmıĢ oluruz.Klasik dizilerle çalıĢırken karĢılaĢabileceğimiz temel sorunlar Ģunlardır.Dizilerin sınırları sabittir. int[] dizi = new int[60];Dizilerin tüm elemanları aynı türden olmalıdır. Örneğin; Hepsi intKullanmadığımız dizi elemanlarından dolayı bellek alanlarıgereksiz yere iĢgal edilmektedir.Örneğin sayısını bilemediğimiz bir dizinin eleman sayısını 500 olarak belirlediğimizivarsayalım. ÇalıĢma zamanında dizimizin sadece 10 elamanını kullandığımız durumdadiğer 490 elemanlık bellek alanı boĢ olarak kalır. Öte yandan dizimizde tutmak istediğimizdeğiĢkenlerin sayısı 501 bir olduğu bir durumda "IndexOutOfRangeException" istisnaidurumu ortaya çıkar ve program bu hatadan dolayı sonlanır. 17
  • 18. nUDizinin Yavru Değişkenine Eleman EklemeArrayList class‟indan oluĢturduğumuz yavru değiĢkene bir eleman eklemek için Add()kullanılır.Örnek:public partial class Form1 : Form{ public Form1() { InitializeComponent(); } private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { ArrayList diziListe = new ArrayList(); int[] dizi = new int[5] { 1, 2, 3, 4, 5 }; diziListe.Add(dizi[2]);// diziListenin ilk elemani 3 diziListe.Add(12); // diziListenin ikinci elemani 12 diziListe.Add("kelime"); // dizilistenin üçüncü elemani kelime stringi olur this.Text = diziListe[0].ToString(); // Formun basligina 3 yazar this.Text = diziListe[1].ToString(); // Formun basligina 12 yazar this.Text = diziListe[2]; // Formun basligina kelime yazar }} Burada dikkat edilmesi gereken ilk nokta Add fonksiyonu ile ArrayList‟e ayni andasadece bir eleman ekleyebilmemiz. Ġkinci önemli nokta ise hem bir integer değeri ekledikhem de bir string değeri ekledik. Buradan da anlaĢılacağı üzere oluĢturduğumuzArraylist‟e object türünde değerler atabiliyoruz. Mesela biz burada diziListe isimli yavrudeğiĢkene bool, double, float, string, byte, hatta Button, listBox türünde nesneler deekleyebiliyoruz çünkü object türü değiĢken hepsini kapsayabiliyor. 18
  • 19. nUDizinin Eleman Sayısını ÖğrenmekBir dizinin kaç elemandan oluĢtuğunu öğrenmek için Length kullanılır.Örnek:private void button2_Click(object sender, EventArgs e){ int[] dizi = new int[5] { 0, 10, 20, 30, 40 }; textBox1.Text = dizi.Length.ToString(); // 5 yazdırır.}Eğer Jagged bir dizide aynı fonksiyonu kullanırsanız geriye satır sayınız döner. Çünkühangi satıra kaç eleman atayacağınız değiĢkenlik gösterecektir.Örnek:private void button3_Click(object sender, EventArgs e) { int[][] jdizi; int[,]nurdan= new int[2,3]; jdizi = new int[5][]; jdizi[0] = new int[4]; jdizi[1] = new int[3]; jdizi[2] = new int[2]; jdizi[0][3] = 100; Form1.ActiveForm.Text = jdizi.Length.ToString();}Dizinin Boyutunu ÖğrenmekBir dizinin boyutunu öğrenmek için Rank kullanılır.Örnek:private void button4_Click(object sender, EventArgs e) { int[,] dizi = new int[2, 3]; dizi[0, 2] = 200; textBox1.Text = dizi.Rank.ToString();//2 yazdırır. }Aynı fonsiyonu Jagged diziler için kullanırsanız geriye 1 değeri döner.Örnek:private void button5_Click(object sender, EventArgs e){ int[][] jdizi; jdizi = new int[10][]; jdizi[0] = new int[4]; jdizi[1] = new int[3]; jdizi[2] = new int[2]; 19
  • 20. nU jdizi[0][3] = 100; jdizi[2][1] = 500; Form1.ActiveForm.Text = jdizi.Rank.ToString();// 1 yazar. }Belirtilen Dizi Boyutunun Eleman Sayısını ÖğrenmekBir dizinin herhangi bir boyutunun kaç elemanlı olduğunu öğrenmek için GetLength()kullanılır. AĢağıda dizi değiĢkeninin ilk boyutunu textBox‟un içine yazdırdık. Dizi çokboyutlu da olabilirdi o zaman GetLength(1) veya daha büyük bir değer girilebilirdi.Örnek:private void button6_Click(object sender, EventArgs e){ int[] dizi = new int[5] { 0,5,10,15,20,25}; textBox1.Text = dizi.GetLength(0).ToString(); //6 yazdırır.}Aynı fonksiyonu Jagged diziler için kullanırsanız sadece ”0” için çalıĢır. Yani dizinin ilkboyutunun kaç elemandan oluĢtuğunu öğrenebilirsiniz. Çünkü tanımlandığı anda diğerboyutlar belli değildir.Örnek:private void button7_Click(object sender, EventArgs e){ int[][] jdizi; jdizi = new int[10][]; jdizi[0] = new int[4]; jdizi[1] = new int[3]; jdizi[2] = new int[2]; jdizi[0][3] = 100; jdizi[2][1] = 500; Form1.ActiveForm.Text = jdizi.GetLength(0).ToString(); // 10 yazar. //Burada GetLength(1) yazılmaz program hata verir.}Clear, Reverse, IndexOf metotları Array sınıfında Shared (paylaĢtırılmıĢ) olarak tanımlımetotlardır. ĠĢlemin yapılacağı dizi parametre olarak verilmelidir. 20
  • 21. nUDizide Belirtilen İndis Aralığındaki Değerleri SilmeParametre olarak verilen dizinin, belirtilen indis aralığındaki tüm değerleri temizlemek içinClear() kullanılır. Temizleme iĢleminde atanan değer, dizi elemanlarının tiplerine göredeğiĢir. Örneğin int tipinde tanımlı bir dizinin elemanları temizlenirse 0 değerini alacaktır.Buna karĢın String tipindeki elemanlar “” (boĢ yazı) değerini alır.Örnek:int[] dizi = { 12, 13, 14, 15 }; // 1. indisten başlayarak, 3 elemanı temizle Array.Clear(dizi, 1, 3); MessageBox.Show(dizi[2].ToString()); //Sonuç = 0 // Dizinin tüm elemanlarını temizler Array.Clear(dizi, 0, dizi.Length);Örnek:private void button1_Click(object sender, EventArgs e){ ArrayList diziListe = new ArrayList(); int[] dizi = new int[5] { 11, 21, 34, 56, 74 }; diziListe.AddRange(dizi); diziliste.Clear(); // diziListenin içine tamamen temizler textBox1.Text = diziListe[2].ToString();// hata verir.}Diziye Değerin Olup Olmadığını Kontrol EtmeFonksiyona parametre olarak verilen değiĢkenin ArrayList içinde olup olmadığınaContains() bakar. Eğer var ise true yok ise false döndürür.Örnek:private void button1_Click(object sender, EventArgs e){ ArrayList diziListe = new ArrayList(); int[] dizi = new int[5] { 1, 2, 3, 4, 5 }; diziListe.AddRange(dizi); if (diziListe.Contains(Convert.ToInt32(textBox1.Text)) == true) { MessageBox.Show("girilen deger diziListe içinde mevcut"); } else { MessageBox.Show("girilen deger diziListe içinde yok"); }} 21
  • 22. nUDizinin Eleman Sırasını Tersine ÇevirmeParametre olarak verilen dizinin eleman sırasını tersine çevirmek için Reverse()kullanılır. Dizinin tüm elemanlarının veya belirli indis aralığındaki elemanlarının sırasıtersine çevrilebilir.Örnek:string[] harfler = { "A", "B", "C" }; Array.Reverse(harfler); MessageBox.Show(harfler[2]); // Sonuç = A string[] harfler = { "A", "B", "C" }; Array.Reverse(harfler, 0, 1); MessageBox.Show(harfler[2]); // Sonuç = CÖrnek:private void button1_Click(object sender, EventArgs e){ ArrayList diziListe = new ArrayList(); int[] dizi = new int[5] { 7, 8, 9, 10, 11 }; diziListe.AddRange(dizi); diziListe.Reverse(); // dizi bundan sonra {11,10,9,8,7} halini alir. textBox1.Text = diziListe[2].ToString(); // textBox1in içine 9 yazar.}Dizi Elemanlarını Küçükten Büyüğe SıralamaArraylist‟in elamanlarını küçükten büyüğe doğru sıralamak için Sort() kullanılır. Eğerelemanlar string tipinde ise alfabetik sıralama yapar.Örnek:private void button1_Click(object sender, EventArgs e){ ArrayList diziListe = new ArrayList(); string[] dizi = new string[4] { "Ankara", "Izmir","Istanbul", "Gaziantep" }; diziListe.AddRange(dizi); diziListe.Sort(); //dizinin son hali {"Ankara","Gaziantep","Istanbul","Izmir"}seklinde olur. textBox1.Text = diziListe[3].ToString(); // textBox1in içine Izmir yazar.} 22
  • 23. nUÖrnek:private void button1_Click(object sender, EventArgs e){ ArrayList diziListe = new ArrayList(); int[] dizi = new int[5] { 11, 21, 34, 56, 74 }; diziListe.AddRange(dizi); textBox1.Text = diziListe[2].ToString(); // textBox1’in içine 34 yazar}Dizi İçinde Aranan Değeri BulmaĠlk parametrede verilen dizide, ikinci parametrede verilen değeri aramak için IndexOf()kullanılır. Aranan değer dizide bulunursa indisi, bulunamazsa -1 döndürür. IndexOffonksiyonu aramaya ArrayList‟in baĢından baslar.Örnek:float[] notlar = { 78.1, 99.9, 100, 12.2 }; float maxNot = 100; MessageBox.Show(Array.IndexOf(notlar, maxNot).ToString()); // Aranan maxNot değerinin indisi = 2Örnek: private void button11_Click(object sender, EventArgs e) { ArrayList diziListe = new ArrayList(); string[] dizi = new string[5] {"aa","bb","cc","dd","ee" }; // fonksiyonun parametresi aradigimiz elemandir diziListe.AddRange(dizi); int sira; sira = diziListe.IndexOf("cc", 0, diziListe.Count–1); textBox1.Text = sira.ToString(); } 23
  • 24. nUDizinin İçinde Aranan Değeri Sondan Başlayarak BulmaIndexOf fonksiyonu gibi ArrayList içinde herhangi bir elemanı aramak için LastIndexOf()kullanılır. IndexOf‟tan farkı aramaya sondan baĢlamasıdır. Elaman sayısı çok fazla olanArraylist‟lerde aradığımız eleman sonlara daha yakınsa bu fonksiyon bize hız kazandırır.Eğer aranan eleman ArrayList içinde var ise elemanın indis numarasını, yok ise -1döndürür.Örnek:private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { ArrayList diziListe = new ArrayList(); string[] dizi = new string[5] {"aa","bb","cc","dd","ee" }; diziListe.AddRange(dizi); int sira; sira = diziListe.LastIndexOf("dd", 0, diziListe.Count – 1); // Aramaya sondan basladigi için elemani 2. seferde bulur. Eger IndexOf kullansaydik elemani üçüncü seferde bulacakti. textBox1.Text = sira.ToString(); }Dizide Belirtilen Boyutun Üst Sınırını ÖğrenmekBir dizinin herhangi bir boyutunun en üst sınırını öğrenmek için GetUpperBound()kullanılır.Örnek:private void button8_Click(object sender, EventArgs e) { int[] dizi = new int[5] { 0, 20, 10, 40, 30 }; textBox1.Text = dizi.GetUpperBound(0).ToString(); //4 yazdırır. }Aynı iĢlemi Jagged diziler için kullanırsanız. Sadece ilk boyut için değer döndürebilirsiniz.BaĢka bir boyut girerseniz program çalıĢmayacaktır.Örnek:private void button9_Click(object sender, EventArgs e) { int[][] jdizi; jdizi = new int[10][]; jdizi[0] = new int[4]; jdizi[1] = new int[3]; jdizi[2] = new int[2]; jdizi[0][3] = 100; jdizi[2][1] = 500; 24
  • 25. nU Form1.ActiveForm.Text =jdizi.GetUpperBound(0).ToString(); // 9 yazar. //Burada GetUpperBound(1) yazılmaz program hata verir. }Diğer dizi fonksiyonları da Jagged dizilerde kullanılabilir fakat gireceğiniz değerlerebirazcık dikkaet etmeniz gerekecektir.Dizinin Eleman Sayısını ÖğrenmeArrayList‟in eleman sayısını öğrenmek için Count() fonksiyonu kullanılır.Örnek:private void button7_Click(object sender, EventArgs e){ ArrayList diziListe = new ArrayList(); int[] dizi = new int[] { 1, 2, 3, 4, 5, 6 }; diziListe.AddRange(dizi); textBox1.Text = diziListe.Count.ToString(); //textBox1in içine 6 yazar}Dizi İçindeki Herhangi Bir Aralığa Eleman EklemeArrayList içinde herhangi bir aralığa eleman eklemek için Insert() kullanılır. Arayaeleman eklediğimiz için ArrayList‟in eleman sayısı da artmıĢ olur (tıpkı otobüs beklerkenbirinin araya girmesi gibi). Fonksiyonun ilk parametresine elemanı eklemek istediğimizindis numarasını, ikinci parametreye ise elamanı yazarız.Örnek:private void button10_Click(object sender, EventArgs e){ ArrayList diziListe = new ArrayList(); string[] dizi = new string[5] { "aa", "bb", "cc", "dd", "ee" }; // diziListe.AddRange(dizi); diziListe.Insert(2, "ff"); // diziListenin 2 numarali indisine ff ekledik. diziListenin eleman sayisi 6 oldu. textBox1.Text = diziListe[2].ToString(); // textBox1in içine ff yazar.} 25
  • 26. nUDizi İçindeki Herhangi Bir Aralığa 1’den Fazla Eleman EklemeArrayList içinde herhangi bir aralığa birden fazla elemanı tek seferde eklemek içinInsertRange () kullanılır.Örnek:private void button12_Click(object sender, EventArgs e){ ArrayList diziListe = new ArrayList(); int[] dizi = new int[5] { 0, 1, 2, 3, 4 }; diziListe.AddRange(dizi); int[] eklenecek=new int[3]{ 10, 11, 12 }; diziListe.InsertRange(2, eklenecek); // diziListenin 2 numarali indisinden sonra {10,11,12} dizisini ekledik. diziListenin eleman sayisi 8 oldu. // diziListenin son hali{0,1,10,11,12,2,3,4,5} seklidedir. textBox1.Text = diziListe[2].ToString(); // textBox1in içine 10 yazar. }Dizi İçindeki Elemanı Bulup SilmeFonksiyona parametre olarak girilen elemanı Arraylist‟in içinde bulup silmek için Remove() kullanılır. Böylece ArrayList‟in eleman sayısı 1 azalmıĢ olur.Örnek:private void button13_Click(object sender, EventArgs e){ ArrayList diziListe = new ArrayList(); int[] dizi = new int[5] { 0, 1, 2, 3, 4 }; diziListe.AddRange(dizi); diziListe.Remove(3) textBox1.Text = diziListe[3].ToString(); // textBox1in içine 4 yazar.} 26
  • 27. nUDizi İçindeki Elemanı İndis Numarasına Göre SilmeFonksiyona parametre olarak girilen indis numarasını Arraylist‟in içinde bulup silmek içinRemoveAt () kullanılır. Remove fonksiyonundan tek farkı parametre olarak elemanıdeğil elemanın indis numarasını almasıdır.Örnek:private void button15_Click(object sender, EventArgs e){ ArrayList diziListe = new ArrayList(); int[] dizi = new int[5] { 7, 8, 9, 10, 11 }; diziListe.AddRange(dizi); diziListe.Remove(2); textBox1.Text = diziListe[2].ToString(); // textBox1in içine 10 yazar.} 27
  • 28. nUDizilerle İlgili ÖrneklerÖrnek 1: Girilen sayıyı yazıya çeviren programKodlar:using System;using System.Drawing;using System.Collections;using System.ComponentModel;using System.Windows.Forms;using System.Data;namespace YazıyaÇevir{public class Form1 : System.Windows.Forms.Form{ private System.Windows.Forms.TextBox textBox1; private System.Windows.Forms.Button button1; private System.Windows.Forms.Label label1; private System.ComponentModel.Container components = null; public Form1() { InitializeComponent(); } protected override void Dispose( bool disposing ) { if( disposing ) { if (components != null) { components.Dispose(); } } base.Dispose( disposing ); } #region Windows Form Designer generated code private void InitializeComponent() { this.textBox1 = new System.Windows.Forms.TextBox(); this.button1 = new System.Windows.Forms.Button(); this.label1 = new System.Windows.Forms.Label(); this.SuspendLayout(); this.textBox1.Location = new System.Drawing.Point(8, 24); this.textBox1.Name = "textBox1"; this.textBox1.Size = new System.Drawing.Size(200, 20); this.textBox1.TabIndex = 0; 28
  • 29. nU this.button1.Location = new System.Drawing.Point(216, 24); this.button1.Name = "button1"; this.button1.Size = new System.Drawing.Size(75, 23); this.button1.TabIndex = 1; this.button1.Text = "Çevir"; this.button1.Click += newSystem.EventHandler(this.button1_Click); this.label1.BackColor =System.Drawing.SystemColors.ActiveCaption; this.label1.Location = new System.Drawing.Point(12, 56); this.label1.Name = "label1"; this.label1.Size = new System.Drawing.Size(48, 21); this.label1.TabIndex = 2; this.AutoScaleBaseSize = new System.Drawing.Size(5, 13); this.ClientSize = new System.Drawing.Size(292, 94); this.Controls.Add(this.label1); this.Controls.Add(this.button1); this.Controls.Add(this.textBox1); this.Name = "Form1"; this.Text = "Form1"; this.Load += new System.EventHandler(this.Form1_Load); this.ResumeLayout(false); this.PerformLayout();} #endregion [STAThread] static void Main() { Application.Run(new Form1()); } string çevir(string sayı) { int max_basamak_say = 18; //18 basamaklı-katrilyon string[] birler = { "", "bir", "iki", "üç", "dört", "beş", "altı", "yedi", "sekiz", "dokuz"}; string[] onlar = { "", "on", "yirmi", "otuz", "kırk", "elli","altmış", "yetmiş", "seksen", "doksan"}; //Eğer 18 basamaktan daha fazla kullanacaksanız //katrilyondan önce o basamakları da ekleyin string[] binler = {"katrilyon", "trilyon", "milyar", "milyon","bin", ""}; int i, uz ; int[] bas = new int[3]; string sonuç="", ara_sonuç=""; uz = sayı.Length; //sayının kullanılmayan basamaklarını sıfırla doldur sayı = sayı.PadLeft(max_basamak_say, 0); //sayıyı üçerli basamaklar halinde ele al for (i = 0 ; i <= max_basamak_say / 3 - 1 ; i++) { 29
  • 30. nU bas[0] = int.Parse(sayı.Substring(i * 3, 1)); bas[1] = int.Parse(sayı.Substring((i * 3) + 1, 1)); bas[2] = int.Parse(sayı.Substring((i * 3) + 2, 1)); if (bas[0] == 0) ara_sonuç = ""; else if (bas[0] == 1) ara_sonuç = "yüz"; else ara_sonuç = birler[bas[0]] + "yüz"; ara_sonuç = ara_sonuç + onlar[bas[1]] + birler[bas[2]]; //basamak değeri oluşmadıysa yani 000 ise binler basamağını ekle if (ara_sonuç != "") ara_sonuç = ara_sonuç + binler[i]; //birbin olmaz if ((i > 1) && (ara_sonuç == "birbin")) ara_sonuç = "bin"; if (ara_sonuç != "") sonuç = sonuç + ara_sonuç + " "; } if (sonuç.Trim() == "") sonuç = "sıfır"; return sonuç.Trim(); } private void button1_Click(object sender, System.EventArgs e) { try { label1.Text = çevir(textBox1.Text); } catch { MessageBox.Show("Geçersiz sayı"); } } private void Form1_Load(object sender, System.EventArgs e) { this.AcceptButton=button1; }}}Ekran Çıktısı: 30
  • 31. nUÖrnek 2: Dinamik Dizi ÖrneğiKayıt‟a tıklandığında; TextBox lara girilen değerleri alır, personel sayısını (girilen kayıtsayısı) , dizi boyutunu (textBox lara girilen bilgi sayısı) bulur.Listele butonuna tıklandığında forma girilen bilgileri 2. Formdaki ListBox‟a ekler.Kodlar:using System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;using System.Collections;namespace dinamikdizi{ public partial class Form1 : Form { public Form1() { InitializeComponent(); } struct personel { public string ad, meslek, babaadi, dogumyeri, soyad; public override string ToString() { return "ADI=" + ad + ", SOYADI= " + soyad + " ,MESLEĞĠ= " + meslek + ",BABA ADI=" + babaadi + ",DOĞUM YERĠ=" +dogumyeri; } } ArrayList Pers = new ArrayList(); private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { personel p; p.ad = textBox1.Text; p.soyad = textBox2.Text; p.meslek = textBox3.Text; p.babaadi = textBox4.Text; p.dogumyeri = textBox5.Text; Pers.Add(p); label8.Text = Pers.Count.ToString(); label9.Text = Pers.Capacity.ToString(); } private void button2_Click(object sender, EventArgs e) { int i; Form2 frm = new Form2(); 31
  • 32. nU for (i = 0; i <= Pers.Count - 1; i++) frm.listBox1.Items.Add(Pers[i].ToString()); frm.Show(); } }}Ekran Çıktısı: 32
  • 33. nUÖrnek 3: x1,x2,x3 0 ya da değerlerini alabilen değiĢkenler olmak üzereax1+bx2+cx3=d denkleminin çözümünü sağlayan (x1,x2,x3) değerlerini sonuc1 label ınayazan, çözümü yoksa denklemin çözümü yok diye sonuç1 label ına yazan program.Bunun yanında d deki değerin asal olup olmadığını sonuc2 label ına yazan ve Temizlebutonuna bastığında textBox ların içini 0 yapıp label lerin içini temizleyen program.Kodlar:Formun Kodlarıusing System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;namespace deniz_tanır_04078541{ public partial class Form1 : Form { public Form1() { InitializeComponent(); } private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { int a1,a2,a3,a4; int[] sonuc = new int[3]; a1 = Convert.ToInt16(textBox1.Text); a2= Convert.ToInt16(textBox2.Text); a3 = Convert.ToInt16(textBox3.Text); a4 = Convert.ToInt16(textBox4.Text); sinav yeni = new sinav(a1, a2, a3, a4); sonuc = yeni.hesapla(); label5.Text = sonuc[0].ToString() + "," +sonuc[1].ToString()+","+sonuc[2].ToString(); if (sonuc[0] == 100) label5.Text = "çözüm yok"; } private void button2_Click(object sender, EventArgs e) { int a1, a2, a3, a4; int[] sonuc = new int[3]; a1 = Convert.ToInt16(textBox1.Text); a2 = Convert.ToInt16(textBox2.Text); a3 = Convert.ToInt16(textBox3.Text); 33
  • 34. nU a4 = Convert.ToInt16(textBox4.Text); sinav yeni = new sinav(a1, a2, a3, a4); label6.Text= yeni.asalmi(); } private void button3_Click(object sender, EventArgs e) { textBox1.Text = "0"; textBox2.Text = "0"; textBox3.Text = "0"; textBox4.Text = "0"; label5.Text = ""; label6.Text = ""; } }}Class Kodlarıusing System;using System.Collections.Generic;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;namespace egesinav{ class sinav { int a, b, c, d; int x1, x2, x3; public sinav(int a3, int b3, int c3, int d3) { a = a3; b = b3; c = c3; d = d3; } public int[] hesapla() { int[] k=new int[3]; k[0] = 100; x1 = 0; x2 = 0; x3 = 0; if (x1 * a + x2 * b + x3 * c == d) { k[0] = x1; k[1] = x2; k[2] = x3; return k; } x1 = 0; x2 = 0; x3 = 1; if (x1 * a + x2 * b + x3 * c == d) { k[0] = x1; k[1] = x2; k[2] = x3; 34
  • 35. nU return k; } x1 = 0; x2 = 1; x3 = 0; if (x1 * a + x2 * b + x3 * c == d) { k[0] = x1; k[1] = x2; k[2] = x3; return k; } x1 = 0; x2 = 1; x3 = 1; if (x1 * a + x2 * b + x3 * c == d) { k[0] = x1; k[1] = x2; k[2] = x3; return k; } x1 = 1; x2 = 0; x3 = 0; if (x1 * a + x2 * b + x3 * c == d) { k[0] = x1; k[1] = x2; k[2] = x3; return k; } x1 = 1; x2 = 0; x3 = 1; if (x1 * a + x2 * b + x3 * c == d) { k[0] = x1; k[1] = x2; k[2] = x3; return k; } x1 = 1; x2 = 1; x3 = 0; if (x1 * a + x2 * b + x3 * c == d) { k[0] = x1; k[1] = x2; k[2] = x3; return k; } x1 = 1; x2 = 1; x3 = 1; if (x1 * a + x2 * b + x3 * c == d) { k[0] = x1; k[1] = x2; k[2] = x3; return k; } return k;} public string asalmi() { string k2; for (int i = 2; i < d; i++) 35
  • 36. nU if (d % i == 0) return "d sayısı asaldır"; return "d sayısı asal değildir"; } }}Ekran Çıktısı: 36
  • 37. nUÖrnek 4: Ters Çevir butonuna basıldığında textBox‟daki girilen değeri ListBox‟a tersçevirerek atar.Ekle butonuna basıldığında textBox‟a girilen değeri aynen ListBox‟a yazar.Maç Sonucu butonuna basıldığında textBox‟a girilen değere göre kazanan kazanamayanıbelirleyip MessagaBox‟ta uyarı verir.Kodlarusing System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;namespace WindowsFormsApplication6{ public partial class Form1 : Form { string[] isimler = new string[100]; int [] sans=new int [3]; int sayac,sayac2; public Form1() { InitializeComponent(); } private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { int i; try { label2.Text = ""; for (i = textBox1.Text.Length - 1; i >= 0; i--) { label2.Text += textBox1.Text.Substring(i, 1); } listBox1.Items.Add(textBox1.Text.PadRight(15) +label2.Text); } catch { ; } } private void Form1_Load(object sender, EventArgs e) { listBox1.Font = new Font("courier new", 10, FontStyle.Regular); listBox2.Font = new Font("courier new", 10, FontStyle.Regular); 37
  • 38. nU listBox3.Font = new Font("courier new", 10, FontStyle.Regular); listBox1.Items.Add("Kelime".PadRight(15) + "Tersi"); listBox2.Items.Add("Adı Soyadı".PadRight(15) + "Telefon No"); listBox3.Items.Add("Adı Soyadı"); } private void button2_Click(object sender, EventArgs e) { try { isimler[sayac] = textBox2.Text; sayac++; listBox2.Items.Add(textBox2.Text.PadRight(15) +textBox3.Text); } catch { ; } } private void button3_Click(object sender, EventArgs e) { int rsayi; Random r = new Random(); try { if (int.Parse(textBox4.Text) > int.Parse(textBox5.Text)) { while (sayac2 < 3) { rsayi = r.Next(sayac); if (Array.IndexOf(sans, rsayi) == -1) { sans[sayac2] = rsayi; sayac2++; } } for (int k = 0; k < sayac2; k++) {listBox3.Items.Add(isimler[sans[k]].PadRight(15)); } sayac2 = 0; } else { MessageBox.Show("Takımınız kaybettiğinden dolayıkontür kazanan olmamıştır"); } } catch { ; } 38
  • 39. nU } }}Ekran Çıktısı 39
  • 40. nUÖrnek 5: 6 tane sayı üretir ve bunları sıralar.Kodlarusing System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Text;using System.Windows.Forms;namespace WindowsApplication10{ public partial class Form1 : Form { public Form1() { InitializeComponent(); } string sayilar; private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { int sayi, i; Random rastgele = new Random(); for (i = 0; i < 6; i++) { sayi = rastgele.Next(1, 50); sayilar += sayi.ToString() + " "; label1.Text = sayilar; } } private void button2_Click(object sender, EventArgs e) { string[] sirala = new string[6]; int i; sirala = sayilar.Split( ); Array.Sort(sirala); label2.Text = " "; for (i = 0; i < 6; i++) { label2.Text += sirala[i].ToString() + " "; }}}}Ekran Çıktısı 40
  • 41. nUÖrnek 6: 0‟dan 100 e kadar rastgele sayılara oluĢturulmaktadır. Daha sonra bu sayılarınen büyüğü, en küçüğü ve ortalaması bulunmaktadır.Kodlarusing System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;namespace dizidenemeleri{ public partial class Form3 : Form { public Form3() { InitializeComponent(); } private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { int max, min, ortalama, toplam; Random rastgelesayi = new Random(); int[] dizi = new int[100]; for (int i = 0; i < 100; i++) { dizi[i] = rastgelesayi.Next(500); } max = dizi[0]; min = dizi[0]; toplam = 0; ortalama = 0; for (int i = 0; i < 100; i++) { if (max < dizi[i]) { max = dizi[i]; } if (min > dizi[i]) { min = dizi[i]; } toplam += dizi[i]; } label4.Text = max.ToString(); label5.Text = min.ToString(); ortalama = toplam / 100; label6.Text = ortalama.ToString(); int yedek; for (int i = 0; i < 100; i++) { 41
  • 42. nU for (int j = 0; j < 100; j++) { if (dizi[i] > dizi[j]) { yedek = dizi[j]; dizi[j] = dizi[i]; dizi[i] = yedek; } } } listBox1.Items.Clear(); for (int i = 0; i < 100; i++) { listBox1.Items.Add(dizi[i]); } } }}Ekran Çıktısı 42
  • 43. nUÖrnek 7: Sayısal Loto Programı; 1 ve 49 arası 6 tane sayı üretilir. Üretilen bu sayılarınaynı olup olmadığına bakılır. Sayılar birbirinden farklı olduğunda üretilen sayıları sayacnumarasına göre elemanlara atılır. Dizi elemanları küçükten büyüğe sıralanır. Label aaktarılır.Kodlarprivate void button1_Click(object sender, EventArgs e){//sayısal lotoda 6 sayı üretildiği için 6 elemanlı dizi oluşturuldu. Random r = new Random(); int rastgele; int sayac=0; int[] sayilar = new int[6]; while (sayac < 6) { rastgele = r.Next(1, 50); //1 ile 49 arasında rastgele sayıüretilir if (Array.IndexOf(sayilar, rastgele) == -1) //dizinin içinde aynı sayı yoksa { sayilar[sayac] = rastgele;//üretilen rastgele sayiyi dizinin sayac kaç ise o elemanına ata sayac++; } } Array.Sort(sayilar);//diziyi küçükten büyüğe sıralar label1.Text = sayilar[0].ToString(); //label1 e sayilardizisinin 1.elemanını yaz label2.Text = sayilar[1].ToString(); label3.Text = sayilar[2].ToString(); label4.Text = sayilar[3].ToString(); label5.Text = sayilar[4].ToString(); label6.Text = sayilar[5].ToString();}Ekran Çıktısı 43
  • 44. nUÖrnek 8: TextBox‟a değer girilir. 2. textBox‟ a değiĢtirmek istediğiniz harfi,3. textBox‟ayeni değer girilir. “DeğiĢtir” butonuna tıklandığında label da kelimenin değiĢtirilmiĢ haliyazılır.Kodlarpublic string degistir(string cumle,char a,char b){ for (int i = 0; i < cumle.Length; i++) { if (cumle[i] == a) label4.Text += b.ToString(); else label4.Text += cumle[i].ToString(); } return cumle;}private void button1_Click(object sender, EventArgs e){ string cumle1 = textBox1.Text; char a = Convert.ToChar(textBox2.Text); char b = Convert.ToChar(textBox3.Text); degistir(cumle1, a, b);}Ekran Çıktısı 44
  • 45. nUÖrnek 9: Su Doku OyunuForm Ekranının Kodları:using System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Text;using System.Windows.Forms;namespace Sudoku{ public partial class sudoku_frm : Form { int[,] sudoku = new int[9, 9]; Sudoku_Kontrol kontrolet = new Sudoku_Kontrol(); Sudoku_Coz coz = new Sudoku_Coz(); public sudoku_frm() { InitializeComponent(); } private void Sayi_Giris(object sender, EventArgs e) { if (((TextBox)(sender)).Text == "1" || ((TextBox)(sender)).Text== "2" || ((TextBox)(sender)).Text == "3" || ((TextBox)(sender)).Text =="4" || ((TextBox)(sender)).Text == "5" || ((TextBox)(sender)).Text == "6"|| ((TextBox)(sender)).Text == "7" || ((TextBox)(sender)).Text == "8" ||((TextBox)(sender)).Text == "9") { if (kontrolet.Ekleme_Izın(sudoku,Convert.ToInt32(((TextBox)(sender)).Name.Substring(0, 1)),Convert.ToInt32(((TextBox)(sender)).Name.Substring(1, 1)),Convert.ToInt32(((TextBox)(sender)).Text))) {sudoku[Convert.ToInt32(((TextBox)(sender)).Name.Substring(0,1)),Convert.ToInt32(((TextBox)(sender)).Name.Substring(1,1))]=Convert.ToInt32(((TextBox)(sender)).Text); } else {sudoku[Convert.ToInt32(((TextBox)(sender)).Name.Substring(0, 1)),Convert.ToInt32(((TextBox)(sender)).Name.Substring(1, 1))] = 0; ((TextBox)(sender)).Text = null; } } else {sudoku[Convert.ToInt32(((TextBox)(sender)).Name.Substring(0, 1)),Convert.ToInt32(((TextBox)(sender)).Name.Substring(1, 1))] = 0; ((TextBox)(sender)).Text = null; } } 45
  • 46. nU private void sudoku_frm_Load(object sender, EventArgs e) { for (int i = 0; i < 9; i++) { for (int j = 0; j < 9; j++) { string isim = j.ToString() + i.ToString(); TextBox hucre = new TextBox(); hucre.Font = new System.Drawing.Font("Microsoft SansSerif", 15F, System.Drawing.FontStyle.Regular,System.Drawing.GraphicsUnit.Point, ((byte)(162))); hucre.Location = new System.Drawing.Point(i*35+20,j*35+20); hucre.MaxLength = 1; hucre.Multiline = true; hucre.Name = isim; hucre.Size = new System.Drawing.Size(30, 30); hucre.TabIndex = 0; hucre.TextAlign =System.Windows.Forms.HorizontalAlignment.Center; hucre.BackColor = Color.GhostWhite; hucre.AllowDrop = true; hucre.TextChanged+=new EventHandler(Sayi_Giris); hucre.DragDrop+=new DragEventHandler(hucre_DragDrop); hucre.DragOver+=new DragEventHandler(hucre_DragOver); hucre.Click += new EventHandler(hucre_Click); Controls.Add(hucre); } } } private void hucre_Click(object sender, EventArgs e) { for (int i = 0; i < 9; i++) { sayilarMenu.Items[i].Enabled=false; } for (int i = 1; i < 10; i++) { if (kontrolet.Ekleme_Izın(sudoku,Convert.ToInt32(((TextBox)(sender)).Name.Substring(0, 1)),Convert.ToInt32(((TextBox)(sender)).Name.Substring(1, 1)), i)) { sayilarMenu.Items[i-1].Enabled=true; } } sayilarMenu.Show(((TextBox)(sender)).Location.X +this.Location.X+40, ((TextBox)(sender)).Location.Y + this.Location.Y+28); } private void sudoku_frm_Paint(object sender, PaintEventArgs e) { Pen kalem = new Pen(Brushes.Black, 3); e.Graphics.DrawLine(Pens.Chocolate, 18, 17, 332, 17); e.Graphics.DrawLine(kalem, 18, 122, 332, 122); e.Graphics.DrawLine(kalem, 18, 227, 332, 227); 46
  • 47. nU e.Graphics.DrawLine(Pens.Chocolate, 18, 332, 332, 332); e.Graphics.DrawLine(Pens.Chocolate, 17, 18, 17, 332); e.Graphics.DrawLine(kalem, 122, 18, 122, 332); e.Graphics.DrawLine(kalem, 227, 18, 227, 332); e.Graphics.DrawLine(Pens.Chocolate, 332, 18, 332, 332); e.Graphics.DrawLine(Pens.Black, 18, 52, 332, 52); e.Graphics.DrawLine(Pens.Black, 18, 87, 332, 87); e.Graphics.DrawLine(Pens.Black, 18, 157, 332, 157); e.Graphics.DrawLine(Pens.Black, 18, 192, 332, 192); e.Graphics.DrawLine(Pens.Black, 18, 262, 332, 262); e.Graphics.DrawLine(Pens.Black, 18, 297, 332, 297); e.Graphics.DrawLine(Pens.Black, 52, 18, 52, 332); e.Graphics.DrawLine(Pens.Black, 87, 18, 87, 332); e.Graphics.DrawLine(Pens.Black, 157, 18, 157, 332); e.Graphics.DrawLine(Pens.Black, 192, 18, 192, 332); e.Graphics.DrawLine(Pens.Black, 262, 18, 262, 332); e.Graphics.DrawLine(Pens.Black, 297, 18, 297, 332);}private void yeni_btn_Click(object sender, EventArgs e){ Random rdn = new Random(); int oyun = rdn.Next(1, 6); switch (mod_sec.Text) { case "Oyun Yarat": TextBox hucre = new TextBox(); for (int i = 0; i <= Controls.Count - 1; i++) { if (Controls[i].GetType().Name == "TextBox") { hucre = (TextBox)this.Controls[i]; hucre.Text = null; hucre.ReadOnly = false; hucre.BackColor = Color.GhostWhite; } } for (int i = 0; i < 9; i++) { for (int j = 0; j < 9; j++) { sudoku[i, j] = 0; } } break; case "Kolay": yukle("oyunlar/k" + oyun + ".sdk"); break; case "Normal": yukle("oyunlar/n" + oyun + ".sdk"); break; case "Zor": yukle("oyunlar/z" + oyun + ".sdk"); break; 47
  • 48. nU }}private void kaydet_btn_Click(object sender, EventArgs e){ if (kaydet()) { MessageBox.Show("Başarı ile kaydedildi.", "Mesaj"); } else { MessageBox.Show("Kayıt edilemedi.", "Mesaj"); }}private void yukle_btn_Click(object sender, EventArgs e){ if (yukle()) { MessageBox.Show("Başarı ile yüklendi.","Mesaj"); } else { MessageBox.Show("Yüklenemedi", "Mesaj"); }}bool kaydet(){ SaveFileDialog kaydet = new SaveFileDialog(); kaydet.Title = "Sudoku Kaydet"; kaydet.Filter = "Sudoku Dosyası (*.sdk) |*.sdk"; if (kaydet.ShowDialog() != DialogResult.OK) { return false; } string veri = null; for (int i = 0; i < 8; i++) { for (int j = 0; j < 8; j++) { veri += sudoku[i, j] + ","; } veri += sudoku[i, 8] + "rn"; } for (int i = 0; i < 8; i++) { veri += sudoku[8, i] + ","; } veri += sudoku[8, 8]; System.IO.File.WriteAllText(kaydet.FileName, veri); TextBox hucre = new TextBox(); for (int i = 0; i <= Controls.Count - 1; i++) { if (Controls[i].GetType().Name == "TextBox") { hucre = (TextBox)this.Controls[i]; hucre.Text = null; 48
  • 49. nU hucre.ReadOnly = false; hucre.BackColor = Color.GhostWhite; } } return true; } bool yukle() { int[,] gecici = new int[9, 9]; OpenFileDialog yukle = new OpenFileDialog(); yukle.Title = "Sudoku Yükle"; yukle.Filter = "Sudoku Dosyası (*.sdk) |*.sdk"; if (yukle.ShowDialog() != DialogResult.OK) { return false; } TextBox hucre = new TextBox(); for (int i = 0; i <= Controls.Count - 1; i++) { if (Controls[i].GetType().Name == "TextBox") { hucre = (TextBox)this.Controls[i]; hucre.Text = null; hucre.ReadOnly = false; hucre.BackColor = Color.GhostWhite; } } for (int i = 0; i < 9; i++) { for (int j = 0; j < 9; j++) { sudoku[i, j] = 0; } } string veri = System.IO.File.ReadAllText(yukle.FileName); string[] satirlar = veri.Split("r".ToCharArray()); for (int i = 0; i < 9; i++) { string LFsilme = satirlar[i]; if (i != 0) { LFsilme = satirlar[i].Substring(1, satirlar[i].Length -1); } string[] hucreler = LFsilme.Split(Convert.ToChar(",")); for (int j = 0; j < 9; j++) { gecici[i, j] = Convert.ToInt32(hucreler[j]); } } int h = 0; int k = 0; for (int i = 0; i <= Controls.Count - 1; i++) { if (Controls[i].GetType().Name == "TextBox") 49
  • 50. nU { hucre = (TextBox)this.Controls[i]; while (h < 9) { while (k < 9) { hucre.Text = gecici[k, h].ToString(); if (gecici[k,h]!=0) { hucre.ReadOnly = true; hucre.BackColor = Color.Goldenrod; } k++; break; } if (k == 9) { h++; k = 0; } break; } } } for (int i = 0; i < 9; i++) { for (int j = 0; j < 9; j++) { sudoku[i, j] = gecici[i, j]; } } return true;}void yukle(string dosya){ int[,] gecici = new int[9, 9]; TextBox hucre = new TextBox(); for (int i = 0; i <= Controls.Count - 1; i++) { if (Controls[i].GetType().Name == "TextBox") { hucre = (TextBox)this.Controls[i]; hucre.Text = null; hucre.ReadOnly = false; hucre.BackColor = Color.GhostWhite; } } for (int i = 0; i < 9; i++) { for (int j = 0; j < 9; j++) { sudoku[i, j] = 0; } } string veri = System.IO.File.ReadAllText(dosya); string[] satirlar = veri.Split("r".ToCharArray()); 50
  • 51. nU for (int i = 0; i < 9; i++) { string LFsilme = satirlar[i]; if (i != 0) { LFsilme = satirlar[i].Substring(1, satirlar[i].Length -1); } string[] hucreler = LFsilme.Split(Convert.ToChar(",")); for (int j = 0; j < 9; j++) { gecici[i, j] = Convert.ToInt32(hucreler[j]); } } int h = 0; int k = 0; for (int i = 0; i <= Controls.Count - 1; i++) { if (Controls[i].GetType().Name == "TextBox") { hucre = (TextBox)this.Controls[i]; while (h < 9) { while (k < 9) { hucre.Text = gecici[k, h].ToString(); if (gecici[k, h] != 0) { hucre.ReadOnly = true; hucre.BackColor = Color.Goldenrod; } k++; break; } if (k == 9) { h++; k = 0; } break; } } } for (int i = 0; i < 9; i++) { for (int j = 0; j < 9; j++) { sudoku[i, j] = gecici[i, j]; } } } private void coz_btn_Click(object sender, EventArgs e) { if (coz.Coz(sudoku, 0, 0)) { MessageBox.Show("Sudoku Çözüldü.","Mesaj"); 51
  • 52. nU TextBox hucre = new TextBox(); int[,] gecici = new int[9, 9]; for (int i = 0; i < 9; i++) { for (int j = 0; j < 9; j++) { gecici[i, j] = sudoku[i, j]; } } for (int i = 0; i <= Controls.Count - 1; i++) { if (Controls[i].GetType().Name == "TextBox") { hucre = (TextBox)this.Controls[i]; hucre.Text = null; hucre.ReadOnly = true; } } for (int i = 0; i < 9; i++) { for (int j = 0; j < 9; j++) { sudoku[i, j] = 0; } } int h = 0; int k = 0; for (int i = 0; i <= Controls.Count - 1; i++) { if (Controls[i].GetType().Name == "TextBox") { hucre = (TextBox)this.Controls[i]; while (h < 9) { while (k < 9) { hucre.Text = gecici[k, h].ToString(); k++; break; } if (k == 9) { h++; k = 0; } break; } } }}else{ MessageBox.Show("Sudoku Çözülemedi.","Mesaj"); 52
  • 53. nU } } private void sayi_MouseDown(object sender, MouseEventArgs e) { if (e.Button == MouseButtons.Left) { ((Label)(sender)).DoDragDrop(((Label)(sender)).Image,DragDropEffects.All); } } private void hucre_DragOver(object sender,System.Windows.Forms.DragEventArgs e) { if (e.KeyState == 1) { e.Effect = DragDropEffects.Copy; } } private void hucre_DragDrop(object sender,System.Windows.Forms.DragEventArgs e) { if (e.Data.GetData(DataFormats.Bitmap) == sayi1.Image &((TextBox)(sender)).ReadOnly == false) { ((TextBox)(sender)).Text = "1"; } else if (e.Data.GetData(DataFormats.Bitmap) == sayi2.Image &((TextBox)(sender)).ReadOnly == false) { ((TextBox)(sender)).Text = "2"; } else if (e.Data.GetData(DataFormats.Bitmap) == sayi3.Image &((TextBox)(sender)).ReadOnly == false) { ((TextBox)(sender)).Text = "3"; } else if (e.Data.GetData(DataFormats.Bitmap) == sayi4.Image &((TextBox)(sender)).ReadOnly == false) { ((TextBox)(sender)).Text = "4"; } else if (e.Data.GetData(DataFormats.Bitmap) == sayi5.Image &((TextBox)(sender)).ReadOnly == false) { ((TextBox)(sender)).Text = "5"; } else if (e.Data.GetData(DataFormats.Bitmap) == sayi6.Image &((TextBox)(sender)).ReadOnly == false) { ((TextBox)(sender)).Text = "6"; } else if (e.Data.GetData(DataFormats.Bitmap) == sayi7.Image &((TextBox)(sender)).ReadOnly == false) { ((TextBox)(sender)).Text = "7"; } else if (e.Data.GetData(DataFormats.Bitmap) == sayi8.Image &((TextBox)(sender)).ReadOnly == false) 53
  • 54. nU { ((TextBox)(sender)).Text = "8"; } else if (e.Data.GetData(DataFormats.Bitmap) == sayi9.Image &((TextBox)(sender)).ReadOnly == false) { ((TextBox)(sender)).Text = "9"; } } private void MenuSayi1_Click(object sender, EventArgs e) { SendKeys.Send("1"); } private void MenuSayi2_Click(object sender, EventArgs e) { SendKeys.Send("2"); } private void MenuSayi3_Click(object sender, EventArgs e) { SendKeys.Send("3"); } private void MenuSayi4_Click(object sender, EventArgs e) { SendKeys.Send("4"); } private void MenuSayi5_Click(object sender, EventArgs e) { SendKeys.Send("5"); } private void MenuSayi6_Click(object sender, EventArgs e) { SendKeys.Send("6"); } private void MenuSayi7_Click(object sender, EventArgs e) { SendKeys.Send("7"); } private void MenuSayi8_Click(object sender, EventArgs e) { SendKeys.Send("8"); } private void MenuSayi9_Click(object sender, EventArgs e) { SendKeys.Send("9"); } }} 54
  • 55. nUClass Ekranının Kodları1. Sudoku_Kontrol Kodlarıusing System;using System.Collections.Generic;using System.Text;namespace Sudoku{ class Sudoku_Kontrol {private bool Satir_Kontrol(int[,] sudoku, int satir, int kontrol){ for (int j = 0; j < 9; j++) { if (sudoku[satir, j] == kontrol) { return false; } } return true;}private bool Sutun_Kontrol(int[,] sudoku, int sutun, int kontrol){ for (int i = 0; i < 9; i++) { if (sudoku[i, sutun] == kontrol) { return false; } } return true;}private bool Bolge_Kontrol(int[,] sudoku, int satir, int sutun, intkontrol){ for (int i = satir - (satir % 3); i < (satir - (satir % 3)) +3; i++) { for (int j = sutun - (sutun % 3); j < (sutun - (sutun % 3))+ 3; j++) { if (sudoku[i, j] == kontrol) { return false; } } } return true; } 55
  • 56. nUpublic bool Ekleme_Izın(int[,] sudoku, int satir, int sutun, intkontrol){ if (Sutun_Kontrol(sudoku, sutun, kontrol) && Satir_Kontrol(sudoku, satir, kontrol) && Bolge_Kontrol(sudoku, satir, sutun,kontrol)) { return true; } return false;}}}2. Sudoku_Coz KodlarıEkran ÇıktısıOyunun Kuralları1. Sudoku 9*9 kareden oluĢan bir tablodan oluĢur.2. Sudoku tablosu 3*3‟lük 9 kareye bölünür3. Sudoku oyununda sütun ve satırlarda her rakam sadece 1 defa kullanılabilir.4. Sudoku oyununda ayrıca 3*3‟lük kutucuklarda da 1‟den 9‟a kadar olan rakamlardansadece biri bulunabilir.5. Sudoku oyununda amaç boĢ karelere en kısa sürede doğru rakamları koyarak tümtabloyu doldurmaktır.Form Ekranının AnlatılmasıĠlk olarak ComboBox‟tan oyunun zorluk dereceleri seçilir.1. Seçenek: Oyun Yarat ComboBox‟tan “Oyun Yarat” ı seçip, “Yeni Oyun” butonuna tıkladığımızda karĢımıza 9*9 luk karelerden oluĢan bildiğimiz sudoku form ekranı boĢ olarak gelir. BoĢ olarak gelmesinin sebebi oyunu bizim yaratacak olmamızdandır. 56
  • 57. nUBu boĢ kutucuklara tıkladığımızda 1-9 arası sayılar çıkar istediğimiz yerlereyerleĢtirebiliriz.Sayıları yerleĢtirirken kural gereği satır ve sütunlarda bunun yanında 3*3 lükkarelerde aynı rakam tekrarı yapılmayacaktır. Kod da bunun kontrolü sağlanmıĢtır Sudoku_Kontrol.cs class dosyasıyla kontrol yapılmıĢtır. 57
  • 58. nU2. Seçenek: Kolay ComboBox‟tan “Kolay” ı seçip, “Yeni Oyun” butonuna tıkladığımızda karĢımıza 9*9 luk karelerden oluĢan bildiğimiz sudoku form ekranı doldurulmuĢ olarak kolay seviyede gelir.3. Seçenek: Normal ComboBox‟tan “Normal” ı seçip, “Yeni Oyun” butonuna tıkladığımızda karĢımıza 9*9 luk karelerden oluĢan bildiğimiz sudoku form ekranı doldurulmuĢ olarak normal seviyede gelir.4. Seçenek: Zor ComboBox‟tan “Zor” u seçip, “Yeni Oyun” butonuna tıkladığımızda karĢımıza 9*9 luk karelerden oluĢan bildiğimiz sudoku form ekranı doldurulmuĢ olarak zor seviyede gelir. 58
  • 59. nUÇöz Butonu“Çöz” butonuna tıklandığında; Sudoku Çözüldü uyarısı gelir.“Tamam”, butonuna tıkladığımızda; sudoku çözülür. Sudokunun çözülmesi Sudoku_Coz .cs class dosyasıyla sağlanmıĢtır.Yükle ButonuYükle butonuna tıkladığımızda herhangi bir yerdeki uzantısı .sdk olan dosyalarıyükleyebiliriz. Nedeni sebebi filter özelliğinde sadece “ *.sdk|*.sdk “ uzantısının olmasıdır.Dosya yükleyemediğimizde; aĢağıdaki uyarıyı verir. 59
  • 60. nUKaydet ButonuKaydet butonuna tıkladığımızda dosyayı istediğimiz yere kaydeder. Kaydedilemezse;aĢağıdaki uyarıyı verir. break; case "Kolay": yukle("oyunlar/k" + oyun + ".sdk"); break; case "Normal": yukle("oyunlar/n" + oyun + ".sdk"); break; case "Zor": yukle("oyunlar/z" + oyun + ".sdk"); break;Kodda yer alan oyunlar/k, oyunlar/n, oyunlar/z programın exe dosyasının bulunduğuyerdeki oyunlar klasöründen alınmıĢtır. Bu dosyaların uzantısı “.sdk ” (uzantı “ .txt ” deolabilirdi)diye kaydedilmiĢtir. Bu dosyaların içinde 9*9 Ģeklinde oyunun zorluk derecesinegöre matrisler bulunmaktadır. 60
  • 61. nUÖrnek 10: TextBox‟a girilen değeri “Sırala” butonuna bastığımızda a-z sırasına göreListBox‟a listeler. Bunun yanında birden fazla değer varsa onları da sıraya sokar.Kodlarusing System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;namespace dizidenemeleri{ public partial class Form7 : Form { public Form7() { InitializeComponent(); } private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { string st=""; st = textBox1.Text.ToString(); char[] harfler = new char[st.Length]; for (int i = 0; i<st.Length ; i++) { harfler[i] = st[i]; } Array.Sort(harfler ); foreach (char item in harfler) { listBox1.Items.Add(item); } } } } 61
  • 62. nUEkran ÇıktısıÖrnek 11: Textbox‟a girilen sayıya kadar olan sayıları ListBox‟a dik üçgen olarak ekler.Kodlarusing System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;namespace dizidenemeleri{ public partial class Form6 : Form { public Form6() { InitializeComponent(); } private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { int i = 0; int j = 0; string gec = null; gec = ""; listBox1.Items.Clear(); for(i=1;i<Convert.ToInt16(textBox1.Text);i++) { for(j=1;j<=i;j++) { 62
  • 63. nU gec=gec+""+j; } listBox1.Items.Add(gec); gec=""; } gec=""; listBox2.Items.Clear(); for(i=1;i<Convert.ToInt16(textBox1.Text);i++) { for(j=1;j<=i;j++) { gec=gec+""+j; } listBox2.Items.Add(gec); gec=""; } } }}Ekran Çıktısı 63
  • 64. nUÖrnek 12: Klavyeden girilen n elemanlı bir a dizisinin elemanlarının karelerini alarak bdizisini; kareköklerini alarak c dizisini oluĢturup bu yeni 2 dizinin skaler çarpımını bulanprogramdır.Kodlarusing System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;namespace DiziDenemeleri2{ public partial class Form1 : Form { public Form1() { InitializeComponent(); } private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { int sayi1, a, b; sayi1 = int.Parse(textBox1.Text); int[] dizi1 = new int[sayi1]; double []dizi2= new double[sayi1]; double[] dizi3 = new double[sayi1]; double[] dizi4 = new double[sayi1]; Random rasgele = new Random(); for (a = 0; a < sayi1; a++) { dizi1[a] = rasgele.Next(1, 100); } for (a = 0; a < sayi1; a++) listBox1.Items.Add(dizi1[a]); for (b = 0; b < sayi1; b++) { dizi2[b] = dizi1[b] * dizi1[b]; listBox2.Items.Add(dizi2[b]); dizi3[b] = Math.Sqrt(dizi1[b]); listBox3.Items.Add(dizi3[b]); dizi4[b] = dizi2[b] * dizi2[b]; listBox4.Items.Add(dizi4[b]); } }}} 64
  • 65. nUEkran Çıktısı 65
  • 66. nUÖrnek 12: Klavyeden küçük harflerle girilen bir cümledeki sesli harflerin sayısını vecümledeki yerlerini bulan program.Kodlarusing System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;namespace DiziDenemeleri2{ public partial class Form2 : Form { public Form2() { InitializeComponent(); } private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { string[] sesli = { "a", "e", "ı", "i", "o", "ö", "u", "ü" }; string cumle; cumle = textBox1.Text.ToLower(); int sayac = 0, zemin = 0; for (int a = 0; a < sesli.Length; a++) { for (int b = 0; b < sesli.Length; b++) { if (sesli[a] == cumle.Substring(b, 1)) { sayac++; zemin = b + 1; //sesli harfin bulndğu yeri belirtiyoruz. listBox1.Items.Add(cumle[b] + "--cumlenin" +zemin + ".harfi"); } } } label2.Text = sayac.ToString() + " " + "sesli harfbulunmaktadır."; } }} 66
  • 67. nUEkran Çıktısı 67
  • 68. nUÖrnek 13: Dinamik dizi örneği 2. Bu örnekte kullanıcıdan kaç boyutlu dizi oluĢturmakistediği sorulmaktadır. Ardından kullanıcıdan bu dizinin elemanlarını girmeleriniistemektedir. Elemanları ListBox‟a eklemektedir.Kodlarusing System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;namespace DiziDenemeleri2{ public partial class Form3 : Form { public Form3() { InitializeComponent(); } string[] dizi = null; private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { int dBoyut; if (!Int32.TryParse(textBox1.Text, out dBoyut)) { MessageBox.Show("Girilen Değer Sayısal Olmalı."); return; } dizi = new string[dBoyut]; MessageBox.Show(String.Format("{0} elemanlı bir dizioluşturuldu.", dBoyut)); } int sIndex = 0; private void button2_Click(object sender, EventArgs e) { if (dizi == null || sIndex == dizi.Length) { MessageBox.Show("Dizi Boyutu Aşıldı veya dizioluşturulmadı."); return; } dizi[sIndex++] = textBox2.Text; //dizinin tum elemanlarını listboxa sıfırdan atalım. listBox1.Items.Clear(); foreach (string eleman in dizi) { string nEleman = eleman; 68
  • 69. nU if (eleman == null) nEleman = "Değer Atanmamış"; listBox1.Items.Add(nEleman); } } }}Ekran ÇıktısıDizi boyutunu girip, “Dizi OluĢtur” butonuna tıklıyoruz. Böylece “5 elemanlı bir dizioluĢturuldu” iletisi geliyor. “Tamam” butonuna tıkladıktan sonra; Değer kısmına gelip, 5 boyutlu oluĢturduğumuz dizinin elemanlarını giriyoruz. Elemanları girdikten sonra “Diziye Değer At” butonuna tıklıyoruz. Böylece girdiğimiz elemanlar ListBox‟a ekleniyor. 69
  • 70. nUÖrnek 14: TextBox‟a girilen sayıları 200, 100, 50, 20, 10, 5, 1‟lik banknotlara bölüplistBox‟da gösteren uygulamaKodlarusing System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;namespace DiziDenemeleri2{ public partial class Form4 : Form { public Form4() { InitializeComponent(); } private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { int[] banknot = {200, 100, 50, 20, 10, 5, 1 }; int para, adet, i; listBox1.Items.Clear(); para = int.Parse(textBox1.Text); for (i = 0; i <= 6; i++) { adet = para / banknot[i]; listBox1.Items.Add(adet.ToString() + "adet" +Convert.ToString(banknot[i] + "YTL")); para %= banknot[i]; } } }}Ekran Çıktısı 70
  • 71. nUÖrnek 15: TextBox 1 ve TextBox2 „ye girilen elemanları Label‟lara ekliyip “KesiĢim”butonuna basıldığında 2 kümenin ortak elemanlarını veren program.Kodlarusing System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;namespace WindowsFormsApplication2{ public partial class Form12 : Form { int[] a = new int[5]; int[] b = new int[5]; int i = 0, j = 0; public Form12() { InitializeComponent(); } private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { a[i] = Convert.ToInt16(textBox1.Text); label1.Text = label1.Text + a[i].ToString()+" "; i++; textBox1.Text = ""; textBox1.Focus(); } private void button2_Click(object sender, EventArgs e) { b[j] = Convert.ToInt16(textBox2.Text); label2.Text = label2.Text + b[j].ToString()+ " "; j++; textBox2.Text = ""; textBox2.Focus(); } private void button3_Click(object sender, EventArgs e) { for (int x = 0; x <= a.Length - 1; x++) for (int y = 0; y < b.Length; y++) if (a[x] == b[y]) { label3.Text = label3.Text + a[x].ToString() + " " ; 71
  • 72. nU break; }}}}Ekran Çıktısı 72
  • 73. nU C#’ ta CLASS YAPISIC#’ta Class YapısıClass‟ı bir aile gibi düĢünebilirsiniz. Ailenin bireylerin class değiĢkenleri olarak, ailefertlerinin çalıĢma hayatlarında kazandıkları mal varlıklarını o class‟ın fonksiyonu olarakgerçekleĢtirdikleri sosyal faaliyetleri de o class‟ın procedür‟ü olarak algılamak doğruolacaktır. Örnek olarak:BÜYÜKBABANIN ADI SOYADI: TAHĠR SARIKAYABABANIN ADI SOYADI: ĠSMAĠL SARIKAYAÇOCUĞUN ADI SOYADI: HAKAN SARIKAYAYukarıdaki fertlerden oluĢan class‟ın isminin SARIKAYA class‟ı olduğunu düĢünelim. BaĢkabir soyadına sahip olan sülalenin (class‟ın) çocuğu tanıyabilmeleri için kullanacaklarımantık SARIKAYA‟ dan TAHĠR OĞLU, ĠSMAĠL OĞLU HAKAN olacaktır. ĠĢte c# bunuSARIKAYA. TAHĠR. ĠSMAĠL. HAKAN olarak kullanır. (oğlu kelimesi (.) ile ifade edilmiĢtir.)Programın içinde noktaya (.) basılınca açıklayıcı seçeneklerin gelmesi tamamen buyapının bir ürünüdür. C#‟ın içerisinde o kadar çok class tanımlanmıĢtır ki birçokuygulamada class tanımlamaya gerek kalmamaktadır. Kodlamada kullandığımız bütünfonksiyonların bir class‟ın üyesi olduğunu asla unutmayınız. Bir class‟ın içerisindedeğiĢken, fonksiyon, procedur veya baĢka bir class bulunabilir. Bu yapıların tanımlanmaĢekilleri önem arz eder. Çünkü bu class‟taki bir değiĢkeni veya bir procedur‟ü baĢka birclass kullanacak mı yoksa bu class‟ımı kullanacak veya miras hakları olacak mı olmayacakmı bunlar iyice etüt edilmeli ona göre tanımlanmalıdır. 73
  • 74. nUSınıflara örnek olarak random, pen, color, button, radioButton vb. örnek verebiliriz.Busınıflar c#.net kütüphanesinde bulunan hazır sınıflardır.Bu sınıflar gibi bizde kendimizeözel sınıflar oluĢturabiliriz. : Metod. : Özellik. : Olay.Projeye class eklemek için;Project/ Add Class/ Class ve eklenir. Ekrana aĢağıdaki kodlar gelir.using System;using System.Collections.Generic;using System.Linq;using System.Text;namespace ClassDenemeleri //Projenizin ismidir{ class Class1 //classınızın ismini değiştirebilrisiniz { }}Örnek: Ġlk class örneğini yapacağız.Projemize yeniden bir class ekleyiniz. (Project/ Add Class/ Class yoluyla). Class‟ın usingkısmına using System.Windows.Forms; ekleyiniz (MessagaBox.Show‟un çalıĢmasıiçin.)Class Kodlarınamespace ClassDenemeleri{ class ilk { public void MesajVer() { MessageBox.Show("Ġlk class uygulaması"); } public double usVer(double taban,double us) { return Math.Pow(taban, us); 74
  • 75. nU } }}Form KodlarıMesajVer() Fonksiyonu için; ilk yeni = new ilk(); private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { yeni.MesajVer(); }usVer()Fonksiyonu için;ilk yeni = new ilk();private void button1_Click(object sender, EventArgs e){ MessageBox.Show(yeni.usVer(2,5).ToString());}Ekran Çıktısı 75
  • 76. nUKüçük BilgilerVerilen bilgiler ilerleyen konularda ayrıntılı olarak iĢlenecektir.1- Class tanımlama yöntemleriAmacımız ogr. dan sonra ad ve soyadın görünüp onlarla iĢlem yapabilmekti.2- Static ClasslarBurada örneklem yazmadan no ve cinsiyet görünür. 3- Numaralandırıcı TanımlamaSizemode mantığı yalnızca 2 değer alabilir.Burada örneklem yazmadan no ve cinsiyet görünür. 76
  • 77. nUAmacımız cinsiyet belirlerken cinsiyete değer atayabilmekti.4- ConstracterSınıftan nesne üretilince otomatik olarak çalıĢacak olan metottur. Consracter’lar sınıfla aynı ismi alırlar ve otomatik çalışırlar.5- Kullanıcının belli aralıklarda değer girmesini sağlamak a. Get: Kullanıcı değerleri okuyabilir. b. Set: Kullanıcı değerleri değiĢtirebilir.Örnek:public byte vize{ get { return vize_notu; } set { if(value>=0 && value<=100) vize_notu= value; }}public byte final{ get { return final_notu; } set { if (value >= 0 && value <= 100) final_notu = value; }} 77
  • 78. nU6- This kullanımı public ogrenci() {// metod, 2.const., vize vefinali otomaik olarak 50 girer. this.vize_notu = 50; this.final_notu = 50; }7- İşlem Yaptıran Veri Türleripublic double ortalama(){ return vize* 0.4 + final* 0.6;}Örnek:public class aile //classınızın ismini değiştirebilrisiniz{ public static string adi_soyadi; //Form1 classından çağırılabilir private static string adresi; //Form1 classında çağırılmaz public int yasi; bool medeni_hal; public static string meslegi; long maasi; public const int sabit = 1000; public static long maashesapla(int katsayi, int kidem) { return sabit * katsayi * kidem; } public aile() { // // }}Örnek için yandaki tasarımı oluĢturunuz. Form1 çalıĢtırıldığında; 78
  • 79. nUKıdem=5 Katsayı=3 girildiğinde MaaĢı=15000 olur.Örnek: Hesapla butonunun click olayına aĢağıdaki kodu ekleyin.private void button1_Click(object sender, EventArgs e){ aile.adi_soyadi = textBox1.Text; aile.adresi = textBox2.Text; aile.yasi = Convert.ToInt32(textBox3.Text); aile.medeni_hal = checkBox1.Checked; aile.meslegi = comboBox1.Text; aile.maasi =aile.maashesapla(Convert.ToInt32(textBox5.Text),Convert.ToInt32(textBox6.Text)); textBox4.Text = aile.maasi.ToString();}Örneği inceleyecek olursanız; aile isminde bir class oluĢturulmuĢtur. Daha sonra buclass‟a ait özellikler ve “maashesapla” adında bir fonksiyon tanımlandı. Bu özellikler“public static” ile tanımlandığından Form1!in kod yordamından rahatlıkla çağırılabilir.Butona tıklandığında textBox‟larki tüm değerler aile class‟ının gerekli değiĢkendeğerlerine aktarılıp “maashesapla” fonksiyonu sayesinde “kidem” ve “katsayi”parametreleri kullanılarak “aile.maasi” hesaplanmıĢtır. Sonra da bu değer gereklitextBox4 sayesinde kullanıcıya gönderilmiĢtir. 79
  • 80. nUBu örnekte kod yordamlarının herhangi bir tanesinde “aile.” yazdıktan sonra public staticile tanımladığımız tüm özelliklerin kolaylık olsun diye listelendiğidir, gerekli olanıseçebilirsiz.Class‟ların içerisindeki değiĢkenler, fonksiyonlar, procedure‟lerin hepsi public iletanımlanmazlar (Genellikle public veya private kullanılır.). Çünkü public‟le tanımlananlaratüm classlar ulaĢabilir.ġimdi projenize herhangi bir isimde class ekliyoruz.public class nurdan { private int z = 5; private int hesapla(int kidem) { return kidem * z; } public nurdan() { // // // } }Button1 „in click olayına aĢağıdaki kodlar yazılır.private void button1_Click(object sender, EventArgs e){ int sonuc; nurdan yeni = new nurdan(); sonuc = yeni.hesapla(100); Form1.ActiveForm.Text = sonuc.ToString();}Dikkat edecek olursanız hesapla function‟ı class‟ın içersinde public ile tanımlandığı içinformdan “hesapla” function‟una ulaĢılabilir. Yalnız ulaĢma Ģekli ancak “nurdan” class‟ınayavru bir üye ile olabilir. Bu pojede yavru üye “yeni” olarak tanımlanmıĢtır. “yeni” yazıp“.” ‟ya basarsanız “hesapla” function‟u ekranda gözükecektir.Ġkinci önemli hususta “z” nin private tanımlanmasının bizim için Ģimdilik önem arzetmemesidir, çünkü “z” ye direkt olarak eriĢim söz konusu değildir (hesapla functionkullanılarak dolaylı ulaĢım sağlanmıĢtır).Bu örnekte “nurdan” yazıp “.” Ya basarsanız, hesapla function‟una ulaĢamazsınız. EğerulaĢmak isterseniz hesapla procedur‟ünü static olarak tanımlamalısınız. Kodu aĢağıdakigibi değiĢtirin. 80
  • 81. nUClass Kodlarıpublic class nurdan{ private static int z = 5; public static int hesapla(int kidem) { return kidem * z; } public nurdan() { // // // }}Form1 Kodlarıprivate void button1_Click(object sender, EventArgs e){ int sonuc; sonuc = nurdan.hesapla(100); Form1.ActiveForm.Text = sonuc.ToString();//500 yazar.}Burada artık “hesapla” procedur‟üne yavru üyeyle ulaĢmak mümkün değildir. Yani;nurdan yeni = new nurdan();yeni // hesapla proceduru gözükmez.çnkü o nurdan classının staticüyesi olup sadece nurdan classı tarafından kullanılır. 81
  • 82. nUProtected Obje TanımlamakBazen bir class‟ın içersindeki objelerin free olarak her class tarafından çağırılmasınıistemeyebilir, sadece sizin izin verdiğiniz class‟lar tarafından kullanılmasınısağlayabilirsiniz. Bu tip durumda objeyi (değiĢkeni, procedürü, function‟u) protected iletanımlamanız ve o objeyi çağıracak olan class‟a da referans vermeniz gerekir. ĠĢte örnekprojenize herhangi bir isimli class‟ı ekledikten sonra aĢağıdaki kodu ekleyiniz.Class Kodlarıpublic class nurdan1{ protected string ad = "Nurdan Sarıkaya"; //sadece belirtilen classlar kullanabilsin.}public class gazi : nurdan1//nurdan1 classında protected tanımlanan objeleri kullan,publiclerde kullanalabilir.{ public string adlar() { return ad; }}Form Kodlarıprivate void button1_Click(object sender, EventArgs e){ string sonuc; gazi yeni = new gazi(); sonuc = yeni.adlar(); //gazi classındaki adlar() metoduçağırılyor. Form2.ActiveForm.Text = sonuc;}Artık Form‟un üzerindeki koda tıklarsanız Formun baĢlığında “Nurdan Sarıkaya” yazısınıgöreceksiniz. Protected tanımlama struct yapısı içerisinde asla yapılamaz. Porgramınız çalıĢmaz. 82
  • 83. nUEkran ÇıktısıButona tıkladıktan önce Butona tıkladıktan sonraYukarıda görüldüğü üzere butona tıkladıktan sonra Form2 „nin text‟i “Nurdan Sarıkaya”olarak değiĢmiĢtir. 83
  • 84. nUVirtual ve Override Metods TanımlamakBazen bir class‟ta tanımlamıĢ olduğunuz metod‟a baĢka bir class‟tan eklenti yaparakulaĢmak isterseniz kullanabileceğiniz metodlardır. Burada Virtual tanımladığınız metodprotected olamaz, Public olmalıdır.Örnek:Class Kodlarıpublic class nurdan1{ public virtual string meslek(string mes) { return mes; } public class gazi : nurdan1 //nurdan1 classındaki virtualı kullanblir. { public override string meslek(string ulas) { return ulas + "Mühendisi"; // parametreyle eklenti olarak Mühendisi döndürür } }}Form Kodlarıprivate void button2_Click(object sender, EventArgs e) { string sonuc; gazi x = new gazi(); sonuc = x.meslek("Ġnş."); //gazi classındaki meslek metodu çağırılıyor. Form2.ActiveForm.Text = sonuc; //Ġnş. Mühendisi yazar. } 84
  • 85. nUBase Class ConstructorsBazı durumlarda bir değiĢkeni bir class‟ta tanımlayabilir (protected ile) diğer class‟larındakullanmasını sağlayabilirsiniz. Fakat her kullanımda gene eski değerini almasınıisteyebilirsiniz. ĠĢte bu durumlar için kullanabileceğiniz bir yöntem örneği inceleyiniz.Projeniz “prestige” isminde bir class dahil ediniz ve o class‟a aĢağıdaki kodu ekleyiniz.Class‟ın using kısmına using System.Windows.Forms; ekleyiniz. Programa “using System.Windows.Forms;” eklemezseniz; “MessageBox.Show()” metodu çalıĢmayacaktır.Class Kodlarınamespace ClassDenemeleri{public class prestige{ protected string ad = "Nurdan Sarıkaya"; //sadece istediğim classlar kullansın.} public class ev : prestige { public void metod(string adlar) { base.ad = adlar; MessageBox.Show(base.ad, "Başlık"); } } public class sonuc : prestige { public string son() { return base.ad; //ad değişkeninin değerini döndür } } 85
  • 86. nUForm Kodlarıprivate void button1_Click(object sender, EventArgs e){ string deger; ev yeni = new ev(); sonuc bul = new sonuc(); yeni.metod("Hakan Sarıkaya"); deger = bul.son(); Form3.ActiveForm.Text = deger;}Ekran Çıktısı Bu Ģekilde tek bir değiĢken tanımlayarak her class‟ta kullanabiliriz (performansta artar). 86
  • 87. nUClass‟ların içerisindeki değiĢkenler, fonksiyonlar, procedure‟lerin hepsi public iletanımlanmazlar (genellikle public veya private kullanılır). Çünkü public‟le tanımlananlaratüm class‟larca ulaĢılabilir. Tanımlama seçenekleri ve anlamları aĢağıda verilmiĢtir. Tanımlama Şekli Çağrılma SeçenekleriPublic Kısıtlaması yok her class‟tan her fonksiyon ve procedure çağırabilir.Private Sadece oluĢturulduğu class‟taki fonksiyon veya procedure‟lerden çağırılabilir.Protected Sadece oluĢturulduğu class‟tan ve onun referans gösterildiği diğer class‟lara ait fonksiyon ve procedure‟lerden çağırılabilir.İnternal Bu class‟ a ait assembly tarafından çağırılabilir.Protected İnternal Protected ve Ġnternal‟ın ikisinin yaptığını yapar.Örnek: Project / Add Class/ Class / … .cs yoluyla projemize class ekliyoruz.MessageBox.Show() kullanabilmek için “using System.Windows.Forms;”kodumuza ekliyoruz.Class Kodlarınamespace ClassDenemeleri{ class mesajlar { public void mesaj1() { MessageBox.Show("merhaba1"); } public void mesaj2() { MessageBox.Show("Merhaba2"); } } 87
  • 88. nU}Form Kodlarıprivate void button1_Click(object sender, EventArgs e){ mesajlar msj = new mesajlar(); msj.mesaj1();}private void button2_Click(object sender, EventArgs e){ mesajlar msj = new mesajlar(); msj.mesaj2();}Ekran ÇıktısıAynı örneğin Form ekranında yapılışı;Form Kodlarıprivate void button1_Click(object sender, EventArgs e){ mesajlar msj = new mesajlar(); msj.mesaj1();}private void button2_Click(object sender, EventArgs e){ mesajlar msj = new mesajlar(); msj.mesaj2();}}}class mesajlar{ public void mesaj1() 88
  • 89. nU { MessageBox.Show("Merhaba 1"); } public void mesaj2() { MessageBox.Show("Merhb 2"); }} Class kodları namespace kodlarının dıĢına yazılır. 89
  • 90. nUBitArray SınıfıBoolean veya byte türünde değerleri barındıran koleksiyondur. Mantıksal iĢlemler içinkullanılabilir.(And,Or gibi)Bu sınıfı kullanabilmek için using System.Collections kod satırınıeklemeniz gerekir.Kodlarpublic partial class bitarray : Form { public bitarray() { InitializeComponent(); } bool[]a= {true,false,false,true,false,true}; private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { BitArray aGiris = new BitArray(a); foreach (bool i in aGiris) { listBox1.Items.Add(i); } } }Ekran Çıktısı 90
  • 91. nUHashtable SınıfıVeriler key-value(anahtar-değer) Ģeklinde tutulmaktadır. Veri türü object yani tüm veritürlerini kullanabilirsiniz. Key değiĢtirilemez ve boĢ değer içeremez ama valuedeğiĢtirilebilir ve boĢ değer içerebilir. Bu sınıfı kullanabilmek için using System.Collectionskod satırını eklemeniz gerekir.Add metodu: Key ve value elemanlarını ekleme iĢlemi için kullanılır.Kullanımı: Add(key,value)ContainsKey metodu: Belirtilen key değeri tanımlanan Hashtable sınıfı içinde var ise trueyok ise false değerini döndürür.Kullanımı: ContainsKey(key)ContainsValue metodu: Belirtilen value değeri tanımlanan Hashtable sınıfı içinde var isetrue yok ise false değerini döndürür.Kullanımı: ContainsKey(value)Örnek:Kodlarusing System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;using System.Collections;namespace ClassDenemeleri{ public partial class Form5 : Form { public Form5() { InitializeComponent(); } Hashtable htablo = new Hashtable(); private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { htablo.Add(textBox1.Text, textBox2.Text); } 91
  • 92. nU private void button2_Click(object sender, EventArgs e) { listBox1.Items.Clear(); foreach(DictionaryEntry i in htablo) { listBox1.Items.Add("Key: " + i.Key + "value: " +i.Value); } } private void button3_Click(object sender, EventArgs e) { label3.Text =htablo.ContainsKey(textBox3.Text).ToString(); } }}Ekran Çıktısı Anahtarı (key) belirtilen bir elemanın değerini (value) çağırmak için htablo[key] komutu kullanılır. Örnek ile daha iyi anlaĢılacaktır.Örnek: Aynı kodun Kontrol butonu click olayı değiĢtirilmiĢtir.Kodlarusing System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text; 92
  • 93. nUusing System.Windows.Forms;using System.Collections;namespace ClassDenemeleri{ public partial class Form5 : Form { public Form5() { InitializeComponent(); } Hashtable htablo = new Hashtable(); private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { htablo.Add(textBox1.Text, textBox2.Text); } private void button2_Click(object sender, EventArgs e) { listBox1.Items.Clear(); foreach(DictionaryEntry i in htablo) { listBox1.Items.Add("Key: " + i.Key + "value: " +i.Value); } } private void button3_Click(object sender, EventArgs e) { label3.Text = htablo[textBox3.Text].ToString(); } }}Ekran Çıktısı 93
  • 94. nUSortedList SınıfıVeriler key-value(anahtar-değer) Ģeklinde tutulmaktadır. Hashtable‟dan farkı eklenenverileri alfabetik olarak sıralı bir Ģekilde tutmasıdır. Veri türü object yani tüm veritürlerini kullanabilirsiniz. Key değiĢtirilemez ve boĢ değer içeremez ama valuedeğiĢtirilebilir ve boĢ değer içerebilir. Bu sınıfı kullanabilmek için using System.Collectionskod satırını eklemeniz gerekir.Add metodu: Key ve value elemanlarını ekleme iĢlemi için kullanılır.Kullanımı: Add(key,value)ContainsKey metodu: Belirtilen key değeri tanımlanan SortedList sınıfı içinde var ise trueyok ise false değerini döndürür.Kullanımı: ContainsKey(key)ContainsValue metodu: Belirtilen value değeri tanımlanan SortedList sınıfı içinde var isetrue yok ise false değerini döndürür.Kullanımı: ContainsKey(value)Örnek:Kodlarusing System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;using System.Collections;namespace ClassDenemeleri{ public partial class Form5 : Form { public Form5() { InitializeComponent(); } SortedList sListe = new SortedList(); private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { sListe.Add(textBox1.Text, textBox2.Text); 94
  • 95. nU } private void button2_Click(object sender, EventArgs e) { listBox1.Items.Clear(); foreach(DictionaryEntry i in sListe) { listBox1.Items.Add("Key: " + i.Key + "value: " +i.Value); } } private void button3_Click(object sender, EventArgs e) { label3.Text =sListe.ContainsValue(textBox3.Text).ToString(); } }}Ekran Çıktısı 95
  • 96. nUStack SınıfıSon giren ilk çıkar prensibiyle çalıĢır. Varsayılan olarak 10 elemanlıdır. Veri türü objectyani tüm veri türlerini kullanabilirsiniz. Bu sınıfı kullana bilmek için usingSystem.Collections kod satırını eklemeniz gerekir.Push metodu: Kolkeksiyona eleman eklemek için kullanılır.Kullanımı: Push(eleman)Pop Özelliği: Son giren elemanı vererek kollleksiyondan siler.Peek Özelliği: Son giren elemanı verir. Kollleksiyondan silmez.Clear Özelliği: Kolleksiyonun temizlenmesini sağlar.Count Özelliği: Son Kolleksiyonun eleman sayısını verir.Örnek:Kodlarusing System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;using System.Collections;namespace ClassDenemeleri{ public partial class Form6 : Form { public Form6() { InitializeComponent(); } Stack s = new Stack(); private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { s.Push(textBox1.Text); } private void button2_Click(object sender, EventArgs e) { listBox1.Items.Clear(); foreach(object i in s) { listBox1.Items.Add(i); 96
  • 97. nU } } private void button3_Click(object sender, EventArgs e) { label1.Text=s.Pop().ToString(); } private void button4_Click(object sender, EventArgs e) { label1.Text = s.Peek().ToString(); } }}Ekran Çıktısı 97
  • 98. nUQueue SınıfıĠlk giren ilk çıkar prensibiyle çalıĢır. Varsayılan olarak 32 elemanlıdır.Veri türü object yanitüm veri türlerini kullanabilirsiniz. Bu sınıfı kullanabilmek için using System.Collectionskod satırını eklemeniz gerekir.Enqueue metodu: Kolkeksiyona eleman eklemek için kullanılır.Kullanımı: Push(eleman)Dequeue Özelliği: Ġlk giren elemanı vererek kollleksiyondan siler.Peek Özelliği: Ġlk giren elemanı verir. Kolleksiyondan silmez.Clear Özelliği: Kolleksiyonun temizlenmesini sağlar.Count Özelliği: Son Kolleksiyonun eleman sayısını verir.Örnek:Kodlarusing System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;using System.Collections;namespace ClassDenemeleri{ public partial class Form6 : Form { public Form7() { InitializeComponent(); } Queue q = new Queue(); private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { q.Enqueue(textBox1.Text); } private void button2_Click(object sender, EventArgs e) { listBox1.Items.Clear(); foreach(object i in q) 98
  • 99. nU { listBox1.Items.Add(i); } } private void button3_Click(object sender, EventArgs e) { label1.Text=q.Dequeue().ToString(); } private void button4_Click(object sender, EventArgs e) { label1.Text = q.Peek().ToString(); } }}Ekran Çıktısı 99
  • 100. nUClass İçindeki Set ve Get DeyimleriSet değeri almak, Get göndermek için kullanılır. Alınan değer value ile alınıyor, return ilegönderiliyor.Örnek: Kelimeyi alıp tekrar bize gönderen basit bir class oluĢturalım.using System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;namespace ClassDenemeleri3{ public partial class Form1 : Form { public Form1() { InitializeComponent(); } private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { kelimeOkuYaz s = new kelimeOkuYaz(); s.oku = textBox1.Text; label1.Text = s.yaz(); } }}class kelimeOkuYaz{ private string kelime; public string oku { set { kelime = value; } get { return kelime; } } public string yaz() { return kelime; }} 100
  • 101. nUEkran ÇıktısıKodlarKelime alıp gönderme iĢlemini fonksiyon kullanarak yapabiliriz.class kelimeOkuYaz{ private string kelime; public string oku { set { kelime = value; } get { return kelime; } } private string araislem() { string s; s = kelime; return s; } public string yaz() { return araislem(); }} 101
  • 102. nUÖrnek: Get ve Set deyimlerini kullanarak iki kelimeyi okuyup bunları birleĢtiren metodusınıf içinde oluĢturalım.Kodlarusing System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;namespace ClassDenemeleri3{ public partial class Form2 : Form { public Form2() { InitializeComponent(); } private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { sinif s = new sinif(); s.adyaz = textBox1.Text; s.soyadyaz = textBox2.Text; label1.Text = s.birlestir(); } }}class sinif{ private string ad; public string adyaz { set { ad = value; } get { return ad; } } private string soyad; public string soyadyaz { set { soyad = value; } get { return soyad; } } private string birles() { string a, b, c; a = ad; b = soyad; c = a + " " + b; return c; } public string birlestir() { return birles(); }} 102
  • 103. nUEkran ÇıktısıÖrnek:Class Kodlarıusing System;using System.Collections.Generic;using System.Text;using System.Windows.Forms;namespace sinif{ class ogrenci { public string ad; public string soyad; private byte vize_notu; private byte final_notu; public static int no; public enum cins { Kız, Erkek }; public cins cinsiyet; public ogrenci(string ad, string soyad) { vize_notu = 50; final_notu = 50; this.ad = ad; this.soyad = soyad; } public byte vize { get { return vize_notu; } 103
  • 104. nU set { if(value>=0 && value<=100) vize_notu= value; } } public byte final { get { return final_notu; } set { if (value >= 0 && value <= 100) final_notu = value; } } public double ortalama() { return vize* 0.4 + final* 0.6; } }}Form Kodlarıprivate void button1_Click(object sender, EventArgs e){ ogrenci ogr = new ogrenci("Nurdan", "Sarıkaya"); //Aşırı yüklenmiş constrctrlr ogr.cinsiyet = ogrenci.cins.Kız; ogr.vize = Convert.ToByte(textBox1.Text); ogr.final = Convert.ToByte(textBox2.Text); textBox4.Text = ogr.cinsiyet.ToString(); textBox3.Text = ogr.ortalama().ToString(); textBox5.Text = ogr.ad.ToString(); textBox6.Text = ogrenci.no.ToString();} 104
  • 105. nUEkran Çıktısı 105
  • 106. nUMevcut Class’ları KullanmaÖrnek: Ekrana bir buton ekleyelim ve bu hazır butona basınca kendi butonumuz oluĢsunkendi butonumuza tıklayınca bize merhaba mesajını versin.Kodlarprivate void tiklama(object nesne, EventArgs e) { MessageBox.Show("Merhaba"); }private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { Button b1 = new Button(); b1.Text = "Merhaba"; b1.Left = 110; b1.Top = 60; b1.Parent = this; // b1.Parent=Panel1 (Panel1 eklenirse) b1.Click += new EventHandler(tiklama); }Ekran Görüntüsü Açıklama: Yukarıda yazılan buton classı somut bir classtır. Örneğin math classı soyut bir classtır bir parente “canvasa” ihtiyacı vardır. b1.Parent = this; // form1 in butonumuzun sahibi olduğunu kasteder. Bizim butonumuzun görsel hale gelmesini sağlar. Thisde bu form da oluĢması için kullanılır. This yerine label1 vb. yazılabilir. Kullanıcı kuontrollü classlarda parent mutlaka yazılmalıdır. Bunun yanısıra olay oluĢturmalı: b1.Click += new EventHandler(tiklama); // butonaolay atamak:EventHandler Olay atamayı bilmiyorsak form1 de bir adet buton ekle veProgram.cs ye git orada buton oluĢturulma adımlarına bak ve iĢlemini tamamla. Buyöntem diğer nesnelerin classlarını oluĢtururkende aynı Ģekilde uygulanabilir. 106
  • 107. nUÖrnek: Kullanıcının istediği kadar buton oluĢturmasını ve her oluĢturduğu butonun ismifarklı olmasını sağlayan buton classını yazmakKodlarprivate void tiklama(object sender, EventArgs e) { Button b = new Button(); b= (Button)sender; MessageBox.Show(b.Text); } private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { Button [] b= new Button[10]; for (int i = 1; i <= Convert.ToInt16(textBox1.Text); i++) { b[i] = new Button(); b[i].Text = "Merhaba"+i.ToString(); b[i].Top = i * 75; b[i].Left = 50; b[i].Parent = this; b[i].Click += new EventHandler(tiklama); } }Ekran Görüntüsü 107
  • 108. nUÖrnek: Ekranda bir adet hazır buton olsun kullanıcı bu butona tıklayınca bize 2 adetradio buton üreten biri play diğeri stop isimli olan classı ve bu radio butonlara tıklayıncahangisine tıklanıldığını bize mesajla bildiren programı yazınız.Kodlarprivate void tiklama1(object sender, EventArgs e) { MessageBox.Show("Playe tıklandı"); }private void tiklama2(object sender, EventArgs e) { MessageBox.Show("Stopa tıklandı"); }private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { RadioButton r1 = new RadioButton(); RadioButton r2 = new RadioButton(); string a = "Play"; string b = "Stop"; r1 = new RadioButton(); r1.Text = a.ToString(); r1.Left = 75; r1.Top = 50; r1.Parent = this; r1.Click += new EventHandler(tiklama1); r2 = new RadioButton(); r2.Text = b.ToString(); r2.Left = 200; r2.Top = 50; r2.Parent = this; r2.Click += new EventHandler(tiklama2); }Ekran Görüntüsü 108
  • 109. nUÖrnek: Timer classını kullanarak textboxta butona tıklayınca sayıları 1‟den baĢlayıp belliaralıklarla arttırmak.Kodlarpublic Form6() { InitializeComponent(); } int say = 0;private void myTick(object sender, EventArgs e) { say++; textBox1.Text = say.ToString(); }private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { Timer t = new Timer(); t.Interval = 1000; t.Tick += new EventHandler(myTick); t.Start(); }Ekran Görüntüsü 109
  • 110. nUÖrnek: Butona ekstra bir özellik “Kalıtım” oluĢturmak amacıyla buton classını oluĢturup,classı kullanarak butonda iĢlemler yapınız.Class KodlarıĠlk olarak Project – Add class (mybuton isimiyle) oluĢturulur.using System.Windows.Forms;namespace nisan{ class mybutton: Button { private string deger_; public string deger { get { return deger_; } set { deger_=value; }}}}Form Kodlarıprivate void myClick(object sender, EventArgs e) { mybutton b = new mybutton(); b = (mybutton)sender; MessageBox.Show(b.deger); }private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { mybutton b = new mybutton(); b.deger = "Barış"; b.Parent = this; b.Text = "MyButton"; b.Click += new EventHandler(myClick); }Ekran Görüntüsü 110
  • 111. nUÖrnek: Mayın Tarlası OyunuKodlarusing System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;namespace _27Mayis{ public partial class Form1 : Form { Button[,] myB = new Button[20, 20]; byte[,] matris; byte mayin_sayisi=5; byte boyut = 10; public Form1() { InitializeComponent(); } private void butonYokEt(byte boyut) { byte i, j; for (i = 0; i < boyut; i++) { for (j = 0; j < boyut; j++) { myB[i, j].Dispose(); } } } private void matrisOlustur(byte boyut,byte mayinSayisi) { matris = new byte[20, 20]; byte sayac = 0; Random r = new Random(); byte i, j; while (sayac < mayinSayisi) { i = (byte)r.Next(0, boyut - 1); j = (byte)r.Next(0, boyut - 1); if (matris[i, j] != 9) { matris[i, j] = 9; sayac++; } } 111
  • 112. nU //mayın etrafını bir artırma byte y, x; for (i = 0; i < boyut; i++) { for (j = 0; j < boyut; j++) { if (matris[i, j] == 9) { for (y = (byte)(i - 1); y <= i + 1; y++) { for (x = (byte)(j - 1); x <= j + 1; x++) { if((x>=0 && x<boyut&& y>=0 && y<boyut)&& matris[y,x]!=9) { matris[y,x]++; } } } } } } } private void myClick(object sender, EventArgs e) { Button b = new Button(); b = (Button)sender; byte i = Convert.ToByte(b.Name.Substring(0, 1)); byte j = Convert.ToByte(b.Name.Substring(1, 1)); b.Text = matris[i, j].ToString(); b.FlatStyle = FlatStyle.Flat; if (matris[i, j] == 9) { b.Image = ımageList1.Images[0]; MessageBox.Show("game over"); butonYokEt(boyut); } } private void butonOlustur(byte boyut) { for (byte i = 0; i < boyut; i++) { for (byte j = 0; j < boyut; j++) { myB[i, j] = new Button(); myB[i, j].Parent = panel1; myB[i, j].Width = 30; myB[i, j].Height = 30; myB[i, j].Left = (panel1.Width - (boyut * 30)) / 2 + j * 30; myB[i, j].Top = (panel1.Height - (boyut * 30)) / 2 + i*30; myB[i, j].Name = i.ToString() + j.ToString(); myB[i, j].Click += new EventHandler(myClick); 112
  • 113. nU } } }private void toolStripMenuItem1_Click(object sender, EventArgs e) { matrisOlustur(boyut, mayin_sayisi); butonOlustur(boyut); }private void toolStripMenuItem3_Click(object sender, EventArgs e) { boyut = 10; }private void toolStripMenuItem4_Click(object sender, EventArgs e) { boyut = 15; }private void toolStripMenuItem5_Click(object sender, EventArgs e) { boyut = 20; }private void toolStripComboBox1_Click(object sender, EventArgs e) { if (toolStripMenuItem1.Text == "5") mayin_sayisi = 5; if (toolStripMenuItem2.Text == "10") mayin_sayisi = 10; if (toolStripMenuItem3.Text == "15") mayin_sayisi = 15; if (toolStripMenuItem3.Text == "20") mayin_sayisi = 20; } }} 113
  • 114. nUEkran Görüntüsü 1. Mayın tarlasının boyutu ve toolStripComboBox1‟dan kaç tane mayın olacağı seçilir. 2. BaĢlat butonuna tıklandığında seçtiğimiz özellikteki mayın tarlası matris ekranı gelir. 3. Küçük karelere tıkladığımızda 1, 2, 3, 4 gibi puanlar gelir. Mayını açtığımızda “Game Over” uyarısı gelir. 114
  • 115. nUÖrnek: “NumericUpDown” nesnesinden istediğimiz sayıyı belirleyip “OluĢtur” butonunatıklıyoruz. Böylece class „da oluĢturduğumuz nesnelerden istediğimiz sayıda ve üzerinde1-9 arası rastgele sayılardan oluĢacak Ģekilde form ekranımıza geliyor. Ardından busayı butonlarımızı mavi panele sürüklüyoruz. Label‟e baktığımızda sürüklediğimiz bu sayıbutonlarının üzerindeki rakamların toplamını görüyoruz.Class Kodlarıusing System;using System.Collections.Generic;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;using System.Drawing;namespace sayibuton{ public class sbuton:UserControl { private int s = 0; public int Sayi { get { return s; } set { s = value; OnPaint(null); } } protected override void OnPaint(PaintEventArgs e) { Graphics g=this.CreateGraphics(); Pen p = new Pen(Color.Red,20); Font f = new Font("Arial",20,FontStyle.Bold); SolidBrush b= new SolidBrush(Color.White); g.DrawEllipse(p, 10, 10, 20, 20); g.DrawString(s.ToString(), f, b, 8, 6); this.Width=40; this.Height=40; base.OnPaint(e); } private void InitializeComponent() { this.SuspendLayout(); 115
  • 116. nU // // sbuton // this.Name = "sbuton"; this.Load += new System.EventHandler(this.sbuton_Load); this.ResumeLayout(false); }}}Form Kodlarıusing System;using System.Collections.Generic;using System.ComponentModel;using System.Data;using System.Drawing;using System.Linq;using System.Text;using System.Windows.Forms;using sayibuton;namespace renklisifir1{ public partial class Form1 : Form { private bool durum = false; Point xy = new Point(); sbuton[] myB = new sbuton[5]; Random r = new Random(); private int toplam = 0; public Form1() { InitializeComponent(); } private void my_MouseDown(object sender, MouseEventArgs e) { if (e.Button == MouseButtons.Left) { xy.X = e.X; xy.Y = e.Y; durum = true; } } private void my_MouseUp(object sender, MouseEventArgs e) { sbuton sb = new sbuton(); sb = (sbuton)sender; if (sb.Left > panel1.Left && sb.Left < panel1.Left +panel1.Width && 116
  • 117. nU sb.Top > panel1.Top && sb.Top < panel1.Top +panel1.Height) { toplam += sb.Sayi; label1.Text = toplam.ToString(); sb.Visible = false; } durum = false; } private void my_MouseMove(object sender, MouseEventArgs e) { sbuton sb = new sbuton(); sb = (sbuton)sender; if (durum) { sb.Left += e.X - xy.X; sb.Top += e.Y - xy.Y; } } private void button1_Click(object sender, EventArgs e) { for (byte i = 0; i < numericUpDown1.Value; i++) { //butona bastgmzda s buton olştrr istediğmz sayıda ,x ye koordnatı olarak ekraana yazdrdık, random rakamlar urettk classiçersndekı sayı içersne aktardık. myB[i] = new sbuton(); myB[i].Parent = this; myB[i].Left = 50 + i * 75; myB[i].Top = 350; //üzerndeki sayıları yazcaz int sayi = r.Next(1, 9); myB[i].Sayi = sayi; myB[i].MouseMove += new MouseEventHandler(my_MouseMove); myB[i].MouseUp += new MouseEventHandler(my_MouseUp); myB[i].MouseDown += new MouseEventHandler(my_MouseDown); } } }} 117
  • 118. nUEkran Görüntüsü 118
  • 119. nUNesne Yönelimli Programlama İlkeleriKılıflama (encapsulation) Nesne yapısı ve eriĢim hiyerarĢisi Veri üyeleri (data field/member), fonksiyon üyeleriÇok biçimlilik (polymorphism) Aynı isimli fakat farklı parametreli metot tanımlamaKalıtım (Inheritance) Nesne türetme Nesnelerin çoklu davranıĢ ve eriĢim izinleri Bu konu hakkında ayrıntı verilmemiĢtir. 119
  • 120. nUAçıklamalar Örnekler yapılmıĢ ve uygulanmıĢtır. Herhangi bir hata yoktur. Birçok kaynaktan yararlanılmıĢtır. Ek olarak Visual c#.Net, Palme Zirvedeki Beyinler 2, Nihat Demirli & Yüksel Ġnankitabından yararlanılmıĢtır. Class ve dizilerin kullanıldığı Su Dokusu örneğini Liseden bir arkadaĢım yapmıĢtır.Açıklamalar bana aittir. Anladığım kadarıyla açıklamaya çalıĢtım. YanlıĢlarımı maruzgörün Hocam. Bilge Adam‟ın pdf dosyalarından yararlanılmıĢtır. Visual c# MEB pdf dosyalarından yararlanılmıĢtır. Ġnternetten alınan kodlar programda uygulanıp, yanlıĢları giderilerek kullanılmıĢtır. Belgede yer alan form görüntülerinin hepsi bana aittir. Son aĢamada word dosyası oluĢturulduktan sonra dıĢarıya pdf dosyası olarak daverilmiĢtir. Try-Catch komutları olası hataları yakalama amaçlı kullanılmıĢtır. Ayrıca sizin sınıfta yaptırmıĢ olduğunuz class uygulamaları kullanılmıĢtır. Su doku örneği diziler yapısında verilmiĢtir fakat aynı zamanda class örneğidir. Kılıflama, Çok bilimlilik, Kalıtım konuları anlatılmamıĢtır. Nurdan SARIKAYA 120