Lecture4

805 views

Published on

Published in: Technology, Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
805
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Lecture4

  1. 1. Ìýäýýëëèéí ñèñòåì, àëãîðèòìèéí ¿íäýñ Ëåêö ¹04
  2. 2. Àãóóëãà <ul><li>Àëãîðèòì </li></ul><ul><ul><li>Àëãîðèòìûí òóõàé îéëãîëò </li></ul></ul><ul><ul><li>Àëãîðèòìûí ¿íäñýí ¿éëä¿¿ä </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>ìýäýýëýë îðóóëàõ </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>óòãà îëãîõ ¿éëäýë </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>ãàðãàõ ¿éëäýë </li></ul></ul></ul>
  3. 3. Îðøèë <ul><li>Îëîí îðîíòîé òîîí äýýð àðèôìåòèêèéí ¿éëäýë õèéõ ä¿ðìèéã àëãîðèòì ãýæ àíõ íýðëýñýí áà õîæèì íü àëãîðèòì ãýäýã íýðèéí äîîð òîäîðõîé àæëûã ã¿öýòãýõ àëèâàà ä¿ðìèéã îéëãîõ áîëñîí. </li></ul><ul><li>Àëãîðèòì ãýäýã ¿ã íü Õ çóóíä àìüäàð÷ áàéñàí Óçáåêèéí ìàòåìàòèê÷ Àëü Õîðèçåìèéí àðáà íýðèéã ëàòèíààð áè÷ñýí Algorithimi ãýñýí ¿ãýýñ ãàðàëòàé. </li></ul>
  4. 4. Àëãîðèòìûí òóõàé îéëãîëò <ul><li>Òîäîðõîéëîëò1: Íýãýí óòãàòàé áèåëýãäýæ áîëîõ àëõàì-¿éëäë¿¿äèéí òºãñãºëºã äàðààëëèéã àëõàì àëõàìààð ã¿éöýòãýõýä òºãñäºã áîë ýíý äàðààëëûã àëãîðèòì ãýíý. </li></ul><ul><ul><li>¯éëäë¿¿äèéí òºãñãºëºã äàðààëëûã àëõàì àëõàìààð íü ã¿éöýòãýõ ïðîöåññûã áèåë¿¿ëýã÷èéí àëãîðèòìèéí ã¿éöýòãýã÷ ãýíý. </li></ul></ul>
  5. 5. Àëãîðèòìûí øèíæ <ul><li>Íýãýí óòãàòàé áèåëýãäýõ </li></ul><ul><li>Àëõàì ¿éëäë¿¿äýýñ òîãòñîí </li></ul><ul><li>Òºãñãºëºã äàðààëàë áàéõ </li></ul><ul><li>Çààâàë òºãñäºã áàéõ </li></ul><ul><li>ãýñýí äºðâºí øèíæèéã àãóóëñàí áàéõ ¸ñòîé. </li></ul>
  6. 6. Æèøýý: <ul><ul><li>1. Á¿õ ýåðýã òîîã æàãñààæ áè÷. </li></ul></ul><ul><ul><li>2. Õàìãèéí ç¿¿í òàëûí òîîã õýë. </li></ul></ul><ul><ul><li>3. Õàìãèéí ç¿¿í òàëûã õýëæ ºã. </li></ul></ul><ul><ul><li>3. Òºãñãº. </li></ul></ul><ul><li>ãýñýí äàðààëûí õóâüä 1-ð ¿éëäýë íü õýçýý ÷ òºãñºõã¿é ó÷èð “òºãñ㺔 ãýñýí àäõàì õ¿ð÷ ÷àäàõã¿é. Òèéì ó÷ðààñ àëãîðèòì áèø. </li></ul>
  7. 7. <ul><li>Òîäîðõîéëîëò2: Òîäîðõîé áîäëîãûí õóâüä áîäëîãûí øèéä-¿ð ä¿íã ãàðãàæ àâàõûí òóëä áîäëîãûí íºõöºëä ºãºãäñºí àíõíû ºãºãäºë áîëîí áîäîëòûí ÿâöàä ãàðàõ çàâñðûí ¿ð ä¿í õýìæèãäýõ¿¿í¿¿ä äýýð õèéõ ¿éëäë¿¿äèéí òºãñãºëºã äàðààëàë-àëãîðèòìèéã óã áîäëîãûã áîäîõ àëãîðèòì ãýíý. </li></ul>
  8. 8. <ul><li>Áîäëîãî áîäîõ àæèëä êîìïüþòåð õýðýãëýõ ¿åä áîäëîãûí àëãîðèòìûã õ¿í çîõèîæ ò¿¿íèéã íü êîìïüþòåð áèåë¿¿ëäýã. Àëãîðèòìûã õ¿í áèø êîìïüþòåð áèåë¿¿ëýõ ó÷ðààñ öýâýð ìåõàíèêæñàí àæèë áàéäàã. Òèéì ó÷ðààñ ýíý íü èë¿¿ õóðäàí àëäààã¿é õèéãääýãýýðýý äàâóó òàëòàé. Àëãîðèòìûã êîìïüþòåðò äàìæóóëæ ºãºõèéí òóëä òóñãàé “õýë” øààðäëàãàòàé. Èéì õýëèéã ïðîãðàì÷ëàëûí õýë ãýíý. Ïðîãðàì÷ëàëûí õýëýýð áè÷ñýí àëãîðèòìûã ïðîãðàì ãýæ õýëæ áîëíî. </li></ul>
  9. 9. <ul><li>¯ð ä¿íòýé áàéõ øèíæ: </li></ul><ul><li>Àëèâàà àëãîðèòì òºãñãºëºã òîîíû àëãîðèòì áèåëñíèé äàðàà òîäîðõîé áºãººä íýãýí óòãàòàé ¿ð ä¿í ºãäºã áàéõ ¸ñòîé. </li></ul><ul><li>¯ð ä¿í íýãýí óòãàòàé áàéõ øèíæ: </li></ul><ul><li>Àëãîðèòì ¿ð ä¿íòýé áàéõààñ ãàäíà íýã èæèë ìýäýýëëèéã áîëîâñðóóëñàí ¿ð ä¿í íü ÿìàãò èæèë áàéõ ¸ñòîé </li></ul><ul><li>Ò¿ãýýìýë áàéõ øèíæ: </li></ul><ul><li>Òîäîðõîé áîäëîãûí àëãîðèòìûã çîõèîõäîî óã áîäëîãîòîé èæèë òºðëèéí á¿õ áîäëîãûã áîäîõîä õýðýãëýæ áîëîõîîð åðºíõèé àëãîðèòìûã çîõèîõ ¸ñòîé </li></ul>
  10. 10. Àëãîðèòìä õýìæèãäýõ¿¿íèéã òýìäýãëýõ <ul><li>Àëãîðèòì áîëîí ïðîãðàìä ìýäýýëýë áîëîâñðóóëæ õóâèðãàõûí òóëä ò¿¿íä øààðäëàãàòàé õýìæèãäýõ¿¿íèéã ººð õîîðîíä íü ÿëãàõ õýðýãòýé. </li></ul><ul><li>¯¿íèé òóëä õýìæèãäýõ¿¿íèéã ¿ã, ¿ñãýýð òýìäýãëýäýã. </li></ul><ul><li>Àëèâàà íýðèéã äóðûí òîîíû ¿ã, ¿ñãýýð òýìäýãëýæ áîëíî. </li></ul><ul><li>Õàðèí ¿ãí¿¿äèéí õîîðîíä (_) õîëáîõ çóðààñ òýìäýãëýíý. </li></ul>
  11. 11. <ul><li>Àëãîðèòì, ïðîãðàì÷ëàë õýëèéí õýìæèã-äýõ¿¿íèé íýð íü ìàòåìàòèêèéíõààñ äàðààõ ÿëãààòàé. </li></ul><ul><li>Õýìæèãäýõ¿¿íèé íýð íü óã õýìæèã-äýõ¿¿íèé óòãûã áè÷èæ õàäãàëñàí ¿¿ðèéí õàÿã áîëæ ºãäºã. ¯¿íèé òóë õýìæèãäýõ¿¿í äýýð ¿éëäýë õèéõèéí òóëä ¿¿ðèéí õàÿã áîëæ áàéãàà íýðèéã àøèãëàíà. </li></ul><ul><li>2. Ìàòåìàòèê äýýð õèéäýã b 2 -4ac ãýäýã ¿éëäëèéã àëãîðèòìä õèéõäýý b 2 -4*à*ñ ãýíý. </li></ul>
  12. 12. Àëãîðèòìûí ¿íäñýí ¿éëäë¿¿ä Àëãîðèòìààð ã¿éöýòãýãäýæ áàéãàà ïðîöåññ êîìïüþòåðèéí áèåë¿¿ëæ ÷àäàõ ¿éëäë¿¿äýä õóâààãäñàí áàéõ ¸ñòîé. Êîìïüþòåð - ìýäýýëýë îðóóëàõ - àðèôìåòèê, ëîãèê ¿éëäýë õèéõ - òîäîðõîé íºõöºë øàëãàæ - ¿ð ä¿íãýýñ õàìààðàí áîäîëòûã ÿëãààòàé çàìààð ¿ðãýëæë¿¿ëýõ - á¿ëýã ¿éëäëèéã äàâòàí áèåë¿¿ëýõ - ïðîãðàìûí ¿ð ä¿íã ãàðãàõ ãýñýí öººí òîîíû ýíãèéí ¿éëäëèéã áèåë¿¿ëíý.
  13. 13. Ìýäýýëýë îðóóëàõ ¿éëäýë Ìýäýýëëèéã êîìïüþòåðýýð áîëîâñðóó-ëàõûí òóëä ñàíàõ îéä áè÷ñýí áàéõ øààðäëàãàòàé. Èéì ó÷ðààñ õýìæèã-äýõ¿¿íèé àíõíû óòãà-ºãºãäëèéã êîìïüþòåðò îðóóëàõ ¿éëäýë õýðýãòýé. Æèøýý: ax 2 +bx+c=0 òýãøèò-ãýëèéã áîäîõûí òóëä a, b, c òîîíóóäûí ñàíàõ îéä îðóóëñàí áàéõ øààðäàëàãàòàé. Ïðîãðàì÷-ëàëûí õýëýíä îðóóëàõ ¿éëäëèéã ïàðàëëåëîãðàìààð ä¿ðñýëíý. a, b,c,x1
  14. 14. Áîäîëò áà óòãà îëãîõ ¿éëäýë Ìàòåìàòèêèéí èëýðõèéëëèéí óòãûã áîäîæ, ¿ð ä¿í ãàðãàí ò¿¿íèéãýý ÿìàð íýã õóâüñàã÷èéí óòãà áîëãîí ñàíàõ îéä õàäãàëàõ ¿éëäýë øààðäëàãàòàé áºãººä òýðõ¿¿ ¿éëäëèéã óòãà îëãîõ ¿éëäýë ãýýä òýãø ºíöºãò ä¿ðñèéã àøèãëàíà. Ýíä “:=” òýìäãèéã óòãà îëãîõ ãýíý. Óòãà îëãîõ ¿éëäëèéã õèéõäýý ýõëýýä èëýðõèéëëèéã áîäíî. Óòãà îëãîõ ¿éëäëèéã áèåë¿¿ëýõäýý ýõëýýä èëýðõèéëëèéí óòãûã áîäíî. Èéì ó÷ðààñ ò¿¿íä îðñîí á¿õ õýìæèãäýõ¿¿í ºìíº íü òîäîðõîé óòãàòàé áîëñîí áàéõ ¸ñòîé. Õóâüñàã÷:=èëýðõèéëýë
  15. 15. <ul><li>Ïðîãðàì÷ëàëûí õýëýíä ãîë òºëºâ äàðààõ ¿éëäë¿¿ä õèéæ áîëäîã. </li></ul><ul><li>Àðèôìåòèê ¿éëäýë: +, -, *, / , á¿õýë òîîã á¿õýë òîîíä õóâààõàä ãàðàõ ¿ëäýãäëèéã ºãºõ ( ) ãýñýí àðèôìåòèêèéí òàâàí ¿éëäýë áàéíà. </li></ul><ul><ul><li>/ ¿éëäëèéí õóâüä á¿õýë òîîã á¿õýë òîîíä õóâààõàä ¿ð ä¿í íü íîîãäâîðûí á¿õýë õýñýãòýé òýíö¿¿ á¿õýë òîî áàéíà. 1/2=0 </li></ul></ul><ul><ul><li>Õàðèí õóâààãäàã÷, õóâààã÷èéí ÿäàæ íýã íü áîäèò òîî áîë õóâààõ ¿éëäëèéí ¿ð ä¿í áîäèò òîî áàéíà ãýâýë 1.0/2=1/2.0=1.0/2.0=0.5 áîëíî. </li></ul></ul><ul><ul><li>Íàòóðàë òîîã íàòóðàë òîîíä õóâààõàä ãàðàõ ¿ëäýãäýëèéã îëîõîä ãîë òºëºâ ¿éëäëèéã àøèãëàíà. </li></ul></ul>
  16. 16. <ul><li>Àëãîðèòì áà ïðîãðàìä õ n ; (-1) i ãýõ ìýò ¿éëäýë õèéæ áîëîõã¿é. </li></ul><ul><li>Ëîãèê ¿éëäýë: Ǻâõºí “1-¿íýí”, “0-õóäàë” óòãà àâäàã õýìæèãäýõ¿¿íèéã ëîãèê õýìæèãäýõ¿¿í ãýíý. (not-ýñðýã, or-íýìýõ, and-¿ðæèõ, xor-íýìýýä 2ò æèøèõ) </li></ul><ul><li>Æèøèõ ¿éëäýë: Àëèâàà 2 õýìæèãäýõ¿¿èéã õîîðîíä íü æèøèõ ¿éëäýë õèéõäýý < , > , = , <= , >= , = ãýñýí òýìäýãò ¿éëäëýýð æèøèæ áîëíî. Ìºí ¿ð ä¿í íü ëîãèê óòãà ãàðíà. </li></ul>0 0 1 1 1 1 1 1 0 1 0 1 0 1 0 1 1 0 1 0 0 0 0 0 not y x xor y x and y x or y y x
  17. 17. <ul><li>Ñòðèíã õýìæèãäýõ¿¿í : ¯ñýã, öèôð, òýìýã ã.ì áè÷èãäýæ ä¿ðñëýãääýã òýìäýãò¿¿äèéí äàðààëëûã áè÷âýð áóþó string ãýæ íýðëýíý. Èéì õýìæèãäýõ¿¿íèé óòãûã, òýìäýãò¿¿äèéí êîäûí äàðààëàë õýëáýðòýé, ñàíàõ îéí äýñ äàðààëñàí ¿¿ðò õàäãàëæ áîëîâñðóóëäàã. Òîãòìîë áè÷âýðèéã àïîñòðîô (‘’) òýìäãýýð çààãëàíà. Æèøýý: ’òýãøèòãýë øèéäã¿é’ ã.ì ̺í áè÷âýð¿¿äèéã + òýìäýãýýð õîëáîíî. Æèøýý: ‘êâäðàò’+ ’òýãøèòãýë øèéäã¿é’ èëýðõèéëýëèéí óòãà ‘êâäðàò òýãøèòãýë øèéäã¿é’ ãýñýí áè÷âýð ãàðíà. </li></ul><ul><li>Ôóíêö àøèãëàõ: Ïðîãðàì÷ëàëûí àëèâàà õýëýíä ìàòåìàòèêèéí ýëåìåíòàð ôóíêö¿¿äèéí óòãûã àðãóìåíòèéí ºãñºí óòãàíä áîäîæ ºãäºã õýðýãñýë (ïðîãðàì) áàéäàã. Èéì õýðýãñëèéã ñòàíäàðò ôóíêö ãýæ íýðëýíý. </li></ul>
  18. 18. <ul><li>Àëèâàà èëýðõèéëëèéã áè÷èõäýý: </li></ul><ul><li>Õààëòàí äîòîðõ äýä èëýðõèéëëèéí óòãûã ýõýëæ áîäíî. </li></ul><ul><li>Ôóíêöèéí óòãûã áîäíî. </li></ul><ul><li>¯ðæèõ, õóâààõ ¿éëäë¿¿äèéã áèåë¿¿ëíý. </li></ul><ul><li>Íýìýõèéí òºðëèéí ¿éëäë¿¿äèéã õèéíý. </li></ul><ul><li>ãýñýí ¿éëäë¿¿äèéí áèåëýãäýõ ýðýìáèéã òîîöîæ øààðäëàãàòàé èëýðõèéëëèéã ( ) õààëòàíä áè÷èæ ºãíº. </li></ul>
  19. 19. Ãàðãàõ ¿éëäýë Òîîí áîëîí ¿ñãýí ìýäýýëëèéã äýëãýö äýýð òåêñò õýëáýðòýé ãàðãàõ ¿éëäýë èë¿¿ ò¿ãýýìýë øààðäàãäàíà. Èéì ¿éëäëèéã äàðààõ áàéäëààð ä¿ðñýëíý. Òîãòìîë áè÷âýðèéã ‘ òàéëáàð’ , ‘¿ð ä¿í’, ‘ n= ’ ãýæ áè÷íý. Àëãîðèòìèéã ä¿ðñ õýëáýðýýð áè÷èõèéã áëîê-ñõåìýýð ä¿ðñëýõ ãýíý. a,b,c ‘ òàéëáàð ’
  20. 20. ¯éëäë¿¿äèéí áèåëýõ äàðààëëûã òýìäýãëýõèéí òóëä ñóìòàé áà ñóìã¿é õýð÷ìèéã õýðýãëýíý. Ãîë òºëºâ àëãîðèòìûã äýýðýýñ íü äîîø, ýõëýëýýñ íü òºãñãºë ð¿¿ íü çîõèîæ ä¿ðñëýäýã. Èéìýýñ äýýðýýñ äîîøîî øèæñýí øèëæèëòèéã ¿íäñýí ÷èãëýë ãýæ íýðëýýä ñóìã¿é õýð÷ìýýð ä¿ðñýëíý. Äîîðîîñ äýýø øèëæñýí øèëæèëòèéã ñóìòàé õýð÷ìýýð òýìäýãëýíý. ýõëýë òºãñ
  21. 21. Îëîí ¿éëäýëòýé òîì àëãîðèòì çîõèîæ ä¿ðñëýõýä àëãîðèòìûã íýã õóóäàñíààñ ººð õóóäñàíä äàìæóóëæ áè÷èõ ýñâýë íýã õóóäàñíààñ íºãºº õóóäàñ ðóó øèëæñýí øèëæèëòûã äàðààõ áàéäëààð òýìäýãëýíý. Æèøýý 1: r>0 áîäèò òîî ºãºãäñºí áîë r ðàäèóñòàé òîéðãèéí óðò, r ðàäèóñòàé äóãóé òàëáàé áîëîí r ðàäèóñòàé áºìáºðöºãèéí ýçýëõ¿¿íèéã îëæ áè÷èõ àëãîðèòì çîõèî. Àëèâàà àëãîðèòìä óòãà íü ºãºãäºõ ¸ñòîé õýìæèãäýõ¿¿íèéã àëãîðèòìûí àðãóìåíò ãýæ íýðëýýä àðã ãýæ òýìäýãëýíý. 1 1
  22. 22. àðã r, ¿ð ä¿í L, S, V ÝÕËÝË r Pi:=3.141592 L:=pi*r S:=L*r V:=4/3*S*r L:=2*L L, S, V Òºãñ
  23. 23. Ä¿ãíýëò Òºãñãºë Ýõëýë Ìýäýýëýë îðóóëàõ ¿éëäýë Áîäîëò áà óòãà îëãîõ ¿éëäýë ͺõöºë øàëãàõ ¿ð ä¿íã ãàðãàõ ¿íýí õóäàë

×