Argumentatiekaart kerst

1,207 views
1,054 views

Published on

Kerst, commercieel of niet? Op deze argumentatiekaart zie je een verzameling van voor- en tegen argumenten op basis van mediaberichten in 2007/2008. Auteurs: Ingrid de Graaff, Noud de Greef & Angelie Kruisen, als opdracht voor opleiding communicatie aan de Fontys.

Published in: News & Politics
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,207
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Argumentatiekaart kerst

  1. 1. Verfrissende kerstduik - maandag 7 januari 2008 - DePers.nl http://www.depers.nl/Opmerkelijk/?ID=153769&ref=rss Verfrissende kerstduik Gepubliceerd: dinsdag 18 december 2007 08:31 Update: dinsdag 18 december 2007 09:02 De traditionele Nederlandse nieuwjaarsduik komt alweer in zicht. Voor alle deelnemers die niet kunnen wachten en dolgraag in hun zwembroekje of bikini in het ijskoude water willen springen, hebben ze in Zwitserland de kerstduik uitgevonden. Maandag was het weer zover. 700 opvallend geklede en groen beschilderde mensen doken in het meer van Genève, waarvan de watertemperatuur op dat moment gezakt was tot vier graden. Trefwoord: nieuwjaarsduik © 2007 Copyright DePers.nl1 van 1 7-1-2008 22:28
  2. 2. Wat moet er in jouw kerstpakket zitten? - Opinie - nrc.next http://www.nrcnext.nl/opinie/article865236.ece Wat moet er in jouw kerstpakket zitten? discussie is actief sinds 0 dagen Vijf miljoen Nederlanders ontvangen deze week een kerstpakket. Uit onderzoek van TNS NIPO blijkt dat slechts 31 procent van de levensmiddelen in een kerstpakket een half jaar na ontvangst ook daadwerkelijk opgegeten zijn. René Roorda van Voorlichtingsbureau Kerstpakketten zegt vandaag in nrc.next dat steeds meer bedrijven „richting de zeventig euro kruipen”. De pakketten worden vooral luxer, merkt hij. „Met een blikje ragout of een stukje kaas kun je tegenwoordig niet meer aankomen. Denk eerder aan champagne, exclusieve wijnen en chocola.” Maak jij je druk om de inhoud van je kerstpakket? Of gaat het je vooral om het gebaar? Reageer zelf1 van 1 19-12-2007 21:38
  3. 3. In de greep van kerst http://www.bndestem.nl/economie/2310659/In-de-greep-van-kerst.ece... Print 13-12-2007 In de greep van kerst Donderdag 13 december 2007 - De consument gaat weer los deze kerstdagen, voorspellen de supermarktbranche en detailhandel. Omdat wij luxe goederen willen en duur willen eten, stijgt de kerstomzet volgens hen met 15 procent. Maar heeft de consument wel wat te willen of loopt hij als een mak schaap achter de voorgeschreven trends en groeicijfers aan? Voorzichtig pakt Josien Visser één voor één allerlei kerstversieringen op de kerstafdeling van de Bijenkorf in haar handen. Wie nog niet weet hoe de kerstboom er dit jaar uit moet zien, hoeft het warenhuis maar binnen te lopen en is direct op de hoogte van de laatste trends. De boom is dit jaar wit, goud, rood of een combinatie van die kleuren. "Maar ik vind de Bijenkorf dit jaar maar weinig vernieuwend", zegt Visser enigszins teleurgesteld. "Vorig jaar lagen er ook al van die witte vlinders voor de kerstboom. Mijn boom is door de jaren heen gegroeid. Elk jaar koop ik iets nieuws." Kerst komt er weer aan en Nederlanders trekken maar al te graag hun portemonnee. De supermarktbranche en de detailhandel voorspellen dat wij dit jaar maar liefst 15 procent meer uitgeven aan de feestdagen dan vorig jaar. Bij een beetje kerstdiner wordt toch wel een stukje wild of een dure exotische salade geserveerd. De cadeautjes onder de boom zijn duur, de boom zelf is sjiek. Maar hoe komen de branche-organisaties aan die trends? En laat de consument zich niet enorm opjagen door alle prognoses? "Ik denk wel een beetje", zegt emotie-econoom Henriëtte Prast, bijzonder hoogleraar Persoonlijke Financiële Planning in Tilburg, een leerstoel ingesteld op initiatief van de Rabobank. "Als de consument geconfronteerd wordt met enorme groeiverwachtingen van de kerstomzet, dan denkt die toch sneller: iedereen pakt dit jaar flink uit, dus ik ook", legt ze uit. "We zien dat ook bij een stijging van de beurskoersen. Ook al blijft het salaris en het arbeidscontract hetzelfde en beleggen mensen niet, ze doen toch eerder grotere uitgaven als er betere economische cijfers worden gepresenteerd. Daar zit totaal geen rationaliteit achter." De Amerikaanse socioloog en econoom Benjamin Barbers schetst in het dit jaar verschenen boek De infantiele consument een nog schrikbarender beeld van de mensheid. De samenleving maakt helemaal geen keuze, maar wordt volledig in de greep gehouden door grote bedrijven en merken die bepalen wat de gemakzuchtige consument werkelijk wil. "Je moet de macht van de winkelbranche niet overschatten", relativeert retailfilosoof Dave Janssen. Hij begeleidt retailbedrijven bij het ontwikkelen van retailmarketing en retail strategische vraagstukken, publiceert over retailvraagstukken en houdt lezingen en voordrachten. Hij legt uit: "Als dat zo was, dan hadden de branche-organisaties de luxegoederen en de hoge cijfers ook wel gepresenteerd toen het drie, vier jaar geleden economisch veel slechter ging. Maar het kerstaanbod in de winkels was toen wel degelijk anders dan nu, met veel meer goedkopere producten van huismerken. Het is wel zo dat er een accent wordt gelegd. Dat ligt dit jaar op duur en luxe. De consument volgt die trend, maar maakt daarbinnen wel zijn eigen keuze." Zeker supermarkten hebben er baat bij luxe levensmiddelen aan te prijzen. Vooral wild laat zich duur betalen en die omzet kunnen de grootgrutters goed gebruiken na de prijzenoorlog. "Het beste voorbeeld is C1000", zegt marketingdeskundige Rob Benjamens. "Enkele jaren geleden was daar het motto geen fratsen. Als je nu de C1000 binnenloopt, is het alleen nog maar fratsen. Door de prijzenoorlog zit er op de dagelijkse levensbehoeften nauwelijks winstmarge. Dus moeten de supermarkten het van de luxe producten hebben. En dat werkt. Kijk maar naar Albert Heijn. Die zag zijn winstmarge in enkele jaren van 2 naar 7 procent stijgen, alleen maar door luxe artikelen." Benjamens benadrukt wel dat de consument er voor open moet staan om overstelpt te worden met luxe producten. "Je kunt sturen, maar niet manipuleren." Maar de grens tussen sturen en manipuleren blijkt vaag. Meer dan 40 procent van de Nederlanders haalt zijn kerstinspiratie uit de supermarktbladen, beweert het Centraal Bureau Levensmiddelen. Op de internetsite van Allerhande, de supermarktkrant van Albert Heijn, staan vooral luxe kerstrecepten. Met één muisklik komt de bezorgservice van de grootgrutter de ingrediënten thuis1 van 2 23-12-2007 15:40
  4. 4. In de greep van kerst http://www.bndestem.nl/economie/2310659/In-de-greep-van-kerst.ece... bezorgen. En het is niet bepaald de klant die bepaalt wat in de supermarktkrant staat. "Wij kijken naar de wereld om ons heen en de trends in restaurants. In Allerhande laten wij dan zien dat u thuis die luxe gerechten ook kunt maken", zegt een woordvoerster van Albert Heijn. Klanten in warenhuizen en supermarkten zijn verbaasd dat de Nederlandse consument zich tijdens de feestdagen zo gemakkelijk laat leiden door de commercie. Ook Josien Visser zegt zich niet opgejaagd te voelen door cijfers en trends, terwijl zij met kerst toch voor negen personen moet koken. "Waar ik mijn recepten vandaan haal? Ik verzin ze niet helemaal zelf, ik kijk vooral in de Libelle en de Allerhande." http://www.bndestem.nl/economie/2310659/In-de-greep-van-kerst.ece2 van 2 23-12-2007 15:40
  5. 5. Binnenland - Telegraaf.nl [24 uur actueel, ook mobiel] http://www.telegraaf.nl/binnenland/stelling_van_de_dag/2785651/_St... STELLING VAN DE DAG ’Stop veramerikanisering Kerstmis’ Nooit eerder zijn zoveel straten, tuinen en huizen in kerstsfeer gebracht. De uitbundige verlichting doet zelfs ’Amerikaans’ aan. De negatieve reacties van de commercialisering van kerst overvleugelen de positieve signalen van de deelnemers aan onze Stelling van de Dag. Liefst 69 procent vindt kerst te ’Amerikaans’. Na sinterklaas verwachten winkeliers met de kerstdagen opnieuw een recordomzet te draaien. Hoewel de economie minder floreert dan de afgelopen jaren, lijkt de consument zich daar helemaal niets van aan te trekken. Veel deelnemers vrezen dat de commercie de geestelijke betekenis van de viering van Kerstmis heeft verdrongen. „De Kerstman is de Amerikaanse versie van Sinterklaas. Is het nodig om twee keer Sinterklaas te vieren”, vraagt een deelnemers zich openlijk af. „Het hele kerstgebeuren is veel te commercieel en wordt ons gewoon door de strot geduwd. Je durft bijna niet achter te blijven”, valt een ander bij. Bijna een derde van de deelnemers heeft helemaal geen moeite met de commercialisering van kerst. „Het kan mij niet gek genoeg. Ik vind kerst een heerlijke tijd, waar ik mij elk jaar weer op verheug. Dus hoe Amerikaanser, hoe beter”, zegt een verklaard tegenstander van de stelling. „Ach, we gaan gewoon met onze tijd mee. Uitbundigheid brengt vrolijkheid en dat kan ons calvinistische landje best wel gebruiken.” Bijna twee derde van de deelnemers zegt zich te verheugen op de kerstdagen. Voor 60 procent is het een speciale gelegenheid om met familie en/of vrienden door te brengen. Een op de drie deelnemers ziet kerst echter zuiver als een christelijke viering, terwijl een kwart het beschouwt als een moment van bezinning. Eveneens een kwart gaat dan ook naar de nachtmis of naar een andere religieuze kerstviering. Kerstboom Bijna driekwart van alle ondervraagden heeft een kerstboom in huis. In 56 procent van de gevallen blijkt dat een kunstboom te zijn. Bijna een kwart verkiest een afgezaagde boom en een op de vijf gaat voor een boom met kluit. In 36 procent van de gevallen staat er bovendien een kerststalletje onder de boom. Onder de kerstboom liggen overigens niet altijd cadeautjes. Zo’n 58 procent van de deelnemers zegt dit jaar niet mee te doen aan kerstcadeaus. De 39 procent die dat wel doet, trekt dit jaar gemiddeld 50 à 100 euro uit voor zijn medemens. De populairste kerstgeschenken zijn cd’s, dvd’s en games met 56 procent. Gevolgd door elektronica zoals mp3-spelers, mobieltjes en digitale fotolijstjes met 42 procent en cosmetica en parfums met 37 procent. Voor veel mensen is Kerstmis een gelegenheid bij uitstek voor goed eten en drinken. Kerstdiner Bijna twee derde van de ondervraagden organiseert of gaat naar een kerstdiner. Het is voor 82 procent duidelijk dat daarbij alcohol wordt gedronken. Rode wijn is favoriet met 73 procent, gevolgd door witte wijn met 52 procent. De Nederlander zal de Nederlander niet zijn, als in een kwart van de gevallen niet gewoon bier op de kersttafel staat. De meeste deelnemers (47 procent) willen een flink stuk vlees als hoofdgerecht. Wild staat met 16 procent op een tweede plaats, gevolgd door vis met 11 procent. Aan hulpbehoevenden wordt in de donkere dagen voor kerst ook gedacht. Ruim een kwart van de respondenten zegt dit jaar iets extra te geven voor het goede doel. Vandaag is er weer een Stelling van de Dag. U kunt eraan meedoen van 11.30 tot 15.30 uur via www.telegraaf.nl of www.wuz.nl.1 van 1 23-12-2007 16:16
  6. 6. Buitenland - Telegraaf.nl [24 uur actueel, ook mobiel] http://www.telegraaf.nl/buitenland/2868520/_Kerstman_aan_het_kruis... BUITENLAND Kerstman aan het kruis BREMERTON - Een Amerikaan uit de staat Washington heeft uit protest tegen de vercommercialisering van het kerstfeest een levensgrote plastic kerstman aan een kruis genageld in zijn tuin. Hij verkoopt ook kerstkaarten met fotos van zijn actie met de tekst De Kerstman stierf voor uw Mastercard. Beelden en fotos van de crucified Santa zijn intussen nationaal nieuws in de VS. Grote nieuwszenders als CNN en ABC hebben er aandacht aan besteed en op websites is een discussie over de actie in de plaats Bremerton Foto: AP1 van 1 29-12-2007 16:18
  7. 7. „Kerstman personage uit de Bijbel” - Kerk & Godsdienst - Reformator... http://www.refdag.nl/artikel/1324480/Kerstman+personage+uit+de+Bi... „Kerstman personage uit de Bijbel” 29-11-2007 11:37 | Kerkredactie AMSTERDAM - Ruim 11 procent van de Nederlanders denkt dat de kerstman een personage uit de B Sinterklaas vindt volgens bijna 2 procent van de Nederlanders zijn herkomst in de Bijbel. Dat bleek woensdag uit de uitkomsten van een onderzoek van de website vergelijk.nl onder ruim 2700 mensen. Meer dan de helft van de ondervraagden meent dat de kerstman is gebaseerd op sinterklaas. Een kwart zei geen idee te hebben waar de kerstman vandaan komt en de rest dacht dat hij is verzonnen door Coca-Cola. Vermoedelijk is de kerstman een afgeleide van sinterklaas, die Nederlandse kolonisten in de 17e eeuw meebrachten naar Amerika. Het uiterlijk van de kerstman is in verregaande mate bepaald door de Amerikaanse frisdrankenfabrikant Coca-Cola.1 van 2 7-1-2008 22:18
  8. 8. Algemeen Dagblad December 24, 2003Met moeilijke vragen sturen we ze naar opa en omaSECTION: Binnenland; Pg. 03LENGTH: 371 words Massaal vieren we elk jaar kerst met veel cadeaus en lekker eten. Dat we de geboorte van Jezus herdenken,blijkt een op de drie Nederlanders niet te weten. Hoe belangrijk is het kerstverhaal nog? Utrecht -Gezelligheid staat bij Rosita de Vree (32) centraal met kerst. Dat het feest van oudsher religieus is, weet ze, maar houdt haar niet echt bezig. Ik ken het verhaal wel, maar daar draait de kerst bij ons niet om. Het verhaal van de geboorte van Jezusweet ze zonder moeite te vertellen. Je hebt Jozef en Maria die naar de volkstelling gaan. In de stal wordtvervolgens Jezus geboren. Ook de ster en de wijzen uit het Oosten zijn haar bekend. Waar ze de geschiedenis van kent? Ik kom uit een katholiek gezin. Ook haar twee kinderen gaan met kerst naar de kerk en horen het verhaal. Hoewel ze niet zijn gedooptvragen ze af en toe naar Jezus en andere figuren uit de bijbel. Op school krijgen ze natuurlijk van alles te horen.Verder vertellen wij ook thuis het kerstverhaal aan onze jongens, aldus De Vree. Soms stellen ze echt temoeilijke vragen, dan stuur ik ze naar opa en oma. Het kerstverhaal, dat ken ik helemaal, begint Ingrid Kleiweg(35) uit Linschoten enthousiast. Ze is moeder van twee kinderen en viert de feestdagen op de gebruikelijkewijze: met de familie lekker eten. De religieuze gedachte vindt ze daarbij heel belangrijk. De commercie verpest het oorspronkelijke ideeachter kerst. Er wordt veel geld over de balk gesmeten, terwijl het daar juist niet om draait. De geboorte vanJezus hoort centraal te staan. Het kerstverhaal krijgt in huize Kleiweg veel aandacht tijdens deze dagen. Haar twee kinderen brengt ze hetidee achter kerst tijdig bij. Dat begint al met de adventmissen in de kerk. Ook lezen we ze voor. Soms gebeurt dat s avonds in bed,een andere keer zitten we gezellig aan tafel. De kinderbijbel helpt bij het begrijpelijk maken van het verhaal. Op een kinderlijke manier lezen ze overMaria, Jozef en Jezus. Of Kleiweg het verhaal aantrekkelijker maakt door het bijvoorbeeld eigentijdser tevertellen? Nee, hoor. In de kinderbijbel heet Jozef echt niet ineens Bob de Bouwer. Ze leren het verhaal, zoalshet ooit is geschreven.LOAD-DATE: May 19, 2004LANGUAGE: DUTCH
  9. 9. Algemeen Dagblad December 13, 2000Kerstmis is feest van de commercieBYLINE: DOOR MARIEKE DUBBELMANSECTION: Economie; Pg. 13LENGTH: 173 wordsDATELINE: Rotterdam Driekwart van de Nederlanders vindt dat Kerstmis de laatste jaren is veranderd in een commercieel feest.Dit blijkt uit een onderzoek van NFO Trendbox onder ruim 500 Nederlanders. Bijna 20 procent van deondervraagden gaf aan geen kerst te willen vieren, maar stelt wel prijs op de twee extra vrije dagen. Een op detien Nederlanders is voor afschaffing van de tweede kerstdag en een zelfde aantal zou de maand december hetliefst helemaal overslaan. Vooral jongeren (30%) en ouderen (52%) vonden Kerstmis vroeger leuker dan nu. Volgens L. de Witt,onderzoeksdirecteur bij NFO Trendbox, is dat niet zo vreemd. De nadruk die op Kerstmis wordt gelegd, isenorm. Het is allemaal heel opdringerig geworden. Vroeger waren het twee speciale dagen, maar doordat steedsmeer dingen tijdens de feestdagen gewoon doorgaan, is dat niet meer zo. Bovendien is door de toegenomenindividualisering kerst niet meer voor iedereen het hoogtepunt van het jaar. Feestdagen ; Detailhandel ; Economie ; Bedrijfstakken ; Handel ; AlgemeenLOAD-DATE: May 12, 2003LANGUAGE: DUTCH
  10. 10. EO - ronduit.nl - Kerst heet Kerst! http://www.eo.nl/ronduit/page/Kerst_heet_Kerst_/articles/article.esp;js... TV | Radio | Themas | Over Jezus | A-Z index zoek Inloggen | Registreren ACTUEEL READY TO MARRY?! Kerst heet Kerst! RONDUIT WERVELWEEKEND Christelijke groep vecht tegen winkels die RONDUIT WEEKEND Kerst niet meer Kerst noemen maar vaag RONDUIT PRAISE verwijzen naar het feest verwijzen met ‘The Holiday’ of ‘The Season’. RADIO, TV & INTERNET FATAAL De groep heeft een ‘naughty’-lijst opgesteld VREEMDE TRALIES van winkels waar christenen beter niet hun kerstkado’s kunnen kopen. Volgens de groep HOTDOG TV (klik op een afbeelding voor een vergroting) proberen sommige winkels het christelijke XNOIZZ OP 3FM karakter uit Kerstfeest te halen daarom JOUW WEEKENDFINALE voeren ze de Friend or Foe Christmas Campaign. Ronduit Cha BOEKEN Gezellig chatten, GAMES Op de zwarte lijst staan winkelketens als Gap, Kohls en Bloomingdales. discussieren ove Ga naar de chat! SERVICE Kill en attack ook in Nederland? Of begrijp jij niets van deze actie? LID WORDEN CURSUS WAAROM JEZUS? RONDUIT INSITE Kerstmis Ronduit Foru Klaar voor een v EO-SHOP Kerstmis = Christmas (Christ(us) + mass) welke mp3 luiste Doomsday Een mis is een katholieke kerkdienst Geloof, evolutie bisexualiteit / ho Kerst komt van het woord kerstenen wat ver-christelijken is. Vroegere leiders wilden met geef je mening o het feest hun onderdanen christelijk maken. Ga nu naar het v reageer op dit artikel mail deze pagina naar printversie Meld Je Aan V Nieuwsbrief: reacties(13): E-mail: kareltje, 29 november 2007 21:01 uur: Aanmelden :D Meer informatie Herbert, 29 november 2007 12:57 uur: Kyrie eleison,=Heer ont ferm U over ons. Hoeveel zinvol Heerlijk Kareltje,nu weet ik eens iets wat jij niet weet, hhahahaha op school? 0 tot 5 per kareltje, 28 november 2007 16:55 uur: 5 tot 10 pe Vrede op aard... en kiri eleis... maar wat dat laatste betreft weet ik niet meer wat het inhoudt. :) 10 tot 20 p al mijn les Herbert, 28 november 2007 16:42 uur: STEM! Hoe luid jou kerst gedachte ? kareltje, 28 november 2007 15:31 uur: Hot Het gaat om de kerstgedachte. Het allermooiste "Getrouwd zijn g Seks kun je niet Jacob Bandstra, 28 november 2007 13:39 uur: Ik wíl best over J Gaaf Ronduit shi *zucht* Amerika? Wat willen ze hier nou mee bereiken? Als ze nou de kerstgedachte echt eens willen tentoonspreiden, sturen ze al dat geld wat anders aan die nepsinterklaas wordt uitgegeven naar mensen die het echt nodig hebben, in plaats van het te verspillen bij welke winkel dan ook. Wat een heisa om niks! Herbert, 28 november 2007 08:07 uur: Ja Janwillem daar sluit ik mij bij aan :) Jan Willem, 28 november 2007 06:56 uur: Je ziet het ook in het Xmas terugkomen... Daar wordt het ook al naar achteren geduwd. Christmas is trouwens ook veel mooier dan Kerstmis. Daar zit tenminste het woordt Christ nog in.1 van 2 14-1-2008 16:25
  11. 11. EO - ronduit.nl - Kerst heet Kerst! http://www.eo.nl/ronduit/page/Kerst_heet_Kerst_/articles/article.esp;js... kareltje, 28 november 2007 00:35 uur: KERSTKALKOEN ook. Herbert, 27 november 2007 23:06 uur: KERSTKINDJE .dat blijft ook. kareltje, 27 november 2007 22:21 uur: Het woord Kerst zal echt wel blijven bestaan denk ik. Hoe moeten we de kerstboom anders noemen? En de kerstkransjes en het kerstmaal? :) Herbert, 27 november 2007 11:30 uur: Kerst is innerlijke leegte, ik ga het vieren ,bij het sprankelend vuurtje van de Herders en zijn kudde schapen al toe kijkend naar het kindje Jezus.Zelfs in de kerk proef je er niets van.Ja ! wij eten boerenkool . Deborah Hinsenveld, 27 november 2007 10:25 uur: Alsof kerst zo´n christelijk feest is.. copyright © Evangelische Omroep Deze site maakt gebruik van RealOne™ ©2007 EO-Ronduit. All rights reserved.2 van 2 14-1-2008 16:25
  12. 12. Algemeen Dagblad November 30, 2002De hang naar huiselijkheid ; Kerstmis en sinterklaas zijn van oudsher al commercieelBYLINE: DOOR CAREL BRENDELSECTION: Reporter; Pg. R2LENGTH: 2286 words Sint heeft de aanval van de kerstman afgeslagen. De Nederlandse feesttradities zijn sterk en plooibaartegelijk. Etnoloog Gerard Rooijakkers ziet ruimte voor nog meer feesten op de rituele kalender. Als de chique koloniale knecht van Sint-Nicolaas maakt hij omstreeks 1850 zijn entree in Nederland. Alsnel ontwikkelt Zwarte Piet zich tot een boeman voor stoute kindertjes. Maar de man is begaafd en veelzijdig.Als de teugels van gezag en orde na 1960 worden gevierd, gaat Piet volledig op in zijn rol van clown, goochelaaren olijke domkop. Met dit imago maakt hij zich niet geliefd in de multiculturele samenleving, maar de politiek correctezeurpieten krijgen de echte Piet niet klein. Hij overleeft moeiteloos door zijn status als nederige en simpeleknecht te ontgroeien. In het technologische tijdperk profileert hij zich nu als de logistieke manager, de effectieveregelaar die zijn meester het ingewikkelde organisatorische werk rond de pakjesavond geheel uit handen neemt. Niets is veranderlijker dan traditie, vat Gerard Rooijakkers de wisselende rollen van Zwarte Piet samen.Wie denkt dat de Nederlandse feesten voortkomen uit eeuwenoude tradities, vergist zich behoorlijk, zegt deetnoloog uit Den Bosch. De meeste Nederlanders beseffen niet dat de meeste feesten pas in een recent verledenzijn ontstaan. Feestexpert Rooijakkers is bijzonder hoogleraar Nederlandse etnologie aan de Universiteit vanAmsterdam en tevens verbonden aan het Meertens Instituut (dat onder literatuurliefhebbers beter bekend is alsHet Bureau van J.J. Voskuil). Sinterklaas is een treffend voorbeeld van hoe een feest zich voortdurend aan de veranderende samenlevingaanpast. Rond 1300 was Sint-Nicolaas een zeer populaire heilige, weet Rooijakkers. In ons waterland stond hijin aanzien als patroon van de schippers. En van de vrijers. Rond 6 december waren er vroeger uitgebreide Sint-Nicolaasmarkten, waar vrijende paartjes op pad gingen en waar je snoep en cadeautjes kon kopen. Een beetjevergelijkbaar met de grote kerstmarkten, die je tegenwoordig in Duitse steden tegenkomt. De commercialiseringvan sinterklaas is dus al in de Middeleeuwen volop begonnen. Vanouds was het ook een huiselijk feest, waarbijde kinderen cadeautjes in hun klomp of schoen kregen. Met de Reformatie rond 1600 kreeg de geliefde heilige de eerste aanvallen op zijn positie te verduren. Destrenge calvinisten namen de sint onder vuur. De viering van zijn naamdag (6 december) gold als paapsestoutigheid of als roomse superstitie. Maar dat protestantse offensief heeft hij heel goed doorstaan, waarschijnlijkomdat het feest ook een sterk huiselijk karakter heeft. Ook boven de grote rivieren bleef hij geliefd, zoals blijktuit de schilderijen van Jan Steen. Rooijakkers pakt een oud boek uit de kast met gekleurde prenten en gedichten van de Amsterdamseonderwijzer Schenkman, de tekstdichter van Zie ginds komt de stoomboot. De eerste openbare intochten werdenrond 1850 gehouden. Het stoomschip was toen het moderne vervoermiddel. De sint verplaatste zich ook per treinof luchtballon. In die tijd komen we de eerste vermeldingen tegen van Zwarte Piet, de voorname huisknecht diede rol krijgt van olijkerd en kinderschrik. De pakjesavond op 5 december, waarvoor kinderen en volwassenen surprises en gedichten voor elkaarmaken, is een twintigste-eeuwse ontwikkeling. Huiselijkheid wordt dan in toenemende mate een burgerlijkedeugd. Deze trend hangt samen met de groeiende commercie rond het feest. Cadeaus krijgen een persoonlijktintje dankzij de surprise en het gedicht, dat een vehikel wordt om iemand goedmoedig de oren te wassen. Als deonderlinge relaties minder vanzelfsprekend en stabiel worden door de individualisering is zon pakjesavond eengoed middel om de familie- en vriendschapsbanden met geschenken te bevestigen. Tegen die achtergrond heeft zich in de laatste decennia van de twintigste eeuw een geduchte concurrentaangediend: de kerstman. Ook hij staat voor geschenken en huiselijkheid. De opmars van de Angelsaksischeindringer leidde enkele jaren terug tot de vrees, dat hij sinterklaas zou overvleugelen. Rooijakkers: Rond 1950komt hij voor het eerst opzetten. Dan zijn het vooral de kerken die hem willen tegenhouden. Ze zien hem als een
  13. 13. bedreiging voor het christelijke karakter van Kerstmis. De kerstman zou verwijzen naar het heidendom. Deconfessionelen vrezen dat hij het Christuskind uit de kribbe verdrijft. Onder de groeiende Amerikaanse invloed maakt hij in de jaren tachtig zijn rentree, dit keer als een rood-groene schertsfiguur, die rondloopt in de winkelcentra, pakjes uitdeelt en ho-ho-ho roept. Daartegen komt deculturele elite in het geweer. Men ziet hem als een verderfelijke nepfiguur uit Amerika, een gevaar voor onzenationale cultuur. De aanval op de sint is met succes afgeslagen, maar volgens de etnoloog is de betekenis van hetsinterklaasfeest tijdens dat proces opnieuw veranderd. Van kinderfeest en huiselijk bindmiddel groeit het uit toteen uiting van de Nederlandse identiteit. De intocht is een nationale gebeurtenis geworden. Live op de televisiekomt hij nog altijd aanvaren met de stoomboot, die is veranderd van een ultramodern in een nostalgischvervoermiddel; bij voorkeur in een pittoresk stadje als Zaltbommel met veel pannendaken en weinig hoogbouw.De jongste tv-uitzending van de intocht is door twee miljoen kinderen en hun ouders bekeken. Dat zegt dus welwat. Sinterklaas is versterkt uit het proces gekomen. De kerstman is niet meer dan een collega. Ook hij werktmee aan de huiselijkheid, die we zo graag koesteren in de donkere decembermaand. Ondanks de verwijzingen naar heidense en vroegchristelijke symbolen is ons huidige kerstfeest relatiefjong. Tot 1950 was Pasen het belangrijkste feest op de christelijke kalender. Kerstmis werd vroeger nooituitbundig gevierd. Met Driekoningen (6 januari) was er meer te doen. Als je weinig met de kerk had en je wildetoch eens een keer komen, dan deed je dat rond Pasen in de Goede Week. Nu gaan de randkerkelijken naar denachtmis op kerstavond. Persoonlijk juich ik dat toe. Ik snap de kerkleiders niet die daar schamper over doen,omdat ze de rest van het jaar niet komen. De meeste kersttradities zijn pas in de afgelopen twee eeuwen in Nederland doorgedrongen vanuitomringende landen. De traditie van de kerstboom, die nu niet meer weg te denken valt in de donkerste dagen vanhet jaar, komt uit Duitsland. Rooijakkers vermoedt dat het Nederlandse koningshuis, met zijn nauwe banden metallerlei Duitse vorsten, hier een voortrekkersrol heeft gespeeld. De eerste kerstbomen stonden in de salons vande koninklijke paleizen. Het duurt tot flink in de twintigste eeuw voor de boom een plekje vindt in de meesteparticuliere huishoudens. Uit het buitenland arriveert eind 19de eeuw de kerststal, die niet meer weg te denken valt bij katholiekgetinte kerstvieringen. Talloze scholen en verzorgingshuizen hebben het voorvoegsel katholiek geschrapt, maareind december vinden dos en dezel er nog steeds een plekje onder de kerstboom. Een nieuwe trend in deBrabantse dorpen zijn de openluchtkerststallen met levensechte poppen en levende aaibare dieren, als fenomeenovergewaaid uit Vlaanderen. Rooijakkers: De dieren worden natuurlijk ondergebracht in een nostalgisch oudschuurtje, niet in een moderne biostal, dat spreekt vanzelf. Doe er nog wat oude werktuigen bij uit hetstreekmuseum. Verder veel dennengroen en andere sfeerverhogende attributen. Elk dorp doet zijn best om demooiste en meest authentieke stal te bouwen. Maar je kunt, in samenwerking met de provinciale VVV, hetgeheel natuurlijk mooi met elkaar verbinden tot een toeristische kerststallenroute. Dat reli-toerisme komt extragoed uit met de vele vrije tijd in de kerstvakantie. Is het niet vreemd dat inmiddels ook kerststallen met Jezus, Maria en het kindeke bij onkerkelijkeNederlanders onder de kerstboom staan? De confessionaliteit van het feest wordt steeds diffuser. Kerstmis vertegenwoordigt waarden die door allegezindten worden gedeeld. Samen met sinterklaas vormt het een doorgeschakelde twin peak, een soorttweetrapsraket. Na het typisch Nederlandse feest met de sint volgt de universele boodschap van kerst. Het mooiedaarvan is weer dat ze op dat moment overal kaarsjes aansteken en vrede op aarde vieren, in Moskou op hetRode Plein, in Washington in het Witte Huis, en zelfs in het niet-christelijke Japan. Kerstmis is het moment,waarop de volwassenen die niets aan sinterklaas doen, elkaar toch nog cadeaus kunnen geven. Dus opnieuw dehang naar huiselijkheid en de gelegenheid tot het bestendigen van relaties. Het knutselen en frobelen dat we bij sinterklaas zien, speelt ook hier weer een rol. Je kunt natuurlijk eenkant-en-klare kerstboom kopen, tegelijk met de andere commerciele producten die over de toonbank gaan, maarhet is natuurlijk leuker om zelf een boom op te tuigen. Het gaat immers om de persoonlijke aandacht en energie.Die persoonlijke betrokkenheid steken mensen ook in die Brabantse kerststallen. Voor de bouw ervan zijn grotegroepen vrijwilligers in touw, die zich willen inzetten voor hun dorp of buurt. Wordt de kerstboodschap niet overschreeuwd door de commercie? Kerstmis en sinterklaas zijn van oudsher al commercieel. Men doet net alsof het een verwording is. Ik ziede commercie niet als een bedreiging, maar als een onderdeel van de cultuur. Vergeleken met de consumptieve jubelfeesten sinterklaas en Kerstmis is de commercie rond Pasen zeerbescheiden. Paasboompjes, chocolade eieren en gele producten en veel meer niet. Dat komt, legt Rooijakkers uit,
  14. 14. doordat de huiselijkheid geen grote rol speelt rond het paasfeest. Het is meer een moment om naar de camping tegaan, of het huis op te knappen. De tocht naar de meubelboulevard is een nieuw ritueel geworden. Toch zijn ernog genoeg oude rituelen, ook al heeft Pasen sinds de Tweede Wereldoorlog aan belang ingeboet. Op veelplaatsen wordt nu het oude palmpasen weer ingevoerd voor de kinderen. Je hebt nog de rituelen rond de GoedeWeek, waarin het lijden van Christus wordt herdacht. En natuurlijk de eieren. Die spelen al eeuwen een rol metPasen. Het is van oudsher het einde van de vastentijd en de beste legtijd voor de kippen, dus je zit altijd met eenenorme voorraad aan eieren. Waar komt die enorme behoefte aan feesten vandaan? Er is een enorme behoefte aan rituelen. Dat maakt het aantrekkelijk om feesten en tradities uit omringendestreken of landen over te nemen. Afgelopen tijd hebben we dat weer kunnen zien met Halloween, een typischAmerikaans kinderfeest, waarbij de kinderen met pompoenen langs de deuren gaan om snoep op te halen. Wijhebben in diezelfde periode voor de kinderen Sint-Maarten. Het gevolg is dat het bij ons minder in trek is bijkinderen, maar wel wordt geadopteerd door scholieren en jonge volwassenen, die het feest inpassen in hunkalender. De toename van het feesten is ook mogelijk door de gestegen welvaart. We hebben veel vrije tijd engeld. Als het volk straatarm is, is er minder animo voor nieuwe feesten, Een ander fenomeen is de verbreiding van lokale festiviteiten. Sinte-Maarten Mikmak rukt vanuit Noord-Holland en Oost-Groningen op naar de rest van het land. Eerder trok het carnaval met succes over de Moerdijk.Als reactie vallen Limburgers en Brabanders terug op hun eigen lokale tradities. Rooijakkers: Feesten markerengrenzen, de overgangen van de seizoenen. Ze zijn er ook voor het onderscheid, om te bepalen wie er wel en nietbij horen. Het carnaval is een manier geworden om de regionale identiteit te versterken. Elke plaats heeft zijneigen carnavalslied. De commerciele hits uit Hilversum komen er niet meer in. De macht van de commercieheeft haar grenzen. Geldt dat vooral bij een oud feest als carnaval? Zo oud is carnaval niet. Vroeger was de vastenavond beperkt tot alleen de dinsdag voor aswoensdag. Deuitbreiding komt pas in de negentiende eeuw onder invloed van het buitenland, in Limburg vanuit het DuitseRijnland, in Brabant vanuit de Bourgondische traditie. De Oeteldonkse Club is pas van 1882. Het was eerst eenfeest van de elite, waarbij het volk mocht toekijken en een beetje drinken. In veel Brabantse dorpen had je tot1960 geen carnaval. Krijgen we nog meer feesten erbij? De rituele kalender is sterk in beweging. In de zomermaanden is er nog volop ruimte voor nieuwe feesten.Ik zie daar een grote kans voor de etnische feesten. Het zomercarnaval in Rotterdam is een mooi voorbeeld. Hetbegon als een klein evenement voor Antillianen, nu loopt de halve stad uit, en doen Nederlandse meisjes ookmee aan het schudden en zwaaien met de billen. Ziet u kansen voor islamitische hoogtijdagen, of staat het volk meer open voor Amerikaanse feesten alsHallo ween? Ik voorspel dat Nederlandse kinderen over tien of vijftien jaar gaan meedoen aan het suikerfeest. Ik zie datals winst. De drempel om mee te doen komt lager te liggen, omdat de confessionele oorsprong van al die feestensteeds onduidelijker wordt. Sommige mensen zien het Suikerfeest als bedreiging voor Sinterklaas. Voor een keer valt het samen. De Sint overleeft ook het Suikerfeest en het Suikerfeest lukt ook zonder deSint. Deze feesten zijn juist een mooie gelegenheid om kennis te nemen van elkaars cultuur. Het zou goed zijnals de scholen beide feesten vieren. Gerard Rooijakkers. We hebben veel tijd en geld voor nieuwe feesten.Foto Pim Ras Illustraties uit: J. Schenkman, Sint Nikolaas en zijn knecht (Amsterdam 1850) Sociale wetenschappen ; Folklore ; Kunst en Cultuur ; Cultuur ; Wetenschap en TechniekLOAD-DATE: May 12, 2003LANGUAGE: DUTCH © 2002 PCM Uitgevers B.V. All rights reserved.
  15. 15. nu.nl/economie | Richtlijn horeca voor plaatsen kerstboom http://www.nu.nl/news/1337525/30/Richtlijn_horeca_voor_plaatsen_k... Richtlijn horeca voor plaatsen kerstboom Uitgegeven: 30 november 2007 14:38 Laatst gewijzigd: 30 november 2007 16:52 ARNHEM - Zaaleigenaren en horeca-exploitanten die in de komende maand een echte kerstboom willen plaatsen, moeten een vers exemplaar zonder kluit kopen. Bij aankoop mogen er geen groene naalden uit de boom vallen en na drie weken moet de boom in elk geval naar de versnipperaar. Dat staat in een brochure die het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid Nibra en Efectis (het vroegere Centrum voor Brandveiligheid van TNO) hebben gemaakt. De brochure is een samenvatting van een onderzoek dat het Nibra en Efectis hebben gedaan naar de voorwaarden waaronder levende kerstbomen nog in openbare ruimten kunnen worden geplaatst. Risicos De brandveiligheid rond kerstbomen is sinds de ramp in Volendam elk najaar een hot item, stelt het Nibra. Daarom is dit jaar besloten de risicos te onderzoeken en landelijke richtlijnen uit te geven. Wie de richtlijnen niet opvolgt, schept een brandonveilige situatie met alle risico op ernstige gevolgen, zo waarschuwt het instituut. Nat Het belangrijkste advies is, zo stelt Efectis, dat een met brandwerend middel behandelde kunstkerstboom het veiligst is. Maar wie toch liever een natuurlijke boom heeft, moet in elk geval een exemplaar kopen dat vers en nat is. Een verse kerstboom is zelfs met een brandende prop papier niet goed aan te steken, aldus de onderzoekers. De boom moet steeds in minstens 5 centimeter water staan. Lampjes Versiering is bij voorkeur van glas of aluminium. Echte kaarsjes zijn uit den boze. Kerstverlichting waarvan sommige lampjes het niet meer doen is eveneens onveilig. Rondom de boom moet voldoende vrije ruimte zijn en de boom mag nooit een uitgang of vluchtroute blokkeren. Wanneer er bruine naalden uit de boom vallen, is de spar uitgedroogd en moet hij weg. Want een droge boom die vlam vat, kan in 30 seconden als een immense fakkel wegbranden. (c) ANP1 van 1 6-1-2008 20:31
  16. 16. 071122 - kerstkraszegel http://www.tntpost.nl/voorthuis/klantenservice/nieuws/2007/kerstkras... U bent hier: Consumenten Klantenservice Nieuws 2007 Uniek op een postzegel in Europa: samen krassen voor prijzen Persbericht 22 november 2007 TNT Post en De Lotto hebben gezamenlijk een unieke postzegel ontwikkeld: de Decemberkraszegel. Volgens hetzelfde principe als de bekende Krasloten is het nu mogelijk prijzen te winnen met de Decemberkraszegels. Deze postzegels worden tegelijkertijd uitgegeven met de reguliere Decemberzegels van TNT Post. Met de Decemberkraszegels maken de verzender en ontvanger samen kans op prijzen tussen 50 en 5 0.000 euro. Op ieder velletje Decemberkraszegels staat een gelukscode. Op iedere kraszegel is een kraslaag je aangebracht. Na ontvangst van de wenskaart krast de ontvanger het kraslaagje open en ziet meteen of er een pri js is gewonnen. Hierna neemt de ontvanger contact op met de verstuurder van de kaart. De prijs kan worden geïn d doordat de verzender en ontvanger het postzegelvel en de winnende Decemberkraszegel gezamenlijk toesturen aan de Lotto. Voor prijzen boven de 450 euro moeten de verzender en ontvanger de prijs gezamenlijk ophalen b ij De Lotto. Dit zorgt voor een extra feestelijk contactmoment tussen de verzender en de ontvanger van kerst- e n nieuwjaarskaarten. Zowel de Decemberzegels als de Decemberkraszegels zijn ontworpen door Erik Kessels, creatief d irecteur van communicatiebureau KesselsKramer. Vormgeving speelt bij de ontwerpen van Erik Kessels geen ove rheersende rol. "Ik wil vooral communiceren met het ontwerp. Het gevoel overbrengen dat je krijgt als je vuurwerk ziet - én als je een prijs wint. Teveel focus op vormgeving kan zon persoonlijke ervaring in de weg sta an. Natuurlijk zal niet iedereen met de postzegels een prijs winnen. Maar of je nu een prijs wint of niet, met de Decemberkraszegels bezorg je elkaar in ieder geval voldoende vuurwerk!". De reguliere Decemberzegels hebben als t hema sneeuw.1 van 2 7-1-2008 22:44
  17. 17. 071122 - kerstkraszegel http://www.tntpost.nl/voorthuis/klantenservice/nieuws/2007/kerstkras... De reguliere Decemberzegels en de Decemberkraszegels komen op 22 november uit. De frankeerwaarde van beide zegels is 29 eurocent. Een vel decemberzegels heeft 20 zegels en kost € 5,80. De Decembe rkraszegels kosten € 5,80 plus 3 euro inleg. Voor deze 3 euro inleg heeft u 20 keer kans op een mooie pri js. De prijzen van de Decemberkraszegels zijn te innen tot en met 31 december 2008. Bij ieder vel zijn tips voor het gebruik van deze speciale postzegels bijgevoegd. De Decemberkraszegels worden uitgebracht in samenwerking met De Lotto. Een deel van de opbrengst gaat naar goede doelen zoals de Nierstichting Nederland, het Oranje Fonds en het World Food Programme. Over TNT Post TNT Post verwerkt dagelijks 16 miljoen poststukken (waarvan 350.000 pakketten) met ruim 7,6 mi ljoen bestemmingen in Nederland. Het bedrijf verbreedt daarnaast zijn horizon internationaal door mi ddel van acquisities in Europa en Azië. Van groeiend belang zijn diensten die elektronische data omzett en in fysieke post. TNT Post is in de eerste plaats actief op het gebied van post: collectie, sortering, transport en aflevering van brieven en pakketten. Daarnaast is de onderneming gespecialiseerd in data- en documentdiensten , direct mail, e-commerce en internationale post. TNT Post heeft zon 58.000 mensen in dienst in Nederland. D e omzet over de eerste helft van 2007 bedroeg 2,081 miljard euro. TNT Post is onderdeel van TNT N.V. TNT is zi ch bewust van haar maatschappelijke verantwoordelijkheid als onderneming en heeft partnerschappen gevormd me t het World Food Programme en het Milieuprogramma van de Verenigde Naties om wereldwijd tegen honger en milieuvervuiling te strijden. Let op:2 van 2 7-1-2008 22:44
  18. 18. NRC Handelsblad http://www.nrc.nl/economie/article854116.ece/Winkeliers_verwachte... Winkeliers verwachten dit jaar een recordomzet met de kerstdagen. (Foto Flip Franssen) Winkeliers verwachten recordomzet kerst Gepubliceerd: 11 december 2007 11:21 | Gewijzigd: 11 december 2007 11:54 ANP Leidschendam, 11 dec. Winkeliers verwachten in de week voor kerst net als rond Sinterklaas weer alle records te breken. Dat voorspelde de brancheorganisatie Raad Nederlandse Detailhandel (RND) vandaag. De kerstdagen vallen dit jaar uitermate gunstig voor winkeliers, op dinsdag en woensdag. ,,Mensen nemen waarschijnlijk de vrijdag en maandag voor kerst vrij, aldus een woordvoerder van de detailhandelsraad. Bovendien hebben veel steden op 23 december een koopzondag gepland. In totaal verwachten winkeliers 700 miljoen extra omzet te boeken, bijna de helft meer dan tijdens een gemiddelde week, wanneer ongeveer 1,46 miljard euro wordt omgezet. Ten opzichte van vorig jaar stijgt de omzet volgens de RND met 15 procent. Per huishouden wordt ongeveer 440 euro uitgegeven in de week voor kerst. Net als met Sinterklaas staan elektronica als computers en digitale cameras hoog op het kerstverlanglijstje. Print artikel Mail artikel Mail/tip de redactie Meer economie nieuws 16:21 Vermogens- beheerder vast voor fraude 15:40 Voor 10 miljoen komt Van den Nieuwenhuyzen vrij 15:03 KLM-toestel maakt voorzorgslanding 14:38 Amerikanen en Japanners mijden Nederland 14:27 Zeven verdachten in grote beleggingsfraudezaak 11:05 Verzekeraars komen met tuchtraad 09:32 FNV wil af van hinder in baankeuze 09:12 Meeste pintransacties in supermarkt2 van 3 7-1-2008 22:12
  19. 19. Waar eet u dit jaar met de kerst? 50% 1e kerst 40% CBL Kerstonderzoek 2007 30% 20% 2e kerst 10% 0% Thuis bij Thuis bij Niet thuis Nog niet mijzelf vrienden of bekend familie • Tijdens de kerst wordt thuis gedineerd. 50% dineert eerste kerstdag in eigen kring thuis, 34% gaat hiervoor op bezoek bij vrienden of familie. 4% gaat naar restaurant en 12% heeft nog niet besloten. • Tweede kerstdag liggen de percentages nagenoeg gelijk. 16% heeft nog geen idee waar ze zullen eten op die dag. Uitgevoerd door TNS/NIPO CBL Kerstonderzoek 2007 CBL Kerstonderzoek 2007Welke gangen heeft uw kerstmaaltijd? Wat maakt uw kerstmaaltijd bijzonder? 100% 1e kerst 80% 2e kerst 60% • De kerstdagen zijn voor veel mensen dagen waarop gezelligheid en 40% genieten centraal staan. Mensen geven aan te hechten aan 20% gezelligheid door gasten uit te nodigen, spelletjes te doen, naar de 0% kerk te gaan en elkaar cadeautjes te geven. Voorg Tuss Hoofd tw ee N age D ige enge de h stief erec ht re cht gere cht oofd gere rech t / koff ie • Daarnaast wordt sfeer in huis genoemd. Een kerstboom, kaarsen en cht extra decoratie, kerstmuziek, een mooi gedekte tafel en • Tijdens de kerstmaaltijd wordt flink uitgepakt. De helft van de kerstservies, feestelijke kleding brengen volgens de ondervraagden kerstdissen heeft 4 of meer gangen: voorgerecht (76% resp. 68%), kerstsfeer in huis. hoofdgerecht (96% resp 95%) nagerecht (91% resp 85%) en koffie / digestief (50% resp 47%). • 2% van de mensen viert de kerst in het buitenland. • Ook worden er tussengerechten zoals amuses en tweede hoofdgerechten geserveerd (14% en 12% resp 6% en 10%). • Als voorgerecht is soep populair. Ook gourmetten, fondu en steengrill worden vaak genoemd. Als nagerecht wordt ijs veel genoemd. Veel mensen serveren bij de kerstmaaltijd graag een lekkere wijn. CBL Kerstonderzoek 2007 CBL Kerstonderzoek 2007Let u tijdens de kerst op uw gewicht? Kent u / koopt u luxe huismerken? 40% 70% Kent luxe huismerken 60% 30% Koopt luxe huismerken 50% 20% 40% 30% 10% 20% 10% 0% 0% Meer dan anders Evenveel als anders Minder dan anders Helemaal niet Ja Nee • De kerstdagen zijn een tijd van genieten. Ruim een derde van de • De meeste supermarkten hebben voor de feestdagen extra luxe consumenten (37%) blijft op zijn gewicht letten, 30% let minder op huismerken in het assortiment. Deze zijn bij 69% van de zijn gewicht en 31% let zelfs helemaal niet op zijn gewicht tijdens consumenten bekend. deze kerstdagen. 6% van de consumenten past meer op dan • Deze luxe huismerken zijn ook in trek bij de consument. Bijna 40% anders. van de consumenten denkt deze luxe huismerken ook te gaan kopen voor de feestdagen. CBL Kerstonderzoek 2007 CBL Kerstonderzoek 2007 1
  20. 20. Bent u van plan om op kerstavond een Waar haalt u uw inspiratie voor het bijzondere maaltijd te bereiden? kerstmenu vandaan? Al eens eerder gegeten Folders, bladen supermarkt In de supermarkt 0,7 Kookboek 0,6 tips van familie ed 0,5 tijdschrift of krant 0,4 In speciaalzaak 0,3 kookprogramma op TV 0,2 Anders 0,1 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% 50% 0 Ja Nee Misschien Weet niet • De supermarkt is een belangrijke bron voor inspiratie voor de kerstmaaltijd. 42% van de consumenten bepaalt thuis uit folders en consumentenbladen van supermarkten wat ze gaan maken, 33% • 12% van de consumenten geeft aan de kerst al op kerstavond te bepaalt dat in de supermarkt tijdens het shoppen. willen starten met een bijzondere maaltijd. 19% van de • 44% van de consumenten speelt op zeker en heeft de gerechten al consumenten geeft aan dit misschien te gaan doen. Voor 68% van eens eerder gegeten. Op de vierde plek staat het vertrouwde de consumenten is de maaltijd op kerstavond niet bijzonder. kookboek dat door 28% van de consumenten wordt geraadpleegd. CBL Kerstonderzoek 2007 CBL Kerstonderzoek 2007Kerstavond, Kerstontbijt, Kerkbezoek • 12% van de consumenten geeft aan de kerst al op kerstavond te willen starten met een bijzondere maaltijd. 19% van de consumenten geeft aan dit misschien te gaan doen. Voor 68% van de consumenten is de maaltijd op kerstavond niet bijzonder. • Ook het kerstontbijt wordt een bijzonder moment in 46% van de Nederlandse huishoudens. Mensen kiezen dan graag voor een uitgebreid broodassortiment. Bij 40% van de huishoudens komt dan de kerststol op tafel. Verder noemen mensen croissants en luxe broodjes. 9% bakt zelf brood af. Daarnaast maken koelverse sappen, luxe vleeswaren en een ei(gerecht) de ontbijttafel af. • De kerken trekken tijdens de feestdagen meer bezoekers dan anders. Tijdens de kerst gaat ruim 40% van de Nederlandse consumenten naar de kerk, waarvan 10% speciaal voor de kerst gaat. 59% gaat nooit naar de kerk. CBL Kerstonderzoek 2007 2
  21. 21. NRC Handelsblad November 21, 2006Financiële feeststress;budgetterenBYLINE: Cleo ScheerboomSECTION: ECONOMIE; Blz. 16LENGTH: 582 woorden Een deel van de stress die velen voelen tijdens de feestdagen wordt veroorzaakt door de oplopende kosten.Niet voor niets, in december gaat een flink deel van het huishoudbudget op aan cadeaus en luxe voedsel. In 2005ging bij het merendeel van de Nederlanders meer dan 10 procent van het maandbudget op aan extradecemberuitgaven, zo blijkt uit onderzoek van Blauw Research. Als hier niet voor is gespaard, ontstaat eenfinancieel gat. Projectmatig Enige financiële planning in de periode voor de feestdagen kan dit effect beperken. Juist rond de feestdagenzijn er verschillende manieren om geld te besparen. Dat lijkt niet in overeenstemming met de gulle gedachte vande feestdagen. Het doel is dan ook niet als een eigentijdse Scrooge streng te bezuinigen, maar om met mindergeld meer te doen. Daar zijn verschillende trucs voor. Bijvoorbeeld door het kopen van cadeaus als een projectaan te pakken. Voorbereiding is het halve werk, en niet alleen omdat het weekend voorafgaand aan de kerstdagen dit jaareen ware winkelhel dreigt te worden. Hoe later de cadeaus worden aangeschaft, hoe hoger de prijzen en hoebeperkter de keuze. Er resten nog 14 dagen tot Sinterklaasavond, nog 33 tot Kerst. Inventariseer in de komendeweken - onopvallend - de wensen van ontvangers van de cadeaus en maak gebruik van speciale acties. Let welop de mogelijkheid tot ruilen, veel winkels hanteren inmiddels een retourperiode tot na de kerst. In anderecategorieën is het zaak om zo lang mogelijk te wachten met de aankoop: kerstkaarten en kunstkerstbomen dalenflink in prijs vlak voor de feestdagen. Keuzen Door kleine besparingen in de verschillende categorieën kan de uiteindelijke financiële schade meevallen.Denk bij de voorbereiding van het menu aan het inslaan van aanbiedingen van minder bederfelijke waar (wijn enfrisdrank) in de komende periode. Ook met cadeaus kan slimmer worden omgegaan. Dit is het moment omcadeaubonnen, boekenbonnen en zegelboekjes die in laden liggen te verstoffen te gelde te maken. Kleinekinderen zien het verschil niet tussen een goed tweedehands of nieuw cadeau van de Sint. Maak voor grotere cadeaus gebruik van vergelijkingssites als www.kieskeurig.nl en www.kelkoo.nl. Zetonen waar een product online het voordeligst te vinden is. Online researchen en in de winkel kopen kannatuurlijk ook.Commercie Bij een projectmatige aanpak hoort ook een indicatie van het uit te geven bedrag per persoon. Dit heeft eenprettig psychologisch effect. Wie heeft nagedacht over een budget is daarvan onbewust minder geneigd af tewijken dan iemand die zonder plan op pad gaat. Bewust kopen helpt in meerdere opzichten. Onder invloed vande commercie lijken bepaalde uitgaven vanzelfsprekend maar ze zijn dat niet. In het boekje Hoor wie klopt daargeld uit mijn zak brengt besparingsdeskundige Marieke Henselmans een en ander tot normale proporties terug.Moeten de kinderen echt wel elke dag een cadeau in hun schoen, vraagt ze zich af. En waarom moet dekerstversiering elk jaar worden aangepast aan de laatste kerstmode? Waar gáát het nu eigenlijk om? Bij zowelSint als Kerst draait het volgens haar om de sfeer. Veel spenderen staat niet gelijk aan succes en gezelligheid.Henselmans adviseert de lezer voordat die de kerstafdeling van de warenhuizen betreedt eens te inventariserenwat er nog allemaal aan kerstspullen op zolder staat. Wie niet langer gelooft dat Kerst groots gevierd moetworden, loopt minder kans het nieuwe jaar met schulden te betreden. Cleo Scheerboom
  22. 22. LOAD-DATE: November 21, 2006LANGUAGE: DUTCH; NEDERLANDSNOTES: Meer over het beperken van uitgaven is te vinden op www.nooitmeerrood.nlPUBLICATION-TYPE: Krant Copyright 2006 PCM Uitgevers B.V. All Rights Reserved
  23. 23. Het Parool December 24, 2005Echt belachelijkBYLINE: EXTERNSECTION: Sport; Pg. 50LENGTH: 380 words Van onze sportredactie AMSTERDAM - Hoewel de KNVB zichzelf op de borst klopt met het competitieschema, vinden veelvoetballers het maar niks. Voetballen en trainen rond de kerstdagen doe je niet, vinden ze. Ajacied Markus Rosenberg: "Het maakt niet zo veel uit wat de spelers er van vinden, we moeten toch komen opdraven. Ik heb er zelfniet zo veel problemen mee. In Zweden is kerstavond het belangrijkste. Dan komen we met de familie bij elkaar.Op 25 december eten we vaak de restjes op. Tweede kerstdag zegt me niets. Dat kennen we in Zweden volgensmij niet eens. Dat we dan moeten trainen, maakt mij dus niet uit. Ik kan alleen niet naar Zweden voor defeestdagen. Maar dat is geen probleem, want mijn familie komt gezellig naar Amsterdam." Ajacied Nigel de Jong: "Dit krijg je nu de commercie steeds belangrijker wordt. Ik vind het wel vervelend, maar we kunnen er nietveel aan doen. We gaan thuis niet echt heel diep op de betekenis van kerst in, maar het is wel een dag waaropwe samen willen zijn. Saamhorigheid is belangrijk. We kunnen nog steeds wel met de hele familie eten op eerstekerstdag, dat verandert niet. Het is alleen niet verstandig om heel veel te eten. We moeten een dag later welspelen." Feyenoorder Patrick Paauwe: "Wij staan thuis met kerst altijd stil bij wat er gebeurd is, dat Jezus is geboren. Het is een moment van bijelkaar zijn, families. Het belangrijkste wat er is. Dat krijgt nu minder aandacht." PSVer Phillip Cocu: "Ik hoop dat de stadions leegblijven. Spelen met kerst vind ik niet bepaald prettig. De traditie gaat inNederland volgens mij ook niet werken. Ik hoop in ieder geval dat het geen vaste prik wordt. Dit zijn dagen dieje met je familie wilt vieren. Voordeel van voetballen op tweede kerstdag is dat ik me een dag ervoor niet hoef inte houden met het kerstdiner. Dat is er zo weer van af, haha." AZ-speler Tarik Sektioui: "Ik was gewend ieder jaar met kerst naar huis te gaan, naar Marokko. Nu zit dat er niet in, op tweedekerstdag spelen we tegen Feyenoord. Ik vind het eigenlijk echt belachelijk. Niet eens omdat ik daardoor niet bijmijn familie kan zijn, maar omdat ik vind dat we rust nodig hebben na bijna zes maanden voetballen." Onderkop 16 pt Onderkop 16 ptLOAD-DATE: December 27, 2005LANGUAGE: DUTCH © 2005 Het Parool
  24. 24. Nederland viert Kerst en Oud & Nieuw vooral thuis Kunstkerstbomen populairder dan echte kerstbomen Rotterdam – 21 december 2007. Respectievelijk 55% en 40% van de Nederlanders viert Kerst en Oud &Persbericht USP Woonsignalen Nieuw thuis met het gezin. Hiernaast is ook het huiselijk gezelschap van andere familieleden en vrienden populair tijdens beide feestdagen. Horecagelegenheden en op vakantie gaan sluiten de lijst. Daarnaast heeft bijna driekwart van de Nederlanders dit jaar de kerstboom opgetuigd. Opvallend is dat de kunstkerstboom ondertussen populairder is dan de echte kerstboom: 60% van de Nederlanders heeft een kunstkerstboom. Dit blijkt uit onderzoek van USP Marketing Consultancy onder ruim 1.600 consumenten van het panel DeelUwMening.nl. Kerst gezelligste periode van het jaar, familie en gezin belangrijkst Ongeveer 6 op de 10 Nederlanders (56%) vindt de kerstdagen de gezelligste tijd van het jaar. Op ruime afstand volgt Oud & Nieuw (9%) en Koninginnedag (6%). Hemelvaart (1%), Pinksteren (2%) en Pasen (2%) spelen nauwelijks een rol. Kerst is duidelijk een feest voor in de huiselijk kring. Zo brengt 55% van de Nederlanders Kerst thuis door met het gezin, 46% viert het ook met andere familieleden en 14% thuis met vrienden. Een kleiner deel brengt een bezoek aan een horecagelegenheid tijdens één van de kerstdagen. Zo brengt 6% een bezoek aan een restaurant, 1% aan een café en 1% aan een discotheek. Tot slot gaat een klein deel met Kerst op vakantie: 1% in Nederland en 3% buiten Nederland. Meer kunstkerstbomen dan echte kerstbomen De kerstboom is nog steeds populair: bijna driekwart van de Nederlanders (73%) tuigt dit jaar de kerstboom op. Opvallend is daarbij dat reeds 60% een kunstkerstboom heeft en dat de kunstkerstboom daarmee populairder is dan een echte kerstboom (40%). De meeste kerstbomen zijn gekocht in een tuincentrum (39%), ook gaat een relatief grote groep naar een bouwmarkt (13%). Verder versiert ruim eenderde van de Nederlanders de tuin of buitenkant van de woning rondom de kerstdagen. Op welke manier(en) gaat u de Op welke manier(en) gaat u kerstdagen Oud & Nieuw doorbrengen/vieren? doorbrengen/vieren? thuis met of bij directe leden van het gezin 55% 40% thuis met of bij vrienden/kennissen 14% 26% thuis met of bij familieleden 46% 25% in een restaurant 6% 1% in een café 1% 3% in een discotheek/feest 1% 4% op vakantie in Nederland 1% 1% op vakantie buiten Nederland 3% 2% anders 6% 7% weet niet/geen mening/vier het niet 2% 8% Oud & Nieuw vieren met vrienden populairder dan tijdens Kerst Net als Kerst wordt Oud & Nieuw in de huiselijke kring gevierd: 40% viert het met het gezin, 26% betrekt vrienden erbij en 25% overige familieleden. Hieruit blijkt dat men Oud & Nieuw vaker met vrienden viert dan Kerst. Het tegenovergestelde geldt voor de familieleden.
  25. 25. Voor restaurants loopt men tijdens Oud & Nieuw minder warm (1%) dan tijdens de Kerst (6%). Cafés en discotheken zijn daarentegen tijdens Oud & Nieuw iets populairder dan tijdens Kerst. Tot slot viert 2% van de Nederlanders Oud & Nieuw in het buitenland.Persbericht USP Woonsignalen Voor meer informatie kunt u contact opnemen met: USP Marketing Consultancy Martijn Verschoor of Kitty Joosten Telefoon: 010-2066900 E-mail: verschoor@usp-mc.nl joosten@usp-mc.nl Internet : www.usp-mc.nl Technische verantwoording Het veldwerk van dit onderzoek is verricht tussen 15 en 20 december 2007 onder ruim 1.600 consumenten uit het consumentenpanel DeelUwMening.nl. De cijfers zijn gewogen naar CBS standaarden op basis van leeftijd, inkomen en opleidingsniveau.
  26. 26. nu.nl/opmerkelijk | Deprimerende kerstsingle moet nieuwe trend worden http://www.nu.nl/news/1341386/122/Deprimerende_kerstsingle_moet... Deprimerende kerstsingle moet nieuwe trend worden Uitgegeven: 4 december 2007 10:25 LONDEN - Met het gezellige Were All Going To Die doet de Britse muzikant Malcolm Middleton een gooi naar een nummer 1 kersthit. Maar teksten als "We gaan allemaal dood, en als er niets is, dan staan we er helemaal alleen voor" doen het vermoedelijk niet lekker onder de kerstboom. Volgens de BBC vindt de artiest, de 33-jarige Middleton, een nieuwe trend in kerstsongs hoog tijd. Zijn lied bevat dan wel geen arresleegetinkel, kerstklokken en engelenkoortjes, maar heeft wel degelijk een boodschap, zegt hij. "Mensen willen niet meer worden voorgelogen door de Cliff Richards van deze wereld. Misschien moeten ze maar horen wat ze echt te wachten staat." (c) ANP1 van 1 6-1-2008 20:41
  27. 27. Page 1 1 of 2 DOCUMENTS NRC Handelsblad November 10, 200710 redenen waarom een herfstdepressie eigenlijk een zegen isBYLINE: Aaf Brandt Corstius; Paulien CornelisseSECTION: LEVEN & CETERA; Blz. 49LENGTH: 928 woordenSAMENVATTING: Het is weer herfst, hoog tijd voor een fikse najaarsdepressie. Want wie zich er volledig aan overgeeft, klimt er uit-eindelijk ook weer uit. Hopen Aaf Brandt Corstius en Paulien CornelisseVOLLEDIGE TEKST: 1 De herfstdepressie motiveert Zoals moeder vroeger al zei: verveel je je? Ruim anders je kamer eens op! Met depressie is het net zo. Natuurlijkheb je geen zin om aan de slag te gaan, maar níét aan de slag gaan is even deprimerend. Wie nu de tanden op elkaar zeten door alle tranen heen een meesterwerk (een roman, een modern muziekstuk, een opgeruimde kamer) aflevert, mag inde lente lekker luieren. 2 De herfstdepressie geeft inspiratie Nee, alsof vrolijk op een strand liggen zo inspirerend is. Lees het werk van de grote dichters en besef: juist het ge-voel van alweer een jaar voorbij, juist die natte bladeren tussen de soppige hondendrollen, juist die snijdende windmaken de grote kunst. Koop een kladblok en gooi het er lekker allemaal uit. 3 De herfstdepressie is een excuus om dingen af te zeggen Een afspraak met die vervelende vriendin die het altijd heeft over haar hysterisch-fantastische seksleven met haarman waar ze al acht jaar mee is? Toedeledokie, dat hoeft niet meer. Bel haar op en zeg dat je wegens je herfstdepressiepas in de lente weer kunt afspreken - ... waarschijnlijk, voeg je er zuchtend aan toe. Als ze aanbiedt om langs te komenmet sinaasappels en haar eigen zonnige persoonlijkheid, verwijs je naar je nieuw aangeschafte kladblok waar nodigherfstige gedichten op geschreven moeten worden. 4 De herfstdepressie is een excuus om grof geld uit te geven Ja, we gaan die herfstdepressie natuurlijk niet moedwillig zitten voeden. Als je toch al naar New York wilde, maarje had het geld niet, dan is dit het moment om het geld te lenen en toch te gaan. Op therapeutische basis. Roep maar ietsals Ik moet even uit mijn patroontje, en stap in dat vliegtuig. Zuinigheid is voor gelukkige mensen. 5
  28. 28. Page 2 10 redenen waarom een herfstdepressie eigenlijk een zegen is NRC Handelsblad November 10, 2007 De herfstdepressie verbroedert Iedereen wil met je lachen, maar wie wil er met je huilen? Tijdens de herfstdepressie leer je je ware vrienden ken-nen. Ineens blijkt je succesvolle yup-accountmanagerbuurman een mens met gevoelens. Loop je huilend door het trap-penhuis, zegt hij ineens: Ik denk ook wel eens: waar ben ik eigenlijk mee bezig? Ik denk dat ik zo ambitieus ben omdatik mijn vader nooit werkelijk gekend heb. Ook met goede vrienden en vriendinnen is dit een gouden tijd. Na het geza-menlijke lamenteren volgt de slappe lach. 6 De herfstdepressie vergezelligt Zoals bekend zijn de symptomen van een (herfst)depressie: lange tijd in bed liggen, tv-kijken, op de bank liggen,tv-kijken, op de vloer liggen en tv-kijken. Nou, geef er dan ook maar gewoon lekker aan toe: lig en kijk tv. Maar blijfniet hangen bij de dagprogrammering van omroep Max. Kijk echt fijne tv. Gebruik je laatste greintje energie, strompelnaar de videotheek, huur een rits fijne HBO-series waar je in de zinderende zomer nooit eens tijd voor had, en kijk inéén regenweekend een heel seizoen Six Feet Under, Sopranos of desnoods de oude, versleten Friends. Liggen verplicht.Koekjes ook. Eigenlijk gewoon heel gezellig. 7 De herfstdepressie zet aan tot lekker koken We waren nog een symptoom van depressie vergeten: je gaat er heel weinig van eten, of juist heel veel. In het laats-te geval: maak gebruik van je nieuw opgekomen vreetlust! Koop in die pompoenen, paddestoelen en andere herfstigetoestanden. Mik ze in een pan en kook er wat van. Maak desnoods een pot met snert. Herfstgerechten zijn lekker en zeworden alleen maar smakelijker als je er een paar flinke zoute tranen in huilt. 8 De herfstdepressie is tenminste geen echte depressie Eén troost: je hoeft niet levenslang aan de Prozac, praattherapie en/of klinisch toegediende elektroshocks. Eenherfstdepressie is een kwestie van november en december, en misschien ook januari en februari, en ach, doe maart erook nog maar bij, doorkomen. En het fijne is: iedereen heeft er begrip voor. "O ja, dat nare kouwe weer, heb ik ookaltijd heel erg veel last van." Bovendien kun je er op elk gewenst moment mee stoppen en besluiten om weer hartstikkevrolijk te zijn. Als het even niet regent, bijvoorbeeld. En dan zal niemand je kwalijk nemen dat je je aangesteld hebt,want je hebt nooit beweerd dat je een échte psychische ziekte had. 9 De herfstdepressie is rebels Altijd al een rebel willen zijn, maar nooit geweten hoe? Begin eens met een herfstdepressie. In deze tijd probeertiedereen (De Commercie) je wijs te maken dat het allemaal reuze fijn is: herfstbladeren, Halloween, Sint Maarten, deDrie Dwaze Dagen, alras gevolgd door heerlijke avondjes als Sinterklaas en Kerst. Nou, daar doe jij dus mooi niet aanmee! Jij laat je niet leiden door opgelegde gezelligheid die gedicteerd wordt door de consumentenmaatschappij en deBijenkorf! Jij blijft gewoon lekker in je eigen huisje zitten mokken met uitzicht op een kale boom en drinkt liters goed-kope Euroshopperkoffie! Lekker puh! 10 De herfstdepressie kan naadloos overgaan in... de voorjaarsdepressie. Het ís mogelijk dat je door alle boven genoemde redenen zo opgaat in je herfstdepressie enzo heerlijk zit te zwelgen in al je seizoensgerelateerde verdriet, dat het eerste ontluiken van de lenteblaadjes je strakszenuwachtig maakt. Je vreest dat je weer vrolijk moet gaan doen als het lente is, en op een terrasje in het bleke voor-jaarszonnetje moet gaan zitten genieten. Maar wees niet bang, een voorjaarsdepressie is minstens zo geaccepteerd als deherfstversie. Dus als je er goed in zit, blijf dan lekker doordeprimeren tot het zomer is.LOAD-DATE: November 10, 2007LANGUAGE: DUTCH; NEDERLANDS
  29. 29. Page 3 10 redenen waarom een herfstdepressie eigenlijk een zegen is NRC Handelsblad November 10, 2007NOTES: Het fijne is: iedereen heeft er begrip voor. O ja, dat nare kouwe weer, heb ik ook altijd heel erg veel last van.GRAPHIC: Illustraties Sieb PosthumaPUBLICATION-TYPE: Krant Copyright 2007 PCM Uitgevers B.V. All Rights Reserved
  30. 30. Algemeen Dagblad December 24, 2003Met moeilijke vragen sturen we ze naar opa en omaSECTION: Binnenland; Pg. 03LENGTH: 371 words Massaal vieren we elk jaar kerst met veel cadeaus en lekker eten. Dat we de geboorte van Jezus herdenken,blijkt een op de drie Nederlanders niet te weten. Hoe belangrijk is het kerstverhaal nog? Utrecht -Gezelligheid staat bij Rosita de Vree (32) centraal met kerst. Dat het feest van oudsher religieus is, weet ze, maar houdt haar niet echt bezig. Ik ken het verhaal wel, maar daar draait de kerst bij ons niet om. Het verhaal van de geboorte van Jezusweet ze zonder moeite te vertellen. Je hebt Jozef en Maria die naar de volkstelling gaan. In de stal wordtvervolgens Jezus geboren. Ook de ster en de wijzen uit het Oosten zijn haar bekend. Waar ze de geschiedenis van kent? Ik kom uit een katholiek gezin. Ook haar twee kinderen gaan met kerst naar de kerk en horen het verhaal. Hoewel ze niet zijn gedooptvragen ze af en toe naar Jezus en andere figuren uit de bijbel. Op school krijgen ze natuurlijk van alles te horen.Verder vertellen wij ook thuis het kerstverhaal aan onze jongens, aldus De Vree. Soms stellen ze echt temoeilijke vragen, dan stuur ik ze naar opa en oma. Het kerstverhaal, dat ken ik helemaal, begint Ingrid Kleiweg(35) uit Linschoten enthousiast. Ze is moeder van twee kinderen en viert de feestdagen op de gebruikelijkewijze: met de familie lekker eten. De religieuze gedachte vindt ze daarbij heel belangrijk. De commercie verpest het oorspronkelijke ideeachter kerst. Er wordt veel geld over de balk gesmeten, terwijl het daar juist niet om draait. De geboorte vanJezus hoort centraal te staan. Het kerstverhaal krijgt in huize Kleiweg veel aandacht tijdens deze dagen. Haar twee kinderen brengt ze hetidee achter kerst tijdig bij. Dat begint al met de adventmissen in de kerk. Ook lezen we ze voor. Soms gebeurt dat s avonds in bed,een andere keer zitten we gezellig aan tafel. De kinderbijbel helpt bij het begrijpelijk maken van het verhaal. Op een kinderlijke manier lezen ze overMaria, Jozef en Jezus. Of Kleiweg het verhaal aantrekkelijker maakt door het bijvoorbeeld eigentijdser tevertellen? Nee, hoor. In de kinderbijbel heet Jozef echt niet ineens Bob de Bouwer. Ze leren het verhaal, zoalshet ooit is geschreven.LOAD-DATE: May 19, 2004LANGUAGE: DUTCH

×