Whitepaper werkkapitaal: een verborgen schat?

2,830 views
2,713 views

Published on

Loopt u er ook tegen aan dat banken steeds moeilijker kredieten verstrekken? En tegen steeds hogere tarieven? En dat door de economische crisis de kans op onverkoopbaarheid van voorraden toeneemt? Leidt de financiering van een te grote voorraadvorming tot een onverantwoord risico? Voorkom een dergelijk duur scenario en manage uw werkkapitaal. Een goed beheer van het werkkapitaal maakt veel middelen vrij, en verbetert de rentabiliteit en liquiditeit. Ontdek in deze whitepaper hoe u uw werkkapitaal kunt managen!

Published in: Economy & Finance
0 Comments
3 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,830
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
95
Comments
0
Likes
3
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Whitepaper werkkapitaal: een verborgen schat?

  1. 1. Gratis artikel!Werkkapitaal:Een verborgen schat?Door te sturen op hetwerkkapitaal kunnen demiddelen worden vrijgemaakt die anders bijde bank geleend haddenmoeten worden.
  2. 2. Het belang van Sturen op werkkapitaal iswerkkapitaalIn deze paper gaan we in op het belang van het managen van belang:van het werkkapitaal van organisaties. De centrale vraag iswat het managen van het werkkapitaal toevoegt. 1 De kosten van financiering kunnen wordenIs het nu echt nodig om werkkapitaal te managen? Of is het verlaagd.alleen een gril die momenteel erg in de belangstelling staat, 2 De rentabiliteit van de onderneming verbetert.maar over een tijd weer over is gewaaid? 3 Risico van wanbetaling door debiteuren en risico van onverkoopbaar worden van voorradenIn veel ondernemingen, zowel profit als non profit organisaties, worden beperkt.is management van het werkkapitaal een ondergeschovenkindje. Elke directeur of manager weet dat dit zou moetengebeuren, maar het heeft vaak geen prioriteit. De praktijk is in Sturen op werkkapitaal, juist nu!veel organisaties als volgt: te grote voorraadposities en te lange Tot het opkomen van de bankencrisis enkele jaren geleden, was hetdebiteurentermijnen leiden tot extra financieringsbehoefte en vinden van werkkapitaalfinanciering geen enkel probleem. Bankiersbijbehorende financieringskosten; zonder dat daar extra omzet of waren uitsluitend bezig met het halen van omzet en risico’s werdenrendement tegenover staan. Zolang er maar voldoende financiering niet of nauwelijks op waarde ingeschat. Het draaide om het kunnenverkrijgbaar is bij de bank, is het eigenlijk, volgens veel managers, verstrekken van kredieten. De tarieven waren daarbij ook zeer laaggeen probleem dat het werkkapitaal te hoog is. Dat te grote en stonden in geen verhouding tot het risico dat banken liepen bijvoorraad- en debiteurenposities tot een te lage rentabiliteit leiden, het verstrekken van leningen en rekening-courant faciliteiten.wordt gemakshalve vaak vergeten. Zolang de rentabiliteit van deorganisatie op een acceptabel niveau ligt, maken veel directeuren, Een praktijkvoorbeeld ter verduidelijking.managers en bestuurders zich niet druk. ‘In de periode 2006/2007 moest ik voor een grote Nederlandse bank het land door om op regionale kantoren van deze bank deNaast het gegeven dat de onderneming, bij te hoge voorraad- en medewerkers te trainen in het bepalen van het risico van een klant.debiteurenposities, een stuk inefficiëntie financiert, speelt ook het Dit hield allemaal verband met de Basel-normen waar banken aanrisico een belangrijke rol. Wat is het risico van te grote voorraden moeten voldoen. Geheel geautomatiseerd, wordt er een risicoprofielen een te hoge post debiteuren? Grote voorraden op de balans van de klant vastgesteld en daaruit rolt ook direct een adviestariefzijn gunstig voor de kengetallen, maar wat zijn de gevolgen als voor het krediet. Regelmatig adviseerde het systeem tarieven vande voorraden onverkoopbaar blijken te zijn? Bedenk dat het circa 6,4% voor kredieten terwijl het krediet voor ongeveer 5,2%tegenwoordig niet (meer) zo is dat elke voorraad wel verkocht werd verleend. Argumenten van medewerkers waren steevast dat dewordt. Er moet veel meer vanuit de markt worden gedacht en alleen concurrentie ook deze lage tarieven hanteerde. En dat zij hierdoor mindatgene in voorraad worden gehouden waar volgens verwachting of meer gedwongen waren ook deze tarieven aan te bieden, om geenook vraag naar is. Ook het debiteurenrisico moet niet worden omzetderving te leiden.’onderschat. Zeker in de huidige economische situatie is de kansdat debiteuren niet kunnen betalen reëel. Het managen van Bij het uitbreken van de bankencrisis werd het ineens helemaalwerkkapitaal is dus wel degelijk van belang. anders. Banken vertrouwden elkaar niet en de onderlinge
  3. 3. kredietverlening stokte. Bankiers kregen ineens weer oog voor hetrisico dat hun klanten liepen en werden lastiger bij het verlenen Operationeel werkkapitaalvan krediet. Kredieten werden geweigerd en de eisen die bankiers wordt bepaald met de volgendestelden werden scherper. Ook stegen de tarieven. formule:Ondernemingen werden geconfronteerd met klanten die tragerbetaalden omdat zij ook last hadden van het strengere kredietbeleid Operationeel Werkkapitaal =van banken. Omzetten liepen terug doordat consumenten voorraden + debiteuren – crediteurenminder kochten, en het werkkapitaal liep op. Toegenomendebiteurenposities en voorraadposities moeten gefinancierd dat veroorzaakt wordt door grote voorraden waarvan een deelworden maar vele banken waren niet bereid om extra financiering onverkoopbaar is en/of door grote debiteurenposities met eente verstrekken. Hoe los je dit probleem op als onderneming? grote mate van wanbetaling, geeft optisch een mooi beeld, maar de realiteit is zorgwekkend.Door de houding van banken en het toegenomen werkkapitaalkwamen veel ondernemingen in liquiditeitsproblemen. Het belang Een praktijkvoorbeeld ter toelichting. ‘Enkele jaren geleden, bij heten noodzaak van cash management, en met name het gedeelte dat begeleiden van een management buy out, werd de overnameprijs doorbetrekking heeft op het managen van het werkkapitaal, staat weer de DGA, in overleg met zijn accountant, vastgesteld op basis van devolop in de belangstelling bij directies. Tot op heden zijn banken balanswaarde van de activa die vervolgens vermeerderd werd met eennog steeds voorzichtig met het verlenen van financiering en de bepaald bedrag aan goodwill. Als adviseur van de kopende partij zetrentetarieven zijn relatief hoog. Werkkapitaalmanagement is nog je hier vraagtekens bij, want het is lastig beoordelen of de waarderingsteeds zeer actueel. van de activa wel juist is geweest. Echter, de kopende partij werkte in de organisatie en deze gaf aan dat van de voorraad met een balanswaarde Door te sturen op het werkkapitaal kunnen de van € 6 miljoen zeker de helft onverkoopbaar was. Van de debiteuren middelen worden vrijgemaakt die anders bij de bank die op de balans voor € 4 miljoen stonden, was € 1 miljoen ouder geleend hadden moeten worden. dan één jaar. De kans dat dit deel van de vorderingen ooit geïnd zou kunnen worden was te verwaarlozen.‘De aspecten van werkkapitaalWanneer we spreken over het managen van het werkkapitaal, Het gaat niet om de hoogte van het werkkapitaal maarrichten we ons vooral op het operationeel werkkapitaal. Dit zijn de om de kwaliteit. Informatie over de kwaliteit van hetonderdelen van het werkkapitaal die rechtstreeks samenhangen werkkapitaal is van wezenlijk belang.met de omzet. Denk hierbij hoofdzakelijk aan voorraden,debiteuren en crediteuren. Naast de kwaliteit van het werkkapitaal, is de structuur van de balans een tweede punt waarmee rekening moet worden gehouden.Met het werkkapitaal proberen we de mate van liquiditeit van een Bedrijfstakken kennen bepaalde balansstructuren en hebben zoonderneming te meten. Een eerste aspect waarmee rekening moet hun eigen kengetallen, zoals het werkkapitaal. Een voorbeeldworden gehouden is de kwaliteit van het werkkapitaal. is Ahold met zijn Albert Heijn winkels. De post debiteuren is teMeestal wordt beweerd dat ondernemingen met een positief verwaarlozen en de opslagduur van de voorraad is veel korter danwerkkapitaal meer liquide zijn dan ondernemingen met eennegatief werkkapitaal. Deze bewering is op zich juist, mits hetwerkkapitaal geen inefficiënties bevat. Een positief werkkapitaal Goed analyseren van bestaand werkkapitaal biedt de beste kansen voor het overleven van de financiële crisis. Onderzoek Roland Berger, 2010
  4. 4. de kredietduur die bij leveranciers wordt bedongen. Hierdoor is depost voorraden op de balans kleiner dan de post crediteuren. Hetwerkkapitaal is bij dit soort bedrijven negatief. Dit betekent echterniet dat de liquiditeit onvoldoende is. Een negatief werkkapitaal betekent niet altijd dat er liquiditeitsproblemen zijn.Een derde punt waar aandacht aan moet worden besteed bij hetbeoordelen van de hoogte van het werkkapitaal betreft de normen  in de branche. Deze normen worden ook wel de benchmarksgenoemd, en hebben betrekking op de werkwijzen en procedures Bron: ABN AMROdie gangbaar zijn in een branche. Wanneer in de branchegebruikelijk is dat zoveel als mogelijk uit voorraad wordt geleverd, Deze cyclus wordt in dagen uitgedrukt met de onderstaandeheeft het weinig zin om over te stappen naar een systeem waarbij formules:zoveel als mogelijk just in time gewerkt gaat worden om zo de Voorraaddagen = (voorraad / inkoopwaarde vanvoorraad te verkleinen. Ook voor krediet aan afnemers of voor het de omzet) × 365krediet van leveranciers gelden dergelijke normen. Als leveranciers Debiteurendagen = (debiteuren / omzet) × 365 Crediteurendagen = (crediteuren / inkopen) × 365 Mogelijkheden om te sturen op werkkapitaal worden De inkopen die nodig zijn voor het bepalen van de vaak beperkt door de benchmarks die gelden in de crediteurendagen wordt op de volgende manier afgeleid: branche. Inkoopwaarde omzet – beginvoorraad + eindvoorraad = inkopenin de branche één maand krediet geven, kan een organisatie Deze inkopen leiden tot verplichtingen aan crediteuren.overwegen deze periode te bepalen op twee maanden, maar of ditrealiseerbaar is valt te betwijfelen. Als een onderneming zijn interne processen rondom debiteuren, crediteuren en voorraden niet op orde heeft, dan zal zich datCash Conversion Cycle (CCC) uiten in het werkkapitaal en in de operationele kasstromen dieNadat de kwaliteit van het werkkapitaal en de normen zijn bepaald, achterblijven bij de ontwikkeling van de omzet. Geld dat onnodigkan de efficiency van het werkkapitaal in de eigen organisatie vastzit in voorraden of debiteuren kan niet worden ingezet omworden gemeten. Hiervoor wordt vaak gebruik gemaakt van de bijvoorbeeld de crediteuren af te lossen of worden gebruikt voorcash conversion cycle. nieuwe investeringen. Crediteuren kunnen vervolgens op hunDe cash conversion cycle (CCC), ook wel ‘asset conversion cycle’ beurt weer kritisch de relatie herzien indien zij niet binnen degenoemd, geeft inzicht in de manier waarop de onderneming afgesproken termijn worden betaald. Dit kan tot gevolg hebbenomgaat met de cyclus van voorraden, debiteuren en crediteuren. In dat er verstoringen plaatsvinden in de levering van noodzakelijkefiguur 1 is dit grafisch weergegeven. inkopen, waardoor de voortgang van het productieproces in gevaar kan komen. Hierdoor kan de onderneming uiteindelijk niet aan de marktvraag voldoen. Het is dus noodzakelijk dat met de hele Cash Conversion Cycle efficiënt wordt omgegaan. Gebrekkig financieel
  5. 5. management kan, in tijden waarin het aantrekken van krediet bij Door inzicht in het werkkapitaal en de cash conversion cycle kan debanken lastig is, het voortbestaan van de onderneming in gevaar onderneming anticiperen op het ondernemingsrisico. Betalen mijnbrengen. klanten op tijd en betaalt de onderneming haar schuldeisers binnen de gestelde termijn? Het kan zijn dat de onderneming met haarDe cash conversion cycle is een cyclisch proces. De uitkomst is afnemers en toeleveranciers in onderhandeling moet gaan om dedaarmee een dynamisch gegeven en kan, afhankelijk van de situatie levering- en betalingscondities eens grondig te herzien.op de financieringsmarkt en afzetmarkt, behoorlijke fluctuaties Inzicht in de kasstromen geeft de onderneming een beeld vanvertonen. Een continue sturing op het werkkapitaal is dus zeer de geldbewegingen binnen het bedrijf. Als de directie of hetbelangrijk. management weet waar het geld vast blijft zitten, dan kan zij daar concrete acties op ondernemen. De cash conversion cycle is een tool die ons in staat stelt om de efficiency van het werkkapitaal te meten. Ook worden de (potentiële) problemen van het interne proces inzichtelijk gemaakt en kan de cash conversion cycle dienen als eenInzicht in het werkkapitaal waarschuwingsfunctie. Zodra er verstoringen in de cash conversionVoor het managen van het werkkapitaal zijn de volgende cycle optreden, kan worden bekeken in hoeverre de internefactoren van belang: ondernemingsrisico; kasstromen; processen efficiënt werken. Indien noodzakelijk moet door hetefficiency; waarschuwingsfunctie en financiering. In tabel 1 management (gericht) worden ingegrepen.wordt de relevantie van deze factoren en de invloed ervan op het Verder kan het als gevolg van bepaalde eigenschappen van hetwerkkapitaal weergegeven. productieproces van de onderneming zijn dat middelen (onbedoeld) voor langere duur vast zitten. De directie of het management zou zich in deze gevallen kunnen afvragen of het wenselijk is om middelen van externe partijen te betrekken om toch crediteuren te betalen en/of additionele investeringen te doen. Bij het managen van het werkkapitaal zijn de twee voornaamste uitgangspunten efficiency en risico. Managen van de werkkapitaalpositie Het managen van de werkkapitaalpositie zal zich focussen op optimalisatie. Optimalisatie van het werkkapitaal staat hoog op de agenda in het bedrijfsleven. Uit onderzoek van ABN AMRO blijkt dat 80% van de ondernemingen in het grootbedrijf serieuze pogingen onderneemt om het werkkapitaal te optimaliseren. Een meerderheid van de grootbedrijven, 56%, geeft hier zelfs grote prioriteit aan. Bij MKB-bedrijven is de aandacht voor werkkapitaal minder aanwezig: ongeveer een derde geeft er prioriteit aan. Toch is ook hier het besef aan het ontstaan dat werkkapitaalmanagement   van groot belang is. De laatste jaren is deze ontwikkeling versneld door de houding van banken bij het verlenen van krediet. Beheersing werkkapitaal topprioriteit supply chain. Onderzoek Aberdeen Group, 2008
  6. 6. In figuur 2 staan drie verbeteringsmogelijkheden voor optimalisatie worden gesignaleerd en het (financieel) management heeft devan het werkkapitaal, inclusief een aantal concrete acties. gelegenheid om gepaste actie te ondernemen.Overkoepelend geldt: werkkapitaalmanagement is ‘just-in-time’management van cash. De aanvliegroute volgens de figuur is Ten tweede het verlagen van de voorraadpositie. Hetlangs de drie belangrijkste componenten van het werkkapitaal: voorraadproces is een logistiek vraagstuk. Flexibel inrichten vanvoorraden, debiteuren en crediteuren. het productieproces is een optie waarbij op eenvoudige wijze geanticipeerd kan worden op pieken en dalen in de marktvraag.Ten eerste kan het werkkapitaal geoptimaliseerd worden door Ook kan gedacht worden aan het verkleinen van de fysiekehet verlagen van de post debiteuren. Om te voorkomen dat voorraadruimte: hoe minder ruimte beschikbaar, des tenieuwe klanten wanbetalers worden, kan de onderneming noodzakelijker een efficiënte afstemming van vraag en aanbod.de klant screenen op historisch betalingsgedrag. Via internet Veel software pakketten op het gebied van voorraad/productieen officiële instanties is veel informatie beschikbaar. Ook bij gecombineerd met financieel beheer bieden uitgebreidebestaande klanten kan de kans op wanbetaling worden verkleind mogelijkheden om een organisatie op een groot aantal kengetallenals de onderneming zijn relatiebeheer efficiënt inricht. Het te sturen. Het is de kracht van het management om de juistealoude debiteurenbeheer wordt in rap tempo vervangen door parameters te benoemen en hierop te monitoren.creditmanagement. Het beheer van de financiële relatie met dedebiteuren gaat over in relatiemanagement. De duurzame relatie Als derde mogelijkheid moeten bij de crediteuren demet de klant en het mogelijke risico dat daarbij hoort komen onderhandelingsposities ingenomen worden. Bij een goede relatiecentraal te staan. Op deze wijze kunnen knelpunten vroegtijdig tussen afnemer en leverancier kunnen gesprekken eindigen in   Naast de euro staan kostenreductie en het verbeteren van het werkkapitaal nog altijd hoog op de agenda van bestuurders bedrijfsleven. Onderzoek KPMG, 2011 www.training.nl
  7. 7. gunstige betalingscondities voor de afnemer. Hierbij kan gedacht onderneming investeert € 2.000.000 extra in de post debiteurenworden aan een verlaging van de inkoopprijs, kortingen, gunstiger zonder dat dit leidt tot extra omzet of marge. Er wordt hier dusleverancierskredieten en verlenging van de betalingstermijnen. een stuk inefficiëntie gefinancierd dat alleen maar geld kost. DitOok hier kan automatisering voordelen opleveren. Tijdige gaat ten koste van de rentabiliteit.’signalering van betalingstermijnen is van groot belang. Ditalles draagt bij aan een lager werkkapitaal en dus minderfinancieringsbehoefte en daardoor lagere vermogenskosten. Werkkapitaalmanagement gaat niet alleen om het oplossen van liquiditeitsproblemen maar heeft ook betrekking op rentabiliteit. Efficiënt managen Optimalisatie van het werkkapitaal door: van balansposities is dus van levensbelang voor de 1 Verlagen van de post debiteuren onderneming. 2 Verlagen / optimaliseren van de voorraadpositie 3 Onderhandelen met crediteuren Tot slot Het managen van het werkkapitaal is een proces dat continuLiquiditeit en rentabiliteit aandacht van het management vereist. Niet alleen nu, omdatNaast de reeds behandelde problemen met liquiditeit, is een slecht banken voorzichtiger zijn geworden bij hun kredietverlening.management van werkkapitaal ook nadelig voor de rentabiliteit Ervaring leert dat de meeste ondernemingen een te grootvan de onderneming. De rentabiliteit wordt aangeduid met RTA: werkkapitaal aanhouden. Er zit onnodig veel geld opgeslotenhet return on total assets. in het werkkapitaal en de onderneming financiert hierdoor een groot stuk inefficiëntie. Het overmatige werkkapitaal wordt nietEen goed management van werkkapitaal verlaagt de kosten, zonder reden door sommige bankiers aangeduid als de ‘verborgenwaardoor EBIT (het bedrijfsresultaat voor rente en belasting) schat’ van de onderneming. Aangezien op korte termijn niet valttoeneemt en verlaagt de assets (voorraden). De RTA neemt te verwachten dat banken hun houding wijzigen bij het verlenenhierdoor toe. van krediet, is het een must om de grootte van het werkkapitaal kritisch te bezien. Financiering van expansie kan in veel gevallen Het RTA wordt berekend als: gebeuren door desinvesteringen van werkkapitaal waardoor de afhankelijkheid van de bankier kleiner wordt. EBIT Total assets Om het werkkapitaal aan te sturen moeten eerst een aantal realistische benchmarks worden benoemd: • Wat is een acceptabele voorraad in relatie tot de omzet? IndienEen rekenvoorbeeld ter verduidelijking. ‘Wanneer de omzet mogelijk wordt dit uitgedrukt in voorraaddagen.bijvoorbeeld € 24.000.000 is en de kredietduur van afnemers • Wat is de optimale duur van het aan afnemers verstrekte krediet?één maand, dan is het debiteurensaldo van de onderneming Denk hierbij aan hetgeen gebruikelijk is in de branche enbij benadering € 2.000.000. Stel dat de debiteuren stelselmatig beoordeel ook kritisch de kwaliteit van de debiteurenportefeuille.te laat betalen en dat de betalingen gemiddeld na twee • Wat is de optimale duur van het leverancierskrediet?maanden binnenkomen. Door dit gedrag van debiteuren ishet debiteurensaldo van de onderneming € 4.000.000. Deze “Veel know how, super actief, trekt en houdt de aandacht van de deelnemers.” Tanja Reemers, beleidsmedewerker, Ministerie van OCW
  8. 8. Na vaststellen van de benchmarks is het zaak deze ook te halen. Aanbieder• Voor voorraden moet de logistiek kritisch worden bekeken. De whitepaper kwam tot stand met medewerking van Verder moeten breedte en diepte van het assortiment kritisch Rafael Liethof, directeur van Rafael Liethof Financiële worden bepaald. Training & Advies. Rafael heeft zeer veel ervaring• Voor debiteuren kan het nodig zijn om het credit management opgedaan in het bankwezen. Als specialist op het gebied van de onderneming en de order to cash cyclus op orde te van cash management, en zelfstandig adviseur op het brengen. gebied van financieel management Hij is als trainer/• Voor de crediteuren geldt dat er wellicht opnieuw moet worden docent verbonden aan NIVE Opleidingen, voor de onderhandeld per leveringscondities en krediettermijn. opleidingen Cash Management, Factoring Management, Treasury Management, Qualified Controller HOFAM en Professional Controller. Ook doceert Rafael aan diverse andere opleidingsorganisaties. Opleidingen om uw werkkapitaalbeheer te managen Deze whitepaper wordt u aangeboden door NIVE Opleidingen: dé financiële opleider. Wilt u zich op de hoogte stellen hoe u het werkkapitaal effectief kunt managen en optimaliseren? En wilt u werkkapitaalmanagement in een breder perspectief plaatsen? Dan biedt NIVE Opleidingen u de opleidingen Treasury Management, Cash Management en Factoring Management. In al deze opleidingen wordt werkkapitaalmanagement vanuit diverse invalshoeken behandeld. Van beheer op tactisch-operationeel niveau tot het halen van meer rendement op strategisch niveau. NIVE Opleidingen Sir Winston Churchillaan 366-c 2285 SJ Rijswijk tel: 070 300 15 00 www.niveopleidingen.nl info@niveopleidingen.nl

×