• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
мөнгө гэж юу вэ?
 

мөнгө гэж юу вэ?

on

  • 2,161 views

 

Statistics

Views

Total Views
2,161
Views on SlideShare
2,149
Embed Views
12

Actions

Likes
1
Downloads
35
Comments
0

2 Embeds 12

http://niigemzahzeel.blogspot.com 7
http://www.niigemzahzeel.blogspot.com 5

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    мөнгө гэж юу вэ? мөнгө гэж юу вэ? Presentation Transcript

    • “Мөнгөний шинж чанар нь юунд оршдог вэ? Гэвэл мөнгө нь эд зүйлс биш харин нийгмийн харилцаа болдогт оршдог.” К.Маркс
    •  Үүнээс авч үзвэл мөнгөний үүргүүдийг гүйцэтгэж чадаж байгаа тэр бүх зүйлсийг мөнгө гэж ерөнхийлөн дүгнэж болно.Гэхдээ уг зүйл нь мөнгөний үүргийг гүйцэтгэж,бүгдэд хүлээн зөвшөөрөгдөхийн тулд дараах шинжүүдийг өөртөө зайлшгүй агуулсан байх ѐстой.  •Бүх нийтэд хүлээн зөвшөөрөгдсөн байх  •Залгамж шинж чанартай байх  •Мөнгөний нийлүүлэлтийг төр зохицуулах  •Тоологдохуйц, авч явахад хялбар  •Нэг төрлийн байх
    •  Мөнгөний үүсэл хөгжлийг судлахын тулд юуны өмнө өртөг болон хөдөлмөрийн хуваарийн өөрчлөлтүүдийг авч үзэх нь зүйтэй. Өртөг нь дараах гурван хэлбэрийг дамжин хөгжиж иржээ.Үүнд: Тохиолдлын буюу энгийн хэлбэр Дэлгэрэнгүй хэлбэр Түгээмэл хэлбэр
    • Эд зүйлсэн мөнгө Металл мөнгө Зоосон мөнгө Цаасан мөнгө Жиралл /хуурмаг/ буюу дансны мөнгө Компьютерын мөнгө
    •  􀂃ХӨРВӨХ ЧАДВАР ГЭДЭГ НЬ НӨӨЦ БАЯЛАГ, ҮНЭ ЦЭНЭЭ АЛДАГДАЛГҮЙГЭЭР ӨӨР БУСАД ХЭЛБЭРТ ШИЛЖИХ ЧАДВАРЫГ ХЭЛНЭ.
    • 􀂃Арилжааны хэрэгслийн үүрэг 􀂃Тооцооны хэрэгслийн үүрэг􀂃 Хуримтлалын хэрэгслийн үүрэг 􀂃Төлбөрийн хэрэгслийн үүрэг 􀂃Дэлхийн мөнгөний үүрэг
    •  Хоѐр мөрний соѐлт Шумерчууд буудайг, хүрлийн үедэх газрын дундад тэнгисийн дорнод эргийн ард түмнүүд зэсийг,ливи дэх эртний кроэс(CroesusofLybia)-ын хаант улс төмөр гулдмайг мөнгөний нэгж болгон хэрэглэж байжээ. Ийнхүү мөнгө нь нэг төрлийн бараа, үйлчилгээг өөр төрлийн бараа үйлчилгээгээр солилцдог бартерийн худалдааны тогтолцоог халсан байна.
    • Энэ оны мөнгө "соѐмбо“ сүлдтэй 15он гэж Монголоор бичигдсэн онтой энэ нь1911онд Монгол улс Манж хятадын дарлалаас чөлөөлөгдөж, Богд хаант Монгол улсыг тунхаглаж "олноо өргөгдсөн“ гэсэн шинэ оны цолыг эхэлснээс хойших 15дугаар он буюу шинэ тооллоор 1925он юм .Энэ оны мөнгийг ЗХУ-д үйлдвэрлэжээ. 1970онд албан ѐсоор гүйлгээнээс хассан боловч үнэн хэрэгтээ 1950-иад оноос гүйлгээнээс татагдсан байна.
    • 1970,1977онуудын мөнгийг БНАГУед, 1980,1981онуудын мөнгийг БНМАУ-ын Зоос гоѐлын зүйлийн үйлдвэрт үйлдвэрлэжээ. Эдгээр оны мөнгөнүүд нь 1960оны үндсэн хуулиар батлагдсан сүлдтэй юм
    •  Морь унаж сэлэм барьсан баатар эрийн дүрстэй цаасан мөнгөн тэмдэгтийг Чингис хаан 1227онд гүйлгээнд гаргаж байсан тухай баримт бий.Иймд цаасан мөнгийг Монголчууд дэлхийд анх удаа гаргасан гэж үзэх үндэстэй юм.
    • 1925 оны мөнгөн тэмдэгт Энэ оны мөнгөн тэмдэгт 1924онд батлагдсан манай улсын анхны үндсэн хуулийн дагуу "соѐмбо“ сүлдтэй монгол үсгээр бичигдэн хэвлэгдсэн байна. Эдгээр оны мөнгөн тэмдэгтийг ЗХУ-д үйлдвэрлэжээ. Энэ оны мөнгөн тэмдэгтийг 1966онд гүйлгээнээс албан ѐсоор хассан боловч үнэн хэрэгтээ 1940-өөд оноос гүйлгээнээс бараг хасагдсан байна
    •  1966онд 1, 3, 5, 10, 25, 50, 100төг, 1981онд 3, 5, 10, 50, 100төг, 1983онд 1, 3төгрөгийн дэвсгэртүүд тус тус гарсан байна. Эдгээр оны мөнгөн тэмдэгтүүдийг зураач Ц.Минжүүр, Д,Цэрэнпил нарын зургаар 1966онд батлагдсан шинэ сүлдтэйгээр хийжээ. Эдгээр мөнгөн тэмдэгтийг ЗХУ-д үйлдвэрлэжээ.  1981онд 20төгрөгийн мөнгөн тэмдэгтийг анх удаа зураач Р.Алтанхуягийн зургаар ЗХУ-д үйлдвэрлэн гаргасан байна. 20төгрөгийн дэвсгэр гарсантай холбогдон 1966онд үйлдвэрлэгдсэн 25төгрөг нь албан ѐсоор гүйлгээнээс хасагдаагүй боловч 1981оноос гүйлгээнээс татагдаж эхэлсэнбайна.
    • Бэлтгэсэн: М.Мөнхномин Эх сурвалж: www.gelegjamts.com