PerspresentatieLeidraad Green LeaseGreendeskElsbeth Quispel,Associate Director, Head of Sustainability25 november 2011
InleidingAanleidingWaarom een Leidraad Green Lease?• Toepassen van een Green Lease is een manier om het probleem  van de s...
InleidingOpbouw van de Leidraad• Green Lease theorie - Wat is een Green Lease? - Waarom een Green Lease?• De aanpak -   Wa...
Green Lease theorie       Wat is een Green Lease?       Traditionele huurcontracten                                   Gree...
Green Lease theorieWat is een Green Lease?• Een prestatiecontract dat afspraken vastlegt over duurzaam  gebruik en duurzam...
Green Lease theorieWat is een Green Lease?Karakteristieke en aan te raden onderdelen van een Green Lease:• Huurdersoverleg...
Green Lease theorieWat is een Green Lease?VOORBEELD Gebruik:•   Een handleiding kan (deels) bestaan uit een lijst van basi...
Green Lease theorieWaarom een Green Lease?• Bijdrage aan een beter milieu: • Wereldwijd is de bebouwde omgeving verantwoor...
De AanpakWat moet een Green Lease omvatten?De elementen die overwogen moeten worden zijn:• Doelstellingen van partijen, ee...
De AanpakVormen van Green LeaseTIP: Groen basiscontract als uitgangspunt voor multi-tenantgebouw•   Vaststellen van groen ...
De AanpakWat moet een Green Lease omvatten?Het succes van een Green Lease staat of valt met een gezamenlijkeaanpak:• Struc...
De AanpakDo’s• Maak concrete afspraken over het duurzame opleveringsniveau en de  kwaliteit van gebouw.• Zorg na opleverin...
De AanpakDon’ts• Alléén een Energielabel of ander certificaat is niet voldoende.• Maak geen vage afspraken over zelf gefor...
De AanpakVoorbeeldartikelen•   Verhuurder verzekert dat alle (toekomstige) onderhouds- en    servicecontracten voldoen aan...
Voorbeelden in Nederland                    Huurders- vs. Verhuurdersvriendelijke contracten                    Type Green...
Voorbeelden in Nederland    Huurders- vs. Verhuurdersvriendelijke contracten•     Hoofdkantoor Deutsche Bank in Amsterdam ...
Voorbeelden in NederlandHuurders- vs. Verhuurdersvriendelijke contracten• TransPort-gebouw, Martinair en Transavia.com Sch...
Voorbeelden in Nederland    “Green Lease” contracten•       Hoofdkantoor GasTerra, Groningen verhuurder Triodos.•       Ga...
Voorbeelden in Nederland    “Green Lease” contracten•    Central Office en regiokantoor Joulz, verhuurders LSI project Inv...
Conclusies en aanbevelingen  Conclusies• Vooraf concreet formuleren van te behalen duurzaamheidsdoelstellingen is van  bel...
Conclusies en aanbevelingen Aanbevelingen• Begin ‘eenvoudig’ bij het afsluiten van een eerste Green Lease.• Voorkom dat he...
Contact:           Elsbeth Quispel                   Associate Director, Head of Sustainability                   Strategi...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Leidraad green lease

703

Published on

Perspresentatie van Elsbeth Quispel over de Leidraad Green Lease

25 november 2011
Jones Lang Lasalle
Amsterdam

Published in: Real Estate
1 Comment
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
703
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
1
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Leidraad green lease

  1. 1. PerspresentatieLeidraad Green LeaseGreendeskElsbeth Quispel,Associate Director, Head of Sustainability25 november 2011
  2. 2. InleidingAanleidingWaarom een Leidraad Green Lease?• Toepassen van een Green Lease is een manier om het probleem van de split incentive bij het verduurzamen van bestaande bouw of het realiseren van nieuwbouw op de Nederlandse kantorenmarkt.• In een Green Lease kunnen concrete afspraken gemaakt worden over de verdeling van de kosten, besparingen en opbrengsten van het verduurzamen van het vastgoed.• Een handvat dat de definitie van Green Lease concreet maakt en ondersteuning biedt bij het overeenkomen van een Green Lease. 2
  3. 3. InleidingOpbouw van de Leidraad• Green Lease theorie - Wat is een Green Lease? - Waarom een Green Lease?• De aanpak - Wat moet een Green Lease omvatten? - Vormen van Green Lease - Do’s en Don’ts - Voorbeeldartikelen• Voorbeelden in Nederland - Huurders- vs. Verhuurdersvriendelijke contracten. - Green Lease contracten• Conclusies en Aanbevelingen 3
  4. 4. Green Lease theorie Wat is een Green Lease? Traditionele huurcontracten Green Lease Huur Huur Gebruiksverplichtingen Gebruiksverplichtingen Verhuurder Verhuurder Huurder Huurder Servicekosten Gedeelde milieu-/ethische/ maatschappelijke Verhuurdersverplichtingen doelstellingen Kwaliteit en Gedeelde kosten klanttevredenheid & opbrensten Gedeelde MVO- MVO- gebouwspecifiekedoelstellingen doelstellingen MVO- verhuurder huurder doelstellingen Bron: Greening the Commercial Property Sector. Good Practice Guide 2009 4
  5. 5. Green Lease theorieWat is een Green Lease?• Een prestatiecontract dat afspraken vastlegt over duurzaam gebruik en duurzame exploitatie van het gebouw.• Afspraken met een wederzijdse verantwoordelijkheid, gericht op het behalen van energiebesparende en milieutechnische doelstellingen.• Afspraken over het naar rato verdelen van kosten, baten en risico’s voor het waarborgen van duurzaam gebruik en duurzame exploitatie.• Er moet sprake zijn van een wederzijdse prikkel. Zowel huurder als verhuurder wordt verantwoordelijk gesteld voor efficiënt gebruik van materialen en resources, met als gevolg lagere kosten voor beide partijen. 5
  6. 6. Green Lease theorieWat is een Green Lease?Karakteristieke en aan te raden onderdelen van een Green Lease:• Huurdersoverleg• Certificering en reductiedoelstellingen• Gebruik van het gebouw• Energieverbruik en monitoring• Voldoen aan wet- en regelgeving• Rapportage• Geschillenregeling 6
  7. 7. Green Lease theorieWat is een Green Lease?VOORBEELD Gebruik:• Een handleiding kan (deels) bestaan uit een lijst van basisafspraken die gelden tijdens de huurovereenkomst. Afspraken over: • Gebruiksuren van het gebouw (bijvoorbeeld van 8.00 tot 20.00) • Uitschakelen van computers en beeldschermen • Inkoop van toekomstige apparatuur. Zoals de afspraak dat alleen apparaten (kopieermachines, ijskasten, koffiezetapparaten, e.d.) met een energielabel A mogen worden aangeschaft.TIP: Goed inregelen van installaties van groot belang• Goed inregelen van de installaties is van groot belang om de installatie zo zuinig mogelijk te laten werken.• Een jaarlijkse ‘APK-keuring’ is aan te raden.• De Installatie Performance Scan van het Agentschap NL kan hier bijvoorbeeld voor worden gebruikt. 7
  8. 8. Green Lease theorieWaarom een Green Lease?• Bijdrage aan een beter milieu: • Wereldwijd is de bebouwde omgeving verantwoordelijk voor 41% van het totale energieverbruik. • De belangrijkste energieverbruikers in kantoren zijn klimaatinstallaties (43%) en verlichting (22%).• (Financiële) voordelen voor zowel de gebruiker als de belegger: • Gebruiker • Arbeidsproductiviteit • Imago • Bedrijfsrisico’s en kansen • Belegger • Eindbeleggers stellen steeds vaker duurzaamheidseisen aan fondsen. • Duurzaamheid heeft een waardevermeerderend effect op een gebouw.• (Financieel) mogelijk maken van een duurzaamheidsambitie. 8
  9. 9. De AanpakWat moet een Green Lease omvatten?De elementen die overwogen moeten worden zijn:• Doelstellingen van partijen, een gezamenlijk ambitieniveau• Ontwerpmiddelen en certificeringsmethoden• Tijdpad• Gebruiksuren gebouw• Werkpleknormen en huurdersinrichting• Beperkingen multi-tenant gebouw• Communicatie en training• Meten en rapportage 9
  10. 10. De AanpakVormen van Green LeaseTIP: Groen basiscontract als uitgangspunt voor multi-tenantgebouw• Vaststellen van groen basiscontract door de eigenaar voor alle huurcontracten.• Per huurder kan worden bekeken of de gezamenlijke duurzame ambitie hoger ligt.• Duurzame basiscontract dan verder uitbreiden in de specifieke huurovereenkomst.TIP: Het gaat om meer dan alleen energieverbruikOnderwerpen die verdergaan dan het directe gebouw- en gebruiksgebonden energieverbruik, zijnbijvoorbeeld afspraken over:• Inkoopbeleid van zowel verhuurder als huurder (bijvoorbeeld duurzame voorwaarden voor bepaalde goederen, levering en diensten)• Afvalverzameling en -verwerking, schoonmaak en transport.• Water(her)gebruik• Woon-werkverkeer van medewerkers 10
  11. 11. De AanpakWat moet een Green Lease omvatten?Het succes van een Green Lease staat of valt met een gezamenlijkeaanpak:• Structureel nadenken over duurzaamheidsmaatregelen door huurders en verhuurders samen en dit vastleggen is nieuw.• Dit vraagt een andere -meer open- instelling van beide partijen en brengt risico’s met zich mee.• Duurzaamheid is relatief nieuw in haar (technische) toepassingen, niet alle resultaten zijn vooraf bekend.• Een traditionele huurovereenkomst is opgesteld vanuit een juridisch oogpunt van ‘hoor en wederhoor’. Dit is bij Green Lease niet het juiste vertrekpunt. 11
  12. 12. De AanpakDo’s• Maak concrete afspraken over het duurzame opleveringsniveau en de kwaliteit van gebouw.• Zorg na oplevering van een duurzaam gebouw voor ondubbelzinnige afspraken over gebruik en exploitatie van dit gebouw.• Maak afspraken over de mogelijkheden die partijen moeten hebben om actie te ondernemen als een van beide partijen zich niet aan de afspraken houdt.• Maak concrete afspraken over aan wie eventuele besparingen of additionele kosten toekomen.• Maak afspraken over duurzaamheid, die verdergaan dan het gebouw- en gebruiksgebonden energieverbruik, zoals afspraken over afval, schoonmaak, transport, waterverbruik en inkoopbeleid. 12
  13. 13. De AanpakDon’ts• Alléén een Energielabel of ander certificaat is niet voldoende.• Maak geen vage afspraken over zelf geformuleerde standaarden die binnen de discretionaire bevoegdheid van huurder of verhuurder vallen.• Verhuurder mag huurder niet verplichten om nutsvoorzieningen bij een bepaalde partij af te nemen en andersom.• Verzand niet in de ‘traditionele’ aanpak om een huurovereenkomst af te sluiten. Houd rekening met het gezamenlijke verduurzamingsbelang.• Ga, zeker in eerste instantie, niet direct voor het ‘hoogst haalbare’: de allesomvattende Green Lease. 13
  14. 14. De AanpakVoorbeeldartikelen• Verhuurder verzekert dat alle (toekomstige) onderhouds- en servicecontracten voldoen aan de eisen die een vast te stellen certificeringsmethodiek (bijvoorbeeld een BREEAM-NL BBG-certificaat) aan deze contracten stelt.• Tien dagen na het einde van ieder kwartaal geeft de verhuurder, gedurende de looptijd van de huurovereenkomst, de huurder een overzicht van het energieverbruik en de kosten van het afgelopen kwartaal. Het gebruik moet tot op het niveau van tussenmeters zijn gespecificeerd.• Rapportages, zoals de kwartaalenergierapportage, moeten ten minste de volgende onderdelen bevatten: • Hoe de prestaties van het gebouw zijn gemonitord. • Maatregelen die kunnen worden genomen, als het gebouw op een bepaald onderdeel onvoldoende presteert. 14
  15. 15. Voorbeelden in Nederland Huurders- vs. Verhuurdersvriendelijke contracten Type Green Lease Uitgangspunten / Bepalingen Voorbeelden - De duurzaamheidsbepalingen in het - Vaste opslag op huur niet gekoppeld aan Hoofdkantoor AT Osborne in BaarnVerhuurders- huurcontract vallen gunstig uit voor de prestaties gebouw. verhuurder. - Extra energieverbruik betaald door huurder. Gebouw TransPort op Schipholvoordeel - Dit type contract is vaak gebaseerd op een - Verduurzamingsmaatregelen betaald door standaard ROZ-overeenkomst met een aantal huurder. additionele bepalingen. - Een Green Lease met wederzijdse prikkel. - Besparingen van energie worden verdeeld Hoofdkantoor GasTerra in Groningen - De bepalingen in deze contractvorm zijn zo tussen huurder en verhuurder, waarbij het Green Lease opgesteld dat zowel de huurder als de eerste gebruiksjaar geldt als basisjaar. Hoofdkantoor en regiokantoor Joulz in eigenaar optimaal profiteren van een - Onderscheid tussen energieverbruik casco Rotterdam duurzaam gebouw en van het gebruik. en inrichting. - Bij dit type contract wordt vaak afgeweken - Afspraken over apparatuur en inrichting. van het standaard ROZ-contract. - De duurzaamheidsbepalingen zijn gunstig - Extra energieverbruik betaald door Hoofdkantoor TNT in Hoofddorp voor de huurder. verhuurder. - De contracten die tot nu toe zijn afgesloten - Huurder heeft sterke onderhandelingspositie Hoofdkantoor Deutsche Bank in AmsterdamHuureds-voordeel wijken af van de standaard ROZ-contracten. door grote afname; hierdoor liggen risico’s ten aanzien van energieprestaties van het gebouw bij de verhuurder. 15
  16. 16. Voorbeelden in Nederland Huurders- vs. Verhuurdersvriendelijke contracten• Hoofdkantoor Deutsche Bank in Amsterdam Z.O., verhuurder DekaBank.• Deutsche Bank heeft een zeer ambitieus MVO-beleid.• Deutsche Bank heeft voor elk af te sluiten huurcontract een uitgebreide lijst met eisen en wensen ten aanzien van duurzaamheid.• Bij deze aanhuur is deze lijst nagenoeg volledig opgenomen als bijlage in het huurcontract.• In een samenwerkingsovereenkomst is vastgelegd dat beide partijen zich committeren aan een LEED Silver label.• Er zijn in het huurcontract geen (financiële) afspraken gemaakt over het al dan niet behalen van de voorgenomen LEED-labels.• Zowel huurder als verhuurder hebben een duurzaamheidsconvenant. Deutsche Bank is voor DekaBank daarom een zeer welkome huurder. 16
  17. 17. Voorbeelden in NederlandHuurders- vs. Verhuurdersvriendelijke contracten• TransPort-gebouw, Martinair en Transavia.com Schiphol, verhuurder Schiphol RE.• Amsterdam Airport Schiphol heeft de ambitie dat in 2012 al haar activiteiten CO2-neutraal zijn. De grootste bijdrage aan dit klimaatplan is afkomstig uit de vastgoedportefeuille.• Het ontwerp is BREEAM-gecertificeerd en het uiteindelijke gebouw heeft een LEED Platinum certificaat.• In eerste instantie is er een standaard ROZ-contract afgesloten. Daarna is er voor iedere duurzaamheidsmaatregel die afweek van het PvE, een aanvullende afspraak gemaakt en als allonge toegevoegd aan de overeenkomst.• In de huurovereenkomst zijn naast prestatie-indicatoren over duurzaamheid, huurprijzen opgenomen, inclusief levering van duurzame energie en beheer door de verhuurder. 17
  18. 18. Voorbeelden in Nederland “Green Lease” contracten• Hoofdkantoor GasTerra, Groningen verhuurder Triodos.• GasTerra vindt verduurzamen van bestaande bouw een écht duurzame oplossing.• In het contract zijn vergaande bepalingen opgenomen over het gebruik van het gebouw. Dit omvat: • Onderscheid tussen gebouwgebonden energieverbruik en energie nodig voor de bedrijfsvoering, het gebruik. • Afspraken over welk type apparaten de huurder in het gebouw mag gebruiken. • Afspraken over relatief energiegebruik, waarin het eerste jaar van ingebruikname geldt als basisjaar.• Duurzaamheidsafspraken in het contract hebben betrekking op: • Zo efficiënt en spaarzaam mogelijk energie- en waterverbruik. • Stimuleren van gebruik van milieuvriendelijke en duurzame materialen. • Zo veel mogelijk scheiden van afval. 18
  19. 19. Voorbeelden in Nederland “Green Lease” contracten• Central Office en regiokantoor Joulz, verhuurders LSI project Investment en Louwmann Group• Duurzaamheid is voor Joulz belangrijk; zij heeft de ambitie om een hogere positie in te nemen op de CO2-prestatieladder.• Het zijn bestaande gebouwen die worden gerenoveerd, het BREEAM-NL Nieuwbouw Very Good label wordt nagestreefd.• BREEAM-NL Nieuwbouw en uiteindelijk BREEAM-NL BBG zijn het uitgangspunt van het huurcontract.• De Green Lease omvat Afspraken over Gebruik, Asset en Beheer in een allonge concreet benoemd, evenals de (eventuele) financiële impact.• Het vertrekpunt van deze overeenkomst sluit aan bij de gegeven definitie van een Green Lease. Na verdere uitwerking van de allonge moet blijken in hoeverre de verdeling van risico’s en opbrengsten naar rato is. 19
  20. 20. Conclusies en aanbevelingen Conclusies• Vooraf concreet formuleren van te behalen duurzaamheidsdoelstellingen is van belang voor een optimaal resultaat.• Creëren en concreet benoemen van een gezamenlijk belang is belangrijk voor de relatie tussen huurder en verhuurder en voor het uiteindelijke resultaat.• Green Leases worden in verschillende vormen afgesloten; de vorm doet in principe geen afbreuk aan de inhoud.• Vooralsnog heeft de verhuurder vaak de beste uitgangspositie, dit is niet ideaal.• Het is zeker mogelijk om directe en indirecte besparingen te bewerkstelligen met het verduurzamen van (bestaand) vastgoed en het overeenkomen van een Green Lease. 20
  21. 21. Conclusies en aanbevelingen Aanbevelingen• Begin ‘eenvoudig’ bij het afsluiten van een eerste Green Lease.• Voorkom dat het onoverzichtelijk wordt en dat het eindresultaat niet optimaal is of de doelstelling zelfs niet wordt gehaald.• Een gezamenlijke aanpak van eigenaar en gebruiker is essentieel.• Streef naar een herhaalbaar en flexibel opgezet huurcontract.• Het gebruik van bijvoorbeeld een certificeringsmethode als BREEAM- NL BBG of LEED is een bruikbaar vertrekpunt en het vereenvoudigt concrete invulling van duurzaamheidsbepalingen. 21
  22. 22. Contact: Elsbeth Quispel Associate Director, Head of Sustainability Strategic Advisory NL Tel. + 31 (0) 20 5 405 405 Email: elsbeth.quispel@eu.jll.com COPYRIGHT © JONES LANG LASALLE IP, INC. 2011 22

×