B                    spelregels voor Het Nieuwe Nagele   N   adviesontwerplab Nagele
-2-
spelregels voor Het Nieuwe Nagele        inhoudsopgave        4     inleiding        6     opbouw Nagele        16    uitg...
inleidingSpelregels zijn bedoeld als richtlijnen om Nageleals cultureel erfgoed te beschermen bij onderhoud,renovatie en n...
g                                                                                     lerwe                               ...
opbouw NageleIn de zoektocht naar een ideaal samenlevingsmodelhebben de ontwerpers jarenlang gewerkt aan eenzorgvuldig ste...
De idealen van de oorspronkelijke plannen dienen zoveel mogelijk als uitgangspunt bij de aanpak van Nagele. Waarbij ruimte...
Elementen1 poldervaart                    2 windsingel                     3 vizieren en dorpsweideDe Nagelervaart stroomt...
4 ring en lussen                5 woonhoven                       6 winkelzoneDe centrale ringweg, de Ring,   De entree va...
Ruimtelijke relaties in de compositieDe genoemde reeks elementen liggen niet als losseonderdelen in Nagele maar zijn op ve...
- 11 -
Zichtlijnen en zichtruimtenA: Deze kaart laat zien hoe de ruimte van de   dorpsweide de hoven binnendringt. De hofjes   ku...
- 13 -
DrempelsDe drempels vormen een centraal thema in Nagele,zowel op stedenbouwkundig als op landschappelijkals op architecton...
96                 2                          8                                  10                              5        ...
uitgangspuntenDe uitgangspunten zijn gebaseerd op de waarden van          van Nagele.Nagele zoals beschreven in katern A, ...
vier deelgebiedenNagele kan worden opgedeeld in vier deelgebieden:       1. Park Nagele       2. De woonhoven       3. Ker...
1. park NagelePark Nagele wordt gevormd door de windsingel,de poldervaart, de vizieren en het middenterrein.De windsingel ...
windsingelzuidelijke arm windsingelvizierendorpsweidepoldervaartbegraafplaatssportveldentoegangswegen                     ...
Spelregels Park Nagele:                                   Vizieren- Het verdient sterke aanbeveling om op basis van       ...
De eventuele toevoeging van afwijkende architectuur op de dorpsweide is een welkome aanvulling en versterkt het open forum...
Begraafplaats                                                woningen en open Voorhof dienen gekoesterd teDe begraafplaats...
- 23 -
2. woonhovenElk woonhofje vormt een collectief, een                    Elementen van het hof:stedenbouwkundig ensemble met...
3. haak                     4. overgang   5. drempel         6. het hof compleet     haak     overgang     drempel     vri...
algemene spelregels- Nieuwbouw, restauratie of renovatie wordt altijd  gekozen voor de drempel, overgang of haak als  gehe...
Nieuwbouw overgang- Seriematige bouw, strokenbouw, vrijstaand of  geschakeld is toegestaan.- Per hof zijn voor de overgang...
Renovatie- De gevels van de afzonderlijke woningen worden  identiek behandeld.- De gevels van de afzonderlijke woningen he...
- 29 -
aanvullende spelregels per woonhofGerstehof                                                   LucernehofNieuwbouw haak    ...
Vlashof en KlaverhofNieuwbouw haak                                             Renovatie Rietveld woningenVanwege de hoge ...
Koolzaadhof- Het pad naar de voordeur en het houten bankje            Haak  dienen vrij toegankelijk, dus vrij van tuinhek...
Karwijhof                                                                      uitgangspunt is behoud van drempel bebouwin...
Tarwehof- De vrijstaande woningen in de Tarwehof mogen  maximaal uitbreiden tot 160m2 op 1 bouwlaag.- Gevel en bouwvolume ...
Koolzaadhof   Karwijhof                          - 35 -
3. kerngebiedKenmerken:In het kerngebied liggen Noorder- en Zuiderwinkelsen het Voorhof. Het vormt een langgerekte zone me...
VoorhofZuiderwinkelsNoorderwinkels                 deelgebied 3: kerngebied                                            - 3...
Voorhof                                                      - Het is mogelijk om het voormalige SchokkererfHet Voorhof wa...
pleinruimte  bouwenvelop                                                                                                  ...
ZuiderwinkelsDe losse gebouwen liggen langs een wandelpromenade.      - Bij nieuwbouw dient de rooilijn aan de zijde van h...
gebied Zuiderwinkelsbouwenvelop                                                                                           ...
Noorderwinkels                                             voortuinen, heggen of lage muren.De winkels zijn geplaatst in e...
gebied Noorderwinkelsbouwenvelop                                                                                          ...
4. bedrijventerreinHet industrieterrein ligt tussen het sportterrein en de     maar dient met respect voor het oorspronkel...
deelgebied A: commercie + werken + wonen    deelgebied B: werken + wonen    deelgebied C: werken                          ...
- 46 -
- 47 -
colofondeze uitgave is gemaakt door Ontwerplab Nagele in opdracht vanGemeente Noordoostpolder en woningbouwvereniging Merc...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

B spelregels voor het nieuwe nagele

911

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
911
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

B spelregels voor het nieuwe nagele

  1. 1. B spelregels voor Het Nieuwe Nagele N adviesontwerplab Nagele
  2. 2. -2-
  3. 3. spelregels voor Het Nieuwe Nagele inhoudsopgave 4 inleiding 6 opbouw Nagele 16 uitgangspunten 17 vier deelgebieden 18 1. park Nagele 24 2. woonhoven 36 3. kerngebied 44 4. bedrijventerrein B. Spelregels voor Het Nieuwe Nagele maakt onderdeel uit van een aantal themakaternen en een Masterplankaart opgezet door het Ontwerplab Nagele, in opdracht van Gemeente Noordoostpolder en woningbouwvereniging Mercatus. Deze katernen met projecten en randvoorwaarden voor projecten vormen een handvat voor toekomstige ontwikkelingen van het dorp Nagele, een monument van de moderne tijd. Andere katernen zijn: A. Het Nieuwe Nagele B. Spelregels voor Het Nieuwe Nagele C. Dorpsentrees D. Park Nagele E. Dorpsweide F. Kerngebied G. Wonen en werken in het bedrijvenpark H. Verkeer en parkeren I. Injecties J. Gerstehof + Lucernehof K. Vlashof + Klaverhof L. Koolzaadhof M. Karwijhof -3-
  4. 4. inleidingSpelregels zijn bedoeld als richtlijnen om Nageleals cultureel erfgoed te beschermen bij onderhoud,renovatie en nieuwbouw. Partijen als gemeenteNoordoostpolder, Woningbouwvereniging Mercatus,architect, projectontwikkelaar of particuliere bouwerdie in Nagele willen ontwikkelen worden geachtvolgens de uitgangspunten en de spelregels tehandelen. Nagele is opgedeeld in 4 deelgebiedenwaarvoor telkens een set algemene en meer specifiekespelregels zijn opgesteld. Deze deelgebieden zijn:park Nagele, de woonhoven, het kerngebied en hetbedrijventerrein.De naleving van de spelregels kan worden bewaaktdoor een kwaliteitsteam met vertegenwoordigers vande gemeente Noordoostpolder van de Cluster Ruimte,door Monumentenzorg en door Welstandcommissie.Daarnaast zou iemand die de spelregels grondig kenten op de juiste wijze kan interpreteren, als supervisormoeten optreden. Per deelgebied of voor geheelNagele zou een deskundige kunnen worden aangestelddie snel en flexibel kan meedenken en beslissen.Ons voorstel is om een vertegenwoordiger van hetOntwerplab hiervoor uit te nodigen.De naleving en bewaking van het erfgoed moet vooralniet tot stroperige procedures leiden. Daadkracht enhet stimuleren van initiatieven in Nagele staan voorop.Het kwaliteitsteam moet daarom maximaal uit 3 of 4leden bestaan zodat starre of trage processen wordenvoorkomen en zodat er regelmatig en op ad hoc basiskan worden vergaderd.Het heeft onze sterke voorkeur dat nieuwbouwwordt gegund aan innovatieve en vooruitstrevendearchitecten en ontwikkelaars. Hiermee wordt eergedaan aan de status van Nagele als toonvoorbeeldvan een sociale en betrokken gemeenschap metinnovatieve en duurzame bouwkunst, passend bij deidealen uit de jaren ’50. Een onafhankelijke supervisorof het kwaliteitsteam kan tevens een belangrijkeadviesrol spelen bij de architectenkeuze.-4-
  5. 5. g lerwe Nage windsingel Zu idw es te rri ng we Tarwehof Gerstehof g Lucernehof Ring Nagelertocht Akkerstraat begraafplaats Noorder- dorpsweide winkels VlashofNagelervaart Voorhof Ring Eggestraat Zuider- winkels Ring Klaverhof bedrijventerrein sportvelden Karwijhof Hakstraat Ploeg Koolzaadhof straa t Do mi ne es we De Klamp g Wendakker zuidelijke uitbreiding Schokkerringweg Havenweg Nagele -5-
  6. 6. opbouw NageleIn de zoektocht naar een ideaal samenlevingsmodelhebben de ontwerpers jarenlang gewerkt aan eenzorgvuldig stedenbouwkundig plan. Het nieuweland bood de unieke kans om een volledig nieuwenederzetting te ontwerpen. Tal van voorstellenzijn besproken voordat het uiteindelijke plan werdvastgesteld. Een reeks elementen kenmerkt de uniekeopbouw van Nagele.-6-
  7. 7. De idealen van de oorspronkelijke plannen dienen zoveel mogelijk als uitgangspunt bij de aanpak van Nagele. Waarbij ruimte vooreigentijdse materialen en inzicht is.rechts: het definitieve planlinks: kaart van Nagele, waarin onder andere de oorspronkelijke groenplannen zijn verwerkt -7-
  8. 8. Elementen1 poldervaart 2 windsingel 3 vizieren en dorpsweideDe Nagelervaart stroomt De windsingel toont de contour Vanuit de windsingel makenals een bajonet dwars door van het dorp en bestaat uit bosstroken verbinding met hethet dorp en verspringt op haakvormige delen voor centrale, open middenterrein.de dorpsweide 150 meter. sportpark, begraafplaats en Tussen de groene vizierenDe basis van Nagele wordt woonkern. Dichtbegroeid biedt liggen ‘kamers’ met een ofgevormd door een orthogonaal de singel beschutting tegen twee woonhoven.stelsel. Maat en richting van weer en wind en verbindt het In rechte rijen geplante bomende vaart zijn afgeleid van de de losse bouwvolumes tot een zonder ondergroen gevennabijgelegen landbouwkavels. besloten dorpsgemeenschap. een transparant karakter aanDaarmee is Nagele in de polder De poldervaart creëert in dit de bosstroken. Op de groeneverankerd. groene volume een venster dorpsweide liggen publieke met zicht op het uitgestrekte gebouwen als solitaire polderland. objecten.-8-
  9. 9. 4 ring en lussen 5 woonhoven 6 winkelzoneDe centrale ringweg, de Ring, De entree van ieder woonhof De drempel op de schaal vanvoert om de groene dorpsweide wordt gevormd door de het hele dorp wordt gevormden koppelt alle zeven drempel, een terrein dat door het kerngebied waarwoonhoven op gelijkwaardige oorspronkelijk een collectieve handel en ontmoeting plaatswijze aan het centrum. Ieder bestemming had en dat het vinden. Deze winkelzone biedtwoonhof wordt ontsloten hofje met Ring en dorpsweide toegang tot het dorp en vormtvolgens het principe van een verbindt. De woningen zijn van oudsher het entreegebiedlusvormige verkeersroute om rondom de groene hofweide met het vrijstaande café-een groene kern. ondergebracht in korte, restaurant als gezicht naar rechte bouwstroken en in een buiten. uitzonderlijk geval uitgevoerd als bungalow. -9-
  10. 10. Ruimtelijke relaties in de compositieDe genoemde reeks elementen liggen niet als losseonderdelen in Nagele maar zijn op verschillendemanieren aan elkaar gerelateerd. Een terugkerendmaatsysteem brengt harmonie tussen de bebouwing,de open ruimte en het groen. De ontleding vande compositie in lagen maakt de complexiteitvan het stedenbouwkundig plan inzichtelijk. Deontwerpprincipes brengen een orde in de stedelijkeruimte die overal in Nagele voelbaar is maar niet altijdwaarneembaar. Door de gekozen ontwerpprincipeskunnen de stedenbouwkundige elementen enstedelijke ruimten steeds als onderdeel van elkaargelezen worden. Ze overlappen en vloeien in elkaarover.De ontleding van de relaties in lagen laat zien datde hofjes in één richting vooral een relatie leggenmet besloten groene ruimte en in de andere richtingmet open sociale ontmoetingsplekken.De zichtlijnenlangs de grotere landschappelijke elementen delenNagele in vier ruimtelijke zones. De bosgordel en devizieren delen de ruimte vervolgens op in kleinerelandschappelijke kamers. De bijzondere bebouwingonderbreekt de zichtlijnen over het middengebied.- 10 -
  11. 11. - 11 -
  12. 12. Zichtlijnen en zichtruimtenA: Deze kaart laat zien hoe de ruimte van de dorpsweide de hoven binnendringt. De hofjes kunnen worden ervaren als uitlopers van de dorpsweide.B: Deze kaart laat zien hoe sterk gebieden als onderdeel van een hofwijk worden ervaren.- 12 -
  13. 13. - 13 -
  14. 14. DrempelsDe drempels vormen een centraal thema in Nagele,zowel op stedenbouwkundig als op landschappelijkals op architectonisch niveau. De drempel verzachtde overgang tussen twee verschillende domeinenzoals bijvoorbeeld tussen privé en openbaar gebiedof tussen open en dichtbegroeid terrein. Weherkennen een aantal verschillende manieren waaropdeze verbindingen tussen twee elementen zijn 11vormgegeven.overlaphet verbindende element ligt in beide delen;voorbeelden zijn:- voorhof (1)- schoolpleinen (2) 1- vitrines winkelstrook (3)overganghet verbindende element ligt in één van beide delen;voorbeelden zijn:- winkelstrook (4)- hofdrempels (5) 7- entreeplein Bakemakerk (6)- 1e deel bedrijventerrein (7)- afdak entree scholen (8)schakelhet verbindende element overlapt beide delen; 4voorbeelden zijn:- vizieren (9)- poldervaart (10)- berceau begraafplaats (11)- as winkelstrook (12)- paden windsingel (ontwerp) (13) 12tussenelementhet verbindende element ligt tussen beide delen;voorbeelden zijn:- speelplekken in vizieren (14)- 14 -
  15. 15. 96 2 8 10 5 13 3 14 - 15 -
  16. 16. uitgangspuntenDe uitgangspunten zijn gebaseerd op de waarden van van Nagele.Nagele zoals beschreven in katern A, Het Nieuwe Nagele.Nagele is een stedenbouwkundig ensemble waarin Nieuwe ontwikkelingen die ten goede komen aanmet architectuur en groen op zorgvuldige wijze een de vitaliteit van het dorp zijn op een aantal locatiesunieke totaalcompositie is gecreëerd. De grondslagen toegestaan. Daar waar vernieuwing gewenst isvan het plan zijn logisch en helder waardoor een kan nieuwbouw met een zekere eigenheid wordenzuiver maar ook kwetsbaar dorp is gebouwd. We zien gerealiseerd. In de geest van het modernisme kanhet dorp als een kunstwerk waarin elke verandering innovatieve en hoogwaardige architectuur wordenzorgvuldig moet worden afgewogen. De idealen van de gerealiseerd met een duurzaam karakter. Zeeroorspronkelijke plannen moeten als uitgangspunten wenselijk is het om de opdrachten voor nieuwbouwgenomen bij herstel en renovatie. We hanteren hierbij te gunnen aan vooruitstrevende en vooraanstaandede term conceptuele monumentenzorg waarbij niet architectenbureaus.altijd het originele ontwerp letterlijk vertaald hoeft teworden maar waarbij zoveel mogelijk in de geest van Ingetogenheid en alzijdigheid zijn daarbij altijd eende idealen van destijds gebouwd en gerenoveerd dient vereiste. De nieuwbouw moet van respect getuigente worden. Eigentijdse materialen en inzichten krijgen voor het oorspronkelijke kunstwerk en mag geendaarbij ook de ruimte. afbreuk doen aan het originele concept dat ten grondslag ligt aan Nagele.Een van de meeste opvallende kenmerken van Nageleis de hoeveelheid openbare ruimte die, ook dankzij deuitgesproken groeninrichting, het dorp elan geeft. Deruimte symboliseert de gemeenschap. Om de essentievan Nagele goed te bewaren zal deze collectieve ruimteook werkelijk openbaar moeten blijven. Privatiseringen hogere concentratie van gebouwen zijn ongewenst.De stedenbouwkundige opbouw met de verschillendeelementen dient gehandhaafd te blijven. De ruimtelijkerelaties en de verschillende drempels moetengekoesterd worden en waar mogelijk versterkt.De bescheiden architectuur in Nagele, met namevan de woningbouw, lijkt in eerste instantie nietmonumentwaardig. Maar juist de soberheidvan de gebouwen versterkt de kracht van hetstedenbouwkundig plan. De woonstroken zijn telkensgunstig ten opzichte van de zon georiënteerd. Deherhaling versterkt de ervaring van de strokenbouw,telkens in andere situatie ondergebracht geeft hetafwisseling en levendigheid. Het gecomponeerdetotaalbeeld, en niet de esthetische waarde van eenblok, is van betekenis. Het resultaat is een groot aantalgelijke eenheden zonder monotonie maar in eenverband.In principe wordt daarom niets in Nagele geslooptmaar zoveel mogelijk gekoesterd en gerenoveerdmet respect of in sommige gevallen gerestaureerd.Restauratie van (een deel van) de groenplannen en degebouwen naar de oorspronkelijke toestand vergrootde cultuurhistorische betekenis en aantrekkingskracht- 16 -
  17. 17. vier deelgebiedenNagele kan worden opgedeeld in vier deelgebieden: 1. Park Nagele 2. De woonhoven 3. Kerngebied 4. BedrijventerreinDe spelregels voor deze gebieden worden op devolgende bladzijden toegelicht. Park Nagele woonhoven kerngebied bedrijventerrein deelgebieden van Nagele - 17 -
  18. 18. 1. park NagelePark Nagele wordt gevormd door de windsingel,de poldervaart, de vizieren en het middenterrein.De windsingel omarmd het dorp, zowel de oudewoonhoven als de nieuwe woonhoven de Klamp en deWendakker. Deze nieuwe uitbreiding noemen we deZuidelijke arm. De begraafplaats en het sportterreinworden als bijzondere terreinen ook omgeven metwindsingels. De beplanting in de woonhoven heefteen fijnere vertakking die aansluit op het Park.De groenontwerper van de Wieringermeerdirectie,de heer P. Kelder is verantwoordelijk geweestvoor de invulling van de windsingel. Hij was vanafStaatsbosbeheer bij de Directie gedetacheerd en bij talvan dorpen in de NOP betrokken. De fraaie begraafplaats,de bosstroken, de beplanting op het middenterrein enin de Karwijhof, Koolzaadhof, Klaverhof en Vlashof zijngebaseerd op beplantingsplannen van Mien Ruys enW.C.J. Boer die vanaf een vroeg stadium bij de plannenvoor Nagele betrokken zijn geweest.De windsingel geeft de contouren van Nagele aan,inclusief de sportterreinen en de begraafplaats. Desingel geeft beschutting en intimiteit aan het dorp enbiedt gelegenheid tot afzondering. Een zigzaggendpadenstelsel geeft afwisselend zicht op het vlakkepolderland en op het interieur van het dorp. Devizieren leggen een verbinding tussen de windsingelen de dorpsweide en begrenzen de woonhoven.Het transparante karakter van deze stroken, dankzijin rechte lijnen geplante hoge bomen zonderondergroen, was volgens de ontwerpers een geschiktezone voor speelplaatsen. Kinderen kunnen er zovanuit de woonhoven en vanuit de achtertuinen vande woningen naar toe lopen zonder een weg over tehoeven steken.Het weidse, groene karakter van het middenterreinmet vrijstaande, solitaire gebouwen in het groen isessentieel voor Nagele. De dorpsweide symboliseertde gemeenschap en dient als openbaar forum voorpublieke gebouwen.- 18 -
  19. 19. windsingelzuidelijke arm windsingelvizierendorpsweidepoldervaartbegraafplaatssportveldentoegangswegen deelgebied 1: Park Nagele - 19 -
  20. 20. Spelregels Park Nagele: Vizieren- Het verdient sterke aanbeveling om op basis van - In de vizieren dient het transparante karakter de originele groenplannen de beplanting in ere te behouden te blijven dat is ontstaan dankzij in rechte herstellen. rijen geplante bomen zonder ondergroen. Er kan niet- Het groen en de gebouwen in Park Nagele moeten gebouwd worden in de bosstroken. een openbaar karakter behouden dat voor iedereen - Plekken voor eventuele openingen voor collectief toegankelijk is met uitzondering van de percelen in gebruik of voor speelplaatsen kunnen op de de Zuidelijke arm. oorspronkelijk geplande, vierkante speelplekken- De huidige oppervlakte en positie van windsingels, worden aangelegd. bosstroken en dorpsweide blijven gehandhaafd. Deze delen mogen niet verlegd worden.- De beleving van de natuur en het uitzicht op de Dorpsweide polder en op het dorpsinterieur staan centraal. Een - Scholen, (voormalige) kerken en groeninrichting zijn continu padenstelsel, waarvan de paden rechtlijnig stuk voor stuk monumenten en beschermenswaardig. dienen te zijn, verbindt de verschillende onderdelen De semi-openbare bestemming van deze publieke van het park. gebouwen moet gehandhaafd blijven. Bij renovatie- Bij renovatie zou het oorspronkelijke plan hebben herstel van originele boeiborden, kozijnen en gerestaureerd moeten worden waarbij zigzaggend kleuren de prioriteit. padenstelsel, verbreding van de poldervaart op - Hoewel openheid op de dorpsweide karakteristiek de dorpsweide en de aanvulling van het groen de is en de ruimtelijkheid in tact moet blijven, zijn er, prioriteit verdienen. Bomen en struiken dienen indien noodzakelijk, erfscheidingen toegestaan in de door een gerenommeerde landschapsarchitect en vorm van lage hagen van maximaal 80 cm hoog of als geïnspireerd op de originele groenplannen te worden integraal onderdeel van het ontwerp. gepland. Het tracé voor semi-verharde wandelpaden - Nieuwbouw is toegestaan mits de maximale gebaseerd op de plannen zoals in de CIAM-grille is bouwenvelop wordt aangehouden van maximaal opgenomen. 15 m hoog, een footprint van max 1000 m2 en een bruto vloeropp van 1500 m2. Tussen de gebouwen op de dorpsweide is een minimale afstand van 35 mWindsingel vereist.- De windsingels blijven de contour van de dorpskern - Nieuwbouw moet vrij in het groen liggen en alzijdige aangeven. gevels hebben. De architectuur kan eigentijds en afwijkend zijn van de bestaande bebouwing opZuidelijke arm de weide. Gestreefd moet worden naar maximaleDe zuidelijke gelegen woonbuurten de Klamp en kwaliteit van ontwerp en naar het gebruik vanWendakkers zijn in de jaren tachtig aangelegd. De duurzame materialen.zuidelijke arm van de oorspronkelijke windsingels is - Parkeren is op het park niet toegestaan. Ook dehiervoor ‘verlegd’; een deel is gekapt en om de nieuwe randen van dorpsweide zijn niet bedoeld om alswijk is de windsingel met een ruimer contour opnieuw parkeerplaatsen in te richten.ingeplant. De woningen, nieuwe singelarm en derestanten van de oude singelarm kunnen wordenopgevat als een afwijkend onderdeel van de windsingel. PoldervaartDeze zuidelijke arm beschikt over dichte stukken bos, - De Nagelertocht blijft een open, recreatievebomenstroken, plantsoenen en woningen. waterweg die aantakt op de wateren in en op de Noordoostpolder.Spelregels: - De verbreding van de poldervaart op de dorpsweide- De inrichting van het groen in deze wijken dient door zou volgens het oorspronkelijke bestemmingsplan een gerenommeerde landschapsarchitect te worden uitgevoerd mogen worden. ontworpen en moet aansluiten op het groen en de originele groenplannen voor de windsingels.- 20 -
  21. 21. De eventuele toevoeging van afwijkende architectuur op de dorpsweide is een welkome aanvulling en versterkt het open forumkarakter van de dorpsweide. Deze foto’s tonen voorbeelden van kwalitatief hoogwaardige architectuur die op de dorpsweide nietzouden misstaan. - 21 -
  22. 22. Begraafplaats woningen en open Voorhof dienen gekoesterd teDe begraafplaats vormt voor veel bewoners een worden. Belangrijkste kenmerk is transparantie vangewaardeerde plek in Nagele. de route waardoor zicht op het dorp mogelijk is. - Bij renovatie moeten rooilijnen en bomensoortenSpelregels: zoveel mogelijk door een gerenommeerde- Het ontwerp van Mien Ruys spreekt veel mensen aan landschapsarchitect en geïnspireerd op de originele en dient zoveel mogelijk gekoesterd te worden en als plannen worden ontworpen. leidraad voor herstel en verzorging van het terrein te - De minimale afstand tussen vrijstaande woningen gelden. langs de Nagelerweg-Ploegstraat bedraagt 20 meter. - De tuinzone aan de voorzijde, tussen het pand en de weg, bedraagt minimaal 10 meterSportvelden - De vrijstaande woningen aan de Ploegstraat wordenDe sportvelden en de ijsbaan vormen een zelfstandig gezien als beeldbepalend, bij renovatie geldt:onderdeel in Nagele en worden beschut door de koesteren van het bouwvolume.omliggende windsingel. Beeldbepalend:Spelregels: - Ploegstraat 15, woning met lessenaarsdak, ontworpen- Ook hier geldt dat het sportpark zoveel mogelijk door G.W.W. Wiering in 1955. gekoesterd moet worden en haar bestemming dient - Kantoorwoning aan Ploegstraat 7 naar ontwerp van te behouden. De windsingel moet op basis van de H.F.J. Broers, 1958. originele groenplannen worden onderhouden.ToegangswegenIn tegenstelling tot de andere dorpen in deNoordoostpolder is Nagele niet rondom een kruispuntvan wegen gebouwd maar in een kwadrant van eenkruising. Het betreft de kruising van de wegen naarEmmeloord (Ploegstraat/Nagelerweg) en naar Urk enEns (Domineesweg/Schokkerringweg). Het doorgaandeverkeer rijdt langs het dorp en niet er door heen. DeNagelerweg/Ploegstraat voert langs het kerngebiedwaar toegang tot het dorp mogelijk is. Opvallend is degeënsceneerde opbouw langs de wegen waarbij metbehulp van windsingel, bomenrijen aan weerszijdenvan de weg en vrijstaande bebouwing op subtiele wijzeeen geleidelijk zicht ontstaat op het interieur van hetdorp. De afwisseling tussen de dichte windsingel ende vrijstaande bebouwing aan de Ploegstraat draagtbij aan de kwaliteit van de route. Inmiddels vormenook de Zuidwesterringweg, die langs de begraafplaatsvoert, en de Eggestraat, die over het bedrijventerreinloopt, volwaardige entreeroutes van Nagele.Verschillende panden aan de Ploegstraat zijnin de beginperiode van Nagele gerealiseerd enmonumentwaardig.Spelregels:- De Nagelerweg/Ploegstraat vormt de hoofdroute langs Nagele. Dubbele rijen boombeplanting, vrijstaande- 22 -
  23. 23. - 23 -
  24. 24. 2. woonhovenElk woonhofje vormt een collectief, een Elementen van het hof:stedenbouwkundig ensemble met een gezamenlijkehofweide. Rondom de hofweide ligt een lusvormigeinfrastructuur. Woonstroken waarin seriematigewoningen zijn ondergebracht, vormen dehofbebouwing. Deze bestaat uit een L-vormig ensemble(de haak), een drempel en een tussenzone (overgang).De Tarwehof is een uitzondering op dit principe.Kenmerkend is de sobere architectuur met een 1. kamer 2. hofweidebescheiden uitstraling en een plat dak. De eenvoudvan de woningbouw wordt verrijkt door de getrapteovergangen van privé naar openbaar en de subtieledetaillering. Bij vrijwel alle stroken zijn lage volumesaan het hoofdbouwvolume geschakeld.De woningen aan het voetpad beschikken over eengezamenlijke groenstrook. Grasveldjes, garageboxenmet (voetbal)pleintje en andere openbare ruimte dientcollectief te blijven en niet te worden geprivatiseerd.Hoewel ieder hofje is opgebouwd uit dezelfdestedenbouwkundige elementen heeft ieder hofje zijnspecifieke kenmerken en eigen mogelijkheden voorparkeren en nieuwbouw. Tarwehof Gerstehof Lucernehof Vlashof Klaverhof Karwijhof Koolzaadhof overzicht woonhoven- 24 -
  25. 25. 3. haak 4. overgang 5. drempel 6. het hof compleet haak overgang drempel vrijstaande woningen deelgebied 2: woonhoven - 25 -
  26. 26. algemene spelregels- Nieuwbouw, restauratie of renovatie wordt altijd gekozen voor de drempel, overgang of haak als geheel.- Indien door omstandigheden een eenmalige uniforme aanpak niet mogelijk is moet een strategie worden gekozen waarbij aannemelijk kan worden gemaakt dat de ontwikkelingen in de tijd tot een uniform resultaat leiden.- Alle percelen dienen zowel aan de voor als aan de achterzijde ontsloten te worden.Nieuwbouw haakHoofdbouwvolume:- Alle hoofdbouwvolumes in de haak hebben een plat dak.- Alle hoofdbouwvolumes in de haak dienen dezelfde hoogte, diepte en afstand tot rooilijn te hebben.- De hoofdbouwvolumes hebben aan voor- en achterzijde een doorlopende dakrand.- Maximale bouwhoogte 7 meter.- Maximale bouwdiepte 1.5 x bouwhoogte.- Beukmaten mogen in verband met het gevelbeeld nooit breder zijn dan de bouwhoogte. Beukmaten zijn dus maximaal 7 meter.- De bestaande rooilijnen en lengtes van de hoofdbouwvolumes blijven ongewijzigd. Hoofdbouwvolume (HBV)- Aanbouw op kopgevels is toegestaan.Vormentaal:- De gevel heeft een vormentaal die past in het gedachtegoed van Nagele.- De gevels van de afzonderlijke woningen zijn identiek.- De gevels van de afzonderlijke woningen hebben een dusdanige indeling dat deze een eenheid vormen met de aangrenzende woningen. De herkenbaarheid van de individuele woning is ondergeschikt aan de herkenbaarheid van de bouwstrook als eenheid.- De gevelopeningen in de voor- en achtergevel zijn altijd onderdeel van een systeembouwelement (puien van glas en plaatmaterialen). Elementen die volledig gesloten of transparant zijn worden toegestaan indien zij de volledige verdiepingshoogte beslaan.- Geen ronde vormen of schuine belijning toegestaan.- De bouwmethode is industrieel, modern en/of innovatief. Bebouwing kopgevelNieuwbouw drempel- Voor nieuwbouw op de drempels zijn per hof specifieke voorschriften opgesteld.- 26 -
  27. 27. Nieuwbouw overgang- Seriematige bouw, strokenbouw, vrijstaand of geschakeld is toegestaan.- Per hof zijn voor de overgang specifieke voorschriften opgesteld ten aanzien van het bouwvolume.- De gevel heeft een vormentaal die past in het gedachtegoed van Nagele- Geen ronde vormen of schuine belijning toegestaan. De gevels van de afzonderlijke woningen hebben een dusdanige indeling dat deze een eenheid vormen met de aangrenzende woningen. De herkenbaarheid van de individuele woning is ondergeschikt aan de herkenbaarheid van de bouwstrook als eenheid. Gevelelementen - 27 -
  28. 28. Renovatie- De gevels van de afzonderlijke woningen worden identiek behandeld.- De gevels van de afzonderlijke woningen hebben een dusdanige indeling dat deze een eenheid vormen met de aangrenzende woningen. De herkenbaarheid van de individuele woning is ondergeschikt aan de herkenbaarheid van de bouwstrook als eenheid.- De gevelopeningen in de voor en achtergevel zijn altijd onderdeel van een gevelpaneel. Enkele gevelopeningen in metselwerk zijn niet toegestaan tenzij deze minimaal 2/3 van de verdiepingshoogte beslaan en aan boven of onderzijde doorlopen tot dakrand of vloer. Max. bebouwd oppervlak 75%Uitbouw, aanbouw en bijbouw- Alle uitbouw-, aanbouw- en bijbouwvolumes hebben een plat dak.- Max. 75 % van de kavels mag worden bebouwd.- De maximale hoogte van bebouwing die buiten het hoofdbouwvolume valt is 0.5 x hoogte van het hoofdbouwvolume.- Voortuinen dieper dan 3 meter mogen voor maximaal 50% worden bebouwd. De maximale bouwhoogte is daarbij 0.5 x de hoogte van het hoofdbouwvolume.Erfafscheiding- Uitgangspunt voor erfafscheidingen is dat er per stedenbouwkundige eenheid een uniforme afscheiding wordt gekozen. Wildgroei van schuttingen moet worden tegengegaan.- Nieuw erfafscheidingen grenzend aan de openbare ruimte zijn alleen toegestaan in de vorm van een Bebouwing voortuin haag of begroeid hekwerk.- Bestaande schuttingen, hekken en muren grenzend aan de openbare ruimte worden aan de publieke zijde verplicht met groen bedekt.- Voor de erfafscheidingen zijn per hofje aanvullende regels opgesteld.- 28 -
  29. 29. - 29 -
  30. 30. aanvullende spelregels per woonhofGerstehof LucernehofNieuwbouw haak Nieuwbouw haakDe Gerstehof wijkt op de volgende punten af van de De algemene spelregels voor Nagele zijn niet allemaalalgemene regels. van toepassing in het Lucernehof. De gevels in de haak- Aanbouw op kopgevels is alleen toegestaan voor hoeven niet identiek te zijn of een eenheid te vormen. collectieve installaties tbv duurzame energie. Er is een grote vrijheid in de keuze van materiaalgebruik,- Aanvullend moet bij nieuwbouw van de haak extra kleur en gevelindeling zolang deze past binnen een aandacht besteed worden aan duurzaamheid. modernistische vormentaal. De overige spelregels- Om innovatieve bouwmethodes te stimuleren kan blijven van toepassing. onderzocht worden of de oorspronkelijke fundering gehandhaafd kan blijven met als doel het gebruik van Nieuwbouw overgang lichtgewicht constructies te bevorderen. Ook indien Ook hier dient extra aandacht besteed te worden de bestaande fundering niet gehandhaafd wordt aan duurzaamheid en lichte bouwmethodes. Zowel moet er een maximaal toelaatbare grondbelasting strokenbouw, geschakelde woningen en vrijstaande worden bepaald. Hiervoor is nog nader onderzoek woningen zijn toegestaan. nodig. - De maximale bouwhoogte is 7 meter. - Puntdaken zijn niet toegestaanNieuwbouw drempel - Vernieuwende en bijzondere architectuur isOok hier dient extra aandacht besteed te worden aan toegestaan zolang deze geen afbreuk doet aan hetduurzaamheid en lichte bouwmethodes. karakter van Nagele.- Zowel strokenbouw, geschakelde woningen, - Het totaal gebouwd volume mag niet groter zijn vrijstaande woningen en bijzondere bebouwing zijn dan maximaal mogelijk volgens de algemene toegestaan. bouwvoorschriften die op de haak van toepassing- De maximale bouwhoogte bedraagt 4 meter. zijn.- De huidige rooilijn blijft gehandhaafd. - Erfafscheidingen mogen alleen in de vorm van hagen- De maximale bouwdiepte is 20 meter. of indien integraal onderdeel van het ontwerp.- Het totaal bebouwd oppervlak mag niet groter zijn dan 2/3 van de kavel. (2/3 x 50 x 20 meter) Drempel- Maximaal 50% van de gevel mag terugliggen vanaf de - Op de drempel van Lucernehof is geen woningbouw huidige rooilijn. toegestaan.- Bij nieuwbouw op de drempel worden geen tuinen - De bebouwing heeft een maximale hoogte van 4 toegestaan. Alleen terrassen en balkons waarvan de meter en is alzijdig ontworpen. balustrades of afscheidingen integraal deel uit maken - Het oppervlak van de bebouwing mag met maximaal van het ontwerp zijn toegestaan. 15% worden uitgebreid ten opzicht van de huidige situatie. - Erfafscheidingen mogen alleen in de vorm van hagen of indien integraal onderdeel van het ontwerp. Voorbeeld drempel; geschakelde woningen- 30 -
  31. 31. Vlashof en KlaverhofNieuwbouw haak Renovatie Rietveld woningenVanwege de hoge monumentale waarde is nieuwbouw - De woningen en de bijbehorende buitenruimteniet van toepassing. renoveren met respect voor het originele gedachtegoed (ontwerp Rietveld/Ruys) en strevenNieuwbouw overgang naar eenheid ongeacht eigendom (huur/koop).- Op de overgangszones mogen uitsluitend geschakelde - Bij renovatie van de woningen zoveel mogelijk de woningen (maximaal twee bouwlagen) met een oorspronkelijke gevelmaterialen, maatverhoudingen eigentijds moderne uitstraling worden gerealiseerd. en kleuren toepassen, zodat het karakteristieke- Twee verschillende woningtypes mogen gecombineerd lijnen- en vlakkenspel in voor- én achtergevels wordt worden in een woningrij, mits de vormentaal aansluit. hersteld en de woningrijen weer als één geheel Bij eenlaagse woningen is een bredere beukmaat ‘leesbaar’ worden. toegestaan.- Bergingen, garages, carports e.d. worden in het Karakteristiek voor alle woningrijen is de doorgaande woonvolume opgenomen. horizontale belijning van de boeiboorden en de- De woningen stedenbouwkundig inpassen strokend horizontale én verticale belijning van de kozijnen. met de overige bebouwing in de hof.- Zowel de voor- als de achtergevel zijn representatief en - Gevelmaterialen: het metselwerk bestaat uit vlakken hebben een subtiele detaillering in het gevelbeeld. geelkleurige hardgrauwe klinkers, rode klinkers en- Op de kavel dient plaats te zijn om één auto te paarse plintklinkers. Deze metselwerkvlakken dienen parkeren. egaal te worden hersteld / evt. reparaties dienen vrijwel onzichtbaar te zijn. Er zijn houten boeibordenNieuwbouw drempel (bestaand uit drie houten delen) en houten kozijnen- Op de drempels mogen twee vrijstaande woningen met gekleurde draadglaspanelen toegepast. met één bouwlaag worden gerealiseerd. Daarnaast dient iedere woning aan de voorgevel over- De woningen worden ontsloten aan de zijde van de een houten bankje te beschikken. hof. - Maatverhoudingen: de woningrijen mogen aan de- Bergingen, garages, carports e.d. worden in het achterzijde tot maximaal 15% verdiept worden over woonvolume opgenomen - géén vrijstaande twee verdiepingen, mits de eenheid gehandhaafd bergingen. blijft (alle woningrijen in de haakvormige stempel- Zowel de voor- als de achtergevel zijn representatief en gelijk behandelen!). hebben een subtiele detaillering in het gevelbeeld. - Originele kleuren: zoveel mogelijk volgens het ontwerp- Bij nieuwbouw op de drempel worden geen tuinen van Rietveld herstellen. Voorgevel: witte kozijnen toegestaan. Alleen terrassen en balkons waarvan de met gele en donkergrijs/zwarte draadglaspanelen. balustrades of afscheidingen integraal deel uit maken Achtergevel: donkergrijs/zwarte kozijnen met blauwe van het ontwerp zijn toegestaan. en donkergrijs/zwarte draadglaspanelen.- Op de kavel dient plaats te zijn om één auto te - Massa: Typerend voor de grotere hoekwoningen parkeren. zijn de eenlaagse uitbouwtjes op de kopgevel. Op de kopgevels mag niet worden bijgebouwd. Ter plaatse van de achtergevel de karakteristieke smalle uitbouwtjes handhaven / in geen geval verbreden als deze vanuit de openbare ruimte (tussenpaden) zichtbaar zijn. - Met name de woningrijen aan de Ring vragen om een voorbeeldige renovatie aangezien dit zichtlocaties zijn, gezien vanuit het dorp. Bij deze woningrijen aan de voorzijde ook de oorspronkelijk gedachte rozentuintjes volgens het plan van Mien Ruys realiseren. - 31 -
  32. 32. Koolzaadhof- Het pad naar de voordeur en het houten bankje Haak dienen vrij toegankelijk, dus vrij van tuinhekken e.d. De oorspronkelijke gevel indeling en kozijn indeling te zijn en heeft dezelfde bestrating (stoeptegels) als moeten hersteld worden. De oorspronkelijke de voetpaden. materialen kunnen vervangen worden door nieuwe- Erfafscheidingen aan de achterzijde zijn maximaal materialen volgens onderstaande overzicht. 1.80 meter hoog. - Asbestcementplaat kan vervangen worden door een vezelcementplaat van zeer harde persing welke doorRenovatie van de Vanegwoningen en door gekleurd is, voorzien van een transparante- Bij renovatie van de woningen mag het gevelontwerp beschermlaag tegen: UV, krassen en organische worden gewijzigd, mits de eenheid gehandhaafd aantasting zoals mos. blijft. - Kozijn onderdelen uitvoeren in hardhout- Renovatie van de woningen mag eveneens leiden geschilderd. tot het samenvoegen van woningen (twee woningen - De draadglas in de vestibule herstellen en geïsoleerd worden één grote multifunctionele woning), mits uitvoeren. de eenheid gehandhaafd blijft. Samengevoegde - Metselwerk dient onbeschilderd en een egaal vlak te woningen beschikken over één parkeerplaats op zijn. Dus bij gevelherstel als een geheel hersteld te eigen terrein en een inpandige berging. De bergingen worden en niet alleen op de plekken waar dat nodig aan de voorzijde van de woning komen te vervallen, is. waardoor de relatie met de hof wordt versterkt.- Zowel de voor- als de achtergevel zijn representatief Aanbouw haak en hebben een subtiele detaillering in het gevelbeeld. Er mag over een bouwlaag aangebouwd worden aan Streven naar een eigentijds moderne uitstraling. de achterzijde tot 2m uit de achtergevel. Deze maat- Bij de overgangszones dient de groenstrook achter de komt overeen met de afstand tussen de woning en de woningen te worden hersteld / verbreed. Toepassing berging op het perceel. Achter op het perceel mag een van schuttingen is toegestaan, aangezien deze door tuinkamer gebouwd worden van maximaal 3,6m diep de groenstrook aan het oog onttrokken worden. gemeten tussen de perceelsgrens naar de openbare- Bij de drempel van de Vlashof wordt de tuinafscheiding ruimte en de woning in. Tussen de tuinkamer en de gevormd door een brede strook laagblijvend stoep moet ruimte worden gereserveerd voor de gemeentegroen. Toepassing van tuinafscheidingen groene haag. hoger dan 1 meter is niet toegestaan. DrempelParkeren hofweide De drempel is onbebouwd en dat moet zo blijven.- Aan de hofweides mag aan maximaal twee zijden Op de drempel staan bomen en tussen de bomen geparkeerd worden (zodra vervangende parkeer- staan geen struiken of andere beplanting die het zicht mogelijkheden gerealiseerd zijn). Parkeerplaatsen belemmeren. ten behoeve van de Rietveldwoningen behouden. Nieuwbouw overgang Bebouwing op de overgang vormt een geheel. Vrijstaande bebouwing is toegestaan maar de gebouwen samen vormen een samenhangend geheel. Openbaar groen Het oorspronkelijke ontwerp van Mien Ruys vormt het uitgangspunt van het ontwerp van het groen. De brede struikbeplanting uit het ontwerp van Mien Ruys moet geplant worden.- 32 -
  33. 33. Karwijhof uitgangspunt is behoud van drempel bebouwing, uitgangspunt is behoud van drempel bebouwing, onderzoek of tzt nieuwe bebouwing mogelijk is. onderzoek of tzt nieuwe bebouwing mogelijk is. onder hoge welstandseisen. welstandseisen. onder hogeHaak eenheid bewaren eenheid bewaren- De woningen in de haak dienen zoveel mogelijk in de originele staat te blijven. Restauratie dient er Zuiderpoort Zuiderpoort Ring Ring op gericht te zijn dit oorspronkelijke karakter te bewaren.Drempel- De bebouwing op de drempel dient bescheiden te zijn. Het gelede volume dient gehandhaafd te blijven, de Klamp de Klamp hoewel er op deze plek in de toekomst eventueel vervangende nieuwbouw zou kunnen plaats vinden Ploe Ploe Karwijhof Karwijhof gstr gstr dient dit ten alle tijden onder een zeer strikt aat aat welstandstoezicht te staan.Overgang- De eenheid van de rijwoningen op de overgang dient bewaard te blijven. Dakrand, kozijnen en kleuren Haakstructuur handhaven Haakstructuur handhaven dienen voor de gehele rij uniform te zijn. Individuele verschillen zijn niet toegestaan. losse visueel permeablevisueel permeable bebouwing in een mix van losse bebouwing in een mix van- De eenheid van de rijwoningen op de overgang dient een en twee bouwlagen waarborgen. Binnen sterk een en twee bouwlagen waarborgen.0Binnen sterk 10 20 30 40 50 0 10 20 30 40 50 100 bewaard te blijven. Dakrand, kozijnen en kleuren afgebakende grenzen is hier veranderingis hier verandering mogelijk. afgebakende grenzen mogelijk. dienen voor de gehele rij uniform te zijn. Individuele verschillen zijn niet toegestaan. drempel dient leeg te blijven,- De woningen op de overgang richting de Ploegstraat drempel dient leeg te blijven, drempel dient leeg te blijven, zijn een mix van één en twee bouwlagen, door de hofweide hofweide hofweide losse situering is deze overgang visueel permeabel. Er is vrijheid binnen sterkafgebakende grenzen deze Zuiderpoort Zuiderpoort Zuiderpoort Ring Ring Ring strook valt ook onder hoge welstandseisen.Groen- De randen van de hofweide mogen niet worden aangetast door inhammen t.b.v. parkeren. de Klamp- De drempel moet ten allen tijden leeg blijven, er is hier de Klamp de Klamp geen bebouwing toegestaan, eventuele beplanting PloePloe Karwijhof Ploe dient volgens het ontwerp van Mien Ruys te worden Karwijhof gstrgstr Karwijhof gstr aat aat uitgevoerd. aat- Schuttingen op de erfgrens is niet toegestaan. Op de erfgrens mag wel een haag geplant worden. Eventuele schutting mogen een halve meter van de erfgrens op eigenterrein geplaatst worden (bij voorkeur helemaal geen schutting)- Het restant van de windsingel moet behouden blijven, windsingel goed beheren. dient als achtergrond voor de woningen.dient als windsingel goed beheren. windsingel goed beheren. dient als een klein deel van de windsingel is verdwenen, dit achtergrond voor de woningen. achtergrond voor de woningen. dient hersteld te worden met de in het oorspronkelijke de randen van de hofweide 0 10 20 30 40 50 100 zoveel mogelijkvan de hofweide 0 100 20 30 40 50 de randen aan de straat 10 20 30 40 50 100 plan aangegeven bomen. Omdat de windsingel de randen van de hofweide zoveel mogelijk aan “hap- laten grenzen. dus geen de straat zoveel mogelijk aan de straat 100 pen”laten grenzen.geengeen “hap- dus smaller is geworden mag deze iets verwilderen om laten tbv parkeer voorziening. grenzen. dus “hap- pen” tbv parkeer voorziening. pen” tbv parkeer voorziening. een beschut karakter te waarborgen. - 33 -
  34. 34. Tarwehof- De vrijstaande woningen in de Tarwehof mogen maximaal uitbreiden tot 160m2 op 1 bouwlaag.- Gevel en bouwvolume hebben een vormentaal die past in het gedachtegoed van Nagele.- De geschakelde woningen mogen een berging van max. 12m2 realisren maar moeten vanwege hun kwaliteit bewaard blijven voor de toekomst.- Voor de erfafscheidingen zijn de algemene regels van toepassing.Groenstructuur ontworpen door Mien RuysVlashof Klaverhof- 34 -
  35. 35. Koolzaadhof Karwijhof - 35 -
  36. 36. 3. kerngebiedKenmerken:In het kerngebied liggen Noorder- en Zuiderwinkelsen het Voorhof. Het vormt een langgerekte zone metvrijstaande woonwinkelpanden en het Schokkererf,van oorsprong een café-restaurant met een woning.Het Voorhof vormt de hoofdentree van het dorp, hetSchokkererf was eens het visitekaartje van Nagele.De winkelpanden zijn in een dambordpatroon geplaatstin een voetgangersgebied. Centraal ligt een bredezichtlijn door het hele winkelgebied. Er was aanvankelijkook een voetgangersbrug in het tracé opgenomen. Hetconcept van winkels langs een voetpad is afkomstigvan J. Bakema en heeft gelijkenis met de Lijnbaan inRotterdam, waar ook een wandelpromenade tussende winkels en langs de etalages loopt.Het dambordpatroon creëert transparantie; tussende panden door kijk je naar de dorpsweide, naar hetinterieur van het dorp. De gelede opbouw van dewinkelzone is uniek en typisch voor Nagele. Openheiden tal van doorkijkjes naar het dorpsinterieur creërenruimtelijkheid. Er is geen gesloten gevelwand maareen open, transparant gebied waardoor de voetgangerzich makkelijk kan oriënteren en verbinden metde omgeving. Het kerngebied is omkaderd metbomenrijen die aansluiten op de beplanting langs deuitvalswegen.Algemene spelregels:- Het onderscheid qua ruimtebeleving tussen Voorhof en winkelgebied behouden. Het Voorhof blijft een open plein, zonder wandbebouwing maar met een centraal gelegen, opvallend, vrijstaand gebouw. Het plein is met de auto toegankelijk en dient in bijzondere gevallen als parkeerterrein. Voorkomen moet worden dat er regulier op het Voorhof wordt geparkeerd.- De winkelzones blijven alleen voor voetgangers toegankelijk. Aan weerszijden van een langgerekt voetpad horen vrijstaande winkels of werkwoningen in een dambordpatroon. De openheid tussen de panden naar de dorpsweiden blijft kenmerkend.- De bestaande rooilijnen langs de Ring aanhouden.- 36 -
  37. 37. VoorhofZuiderwinkelsNoorderwinkels deelgebied 3: kerngebied - 37 -
  38. 38. Voorhof - Het is mogelijk om het voormalige SchokkererfHet Voorhof was aanvankelijk bedoeld als open uit te breiden met een nieuw bouwvolume aan deplein voor het op de dorpsweide gelegen raadhuis. oostzijde.Toen echter bleek dat Nagele niet een zelfstandige - Bij nieuwbouw moeten de kenmerken van alzijdigheidgemeente werd is op het Voorhof 1-2, het Schokkererf en geleed volume in eigentijdse vormentaalgerealiseerd naar ontwerp van J. Dunnebier. Het worden geïnterpreteerd. Aan het plein en langs deVoorhof bestaat uit één plein, dat wordt begrensd door Nagelerweg zijn representatieve gevels noodzakelijk.de Ring, de Nagelertocht, de loswal, de Eggestraat en De pleinruimte mag niet meer dan 50% wordende Zuiderwinkels. Het gebied heeft een openbare bebouwd.bestemming. Een deel of elementen van de oorspronkelijke kern vanHet voormalige Schokkererf, een vrijstaand café- het Schokkererf zullen behouden moeten blijven. Derestaurant, fungeerde jarenlang als dorpshuis. Op grote zaal met betonspanten heeft onze aanbeveling.de oostelijke kop zat oorspronkelijk een eenlaags - 50% van nieuwbouw heeft een maximalewoning met aan de achterzijde een schuur en garage bebouwingshoogte van 16m.en met een binnenhof dat overging in het terras van - 50% van nieuwbouw heeft een maximalehet restaurant. Kenmerkend voor het gebouw zijn de bebouwingshoogte van 8m.alzijdigheid en de verschillende bouwhoogtes die in - maximaal te bebouwen grondoppervlak 1000m2de haakvorm zijn opgenomen. Alle gevels beschikkenover raamkozijnen en/of openslaande deuren. Bij De minimale afstanden tussen het gebouw en dede entree aan de pleinzijde vormen grote glaspuien, omringende wegen bedragen:luifel met terras een open karakter. Als enige pand - afstand tot de as van de Akkerstraat (westzijde):in Nagele is een zadeldak, rustend op betonspanten, minimaal 25m.toegepast waarmee een hoge, feestelijke (toneel)zaal - afstand tot de as van de straat langs de Voorhofis gecreëerd. (zuidzijde): minimaal 25m. - afstand tot de as van de Ring (oostzijde): minimaalSpelregels Voorhof: 15m.- De openbare bestemming van het Voorhof handhaven. - Een brede strook, van minimaal 2 meter breed, ligt- Het voetgangersgebied handhaven en open houden in noord-zuidelijke richting en moet aansluiten op de van de zichtlijn. In geval van nieuwbouw is het mogelijk zichtas die over het genoemde voetpad loopt. om de zichtlijn in het gebouw op te nemen zodat het - Op het Voorhof is bij het voormalige Schokkererf concept van de zichtas in ieder geval te ervaren is (indien nodig) parkeren toegestaan op een strook en zodat de verbinding tussen Noorderwinkels en van 18 m vanaf de Ring. Laden en lossen dient zoveel Zuiderwinkels in stand blijft. mogelijk uit het zicht te geschieden bij voorkeur aan- Op het vergrote Voorhof staan maximaal twee de noord- of oostzijde van het gebouw. gebouwen op een steenachtige ondergrond. Het betreft de Schokkererflocatie en een bouwvolume Zoekgebied 2e gebouw Voorhof: in het zoekgebied. Minimaal één gebouw heeft een Nieuwe bebouwing kan langs de loswal worden semipublieke functie. gerealiseerd met een minimale afstand tot de as van de Akkerstraat (oostzijde) van 20m. De minimale afstandSpelregels Schokkererf: tot de as van de Eggestraat (aan de zuidzijde) bedraagt- Het uitgangspunt bij dit karakteristieke, en voor velen 18m. Aan de zuidzijde moet een wandelstrook met betekenisvolle, gebouw is behoud. Het voormalige bomen van tenminste 15m breed worden aangelegd. Schokkererf kortom niet slopen maar renoveren met respect voor de oorspronkelijke detaillering, gevelmaterialen, maatverhoudingen en kleuren. Prioriteit ligt bij het toepassen van glaspuien en betonspanten. Verder zijn handhaving van de gelede opbouw van het bouwvolume en de alzijdigheid verplicht.- 38 -
  39. 39. pleinruimte bouwenvelop noord as van de weg voormalig Schokkererf zichtlijn schaal 1:1000 Nagelervaart Nagelervaart Nagelervaart 4m 4m 4m Akkerstraat Akkerstraat Akkerstraat 1 1 1 20 m 25 m 25 m 20 m 25 m 15 m 15 m 20 m 15 m 2 2 2 25 m Ring Ring Ring 25 m 25 m Eggestraat Voorhof Eggestraat Voorhof Voorhof Eggestraat Ploegstraat Ploegstraat Ploegstraat Nagelertocht Nagelervaart 4m Akkerstraat 1 20 m 25 m 15 m 2 Ring 25 mEggestraat Voorhof Ploegstraat - 39 -
  40. 40. ZuiderwinkelsDe losse gebouwen liggen langs een wandelpromenade. - Bij nieuwbouw dient de rooilijn aan de zijde van hetTussen de panden liggen openbare perken, voetpad minimaal voor 2/3 deel bebouwd te worden.de oorspronkelijke tuinen. De vijf vrijstaande De nieuwbouw mag doorlopen tot de bestaandewinkelwoningen zijn ontworpen door Bakema in kavelgrens aan de Ring of aan de Zuiderachterstraat.samenwerking met Romke De Vries en vormen een - Stedenbouwkundige opzet met dambordpatroon,duidelijke, visuele eenheid. voetpad en zichtlijn handhaven. De minimale afstandOorspronkelijk zijn het min of meer vierkante tussen de gebouwen is 2/3 van de breedte van depanden, opgebouwd uit een haakvormige winkel met gebouwen.magazijnruimte en uit een haakvormige woning met een - De nieuwe gebouwen zijn ontworpen als een visueleslaapverdieping. Centraal lag een open binnenplaatsje. eenheid maar vormen duidelijke, solitaire volumes.De winkelentree met brede glaspui en vitrine lagen - Kenmerkend is een terughoudende vormentaal.telkens aan het voetpad en ontsloten de bijbehorende - Ieder pand is opgebouwd uit een geleed volume enwoning. Bijkeuken en garage werden ontsloten aan de kent samengestelde gevels met verschillende vlakkenRing, de Zuiderpoort of de Zuiderachterstraat. (in tegenstelling tot een volume met gaten). - Gebruik van duurzame materialen die mooiSpelregels Zuiderwinkels: verouderen.- Uitgangspunt is om de winkels niet te slopen maar - Alle bebouwing is voorzien van platte daken. zo lang mogelijk te koesteren en met respect te - Vrije hoogte begane grond bedraagt min 3.5 meter renoveren. - Het dak van de begane grond en de eerste verdieping- De ruimtelijke beleving door plaatsing van panden in is bereikbaar en ontworpen als buitenruimte. een dambordpatroon moet gehandhaafd blijven. De - Maximale te bouwen oppervlak per gebouw: zichtas over het voetpad mag niet worden bebouwd Begane grond 500m2 en moet worden vrijgemaakt van huidige bebouwing. Eerste verdieping 350m2 Incidentele elementen zijn toegestaan. Tweede verdieping 200m2- Met behoud van de stedenbouwkundige opzet, Hoogte bebouwing maximaal 11m kunnen eventueel grotere bebouwingsoppervlakten worden aangenomen. Eenheid in de bebouwing moet blijven gelden. De bebouwing is altijd geplaatst op een doorlopend (bestraat) maaiveld, dat de gehele Zuiderwinkels beslaat.- De woonbestemming gecombineerd met bedrijfsruimte met een etalagefunctie handhaven (te denken valt aan galerie, boek/snoepwinkel of atelier bestemming tussenruimten: semi-openbare functie)- Bij renovatie van de Zuiderwinkels, dienen zoveel mogelijk de oorspronkelijke gevelmaterialen, maatverhoudingen en kleuren te worden toegepast. Belangrijkste kenmerken vormen de etalage en vitrines, de opbouw van de bouwmassa met meerdere volumes, het materiaal en kleurgebruik.- Materiaal: bakstenen gevels, houten kozijnen en boeiborden, glasvitrines en puien.- Kleurgebruik: rood metselwerk, witte kozijnen en boeiborden.- 40 -
  41. 41. gebied Zuiderwinkelsbouwenvelop noordzichtlijn schaal 1:1000 Nagelervaart Nagelervaart 4m 4m Akkerstraat Akkerstraat 1 1 Nagelervaart 20 m 25 m 20 m 25 m 15 m 15 m 4m 2 2 Akkerstraat 1 25 m Ring Ring 25 m 20 m 25 m 15 m 2 Eggestraat Voorhof Eggestraat Voorhof Ring 25 m Ploegstraat Ploegstraat Eggestraat Voorhof Ploegstraat Voorhof zichtlijn 4 m breed Zuiderachterstraat Ring 10 m 9,5 m Zuiderpoort - 41 -
  42. 42. Noorderwinkels voortuinen, heggen of lage muren.De winkels zijn geplaatst in een dambordpatroon zodat - De erfscheidingen achterzijde behoren conformzichtlijnen naar de Akkerstraat en naar de dorpsweide Nagele te zijn, dus met (liguster)hagen of begroeidmogelijk zijn. Dankzij de zichtas over het voetpad is hekwerk. Erfafscheiding niet hoger dan 120cm bovener een visuele aansluiting tussen de Noorderwinkels, maaiveld.de Voorhof en de Zuiderwinkels . De aansluiting op de - Gevels aan de straatzijde (Ring en Akkerstraat)woningen van de Noorderpoort is qua bebouwing en staan in dezelfde lijn als de strokenbouw van demaaiveldinrichting subtiel en goed geslaagd. Noorderpoort. De gevels grenzen minimaal 2/3 aanBij de U-vormige winkelwoningen zijn dezelfde de rooilijn van de Noorderlaan en Ring.dubbele woningblokken gebouwd als in de Karwijhof, - Materiaal: gebruik van duurzame materialen dienaar ontwerp van Stam-Beese en Groosman. Aan mooi verouderenweerszijden van het twee lagen tellende woningblok - Maximale bebouwing per gebouwlag oorspronkelijk een dieper winkelpand met een Begane grond 450m2kantoorvertrek van een bouwlaag, ontworpen door Eerste verdieping 300m2Groosman. De entrees van kantoor, winkel en woning Tweede verdieping 150m2lagen aan het centrale voetpad. Hoogte bebouwing 9mDe noordzijde van de Noorderwinkelzone, deNoorderpoort, is in de jaren zeventig ingevuld metstroken woningbouw van Schouten en de Jonge. Dezestroken sluiten aan op de woningen in de Tarwehof.Spelregels Noorderwinkels:- De slechte staat van de oostelijke Noorderwinkels 2-4-6-8 maakt sloop/nieuwbouw erg aannemelijk. De ontwikkeling om de Noorderwinkels, net als de Noorderpoort, een woonbestemming te geven kan worden doorgezet.- Tussen de nieuwe bebouwing dient de zichtlijn vrij gehouden te worden. De gebouwen dienen te zijn opgenomen in een dambordpatroon. Zichtlijnen naar de Akkerstraat en naar de dorpsweide zijn op deze wijze gewaarborgd.- Het maaiveld dient als één doorlopend collectief groen vlak te worden behandeld, waarop de losse gebouwen zijn geplaatst.- Balkons en terrassen zijn incidenteel buiten de hoofdvolumes toegestaan.- Nieuwbouw vormt een visuele eenheid en kent max drie bouwlagen.- Gebouwen kennen een terughoudende vormentaal met horizontaal gelede volumes.- Gevels zijn opgebouwd uit vlakken, in tegenstelling tot een volume met gaten.- Alzijdigheid in gevels, platte daken. Daken van de begane grond en eerste verdieping zijn bereikbaar en ontworpen als buitenruimte.- Een getrapte overgang is gecreëerd tussen privé en openbaar domein bijvoorbeeld met kleine- 42 -
  43. 43. gebied Noorderwinkelsbouwenvelop noordrooilijnzichtlijn schaal 1:1000 Nagelervaart Nagelervaart 4m 4m Akkerstraat Akkerstraat Nagelervaart 1 1 4m Akkerstraat 20 m 25 m 20 m 25 m 15 m 15 m 2 2 1 Noorderlaan 25 m Ring Ring 20 m 25 m 15 m 2 25 m Ring Eggestraat Voorhof Eggestraat Voorhof 25 m Voorhof Ploegstraat Ploegstraat Eggestraat Ploegstraat 28 m 9,5 m 10 m 18 m Ring 28 m zichtlijn 4 m breed 24 m Noorderwinkels Nagelertocht Nagelervaart - 43 -
  44. 44. 4. bedrijventerreinHet industrieterrein ligt tussen het sportterrein en de maar dient met respect voor het oorspronkelijkeNagelervaart, aan weerszijden van de Eggestraat. Het ontwerp gerenoveerd of gerestaureerd te worden.is een typisch kleinschalig dorpsbedrijventerrein meteen gemengd karakter van kantoren, werkplaatsenen bedrijfswoningen. Kenmerkend voor het terrein Waardevolle bebouwing:zijn de langgerekte loswal en de vrijstaande - Woningen met garagebedrijf (Ploegstraat 2) en debedrijfsgebouwen, soms met een bijbehorende bedrijfswoning (Ploegstraat 8-10) zijn ontworpenwoning, die oorspronkelijk bestemd waren voor door J. Dunnebier in 1961-1964. De Amsterdamselandbouw-gerelateerde ondernemingen zoals architect was ook verantwoordelijk voor het ontwerpsmederij/werkplaats, garagebedrijf of opslagloods van het voormalige Schokkererf.van landbouwbestrijdingsmiddelen. Verschillende - Woning met winkel en werkplaats (Eggestraatpanden aan de Eggestraat en aan de Ploegstraat 3) is ontworpen door Bakema in 1956 terwijl dezijn in de beginperiode van Nagele gerealiseerd en naastgelegen werkplaats (Eggestraat 5) van de handmonumentwaardig. van Romke de Vries is. Beide architecten hebben ookInmiddels is het bedrijventerrein uitgebreid met de de Zuiderwinkels ontworpen.Hakstraat en zijn diverse kavels samengevoegd en - Opslagschuur (Eggestraat 7) uit 1958, dezebebouwd met zeer grote opslagloodsen. De Eggestraat voormalige diepvrieskluis is een ontwerp van Chr. Deheeft zich ontwikkeld tot een entreeroute naar het Heer. De naastgelegen voormalige telefooncentralecentrum van Nagele. (Eggestraat 9) is uit 1954 en gebouwd door de Rijksgebouwendienst. De woning met werkplaatsSpelregels: (Eggestraat 11) is uit 1958 en ontworpen door O. De- Vooral in de zone langs de bosstrook/sportterrein Groot. Deze architect bouwde ook in de Koolzaadhof (deelgebied A en B) moet de oorspronkelijke kleine een schilderswerkplaats. korrel en de menging van functies gekoesterd en versterkt worden. Bijvoorbeeld met de bouw van bedrijfswoningen in de daarvoor aangewezen zones of door de realisatie van een bedrijfsverzamelgebouw in het voormalige pompstation.- Kleinschalige nieuwbouw/woningbouw op het bedrijventerrein is toegestaan en kent meer vrijheden dan in de woonkern van Nagele.Nieuwbouw:- De bouw van megaloodsen moet worden geminimaliseerd op het kleinschalige dorpsbedrijventerrein.- Grote loodsen mogen niet dicht bij de woonkern liggen (deelgebied C).- Hoewel de loswal niet meer door schepen gebruikt wordt zou de mogelijkheid om er boten aan te leggen gehandhaafd moeten blijven.- De bermen van de Nagelertocht behouden zoveel mogelijk een openbaar karakter.- De Eggestraat vormt een belangrijke toegangsroute naar Nagele en verdient verlevendiging met boombeplanting, straatverlichting en fietspaden. Met bomen en bebouwingsrooilijnen kan een subtiel opgebouwde route naar het Voorhof worden gecreëerd.- De waardevolle bebouwing mag niet gesloopt worden- 44 -
  45. 45. deelgebied A: commercie + werken + wonen deelgebied B: werken + wonen deelgebied C: werken AC B deelgebied 4: bedrijventerrein - 45 -
  46. 46. - 46 -
  47. 47. - 47 -
  48. 48. colofondeze uitgave is gemaakt door Ontwerplab Nagele in opdracht vanGemeente Noordoostpolder en woningbouwvereniging Mercatus,Emmeloord d.d. 30 juni 2010

×