Computer

8,222 views

Published on

0 Comments
4 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
8,222
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
164
Actions
Shares
0
Downloads
279
Comments
0
Likes
4
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Computer

  1. 1. Агуулга Оршил………………………………………………………………3 Сэдвийн үндэслэл.....................................................4 Ач холбогдол…………………………………………………….5I. Судалгааны хэсэг 1.1 Үндсэн асуудал…………………………………………...........6 1.2 Motherboard…………………………………………………..….7 1.3 CPU…………………………………………………………..…8 1.4 BIOS гэж юу вэ? ...................................................................9 1.5 Тэжээлийн блок………………………………………………...12 1.6 Уян диск агуулагч……………………………………………….13 1.7 Компакт диск агуулагч………………………………………....14 1.7.1 CD- ROM түүний төрөл ангилал……..…………………….14 1.8 Хатуу диск болон уян дискний ялгаа………………………..16 1.9 Хатуу дискний үндэс……………………………………………17 1.9.1 HDD (Hard Disk Drive)………………………………………...17 1.9.2 HD (Hard disk)………………………………………………….17 1.9.3 Мэдээллийг хадгалах ………………………………………..20 1.10 Процессорыг хурдасгах………………………………………21 1.11 Memory (Санах ой)……………………………………………..23 1.11.1 RAM (Random Access Memory)…………………………….23 1.11.2 ROM (Read Only Memory)…………………………………...23 1.12. Видео плат……………………………………………………….27II. Оношлогооны хэсэг 2.1 Motherboard…………………………………………………………29 2.1.2 Motherboard-н алдааны кодууд………………………………...32 2.2 CPU……………………………………………………………………34 2.3 RAM……………………………………………………………………34 2.3.1 RAM –д гарах алдааны кодууд …………………………………34 2.3.2 RAM-SEVI Advanced Memory Tester……………………………35 2.3.3 RAMCHECK Communications Program…………………………36 2.4 Хатуу дискний гэмтэл үүсэх шалтгаан, гэмтэлийг оношлох….37
  2. 2. УТБА-ЛибералДС 2.4.1 Хатуу диск эвдэрч гэмтэх шалтгаан……………………………37 2.4.2 Хатуу дискний гэмтэлийг оношлох арга……………………….37 2.4.3 Диск төхөрөмжийн гэмтэлийн кодууд…………………………..39 2.5 Тэжээлийн блокод гарах гэмтэл түүнийг оношлох……………..40 2.5.1 Тэжээлийн блокоос шалтгаалж гарах алдааны кодууд…..…44III. Гүйцэтгэлийн хэсэг 3.1 Хатуу дискний гэмтэлийг засварлах……………………………...45 3.1.1 Хатуу дискний эвдрэлийг засахад хэрэглэгдэх багажууд…..45 3.2 Тэжээлийн блокийн эвдрэлийг засварлах……………………….47 3.2.1 Тэжээлийн блок засахад хэрэглэгдэх багажууд……………….50 3.2.2 Тэжээлийн блокийн эвдрэлүүдийг тус тусад нь засварлах….52 3.3 Эх хавтангийн эвдрэлийг сэргээн засварлах…………………….54 3.3.1 Эх хавтангаас сольж орлуулж болдог төхөөрөмжүүд………..56 3.4 RAM-ийн гэмтэлийг засварлах……………………………………...57 3.5 Компьютер засхад зориулсан тэжээлийн оролтын блок схем…58 Дүгнэлт………………………………………………………………..60 Ашигласан номын жагсаалт……………………………………….61 Интернэтийн хаягууд ………..……………………………………..61 Хавсралт………………………………………………………………62 2
  3. 3. УТБА-ЛибералДС ОршилБидний амьдарч байгаа өнөө үед Компьютер буюу Тооцоолох ЭлектронМашин нь хүний чухал хэрэгцээний нэг болтолоо өрөгжин хөгжиж байгаабилээ.Гэвч ихэнхи хэрэглэгчид компьютерийнхаа юунаас бүтдэг ямар ямар эд ангинь гэмтдэг ба тэдгээрийн гэмтэлийг оношлож сэргээн засварлаж болох талдээр мэдлэг мөхөс байдаг. Мөн компьютерийнхээ үйлдлийн системд гарахэнгийн алдаанууд болон программ хангамжаас шалтгаалсан алдаа гэмтэлийгтехник хангамжийн алдаатай андуурч эд анги нь гэмтсэн шатсан гэх зэрэгойлголт төрдөг. Үүний тулд техникийн алдаа буюу системийн алдааг ялгажтаньдаг болох нь чухал юм. Хэрэглэгч компьютерээ яавал гадны нөлөөнөөсхамгаалах ба хурд хүчийг нь нэмэгдүүлж болох зэрэг асуудлуудыг өөрөөшийдвэрлэхэд тус дөхөм болох нь зүйтэй. Мөн өөрийн хэрэглэж байгаакомпьютерээ ямар үйлдвэрийн, хөгжилийн ямар түвшинд байгаа зэргийг ньхэрэглэгч мэдэх шаардлагатай. Үүний тулд сүүлийн үеийн сайн чанарынкомпьютерүүдийн загварыг оруулж өгсөн юм. Энэ үед зохион бүтээгдэжбайгаа ихэнхи компьютерүүдийн эд ангиуд нь энгийн нүдээр харж жирийнбагажаар засахын аргагүй нарийн техник технологиор бүтээгдсэн байдаг.Иймд PC хэрэглэгчид өөрийн компьютерийнхаа эвдрэлийг оношлож хэрэгцээгарвал засварлаж сурах нь нэн тэргүүнд шаардлагатай юм. Компьютерийнхаабүрэн чадлаараа ажиллаж байгааг нь мэдэх шаардлагатай.Үүний тулд заримнэг төхөөрөмжүүдийн ажиллагааг шалгагч багаж программуудыг нь оруулжөгсөн юм. Ихэнхи компьютерийн тэжээлийн блок нь л шатаж гэмтдэг баерөнхийдөө тэжээлийн блокийн гэмтэлийг оношлож засварлаж сурвалкомпьютерийнхаа хүчдэлээс болж гэмтсэн гэмтэлийг бүрэн засаж чадажбайна гэж ойлгож болно.Орчин үетэй хөл нийлэх үүднээс сүүлийн үеийн компьютерүүдийн техниксэлбэг хэрэгсэлийг тус тусад нь авч үзэж судлах шаардлагатай болсон. Мөнзарим төхөөрөмжүүдийн алдаа гэмтэлийг илрүүлэх кодыг оруулж өгсөн ньгэмтэлээ оношлоход дөхөм болох нь зүйтэй юм. Хэрэглэгч компьютерээөөрийн хүссэнээр засаж чаддаг болвол эдийн засгийн хувьд ашигтай ба 3
  4. 4. УТБА-ЛибералДСкомпьютер засварийн газарлуу явах шаардлагагүй тул цаг хугацааг хэмнэхзэрэг олон давуу талтай юм. Сэдвийн үндэслэлКомпьютер хүний хэрэгцээ болсон өнөө үед хүн бүхэн л өөрийн гэсэнкомпьютертэй болж түүнийхээ эвдрэл гэмтэлийг өөрөө оношлох засварлахсонирхол хүн бүхэнд бий болж байна. Сүүлийн үеийн компьютерүүдийнэвдрэлийг оношлож сэргээн засварлахад төвөгтэй болсон. Учир нь машөндөр технологиор бүтээгдэж үйлдвэрлэгдэж байгаа билээ. Тэдгээрээс засажсэлбэж болох төхөөрөмжүүдийг нь өөрөө засаж сурах нь нэн тэргүүнийхэрэгцээ билээ. Энэ сэдвийн гол зорилго үндэс бол компьютерийн техникийнэвдрэлийг оношлоод оношлогоон дээрээ тулгуурлан сэргээн засварлах явдалюм.Статистик судалгаанаас авч үзэхэд манай орны цаг уурын эрс тэс байдалмөн хүчдэлийн тогтворгүй байдлаас шалтгаалж ихэвчлэн тэжээлийн блокшатаж гэмтэж байгаа тул гүйцэтгэлийн хэсэгтээ тэжээлийн блокийн эвдрэлгэмтэлийг дэлгэрэнгүй авч судаллаа. Мөн эх хавтан дээрхи зарим сольжорлуулж болдог төхөөрөмжүүдийг оруулж өглөө. Энэ нь орчин үеийнкомпьютер хэрэглэгчидийн чухал хэрэгцээ болж байгаа тул энэ сэдвээрбакалаврын төгсөлтийн ажлаа хийж байгаа билээ. 4
  5. 5. УТБА-ЛибералДС Ач холбогдолКомпьютерийн эвдрэлийг оношлож сэргээн засварлах нь компьютерхэрэглэгчидэд тун ач холбогдолтой. Түүнийг энгийн нэг жишээн дээртайлбарлахад шинэ тэжээлийн блок 15000-25000Ґ манай орны нөхцөлдхүчдэл тогтворгүй ба цаг уурын байдал эрс тэс учир цан цохиж ихэвчлэнтэжээлийн блок шатаж гэмтдэг. Тэгэхээр тэжээлийн блокоо шатлаа гээд хаяжболохгүй харин түүнийгээ сэлбэж буцааж хэрэглэх тохиолдолд илүү төлөгдөхтөлбөрөө хэмнэж түүнийхээ оронд өөрт хэрэгцээтэй байгаа төхөөрөмжөөхудалдан авахад тус болно.Жишээ нь офтик хулгана сайн чанарын гар зэргийг худалдан авахад хүрэххангалттай мөнгө юм.Мөн хот хөдөөгүй компьютер асар хурдтайгаар тархаж хэрэглэгдэж байгааүед хөдөөний зарим хэрэглэгч тэжээлийн блок нь хүчдэлээс болж гэмтсэнмөн RAM нь доргилт болон өөр бусад шалтгаанаас болж хоногноосоомултарсан гэх зэрэг энгийн хүндрэлүүд тохиолдоход хэрэглэгч мэдэхгүйнулмаас шатсан гэмтсэн гэх зэрэг ойлголт төрж хэдэн зуун км-н газар зөөж цагхугацаа алдах мөн илүү мөнгө төлөгддөг зэрэг хохиролтой шалтгаанстатистик судалгаанаас нотлогдсон. Энэ сэдвийг сонгосноор заримхэрэглэгчидэд ийм хүндрэлээс гархад нь тус болох ач холбогдолтой юм. 5
  6. 6. УТБА-ЛибералДС Нэгдүгээр бүлэгСудалгааны хэсэг.1.1Үндсэн асуудал Компьютер Программ хангамж Техник хангамжКомпьютерийг программ хангамжийн хэсэг (software) буюу техник хангамжийнхэсэг (Hardware) гэсэн хоёр хэсэгт хувааж авч үздэг.Бүх компьютер техник хангамж гэж нэрлэгдэх олон тооны хэсгүүдээс бүрдэнэ.Бидний нүдээрээ харж гараараа барьж байгаа компьютерийн хэсгүүд ньтүүний техник хангамжийн хэсэгт хамаарна.Компьютерийг ажиллуулахын тулд техник хангамж нь программ хангамж(software)-ийг хэргэлдэг. Программ хангамж нь программууд гэж нэрлэгдэхямар нэгэн үйлдлийг хийх заавруудын бүрдэл юм.Программууд нь биднийкомпьютерт өгсөн мэдээллийг компьютерийн ойлгодог хэлрүү хөрвүүлдэг.Программ хангамж нь operating systems [үйлдлийн системүүд] ба applicationprograms [хэргэлээний программууд] гэж хуваадаг. Үйлдлийн систем нькомпьютерийг ажилуулах түүний бүрэлдэхүүн хэсгүүдийн ажиллагаагудирдаж хэрэглээний программын ажиллах суурь болж өгдөг. 6
  7. 7. УТБА-ЛибералДС Миний ажлын гол зорилго бол техник хангамж буюу компьютерийн эд ангийнэвдрэлийг засварлаж гэмтэлийг оношлох учир цаашид техник хангамжийнтал дээр дэлгэрэнгүй судалж үзнэ.Одоо техник хангамж буюу Hardware ийн тухай дэлгэрэнгүй авч үзьеКомпьютерийг бүрдүүлэгч хүчин зүйлсийг гадна талаас нь авч үзвэл: 1.Процессор. 2.Монитор бүюу дэлгэц. 3.Keyboard буюу гар. 4.Mouse Буюу хулгана. 5.Тэжээлийн залгуур зэргээс бүрдэнэ.Төв процессор нь дараах эд ангиудаас бүрдэнэ.1.Тэжээлийн блок2.Motherboard / эх хавтан /3.Hard disk / хатуу диск /4.RAM / шуурхай санах ой /5.Floppy Drive (A:)6.CD Drive (E:)1.2 MotherboardMotherboard гэдэг үгийг орчуулбал үндсэн буюу эх хавтан гэсэн үг бөгөөдэнэхүү хавтан нь персонал компьютерийн системийн олонхи элементүүдийгагуулдаг хамгийн чухал хэсэг юм.Анхны персонал компьютер зохион бүтээгдэж байхад ихэнхи элементдагалдах төхөөрөмжүүд Motherboard руу ямар нэг байдлаар залгагддаг байв. 7
  8. 8. УТБА-ЛибералДСХарин орчин үеийн персонал компьютерийн Motherboard нь уян болоод хатуудискний төхөөрөмжөөс бусад бүх л дагалдах хэрэгсэлээ өөр дээрээ агуулахболомжтой болсон. Motherboard дээр суурилагдсан төхөөрөмжийг Onboardгэж нэрлэдэг. Гэвч хөгжлийн ийм түвшинд хүрсэн явдал компьютерүйлдвэрлэгчид болоод хэрэглэгчдэд нэгэн адил хоёрдмол үр дагавар өгсөнюм. Юуны өмнө үйлдвэрлэхэд эдийн засгийн хувьд үр ашигтай эцсийн шатныугсралт хялбар дизайны хувьд овор хэмжээ багассан технологийнпроцессийн хувьд хурд тодорхой хэмжээгээр нэмэгдсэн гээд ашигтай талуудих бий.Харин ямар сөрөг үр дагаврууд гарсан бэ? Хамгийн энгийнээс эхэлбэл заримнэгэн эвдрэл системээс өгөх алдааг оношлоход хүндрэл учирч эхэлсэнбайна. Эвдрэл гэмтлийг богино хугацаанд олж засах нь жирийн компьютерэлектроникийн инженерүүдийн хувьд амаргүй болж иржээ.Эцсийн шатны оношийг тавьлаа гэхэд дагалдах төхөөрөмжүүдээ тус тусад ньсольж шинэчлэх бломж хомс болсон байна. Гэхдээ техникийн хөгжлийн өндөртүвшинд хийгдсэн гэдэг утгаараа тийм ч бололцоогүй төхөөрөмж биш юм.Дагалдах төхөөрөмжүүд Motherboard дээр байрлахдаа тус бүртээ оролтгаралтын хаяг (I/O), тасалдлын утга (IRQ) авдаг бөгөөд энэ хаягуудыгдавхцуулахгүйгээр expansion slot дээр нэмж карт суулгаж ажиллуулж болдогбайна. Сүүлийн үеийн компьютерт ашиглагдаж байгаа Motherboard нь АТзагварынх юм. Хамгийн сүүлийн үеийнх нь АТ Motherboard-н сайжруулсанзагвар болох АТХ юм.Motherboard дээр дараах элементүүд суурилдаг. Үүнд: 8
  9. 9. УТБА-ЛибералДСRAM буюу шуурхай санах ойDisplay CardSound CardCPU1.3 CPUКомпьютер болгон CPU Chip буюу микропроцессортой байдаг.Микропроцессор нь компьютерийн тархи нь юм. Микро процессорыг Intelболон motorolia Фирмүүд үйлдвэрлэдэг. Өндөр хурд шаардагддаг серверкомпьютерт RISC чипийг ашигладаг. IBM төрлийн болон IBM компьютертэйзохицохуйц Compaq, Dell, Gateway, Toshiba зэрэг компьютерүүд Intel чипийгашигладаг бол Apple Macintosh төрлийн компьютерүүд Motorolia чипийгхэрэглэдэг.RISC (Reduced Insruction Set Computing) чиптэй компьютер нь ердийнкомпьютерээс 10 дахин хурдтай тул Sun Microsystem, Hewlett-Packard болонDigital Equipment (DEC) зэрэг Workstation хурд их шаардагдсан компьютерташигладаг байв.Intel фирм нь 8086,8088,80286,80386,80486,80586, Pentium, Pentium II,Pentium III, PentiumIV төрлийн чипүүдийг гаргасан. Чипийн дугаар нэмэгдэхтутамд процессорийн хурд илүү болж ингэснээр үйлдлийг богино хугацаандгүйцэтгэх юм. Энэ дугааруудыг ихэвчлэн сүүлийн гурван оронгоор ньнэрлэдэг.Жишээ нь 386SX, 486DX гэх мэт.Харин Motorola фирм нь 68000, 68020, 38030, 38040, PowerPC чипүүдийггаргаснаас хамгийн сүүлийн үед Power чипийг үйлдвэрлээд байгаа юм.Процессорын хурдыг megahertz (MHz) буюу мегагерц-ээр хэмждэг Intel 9
  10. 10. УТБА-ЛибералДСфирмийн хамгийн анхны үйлдвэрлэсэн Intel 8088 чипийн процессорын хурднь 4-8 MHz байсан бол хамгийн сүүлд гаргасан Pentium-III чипийнпроцессорын хурд 1GHz Pentium-IV чипийн процессорын хурд 2.8GHz юм.1.4 BIOS гэж юу вэ?Энэ нь basic input/output system буюу орчуулбал оролт гаралтын үндсэнсистем гэсэн утгатай BIOS нь микросхем дээр тусгайлан бичсэн программбөгөөд персонал компьютер дахь микропроцессор нь компьютерийг асаасныдараа системийг ачаалахад BIOS-г ашигладаг. Түүнчлэн компьютер дэхьүйлдлийн систем болон компьютерт холбогддог дагалдах төхөөрөмжүүдийн(хатуу диск, видео адаптер, гар хулгана боон принтер) хоорондох өгөгдлийндамжуулалтыг зохицуулдаг байна.Өөр нэг утгаараа бол BIOS нь EEPROM (electrically-erasable, programmableread-only memory) микросхем дээрх микропроцессорт хандах боломжтойпрограмм юм.Санах ойн хэмжээ нь 128к байдаг юм. Энэхүү BIOS ROM нь motherboard дээрсуурилагддаг ба ихэвчлэн Award, American Megatrends (AMI) мөн Phoenix-ийнгэх BIOS-ууд тохиолддог.BIOS-нь компьютерийн салшгүй хэсэг бөгөөд таныг компьютер худалданавахад үйлдвэрээсээ дагалдаж ирдэг.1.4.1 BIOS ямар үүрэгтэй вэ?BIOS-ын биелүүлдэг олон функцүүдийн нэг бол системийг ачаалахадгүйцэтгэх түүний үүрэг юм. Компьютерыг асаахад системийн үндсэн санах ойхоосон байх бөгөөд нэн түрүүнд бүх дагалдах төхөөрөмжүүдийг шалгааддараа нь үйлдлийн системийг хатуу диск эсвэл бусад дискний төхөөрөмжөөсдуудан уншиж motherboard дээр суурилагдсан тогтмол санах ой болох (RAM) 10
  11. 11. УТБА-ЛибералДСд ачаалдаг. Энэ үйлдлийг Boot гэнэ. Дагалдах төхөөрөмжүүдийн хаяглалтыгөөрчлөх нөхцөлд үүнийг BIOS л зөвхөн гүйцэтгэж чадахаас бус үйлдлийнсистем болон хэрэглээний программуудын аль нь хийх боломжгүй. BIOSажиллаж эхэлмэгцээ хамгийн түрүүнд эхний шалгах хэсгийн үйлдлийг хийжэхлэх ба үүнийг POST (Power-On Self-Test) гэнэ. Хэрэв таны компьютерийналь нэг дагалдах төхөөрөмж элемент гэмтэлтэй байвал энэ нь уг тестийнявцад илэрч дэлгэцийн адаптор өөрөө гэмтэлтэй бол энэ тухайгаа сигналхэлбэрээр мэдэгдэнэ.1.4.2 BIOS-ын мэдээлэлBIOS ажиллаж эхлэх үед та дэлгэц дээр BIOS- оос өгөх мэдээллийг харахболно. Эдгээрийг жагсаавал :BIOS ийн хувилбар ба үйлдвэрлэсэн компанийн нэрBIOS ийг үйлдвэрлэсэн онПроцессорын нэр хурдSetup программ руу орох товчлуурын нэр (ихэвчлэн del, Ctrl+Alt+Esc, Del,зарим үед F2 буюу өөр ч товчлуур байх нь бий)Системийн тэмдэгт буюу BIOS –г эсвэл motherboard-ийг үйлдвэрэлсэнкомпанийн барааны тэмдэг.1.4.3 Системийн тухай мэдээлэлBIOS дискнээс үйлдлийн системийг ачаалахын өмнө таны компьютерийнсистемийн бүтцийн тухай товч мэдээлэл өгдөг. Үүнд:Processor(Процессорын (CPU)төрөл):Coprocessor (дагалдах процессор суурилагдсан эсэх): Ихэвчлэн"Installed"эсвэл "Integrated"гэсэн тодотголтой байдаг.IDE/ATA Drives: Энэ нь компьютерт суурилагдсан primary master, primaryslaveэсвэл secondary master, secondary slave дискний тухай мэдээлэл байх ба 11
  12. 12. УТБА-ЛибералДСөөрөөр хэлбэл энэ хэсэг таны компьютерийн хатуу дискний хэмжээ төрлийгхаруулдаг байна.Үндсэн санах ойн хэмжээ: Энэ нь тогтмол 640к байдаг.Өргөтгөсөн санах ойн хэмжээ:Cache-ийн хэмжээ.Санах ойн төрөл: Ихэнх системийн хувьд санах ойн (RAM) хэмжээ болоодтөрлүүдийг харуулдаг.Display –ний төрөл: VGA/SVGA гэх мэтээр бичигдэх ба энэ нь дэлгэцийнталаарх хамгийн ерөнхий мэдээлэл байдаг.Serial ports: Энэ бол таны компьютерийн оролт ба гаралтын сериал (I/O COM)портын хаягийн тухай мэдээлэл юм. Хэвийн сонголтоор бол энэ нь 3F8h,2F8h гэсэн утга авдаг.Parallel ports: Таны компьютерийн оролт ба гаралтын параллель(I/O LPT)Портын хаягийн тухай мэдээлэл юм. Хэвийн сонголтоор бол энэ нь 378hгэсэн утга авдаг. Зарим үед 278h, 3BCh гэсэн хаягтай байдаг.1.4.4 CMOS BIOSӨмнөх хэсгүүдэд BIOS-ийн үүрэг дэлгэцэнд харуулах мэдээллүүдийн талаартодорхой бичигдсэн. Тэгвэл эдгээр мэдээллийг шалгаж дэлгэцэнд гаргахынтулд BIOS уг компьютерийг анх ажилд бэлэн болгох үед бүх мэдээллээөөрийн CMOS (Complementary Metal Oxide Semiconductor) ойдоо хадгалсанбайдаг. Энэ бол BIOS дотор 64К зай эзлэж байдаг логик ой юм.Харин хадгалагдсан мэдээллээ алдахгүй байхын тулд BIOS-ын микросхемийн3.5V-ийн батарейгаар тэжээж байдаг ба энэ нь мөн motherboard дээрбайрладаг байна. Уг мэдээллийг уншихын тулд компьютерийн setup-ынпрограммыг ажиллуулна.1.5 Тэжээлийн блок нь процесорлуу хүчдэл өгч хүчдэлийг хуваарилахзорилгоор ажилладаг. Хүчдэл ихсэх багасах тогтворгүйжсэн шалтгаанаасболж гэмтэл гарах тохиолдолд ихэвчлэн тэжээлийн блок гэмтдэг.Бүх цахилгаан хэрэгсэл цахилгаан тэжээлийн үүсгүүрийг хэрэглэдэг бөгөөдүүнийг тэжээлийн блок хангаж өгнө. Тэжээлийн блок нь үндсэн хэд хэдэнхэсгээс бүрдэнэ. 12
  13. 13. УТБА-ЛибералДСҮүнийг доорхи зурагт харууллаа.Үүнээс бууруулагчид ихэвчлэн трансформатор (transformer) ашиглана. Хариншулуутгагчид хагас гүүрэн болон бүтэн гүүрэн схемийг ашигладаг.Шүүлтүүрэнд конденсатор, ороомог, RC,RL, LC Филтерүүдийг хэрэглэдэг.Тэжээлийн блок нь өндөр потенциалтай хүчдэлийг бууруулж тогтмол хүчдэлболгодог төхөөрөмж юм. Орчин үеийн электроникийн төхөөрөмжүүд нь машцэвэр тогтворжуулсан тогтмол хүчдэлийг хэрэглэхийг шаарддаг.Тэжээлийн блок болон компьютерээ хүчдэлээс хамгаалах зорилгоортэжээлийн залгуураа хүчдэл тогтворжуулагчтай холбож өгч болно.Ингэсэнтохиолдолд компьютерийг хүчдэлээс болж гэмтэх гэмтэлээс хамгаалж чадна.Сүүлийн үеийн тэжээлийн хамгийн найдвартай хамгаалагч нь АНУ-дүйлдвэрлэсэн TRIPP-LITE юм. Энэ нь тэжээлийн хамгийн сайн хамгаалагчюм.Энэ төхөөрөмж нь гэр хороолол болон хүчдэл тогтворгүй байдаг айлболон албан байгууллагуудад хэрэгтэй байдаг. 13
  14. 14. УТБА-ЛибералДСХамгийн сүүлийн үеийн хамгаалалт сайтай тэжээлийг блок. Сэнс ихтэй байхтусам халалт удаан хэвийн ажиллагаа өндөр байна.1.6 Уян диск агуулагч буюу Floppy Drive (A:) нь хатуу дисктэйхарьцуулахад маш бага багтаамжтай авч болдог уян дискүүдийгхэрэглэдэг.Уян диск драйвэр дискээ уншихгүй байх олон шалтгаанбайдаг.Диск агуулагч бүрийг латин цагаан толгойн үсгээр тэмдэглэх бөгөөдэнэ нь мэдээллийг хаанаас хайхыг компьютерт хэлж өгөх боломжийг олгожөгдөг. А:үсгээр уян, Е: үсгээр компакт диск агуулагчыг,С: үсгээр хатуу дискагуулагчийг тус тус тэмдэглэдэг. Гэмтэлтэй диск уншихгүй мөн гэмтэлтэйдискээ форматлаж уншиж болдог.Уян дискээр дамжигдаж ихэвчлэн вирусхалдварладаг.1.7 Компакт диск агуулагч буюу CD Drive (E:) нь уян дискийг бодвол илүүбагтаамж ихтэй диск юм.Системийн блок дотор байрлуулсан эсвэлкомпьютерт залгасан CD ROM нь компакт дискэн дээрх мэдээллийг уншиххадгалах боломжийг компьютерт олгодог. CD ROM нь сүүлийн үеийн РС-дчухал үүрэг гүйцэтгэдэг төхөөрөмийн нэг юм.Системтэй CD уншуулж шуудхатуу дискээ форматлах ,систем суулгах,дуу кино клип тоглоом үзэх хуулахзэрэг үйлдлүүдийг хийж болдог. CD ROM нь RAM-аас шалтгаалж хурданудаан унших үйлдэл гүйцэтгэх нь бас шалтгаалдаг.Optic diskОптик дискэн дээрх мэдээллийг лазерийн гэрлийн тусламжтайгаар уншижбичдэг.Оптик дискэнд CD-ROM, CD-Recordable, CD-ReWritable, WORM дискнар орно. 14
  15. 15. УТБА-ЛибералДС1.7.1 CD-ROM (Compact Disk- Read Only Memory)CD-ROM нь компакт дискэн дээр бичигдэж ирсэн график дүрс, дууг зөвхөнуншихаас ямар нэг юм бичих боломжгүй. Дууны CD-гээс дууг зөвхөнсонсохоос дуу нэмж бичих боломжгүй байдаг. Сүүлийн үеийн бүхкомпьютерүүд CD-ROM төхөөрөмжтэй ирдэг. CDROM-ын компакт дискийгунших хурд нь 1x, 2x, 4x, 8x, 16x, 32x, 40x, 48X,50x,52X зэрэг байдаг.1X гэдэг нь өгөгдөлд хандах хурд нь секундэд 150Kb юм.2X нь секундэд 300 килобайт 4X-600kb гэх мэт.Компакт диск нь 120мм-н диаметртэй байдаг. Нэг компакт диск нь 72 минутынстерео дуу хадгалдаг. Компакт дискний мэдээлэл хадгалах хэмжээ.нь 650Mbбөгөөд энэ нь 250000 хуудас текст эсвэл 7000 фото зураг, дүрс багтахболомжтой юм.Компакт диск нь асар их хэмжээний мэдээллийг хадгалах чухал хэрэгсэлболсон. Зөвхөн дууны CD-ч биш текст зураг атлас,хөдөлгөөнт зураг, видеозэргийг агуулсан танин мэдэхүйн нэвтэрхий толь, гадаад хэл сурахCD,тоглоомын болон ном сэтгүүлүүдийг CD дээр бичиж гарахаас гадна видеокино бичсэн ч бйадаг. CD-ROM CD1.7.2 CD-R (Compact Disk - Recordable)Өгөгдөл, дуу, видео зэргийг бичихэд зориулсан форматтай ирдэг энэ компактдискийг ердийн CD-ROM төхөөрөмж унших боломжтой. Фото зурагболовсруулдаг чанараараа дэлхийд дээгүүрт ордог Кодак компани нь PhotoCD гэсэн технологийг гаргасан. Энэ нь ердийн зургийн аппаратаар авсан 15
  16. 16. УТБА-ЛибералДСзургийн хальсыг тусгай зориулалтын сканераар татан авч CD-ROM дискэндээр хуулж бичдэг байна.1.7.3 WORM disk (Write Once, Read Many disk)Энэ дискэнд мэдээллийг зөвхөн нэг л удаа бичдэг. Харин мэдээллийгдискнээс хэдэн ч удаа уншиж болно. Үүнийг мэдээлэл хадгалах зориулалттайашигладаг.1.7.4 CD-RW (Compact Disk - ReWritable)Энэ дискэн дээрх мэдээллийг арилгаад ахиж хуулж болдог. Энэ технологийгErasable Optical Disk гэж нэрлэдэг. Урьд нь бичиж хадгалсан материалаашинэчилсний дараа эргээд хуулж хадгалах шаардлагатай хүмүүст зориулсан.Гэмтэлтэй CD-ийг оношлох түүнийг сэргээн засварлах.Ердийн тохиолдолд Гэмтэлтэй CD-с өгөгдлийг хуулах ажиллагаа хэд хэдэнудаа давтагддаг ба эдгээр нь үр дүнд хүрэхгүй бол эцсийн эцэст хуулахажиллагааг зогсоодог байна. Гэвч CD-ний гэмтсэн хэсгийн өгөгдлийгсэргээдэг, хуулбарладаг ердийн хуулах программаас алгоритм сайтай тусгайпрограммууд байдаг.Ийм программ гэмтэлтэй хэсгийг олон дахин уншижгэмтэлтэй хэсгээс уншигдаж байгаа бага ч гэсэн хэсгийг цуглууланмэдээллийг бүрдүүлэхийг хичээдэг.Хэрвээ бүх мэдээллийг уншиж чадахгүйбайгаа ч гэмтэлийг бүрэн сэргээж чадахгүй ч гэсэн хуулах үйлдлийгзогсоохгүй ба эцэст нь өгөгдөлийг уншигдахгүй хэсгийг нь хаяад файлыг наажуншигдах хэсгийг нь хуулна. Олонхи тохиолдолд утилить-сканер гэмтэлтэйгэж үзэж уншиж чадаагүй хэсгийг хуулах тусгай программууд сэргээх нь буй.Зарим тохиолдолд энэ программ нь гэмтэлтэй хэсгийн хэмжээг олон дахинбагасгаж эцэст нь цуглуулан уншихдаафайлыг бүрэн сэргээдэг ялангуяа 16
  17. 17. УТБА-ЛибералДСхөгжим дуу дүрстэй файлд нь үйлдэл сайн үр дүн өгдөг байна. Өөрөөр хэлбэлгэмтэлтэй багахан хэсгүүд файлыг уншихад нэг их нөлөө үзүүлдэггүй байна.1.8 Хатуу диск болон уян дискний ялгаа:1.Кассетний соронзон материал нь нарийн фластик материал дээртүрхэгдсэн байдаг.Харин хатуу диск дээрх соронзон материал нь өндөрнягтралтай хөнгөн цагаан эсвэл шилэн дээр түрхэгдсэн байдаг.Дараа ньүүнийгээ толь мэт зүлгэдэг байсан.2.Кассетний хувьд урагш хойш гүйлгэж хүссэн мэдээлэлдээ хүрдэг бол харинхатуу дискний ямар ч секторт маш хурдтайгаар унших толгой нь очихболомжтой байдаг.3.Кассетэн дээрх мэдээллийг унших бичих толгой нь шууд хүрэлцдэг болхатуу дискний толгой нь гадаргуугаас тодорхой хэмжээний зайтай байдаг.4.Кассетний тууз нь ойролцоогоор 1 сек 5.08сек/см хурдтайгаар толгойдээгүүр гүйдэг байсан бол хатуу диск 272 км/цагийн хурдтайгаар эргэлддэг.5. Хатуу дискэн дээрх мэдээлэл кассетний туузтай харьцуулбал маш багахэмжээний соронзон бүсэд хамаардаг.Нэг секунтэд хэдэн байтийг CPU рүү илгээж чадахийг илтгэсэн хэмжээ энэ нь5-40mb байдаг.Энэ нь CPU ээс өгөгдөлийг унших хүсэлт тавьсаны дараагааранхны байтыг CPU-рүү илгээх хугацаа. Энэ нь ихэвчлэн 10-20мил/сек байдаг.Сүүлийн үеийн хатуу диск нь хэдэн зуун гегабайтаар л хэмжигдэх болсонбайна.Хэмжээ үзэмж нь харьцангуй бага овор хэмжээ багатай болжүйлдвэрлэгдэж байна.1.9 Хатуу дискний үндэс Анх хатуу дискийг 1950аад онд үйлдвэрлэн эхэлсэн тэр үеийн Хатуудиск одоогийн 21” ийн телевизийн дайтай ба багтаамж нь хэдэн мега байтийн дайтай байсан.энэ үед хатуу дискийг Ficred disk гэж нэрлэдэг байсан.Хатуу дискний дараагаар уян диск гарч ирсэн гэхдээ уг хоёр дискний хийгдсэнматериал нь ондоо учраас нэгийг нь хатуу нөгөөг нь уян диск гэж нэрлэдэгболсон.Хатуу диск агуулагч нь компьютерийн системийн блок дотор бэхлээтэйбайдаг.1.9.1 HDD (Hard Disk Drive) 17
  18. 18. УТБА-ЛибералДСХатуу дискийн төхөөрөмж нь хатуу дискийг байрлуулах, файл бичих,уншихзэргийг хянадаг механизм юм. Хатуу дискийн төхөөрөмжийг ихэвчлэн “Harddrive” гэж дууддаг ба үүнийг хүмүүс ихэвчлэн хатуу диск гэж ойлгодог. Энэхоёр нь нэг дор байдаг боловч тус тусдаа үүрэгтэй хоёр зүйл юм.1.9.2 HD (Hard disk)Хатуу диск нь Hard Disk Drive буюу HDD-гийн нэг хэсэг бөгөөд томоохонхэмжээний өгөгдлийг хадгалах зориулалт бүхий төхөөрөмж юм.Сүүлийнүеийн компьютерт дагалдаж ирж байгаа компьютер нь ихэвчлэн 40Gb-аасдээш байгаа.Ихэнх компьютер ганц хатуу дисктэй байх ба түүнийг С диск гэжнэрлэдэг. Хатуу диск ажиллаж байх үед түүний дохиоллын гэрэл асч байдаг.Хатуу дискний төхөөрөмж нь мэдээлэл унших бичих хэд хэдэн толгойтойбайна.Компьютерт хэрэглэгдэж байгаа бүх программууд энд хадгалагдана.Шинэ программ хангамж ашиглахаас өмнө хатуу дискэнд бичиж компьютертсуулгаж өгдөг. Хатуу дискэн дээрх мэдээллийг эмх цэгцтэй хадгалахын тулдтөрөлжсөн нэр бүхий директорыг ашиглана.хатуу дискэнд хадгалагдахмэдээллийг байтаар хэмжинэ. Хатуу дискийн Motherboard-д залгадагинтерфейс нь нь IDE, EIDE, SCSI төрлийнх байдаг. EIDE интерфейстэйUltraDMA/66, UltraATA/66 дискнүүд өгөдлийг 66Mbps хурдаар дамжуулдаг.Хатуу дискийг голчлон Seagate, Quantum фирмүүд үйлдвэрлэдэгээс гаднаMaxtor, Fujitsu, Samsung, Western Digital зэрэг компаниуд ч өөр өөрсдийнтехнологийг ашиглан өөрчилдөг.Seagate фирмийн хатуу диск. 18
  19. 19. УТБА-ЛибералДС Хатуу дискны ажиллагааг үнэлэх хоёр хэмжүүр байна. • Data rate – буюу секундэд хэдэн байтыг CPU-рүү илгээж чадахыг илтгэсэн хэмжээс. Ихэвчлэн 5-40Mb байна. • Seek time – буюу CPU-с файл авах хүсэлт ирсэнээс хойш хэр хугацааны дараа уг файлын анхны байтыг CPU-рүү илгээж байгааг заасан хэмжээс. Энэ хугацаа нь ихэвчлэн 10-20миллисекунд байна. • Дараагийн чухал үзүүлэлт нь мэдээж хэсэг хатуу дискний багтаамж capacity байдаг.Мэдээллийг буюу өгөгдөлийг тээвэрлэх хадгалах зорилгоор ашигладагхэрэгсэлийг диск гэнэ. Одоо үеийн хатуу дискүүд нь ихэвчлэн 20-40Gb ийнбагтаамжтай орж ирч байна.Энэ нь танд бага санагдаж таны хийсэн зүйлчинь хатуу дискэндээ багтахгүй ч юм уу тийм хүндрэл гарвал 40Gb ийн 2хатуу диск авсанаас нэг 80Gb эсвэл хэрэгцээгээрээ 160Gb ийн нэг диск авсаннь үнэ мөнгө болон компьютерийн процессорт чинь ч зай бага эзлэх хөнгөнзэрэг ашигтай байдаг. Хэрэв хоёр хатуу диск холбох шаардлага гарвалөөрийн буюу процессорынхоо хатуу дискийг мастер болгоод дагавар буюунөгөө холбосон хатуу дискээ slave болгоно. Хэрэв тэгэхгүй бол таныпроцессорыг нөгөө хатуу диск чинь танихгүй алдаа заах буюу заримтөхөөрөмжийг нь дутуу таних магадлалтай байдаг. Хатуу дискээажиллагаатай буюу тэжээл бүрэн салаагүй байхад салгавал шатах гэмтэхмагадлал ихтэй байдаг. Мөн хатуу дискний нэг гол үзүүлэлт нь түүнийэргэлтийн хурд юм.Одоогийн АТА хатуу дискүүд нь минутанд 5400юмуу 7200удаа эргэдэг. 7200 удаа эргэлтийн хатуу дискүүд нь ихэнх тохиолдолдмэдээллийг харьцангуй хурдан дамжуулдаг. Зарим тохиолдолд хатуу дискийнэргэлт нь өндөр үзүүлэлттэй байж өөрийн хэмжээндээ хүрч ажиллажчаддагүй энэ алдаа нь мэдээлэл дамжуулах алгоритм ч юмуу өөр бусадхүчин зүйлээс шалтгаалж өөрийн хурдандаа хүрч чаддаггүй. 19
  20. 20. УТБА-ЛибералДСИхэнхи хатуу дискэнд багтаамжийг нэмэгдүүлэх зорилгоор хэд хэдэндискийг давхарлан хэрэглэдэг. Энэ загвар хатуу дискний хувьд гурвандисктэй зургаан унших бичих толгойтой байна. Өндөр хурдтай шугаман мотор ашиглан гарны хурдан бөгөөд нарийн хөдөлгөөнийг хангана. 20
  21. 21. УТБА-ЛибералДС 1.9.3 Мэдээллийг хадгалах Дискний гадарга дээр мэдээлэл нь sector болон track-д хадгалагдана. Track нь төвөө тойрсон тойргуудыг sector гэж track-г бялуу мэт хуваахад үүсэх жижиг хэсгүүдийг нэрлэнэ.Дээрх зурган дээр шар өнгөөр Track-г,цэнхэр өнгөөр sector-г заажүзүүлэв. Sector нь тодорхой хэмжээний байтыг агуулна. 21
  22. 22. УТБА-ЛибералДСЖишээлбэл 256, 512 гэх мэт. Гэхдээ диск үйлдлийн систем аль чтүвшинд sector-уудыг ихэвчлэн cluster-уудыг бүлэглэн авч үздэг.Low-level formatting – энэ дискэн дээр track, sector-уудыг шинээр байгуулахпроцесс юм. Sector тус бүрийн эхлэл төгсгөлийг зааж өгнө. Энэ процесс ньдискийг блок блок байт хадгалахад нь бэлдэнэ.High-level formatting – харин энэ процессын үед file allocation table (файлбайрлуулах хүснэгт) гэх мэт файлыг хадгалах бүтэцийг sector-уудад бичижөгнө. Энэ процесс нь дискыг файл хадгалахад нь бэлдэнэНью-Иоркийн их сургуулийн мэрэгжилтэнүүд хатуу дискний багтаамжийгнэмэгдүүлэх үндсэн гол асуудлыг шийдвэрлэжээ. Эрдэмтэд голлох сенсоратхязгаарлагдмал мэдрэх чадварыг нанотехнологийн тусламжтайгаарнэмэгдүүлсэн байна. Америкийн эрдэмтэдийн үзэж байгаагаар энэтехнологийг ашигласанаар хатуу дискний биглийн нягтрал одоогийнхоосбараг мянга дахин нэмэгдэх ажээ. Энэ хэмжээ нь ойролцоогоор нэг дискэндээр 500террабайт буюу 500.000Гега байтийн хэмжээ юм.1.10 Процессорыг хурдасгах Хүн бүхний сонирхолд өөрийнкомпьютерийн процессороо хурдасгах хурдтай компьютер дээр ажиллахсонирхолтой байдаг. Үүнийг биелүүлэх аргууд байдаг байна энэ нь юуг хэлжбайна вэ? гэвэл Процессорын микросхемийн ажиллагааны тогтоогдсонүелзлэлийн хэмжээг байж болох хамгийн дээд утга хүртэл нь өсгөхийг хэлнэ.Процессор үйлдвэрлэгчид тухайн процессорын ажиллах үелзлийг техникийнболомжийн дээд хэмжээний 70% д ашиглахаар бодож үйлдвэрлэдэг. Жишээнь Celeron 300A ихэнх тохиолдолд 450мгц үелзэл дээр чөлөөтэй ажилладаг.Ялангуяа Celeron төрлийн процессор нь хоёр дахь түвшингийн cacheцөмтэйгээ нэгэн үелзэл дээр ажилладаг учраас энэ бүлгийн процессорыгхурдасгахад их хялбар байдаг.Процессорын ажиллагааг хурдасгах хоёр төрөл байдаг.1.Системийн шины үелзэлийн үржүүлэх итгэлцүүрийг ихэсгэх2. Системийн шины өөрийн нь үелзэлийг ихэсгэхСүүлийн үед компьютерийн аль нэг бүрэлдэхүүн хэсгийн ажиллагаагхурдасгах нь ердийн олон нийтийг хамарсан үзэгдэл болжээ. Процессор ,шуурхай санах ой, видео платыг хурдасгаснаар компьютерийн АҮК 22
  23. 23. УТБА-ЛибералДСдээшлүүлэх болно. Нэмэлт хурд авсанаар компьютерийн найдвартайажиллагаа,чипийн ажиллах хугацааг бууруулдаг. Гэхдээ чипийн ажиллаххугацааг 115жил гэж тооцдог учир 10дахин бага болсон ч бидэнд муугаарнөлөөлөхгүй. Энгийн үгээр хэлэхэд тактын үелзлийг ихэсгэсэнээр хагасдамжуулагч дээрх цэнэг зөөгчид термогенераци үүсгэж микросхемийн дулаанялгаралт нь ихэснэ. Статик болон динамик хамаарамжинд дрейф үүсэх,алхмын хүчдэл өөрчлөгдөх, гүйдлийн нягт ихэссэнээр гүйдэл дамжуулагчзамын цахилгаан миграцын процесс ихсэх зэрэг үзэгдэлүүд явагдана. Хүнднөхцөлд чип гацах, шатах зэрэг аюултай. Иймд температур чухал үүрэггүйцэтгэнэ. Температурыг 10°С ихэсгэхэд чипийн ажиллах хугацаа 2дахинбагасна.Компьютерээ хурдасгачихаад ажиллах найдвартай ажиллагааг шалгахдаатодорхой хугацаанд бүх системээ ажиллуулах хэрэгтэй.Сүүлийн үеийн ихэнх процессоруудын үржүүлэх итгэлцүүр нь хаалттайбайдаг. Түүнийг хурдасгахын тулд системийн шинийн давтамжийг ихэсгэхшаардлагатай. Шинийн давтамжийг ихэсгэхэд мөн шуурхай санах ойндавтамж бас ихэснэ. Онолын хувьд хэвийн давтамжаас өндөр давтамжтайажиллавал янз бүрийн бэрхшээл үүсгэх магадлалтай. Та компьютерээ 100%найдвартай ажилладагийг нь шалгахын тулд систем тус бүрийг тусад ньшалгах шаардлагатай. 23
  24. 24. УТБА-ЛибералДС1.11 Санах ой.Memory (Санах ой)Санах ой нь персонал компьютерийн микропроцессор өгөгдөлд богинохугацаанд хүрэх, командыг түргэн гүйцэтгэх үүрэг бүхий микросхем юм. Энэнь персонал компьютерийн хурд хүчин чадлыг тодорхойлох бас нэгэн чухалүзүүлэлт болдог. Компьютерийг асаахад үйлдлийн системийг санах ойдачаалдаг. Сүүлийн үед ердийн компьютерийн санах ойн хэмжээ 128мв- аасдээш байгаа бөгөөд график горимд ажилладаг жирийн хэрэглэгчийнкомпьютер 256Мb ба түүнээс дээш байх нь илүүтэй гэж үздэг. Зөөврийнкомпьютер голдуу 128Mb-с илүү санах ойтой ирэх нь бий.Санах ойг RAM гэжнэрлэдэг.Санах ой нь хэд хэдэн төрөл байдаг.1.11.1 RAM (Random Access Memory)Персонал компьютер ажиллаж байх үед мэдээллийг хаана хадгалах эсвэлхааш нь шилжүүлэх зэргийг RAM буюу шуурхай санах ой зохицуулж байдаг.RAM нь процессороос өгсөн командын дагуу өгөгдлийг асар хурданхугацаанд уян болон хатуу диск руу бичих эсвэл эдгээрээс болон CDROM-суншдаг. Гэхдээ эдгээр уншсан мэдээлэл нь зөвхөн таны компьютерийгасаалттай байх хугацаанд л хадгалагдаж байх ба унтраасан тохиолдолдмэдээллээ бүрэн алддаг байна. Харин дахин асаахад үйлдлийн системболоод зарим хэрэгцээт файл болон командуудыг хатуу дискнээсээ дахиначаалдаг. RAM-д хадгалагдаж байгаа эдгээр мэдээллүүд хэт ихэссэн өөрөөрхэлбэл түүний багтаамжаас хэтэрсэн тохиолдолд хатуу дискэн дээр бичилтхийдэг ба үүнийг virtual memory гэнэ. Харин хатуу дискний сул зай багассанүед компьютер удаан ажиллах гацах нь ихсэх буюу "out of memory" гэсэналдааг өгдөг байна.1.11.2 ROM (Read Only Memory)Тогтмол санах ойруу өгөгдлийг бичих боломжгүй зөвхөн уншдаг бөгөөдкомпьютерийг асаахад ажиллуулдаг boot программ хадгалдаг. Түүний RAM-аас ялгагдах гол онцлог нь компьютерийг унтраасан байхад ч өөр дээрх 24
  25. 25. УТБА-ЛибералДСмэдээллээ алдалгүй хадгалсаар байдагт оршино. Учир нь тогтмол санах ойгтаны компьютер дотор байрлах 3.5V-ийн зай тэжээж байдаг.PROM (Programmable read-only memory)Энэ төрлийн санах ойд программийг хадгалаж болох бөгөөд хэрвээ PROM ньашиглагдаж байвал энэ программыг устгаж цэвэрлэх боломжгүй зөвхөн өөртийшээ зөөж хадгалах боломжтой.EPROM (Erasible programmable read-only memory)PROM-н нэг төрөл бөгөөд программыг бичиж мөн устгаж болдог. Хэт ягаантуяаны тусламжтайгаар программыг устгадаг.EEPROM (Electrically erasable programmable read-only memory)мөн PROM –н нэг төрөл бөгөөд цахилгаан цэнэгийн тусламжтайгаармэдээллийг нь устгах дахин програмчилж болох нэгэн төрлийн тогтмол санахой юм. Программчлахын тулд Motherboard-с суглах шаардлага байдаггүй.Учир нь компьютерт хэрэглэгддэг ердийн хүчдэл түүнийг програмчлахадхангалттай байдаг. Энэ төрлийн санах ойн хамгийн энгийн жишээ бол BIOS-ын микросхем юм.Гэхдээ RAM, ROM-г зөвхөн персонал компьютерт байдаг гэж үзвэл энэ ньбуруу ойлголт юм. Модем, принтер, CD-ROM зэрэг олон дагалдахтөхөөрөмжүүд өөртөө санах ойтой байдаг байна.RAM буюу шуурхай санах ой нь дотроо нилээн хэдэн төрөлтэй:1.11.3 VRAM (Video RAM) дэлгэцийн адаптер ашигладаг санах ой юм. Графикзурган мэдээлэл дэлгэцэнд дамжихын тулд эхлээд үндсэн RAM-нааспроцессорт уншигдаад дараа нь видео RAM-д бичигдэнэ. Эндээсээдэлгэцэнд мэдээлэл болон гарахдаа түүний тоон хэлбэрийн сигнал аналогхэлбэрт өөрөөр хэлбэл дэлгэцний электрон цацрагт хоолой бүхийтөхөөрөмжийн хүлээж авах сигналын хэлбэрт шилждэг байна. Сүүлийн үеийнвидео RAM ихэвчлэн 64 ба түүнээс дээш байдаг болсон нь дэлгэцэнд зурганмэдээллийг гаргах хурд болон чанарт сайнаар нөлөөлсөн юм. 25
  26. 26. УТБА-ЛибералДСRDRAM (Rambus DRAM) нь Rambus корпорацийн гаргасан DRAM (DynamicRAM)-нэг төрөл. Персонал компьютерт ашиглагдаж байгаа хамгийн хурдансанах ойны технологи болох SDRAM нь өгөгдлийг 100 MHz хурдаардамжуулдаг бол энэ санах ойны хурд нь 600 MHz хүртэл юм.Intel болон Rambus корпорациуд RDRAM- н шинэ хувилбар болох nDRAMдээр хамтарч ажиллаж байгаа билээ. Энэ шинэ санах ой нь 1600MHz хүртэлххурдаар өгөгдлийг дамжуулах юм.NVRAM (Non-Volatile Random Access Memory) нь компьютерийг унтраасанчмэдээллээ хадгалаж байдаг. Санах ойн нэг төрөл нь SRAM бөгөөд тусгайзориулалтын зайгаар тэжээгддэг. Нөгөө төрөл нь EEPROM санах ой баNVRAM нь SRAM, EEPROM микросхемийн хослолоос бүрддэг.MDRAM (Multibank DRAM) нь MoSys корпорациас гаргасан шинэ технологиюм. Нэг бүр нь 32kb хэмжээтэй жижиг хавтан бүхий энэ санах ой нь өөрийнгэсэн оролт гаралтын порттой. Өгөгдлийг олон хавтангаас зэрэг уншиж бичихболомжтой тул ердийн DRAM-с хурдан байдаг. MDRAM-г 2.5MBхэмжээтэйгээр гаргаж болох бөгөөд ингэснээр 24bit өнгө бүхий 1024x768харьцах хэмжээтэй дэлгэцийн адаптерт ашиглаж болно. Мөн зарим төрлийндэлгэцийн адаптерт хэрэглэгдэж байгаа.1.11.4 SRAM (Static Random Access Memory) нь өөрийн DRAM-с илүү хурданнайдвартай ажиллагаатай санах ой Dynamic RAM (DRAM) нь санах ойдоторхоо үргэлж сэргээдэг бол SRAM нь ингэх шаардлагагүй учраас энэойлголтоос Static гэдэг нэр үүссэн. Санах ойруу хандах хугацаа нь DRAM-ынх60 наносекунд байдаг бол SRAM-ынх 10 наносекунд. Гэвч энэ санах ойгүйлдвэрлэх зардал нь өндөр учраас ихэвчлэн cache санах ойд ашигладаг.1.11.5 SDRAM (Synchronous DRAM) нь ердийн санах ойг бодоход 133 MHzхүртэлх хурдтай процессортой хамт ажиллах чадалтай байгаа нь EDO DRAMболон BEDO DRAM-с 2дахин хурдтай байгаа юм. Гэсэн хэдий ч илүү өндөрхурд дээр ажиллаж чадахуйц RDRAM, SLDRAM-г шинээр гаргаж байгааболохоор 200 хүртэлх MHz бүхий процессор дээр энэ санах ой нь ажиллахгүйюм. 26
  27. 27. УТБА-ЛибералДСSIMMDIMMEDO DRAMBEDO DRAMСистемийн найдвартай ажиллагаа нь шуурхай санах ойн ажиллагаанаас ихшалтгаална. Процессорыг хурдасгахад ихэнх тохиолдолд шуурхай санах ойндавтамжийг дээшлүүлэх хэрэг гардаг. 66Мгц системийн давтамжтай Celeronпроцессорт PC100 маркийн шуурхай санах ойг ашиглавал хүндрэл гарахгүй,учир нь давтамжийн нөөц байна. Шуурхай санах ойн ажиллагааг шалгахынтулд тоглоом, янз бүрийн тестийн программ ашиглахад хүндрэлтэй ба бурууүр дүн өгдөг. Windows орчимд ажилладаг программ шуурхай санах ойн ихэнххэсгийг эзэлсэн үйлдлийн систем ачаалсан учир өөрийгөө гүйцэд шалгажчадахгүй нь ойлгомжтой. DOS-ын орчинд ажилладаг Test mem(9кб)программыг танд зөвлөх байна. 27
  28. 28. УТБА-ЛибералДС1.12 Видео плат буюу дэлгэцийн картСүүлийн үеийн видео платуудыг давтамжийг цөмийн ажиллагааны,видео-санах оин гэж тус тусад тохируулж болдог. 16 битийн өнгөтэй үед цөмийндавтамжийг, 32 битийн өнгөтэй үед видео санах ойн давтамжийг дээшлүүлэхнь видео картын бүтээмжинд сайнаар нөлөөлнө. Мөн хөргөлтийн хөргөлтийнсистем чухал үүрэг гүйцэтгэнэ. Плат дээр сэнс байна гэдэг нь дулааныг сайнавна гэсэн үг биш. Ихэнх тохиолдолд сэнсний чадал бага байдаг.Энэ нь сайнхөргөж чадахгүй. Зэргэлдээ платанд саад болохгүй, зэргэлдээ плат тавихгүйтохиолдолд том сэнс радиатор тавих шаардлагатай.Давтамжийг ихэсгэхэд дараах тохиолдолууд үүсч болно:Санах ойн цөмд: 1.3D хавсралтын ажиллуулахад систем шууд гацах.Энэ нь энэ давтамжийг ихэсгэсэнийг харуулж байна. Энэ тохиолдолд буцах хэрэгтэй.(давтамжаа бууруулах). 2.Систем хэсэг хугацааны дараа гацсан тохиолдолд чипийн температурыг шалгах хэрэгтэй. Энэ тохиолдолд нэмэлт хөргүүр тус болохгүй бол давтамжаа бууруулах хэрэгтэй. 3.Хэвийн ажиллаж багаа бол эгзэгтэй горимуудад шалгах хэрэгтэй. 28
  29. 29. УТБА-ЛибералДСВидео санах ойнд: 1. 2D горимд дэлгэцэнд үл ойлгогдох зүйл гарч ирэх , 3D горимд гацах тохиолдолд давтамж их байна гэсэн үг. 2. 3D горимд бичлэг гялалзах муу дүрстэй байх тохиолдол чипийн температурыг шалгана. Хэрэв ингээд өөрчлөгдөхгүй бол буцаад хэвийн горимд нь очих хэрэгтэй. 3. Хэвийн ажиллаж багаа бол эгзэгтэй горимуудад шалгах хэрэгтэй.Хэвийн найдвартай ажиллагаатай хамгийн их давтамжтай “алтан” горимыгсонгохын тулд видео санах ойн давтамжийг 5мгц алхамаар Power strip буюутүүнтэй адил утилитын тусламжтайгаар ихсэж тогтворжилт алдах давтамжийголох. Нэг алхамаар давтамжаа бууруулж эгзэгтэй горимд шалгах. Тогтворгүйажиллагаа үүсвэл давтамжаа дахин бууруулна. Видео платыг эгзэгтэй горимдшалгахын тулд сүүлийн үеийн 3D тоглоом болох Quake 3 Arena ашиглажболно. Түүний демог дэлгэцийн хамгийн их боломжтой нөхцөлд 20минутажиллуулах. 16 бит өнгө ашиглавал санах ойн цөмд ачаалал өгнө. 32 битөнгө видео санах ойд ачаалал өгөх болно.Хамгийн сүүлийн үеийн дээрхи загвар бүхий дэлгэцийн карт нь GeForce MX4000 төрлийн карт юм. Энэ нь сүүлийн үеийн бүх төрлийн тоглоом болонграфик горимд ажилладаг хүмүүсийн хэрэгцээнд зохицохуйц карт юм. 29
  30. 30. УТБА-ЛибералДС Хоёрдугаар бүлэгОношлогооны хэсэг.Компьютерийн эвдрэлийг засварлахдаа эхлээд харж шалгах нь зүйтэй.Ихэнхи тохиолдолд нэг их том алдаа гэмтэл гарсан мэт боловч энэ нь Loose8карт, холбогч кабель юмуу IC- тэй холбоотой энгийн хялбар алдаа байдаг ньсонин. Иймд гадна талын кабель холболтуудыг шалгасны дараа кейснийтагийг аваад Base unit- ээ сайн харах хэрэгтэй.Диск төхөөрөмжийн туузан холболтуудыг ялангуяа орчин үеийн Pentium boardмэтийн Motherboard- д шууд залгагдсан холболтуудыг шалгана. Шинээр картхийсний дараа залгуурууд ихэнхдээ салсан байдаг. Бүх залгагдаж цахилгаантэжээл авдаг төхөөрөмжүүдээ шалга, адаптер картууд холбогчруугаа таг хийнорсон ч гэсэн шалга. Өөр нэг байнга гардаг алдаа бол муу суулгасан DIL IC-үүд юм. Тэд барьж хавчиж байдаг зүйлээсээ гарчихдаг. Хуучин Dual in-lina/хос шулуун/ RAM Chip /микросхем/ -т асуудал гарсан байдаг. Орчин үеийнSIMM төхөөрөмж нь үүнээс хамгаалсан хавчих хавчаартай байдаг.2.1 MotherboardСүүлийн үеийн ихэнхи персонал компьютерүүдийн хатуу диск болон уян дискCD-ROM-оос бусад бүх элемент дагалдах хэрэгсэл нь Motherboard дээрсуурилсан байдаг. Харин хатуу диск, болон уян диск, CD-ROM-ийг эххавтангийн IDE Connector дээр зориулалтын кабелаар холбож өгдөг.Доорхи зурагт хамгийн сүүлийн үеийн эх хавтангийн загварыг оруулж өглөөэнэ нь тухайн эх хавтанд хаана нь ямар төхөөрөмж нь холбогддог бабайрлалыг нь зааж өгсөн байна. 30
  31. 31. УТБА-ЛибералДСМөн эх хавтангийн төхөөрөмжүүдийг нь нэг нэгээр нь дэлгэрэнгүйтайлбарлаж доор бичсэн байна. Энэ нь 1-29 хүртэл дугаарлаж тайлбарласанбайна. Энэ нь эх хавтангийн гэмтэлийг оношлож засварлахад чухал үүрэгтэйюм. 31
  32. 32. УТБА-ЛибералДС 1. PS2_USB_PWR1 JUMPER 15. System Panel Header (PANEL1) 2. ATX 12V CONNECTOR (ATX 16. Chassis Speaker Header 12V1) (SPEAKER1) 3. ATX POWER CONNECTOR 17. USB2.0 Header (USB67,Blue) (ATXOWR1) 18. Floppy Connector (Floppy1) 4. CHASSIS FAN CONNECTOR 19. AMR Slot (AMR1) (CHA_FAN1) 20. JR1/JL1 Jumpers 5. 775-PIN CPU SOCKET 21. Front Panel Audio Header (Audio1) 6. North Bridge Controller 22. Internet Audio Connector 7. 2 x 184-pin DDR DIMM Slots :CD1(Black) (DDR1,DDR2:Blue) 23. Internet Audio Connector 8. Secondary IDE Connector :AUX1(White) (IDE2,Black) 24. 3 x PCI Siots (PCI1-3) 9. Primary IDE Connector (IDE1,Blue) 25. Flash Memory 10. AGP Slot (1.5V_AGP1) 26. Infrared Module Header (IR1) 11. Clear CMOS Jumper (CLRCMOS1) 27. Serial Port Connector (COM1) 12. South Bridge Controller 28. Shared USB2.0 Header (USB4_5, 13. Primary Serial ATA Connector Blue) (SATA1) 29. CPU Fan Connector (CPU_FAN1) 14. Secondary Serial ATA Connector (SATA2) Эх хавтангийн эвдрэлийг оношлохдоо загвар зураг болон тайлбарийг харах, оншологоо шинжилгээ хийх нь зайлшгүй байдаг. Шинээр эх хавтан худалдан авах бүрдээ заавал заавар тайлбарыг нь авч байх нь зайлшгүй хэрэгтэй байдаг. Сүүлийн үеийн эх хавтангийн эвдрэлийг оношлоход нэн төвөгтэй болсон яагаад гэвэл бүх төхөөрөмжүүд нь эх хавтан дээрээ суурилагдсан байдаг нь компьютерийн инженерүүдэд нэг бүрчлэн шалгаж үзэхэд төвөгтэй болсон. Сүүлийн үеийн эх хавтангуудын давуу тал нь үйлдвэрлэхэд хялбар овор хэмжээ бага илүү найдвартай гэмтэл бага тохиолддог зэргээрээ давуу талтай болсон. Эх хавтан дээр суурилагддаг элементүүдийг доор нэг бүрчлэн тайлбарлаж харуулав. Motherboard д гарах алдаа гэмтэлийг дан багаж барьж биш харин программын аргаар засварлаж болдог. Үүний тулд дараах алдааны кодуудыг мэдэж байх шаардлагатай. 32
  33. 33. УТБА-ЛибералДС 2.1.2 Motherboard –д гарах алдааны кодууд: 100 Option switch configuration wrong 101 System board interrupt circuitry 102 System board timer circuity 103 System board timer interrupt 104 System board protected mode 105 System board last 8042 command 106 System board converting logic test 107 System board NMI test 108 System board system timer bus test 109 System board memory select error, DMA test error 121 Unexpected hardware interrupt 131 Cassette port error 161 CMOS system option failure (Low battery?), run set-up 162 CMOS checksum error or system options incorrect,run set-up 163 Time and data not set. Run set-up 164 Memory size setting incorrect 199 User indicated installed sevices list is incorrect. Check switches 33
  34. 34. УТБА-ЛибералДС 1. Parallel Port 2. RJ-45 Port 3. Line In (Light Blue) 4. Line Out (Lime) 5. Microphone (Pink) 6. Shared USB2.0 Ports (USB45) 7. USB2.0 Ports (USB01) 8. USB2.0 Ports (USB23) 9. VGA Port 10. PS/2 Keyboard Port (Purple) 11. PS/2 Mouse Port (Green)Эх хавтангаа шинээр суурилуулахдаа зөөлөвчийг нь авч компьютерийнхаакейсэнд тулгуур болох боолтуудыг эх хавтангийнхаа боох зориулалттайхоногонд тааруулж суурилуулна. Хэрэв зориулалтын хоногонд нь тааруулжкейсэн дээрх суурь боолтуудаа боогоогүй өөр хэсэгт нь боосон тохиолдолдцахилгааны богино холбоо үүсч эх хавтангаа гэмтээх аюултай тул машболгоомжтой харьцах нь чухал юм. Эх хавтангаа суурилуулсаны дараагаар 34
  35. 35. УТБА-ЛибералДСасааж унтраах зориулалттай Power товчны холбоос болох утасыг эххавтантайгаа дарааллын дагуу холбоно. 35
  36. 36. УТБА-ЛибералДС2.2 CPUҮүний дараа CPU-гээ байрлуулна. Хэрэв CPU чин хоногондоо бүрэн ороогүйбуюу гэмтэлтэй байвал компьютер ямар ч үйлдэл гүйцэтгэхгүй дэлгэцээ чөдөөхгүй байна. Таны компьютерийн Арифметикийн үйлдлийг гүйцэтгэх энэтөхөөрөмж ажиллагаагүй болсон тохиолдолд ямар ч үйлдэл гүйцэтгэхгүй баба сэргээн засварлах нөхцөл боломж бага ба харин сольж тавих тохиолдолдцаг алдаад байх зүйлгүй.2.3 RAMCPU-гээ суурилуулсаны дараагаар RAM буюу шуурхай санах ойгоосуурилуулна. RAM-аа SDRAM (Synchronous DRAM) байна уу DRAM (DynamicRAM) байна уу гэдгийг шалгах ёстой. Хэрэв эх хавтанд чинь SDRAM(Synchronous DRAM)-ийн суурь байвал SDRAM-ийг DRAM (Dynamic RAM)-ийнсуурь байвал DRAM (Dynamic RAM)-ийг суурилуулна. Энгийн нүдээр харахадSDRAM нь хоёр хоногтой DDRAM нь нэг хоногтой байна. RAM-аа хоногийг ньтааруулж зов хийгээгүй болон RAM чинь гэмтэлтэй байвал сигнал өгчалдаатай ажиллаж байгаагаа мэдэгдэнэ. Мөн RAM-ын ажиллагааг шалгахзориулалттай доорхи багажийг ашиглаж RAM- ынхаа бүрэн найдвартайажиллаж байгаа эсэхийг шалгаж болно.Мөн RAM-ын чип нь хүчдэл болон өөр механик гэмтэлээс үүссэн эвдрэлийгсэргээн засварлах боломжтой ба ижил төрлийн чипийг сольж тавьж болдог.2.3.1 RAM –д гарах алдааны кодууд:201 Memory test filure the error location is often displayed, viz: XXXX=201 Memory filure 1055=201 DIP switches incorrect 2055=201 DIP switches incorrect202 Memory address error, Lines 00-15203 Memory address error, Lines 16-23 on an ISA bus. 36
  37. 37. УТБА-ЛибералДС2.3.2 RAM-SEVI Advanced Memory Tester гэдэг багажаар өөрийн RAM-ийнхаа ажиллагааг бүрэн ажиллаж байгаа эсэхийг шалгаж болно.Specifications: Индикатор : 2 X 16 LCDдэлгэцийн санах ойн хэмжээ, хурд, дамжих ноймор, алдааны bit(s), pseudo-parity, EDO, Pin-out style Шалгах хурд : 40ns to 120ns with 1ns resolution Шалгалтыг сэргээх Цаг барих нягт : +- 3ns Ras-Mux Delay : Set to 15ns Ras-Cas Delay : Set to 30ns Шалгагчийн хэв : 1010s сэлгээд , 0101s Шалгах хэмжээ : 64Kx8bits, 256K, 1Meg, 4Meg & 16Meg - 30 Pin (x8bits) Шалгах хэмжээ : 256Kx32bits(2MB) 1M x32bits(4MB), 2Mx32bits(8MB), 4M x32bits(16MB), 8Mx32bits(32MB), 16Mx32bits(64MB), 32M x32bits(128MB), - 72 Pin and SDIM adapter 37
  38. 38. УТБА-ЛибералДС Хүчдэл өгөх: 9Vdc @ 500 ma. Бодит хэмжээ: 5" x 7" x 1.5" deep (2" with switch toggles) Бэлэн байгаа хэсгийг нь тохируулах SDRAM DIMM Memory (see notes below)Мөн DDRAM шалгагч сүүлийн үеийн RAMCHECK Communications Programюм.2.3.3 RAMCHECK Communications ProgramЭдгээр төхөөрөмжүүд нь RAM ны бүрэн найдвартай ажиллагаа болон эвдрэлгэмтэлийг оношлох зориулалттай төхөөрөмжүүд юм.Манай орны нөхцөлд RAM-ын чип гадны нөлөөнөөс болж эсвэл цаг уурынбайдлаас болж амархан гэмтдэг ба тухайн гэмтсэн чипийг нь ижил төрлийнчипээр сольж тавьж болдог. Ингэхийн тулд зориулалтын багаж шаардагдана. 38
  39. 39. УТБА-ЛибералДС2.4 Хатуу дискний гэмтэл үүсэх шалтгаан , гэмтэлийгоношлох.2.4.1 Хатуу диск эвдэрч гэмтэх хэд хэдэн гол шалтгаан байдаг. Үүнд: 1. Хүчдэл тогтворгүйжилтээс буюу компьютерээ асаалттай байхад нь хатуу дискнийхээ тэжээлийг салгах, залгах тохиолдолд. 2. Зөөж хэрэглэх буюу зөөврийн үед гадны нөлөө доргилтоос болж гэмтэх. 3. Shut Down хийлгүй их унтарааснаас болж гэмтэх. 4. Хэвийн ажиллагаатай хатуу дискээ зориулалтын бус нөхцөлд гадны тагийг нь нээх тохиолдолд2.4.2 Хатуу дискний гэмтэлийг оношлох арга. 1. Гадны төрх байдлийг харж гэмтсэн хэсгийг нь зориулалтын багажаар харж оношлох 2. Өөр компьютерт давхар холбож ажиллаж байгаа эсэхийг нь оношлох 3. Унших бичих толгойг хэрэгтэй байрлалд нь хүргэж байх зориулалттай “гар” нь ажиллахгүй буюу гацсан тохиолдолд тачигнаж дугарч дохио өгнө. 4. Харин хатуу дискний сул зай багассан үед компьютер удаан ажиллах гацах нь ихсэх буюу "out of memory" гэсэн алдааг өгдөг байна.Хатуу дискийн Motherboard-д залгадаг интерфейс нь нь IDE, EIDE, SCSIтөрлийнх байдаг. Хэрэв компьютер жирийн ажиллаж байгаад буюу ямарнэгэн гадны нөлөөнөөс болоод дэлгэцэн дээр Remove disks or other mediaPress any key to restart гэсэн тохиолдолд таны үйлдлийн систем гэмтсэн байжболох юм. Харин Boot Filure Re boot select proper Boot device or Insert Bootmedia in selected Boot device Press any key when ready гэсэн мэдээлэл гарахтохиолдолд таны хатуу диск гэмтсэн буюу үүргээ гүйцэтгэж чадахгүй байна 39
  40. 40. УТБА-ЛибералДСгэж ойлгож болно. Иймд та кейсээ онгойлгоод хатуу хатуу дискийнMotherboard-д залгадаг интерфейс нь нь IDE, EIDE, SCSI-ийг шалгаххэрэгтэй. Үр дүн нь амжилтгүй болвол хатуу диск чинь электороникийнгэмтэлтэй болсон байх магадлалтай юм. Хэрэглэгч хатуу дискний дотоодбүтэцийг үзэх гэж хамаагүй хатуу дискээ задлаж болохгүй. Хэрэв хатуудискний гадна талыг онгойлговол эвдрэх аюултай. Иймээс өөрийн гэмтээгүйхатуу дискэн дээрээ туршиж үзэхийг хориглоно. Иймд мэргэжлийн хүн дээрочиж оношлуулах нь зүйтэй юм.Энэ микросхем хавтан нь соронзон хэлбэрт байгаа мэдээллийг байт болгож хувиргах мөн буцааж хувиргах ажлыг гүйцэтгэнэ.Хатуу дискийг нэгээс нөгөөрүү зөөх хэлбэрээр буюу их хэмжээниймэдээлэл зөөх зорилгоор их ашигалдаг. Энэ тохиолдолд хатуу дискуншихад тачигнаж хяхтнах маягийн бөглүү дуу гардаг. Энэ нь энэхүүгарны хурдтай нааш цааш хөдөлгөөнөөс болж үүсэж буй дуу юм. 40
  41. 41. УТБА-ЛибералДС Хатуу дискээ гамнах нэг арга бол байнга Shut Down хийж унтарааж байх шаардлагатай. Учир нь дээрхи зурагт харагдаж байгаа унших бичих толгойг хэрэгтэй байрлалд нь хүргэж байх зориулалттай гар нь Shut Down хийсэн тохиолдолд маш хурдтай уншиж байгаа гар нь алгуур тоормозлох буюу зуурах маягаар зөөлөн зогсдог. Хэрэв Shut Down хийгээгүй тохиолдолд энэ нь шууд хаях буюу хаана сн хамаагүй уншиж байсан газраа зогсох замаар систем болон зарим нэг программаа устгадаг улмаар тачигнах дуу чимээ гардаг.Дээрхи зурагнаас дараах зүйл харагдана. • Унших бичих толгойг хэрэгтэй байрлалд нь хүргэж байх зориулалттай “гар”. Энэ гар нь зурагны зүүн дээд буланд харагдаж буй механизмаар удирдуулж дискний голоос нь зах хүртэл гүйж байна. Энэ гар нь дискний захаас төв орж буцаж захруу нь очих энэ хөдөлгөөнөө маш их хурдтайгаар буюу ойролцоогоор секундэд 50 удаа гүйцэтгэнэ.Хатуу дискэн дээр суугдсан үйлдлийн систем гэмтсэн тохиолдолд мөнкомпьютер хэвийн ажиллагаагаа алдах ажиллахгүй алдаа өгөх тохиолдолбайдаг. Ийм тохиолдолд хатуу дискийг форматлах буюу шинээр хоосон хатуудискээ ажилд бэлдэнэ. Сүүлийн үед хатуу дискээ Boot-тэй CD уншуулж 41
  42. 42. УТБА-ЛибералДСөөрөөс нь форматлаж дахин систем суулгах маягаар системийн гэмтэлийг ньоношлох засварлах боломжтой болсон юм.2.4.3 Диск драйвэрийн гэмтэлийн кодууд: 601 Diskette power on diagnostics test filure 602 Diskette test filure 606 Disk verify function filure 607 Diskette is write protected, disk not inserted properly, or controller fail 608 Diskette bad 609 Diskette initialization failure 610 Diskette initialization filure 611 Diskette controller, drive, or data cable (time-out filure) 612 Diskette controller or data cable 613 Diskette controller or data cable(DMA failure indicated) 621 Drive assembly seek failure 622 Drive assembly CRC failure 623 Drive assembly ; record not found 624 Drive assembly; bad address mark 625 Drive assembly; bad FDC seek 626 Drive assembly; data compare error2.5 Тэжээлийн блокод гарах гэмтэл түүнийг оношлох.Бүх цахилгаан хэрэгсэл цахилгаан тэжээлийн үүсгүүрийг хэрэглэдэг бөгөөдүүнийг тэжээлийн блок хангаж өгнө. 42
  43. 43. УТБА-ЛибералДСТэжээлийн блок болон эх хавтан засах гэж байгаа хүн дараахэлектроникийн мэдлэгийг мэдсэн байх шаардлагатай. Үүнд:Гүйдлийн гэнэтийн өсөлтийн хамгаалалт. Түлхүүрэн горимт тэжээлийнтөхөөрөмжийн хувьд хямд овор хэмжээ багатай байх нь хамгийн голчухал зүйлийн нэг.Шууд дамжуулалт гэж юу вэ? Энэ нь бүтэн гүүрэн ба “татах түлхэх”горим бүхий хувиргагчид тохиолдох өндөр потенциалын аюул ослынүед “шууд дамжуулалт” гэсэн ойлголтыг авч үздэг.Шууд дамжуулалтаас сэргийлэх уламжлалт аргуудын нэг ньудирдлагын дохионд өөрчлөлт хийж хоёр транзисторыг хоёуланг нь энэүед хаах арга байдаг. Өөрөөр хэлбэл хоёуланг нь нээхгүй байх тиймудирдлагын дохио өгөх хэрэгтэй. Харамсалтай нь удирдлагын хэлхээ,коллекторын ачаалал, орчны температураас болж транзисторыннээгдэх хугацаа өөрчлөгддөг. Хоёуланг нь хаах тийм дохио өгсөнөөримпульсийн өргөний хэмжээ, АҮК багасдаг.Гүйдлийн гэнэтийн өсөлтийн хамгаалалт. Түлхүүрэн горимт тэжээлийнтөхөөрөмжийн хувьд хямд, овор хэмжээ багатай байх нь хамгийн голчухал зүйлийн нэг. Практикт ихэвчлэн шугамаас шууд хагасдамжуулагч шулуутгагчаар шулуутган конденсатораар шүүсэн тогтмолхүчдэлийг үүсгэдэг. Хэрэв ийм төрлийн тэжээлийн оролтонд шугамаасшууд тэжээл залгахад гүйдлийн үүсгүүрийн шугамаас, оролтынбайгууламжууд, шулуутгагчууд, конденсатор гэсэн замаар гэнэт ихөссөн гүйдэл гүйх болно. (Тэжээлийн төхөөрөмжийн энергихуримтлуулах болон шүүлтүүрийн конденсатор цэнэглэгдэх, үндсэнхувиргагч хэлхээ ихлэн идэвхжин ажиллах зэрэг нь хэвийн ажлынгоримоосоо хэд дахин гүйдэл хэргэлдэг. Энэ нь гал хамгаалагчхамгаалах гүйдлийн утгаас даваад зогсохгүй зарим хортой үр дагавар чүүсгэж магадгүй байдаг). Энэ нь зөвхөн энд ч идэвхжээд зогсохгүйнийт үүсгүүрийн шугамын импедансыг хуваалцаж буй бусад тоногтөхөөрөмжүүдтэй хамтран интерференцийн шалтгаан болдог. 43
  44. 44. УТБА-ЛибералДСГэнэт өссөн гүйдлийг хянах олон аргууд нь гүйдлийн өсөлтийгбагасгадаг. Эдгээрт оролтын хэсэг ба хуримтлуулагч конденсаторхоёрын хооронд нэг юмуу түүнээс олон цуваа хязгаарлагч эсэргүүцэлбүхий зарим энгийн аргуудыг ч багтсан байдаг. Эдгээр багажууд ньголдуу дараахь 3 хэлбэртэй байдаг. Цуваа эсэргүүцлүүд Гэнэтийн өсөлтийн дулааны хязгаарлагч Идэвхтэй хязгаарлагчКомпьютерийн тэжээлийн блок асах үеийн хүчдэлийн хэт өсөлт.Тэжээлийн төхөөрмжийг залгаж асаахад ажлын нөхцөл бүрдэж тэжээлба хяналтын хэлхээ тогтворжтол тодорхой хугацаа шаардагддаг. Энэхугацаанд ажлын хүчдэл тогтворжихоос өмнө гаралтын хүчдэлхэтэрхий өсч ачаанд хэт хүчдэл өгөгддөг.Тэжээлийн блокод хүчдэл хэтрэлтийн сануулга дохио өгөх. Тогтуунэхлэлийн ажиллагаа их удаан байх ийм өсгөгчид хүчдэл хэтрэлтбусдаасаа илүү их байдаг ба үүнийг багасгах хэрэгтэй. Үүнийдутагдалтай тал бол тогтворжих хугацааны түр зогсолт маш их байдаг.Хүчдэл уналтын хамгаалалт . Тэжээлийн системд хүчдэл уналтынхамгаалалт шаардлагатай ч тэр бүр хайхардаггүй. Ихэнхи тэжээлийнсистемд ачааны гүйдэл гэнэт нэмэгдэхэд тэжээлийн гаралт дээрххүчдэл унадаг. Энэ үед гүйдлийг маш түргэн нэмэгдүүлэхшаардлагатай ч харин тэжээлийн төхөөрөмжөөс эргэн хариу үзүүлэххугацаа хязгаарлагдмал байдаг. Тэжээлийн төхөөрөмж нь ачааллынэсэргүүцэл ба ороомгийн индукцлэлийн үр дүнд бий болсон хүчдэлуналтаар гаралтаа богино хугацаанд удирдах нь хэтэрхий зохимжгүйбайдаг. Богино хугацаанд ЀOption

×