2η έρευνα οικονομικής συγκυρίας στις ξενοδοχειακές και τουριστικές επιχειρήσεις

  • 586 views
Uploaded on

 

More in: Travel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
586
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
8
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ)Σύνδεσµος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ) Έρευνα Οικονοµικής Συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές και Τουριστικές (πλην των ξενοδοχειακών) επιχειρήσεις Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11 Χορηγός: Φεβρουάριος 2012
  • 2. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11 ΠεριεχόµεναΕισαγωγή ...................................................................................................................3Σύνοψη αποτελεσµάτων ............................................................................................4Μέρος 1ο: Αποτελέσµατα έρευνας Οικονοµικής Συγκυρίας στις επιχειρήσεις ΥπηρεσιώνΠαροχής Καταλύµατος (Ξενοδοχειακού τύπου καταλύµατα και Ενοικιαζόµενα ∆ωµάτια-∆ιαµερίσµατα) την περίοδο Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ‘11.....................................10Παράρτηµα Α: Επιµέρους αποτελέσµατα της έρευνας συγκυρίας στις Ξενοδοχειακέςεπιχειρήσεις ................................................................................................................24Μέρος 2ο: Αποτελέσµατα έρευνας Οικονοµικής Συγκυρίας στις Τουριστικές επιχειρήσεις (πληντων ξενοδοχειακών) την περίοδο Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11.............................28Παράρτηµα Β: Επιµέρους αποτελέσµατα της έρευνας συγκυρίας στις Τουριστικές (πλην τωνξενοδοχειακών) επιχειρήσεις .........................................................................................40Παράρτηµα Γ............................................................................................................44
  • 3. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11 ΕισαγωγήΤο παρόν δελτίο αποτελεί το 2ο δελτίο οικονοµικής συγκυρίας για τον τοµέα του τουρισµούστο πλαίσιο της συνεργασίας του Συνδέσµου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ) καιτου Ιδρύµατος Οικονοµικών και Βιοµηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) µε σκοπό την παρακολούθησητων εξελίξεων και την αξιολόγηση βασικών µεγεθών και στατιστικών δεδοµένων στοντουριστικό τοµέα. To 1ο µέρος της έρευνας αφορά στις Ξενοδοχειακές επιχειρήσεις(Ξενοδοχειακού τύπου καταλύµατα και Ενοικιαζόµενα ∆ωµάτια-∆ιαµερίσµατα), ενώ το 2οµέρος εστιάζει στις Τουριστικές επιχειρήσεις (Τουριστικά γραφεία, εταιρίες ΕνοικίασηςΑυτοκινήτων, επιχειρήσεις Θαλάσσιου τουρισµού και εταιρίες ∆ιοργάνωσης Εκθέσεων-Συνεδρίων).Κάθε µέρος στo δελτίο οικονοµικής συγκυρίας αποτελείται από τρεις ενότητες. Στην 1ηενότητα γίνεται αναφορά στον ∆είκτη Επιχειρηµατικών Προσδοκιών για τις υπηρεσίες πουπροσφέρουν οι επιχειρήσεις έναντι του συνόλου των Υπηρεσιών. Στη 2η ενότηταπαρουσιάζονται τα κυριότερα αποτελέσµατα, βάσει των απαντήσεων που δόθηκαν από τιςεπιχειρήσεις που συµµετείχαν στη έρευνα. Στην 3η ενότητα τέλος αποτυπώνονται κάποιεςαρχικές προβλέψεις των επιχειρήσεων για την πορεία της ζήτησης και της απασχόλησης εντόςτου 2012, όπως και οι εκτιµήσεις τους για παράγοντες άµεσα συσχετιζόµενους µε τηνεπιχειρηµατικότητα, όπως η γραφειοκρατία, το θεσµικό πλαίσιο, οι υποδοµές, η οδικήσήµανση και η καθαριότητα στις περιοχές δραστηριοποίησής τους.Η έρευνα βασίζεται σε µια σειρά ερωτήσεων για διάφορους παράγοντες σχετικά µε τη ζήτησηκαι η συχνότητά της είναι τριµηνιαία. ς χρονική περίοδος αναφοράς για την οποία οιεπιχειρήσεις καλούνται να αποτυπώσουν τις εκτιµήσεις τους έχει επιλεγεί το τρίµηνο πουπροηγείται του µήνα που πραγµατοποιείται η συµπλήρωση του ερωτηµατολογίου. Η 2ηέρευνα συγκυρίας πραγµατοποιήθηκε από τις 9 έως τις 31 Ιανουαρίου 2012 µεπερίοδο αναφοράς το τρίµηνο Οκτωβρίου-Νοεµβρίου-∆εκεµβρίου ’11.Σηµείωση: Στο προηγούµενο δελτίο τα διαγράµµατα που αφορούν τον ∆είκτηΕπιχειρηµατικών Προσδοκιών είχαν κατασκευαστεί µε διµηνιαία συχνότητα. Η επιλογή αυτήσυνδεόταν µε το σκεπτικό ότι η έρευνα οικονοµικής συγκυρίας ΣΕΤΕ-ΙΟΒΕ θα διεξάγεται ανάδύο µήνες. στόσο, προκειµένου να καλύπτει χρονικά διαστήµατα που σχετίζονται µεσυγκεκριµένες περιόδους τουριστικής ζήτησης (πχ Ιούλιος-Σεπτέµβριος) η έρευνα θαδιεξάγεται ανά τρίµηνο (Οκτώβριος ‘11, Ιανουάριος 2012, Απρίλιος ‘12 κ.ο.κ). Εποµένως, ο∆είκτης Επιχειρηµατικών Προσδοκιών θα αναφέρεται από το παρόν δελτίο και έπειτα σεεπίπεδο τριµήνων. 3
  • 4. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11 Αποτελέσµατα έρευνας Οικονοµικής Συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές και Τουριστικές (πλην των ξενοδοχειακών) επιχειρήσεις την περίοδο Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11 Σύνοψη αποτελεσµάτωνΗ έρευνα οικονοµικής συγκυρίας για τον τοµέα του τουρισµού εντάσσεται στο πλαίσιο τηςσυνεργασίας του Συνδέσµου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ) και του ΙδρύµατοςΟικονοµικών και Βιοµηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), µε σκοπό την παρακολούθηση των εξελίξεωνκαι την αξιολόγηση βασικών µεγεθών και στατιστικών δεδοµένων στον τουριστικό τοµέα.Στην έρευνα, που αφορά το χρονικό διάστηµα Οκτωβρίου-Νοεµβρίου-∆εκεµβρίου 2011,συµµετείχαν επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών καταλύµατος (Ξενοδοχειακού τύπουκαταλύµατα και Ενοικιαζόµενα ∆ωµάτια-∆ιαµερίσµατα) και Τουριστικές επιχειρήσεις(Τουριστικά γραφεία, εταιρίες Ενοικίασης αυτοκινήτων, Θαλάσσιου τουρισµού, ∆ιοργάνωσηςΣυνεδρίων-Εκθέσεων).Ο ∆είκτης Επιχειρηµατικών Προσδοκιών, τόσο για τις Υπηρεσίες Παροχής Καταλύµατος όσοκαι για τις Τουριστικές επιχειρήσεις (πλην των ξενοδοχειακών), παρουσιάζει σηµαντικήυποχώρηση το τρίµηνο Οκτωβρίου-Νοεµβρίου-∆εκεµβρίου ‘11 σε σχέση µε την προηγούµενηεκτίµηση (1η έρευνα συγκυρίας ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ για το τρίµηνο Ιουλίου-Αυγούστου-Σεπτεµβρίου‘11). Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άµεσα µε τη λήξη της υψηλής περιόδου ζήτησης από τονεισερχόµενο τουρισµό (Απρίλιος-Οκτώβριος), αλλά και την υποχώρηση του εσωτερικούτουρισµού (όπως και των επαγγελµατικών ταξιδιών) λόγω της παρατεταµένης ύφεσης τηςελληνικής οικονοµίας, της µείωσης του διαθέσιµου εισοδήµατος και της ανοδικής πορείας τηςανεργίας. Σε αντίθεση ωστόσο µε τις Τουριστικές επιχειρήσεις, ο δείκτης για τις Ξενοδοχειακέςεπιχειρήσεις συνεχίζει να κινείται υψηλότερα συγκριτικά µε το σύνολο των Υπηρεσιών τηςεγχώριας οικονοµίας.Ξενοδοχειακές επιχειρήσεις:Από τις εκτιµήσεις των επιχειρήσεων όπως αυτές αποτυπώθηκαν στην έρευνα, προκύπτεισηµαντική επιδείνωση του επιχειρηµατικού κλίµατος. Αυτή οφείλεται κυρίως στην υποχώρησητης ζήτησης, καθώς το ισοζύγιο θετικών / αρνητικών απαντήσεων κινείται σε αρνητικόεπίπεδο, σε αντίθεση µε τα αποτελέσµατα της 1ης έρευνας συγκυρίας, όπου η πλειοψηφία τωνεπιχειρήσεων δήλωνε βελτίωση των σχετικών µεγεθών. Με βάση την κατηγορία αστεριών, οιαρνητικές εκτιµήσεις µετριάζονται στα µεγάλα ξενοδοχεία (5 αστέρων), καθώς οι µονάδεςαυτές έχουν τη δυνατότητα διαφοροποίησης των εσόδων τους µέσα από ένα ευρύτεροφάσµα παρεχόµενων υπηρεσιών. Μεγαλύτερες αντίθετα, είναι οι δυσκολίες πουκαταγράφονται στη µεσαία κατηγορία, λαµβάνοντας, µεταξύ άλλων, υπόψη ότι αντλούν τοµεγαλύτερο µέρος της πελατείας τους από την ελληνική αγορά. 4
  • 5. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11Ανά γεωγραφική περιοχή, οι πιο δυσοίωνες εκτιµήσεις καταγράφονται στις ξενοδοχειακέςµονάδες της Αττικής (Κέντρο, Πειραιάς, Υπόλοιπο Αττικής) και της Βόρειας Ελλάδας(περιφέρειες ∆υτικής, Κεντρικής και Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης), σε αντίθεση µε τιςµονάδες της νησιωτικής Ελλάδας (Κρήτη, Ιόνια Νησιά, Νότιο και Βόρειο Αιγαίο) και τηςΚεντρικής Ελλάδας-Πελοποννήσου (συµπεριλαµβανοµένης και της Εύβοιας), όπου οι αρνητικέςεκτιµήσεις αντισταθµίζονται εν µέρει από ένα µικρό ποσοστό επιχειρήσεων που εκφράζειικανοποίηση για την εξέλιξη της ζήτησης και της κατάστασής του.Η απαισιόδοξη αξιολόγηση της οικονοµικής κατάστασης από τις ξενοδοχειακές επιχειρήσειςαντανακλά, κατά κύριο λόγο, τη σηµαντική υποχώρηση του εγχώριου τουρισµού, καθώς ηµείωση του διαθέσιµου εισοδήµατος, τα µέτρα φορολογίας (εισφορά αλληλεγγύης, µείωσηαφορολόγητου ορίου κα) και η ανοδική πορεία της ανεργίας οδηγούν σε περικοπές τωνκαταναλωτικών δαπανών. Είναι ενδεικτικό ότι στα ξενοδοχεία πέντε και τριών αστέρων τουδείγµατος, πτώση της ζήτησης από το εσωτερικό της χώρας αναφέρουν οι τέσσερις στις πέντεεπιχειρήσεις που συµµετείχαν στην έρευνα. Περισσότερο ικανοποιηµένες δηλώνουν οιεπιχειρήσεις για την πορεία της ζήτησης από αλλοδαπούς επισκέπτες, λαµβάνονταςυπόψη άλλωστε και την κάµψη στις αφίξεις από το εξωτερικό που διαχρονικά καταγράφεταιστην λήξη της υψηλής τουριστικής περιόδου. Έτσι, το σχετικό ισοζύγιο (αν και είναι και αυτόαρνητικό) κυµαίνεται σε χαµηλότερο επίπεδο από το αντίστοιχο για τη ζήτηση απόηµεδαπούς.∆ιάγραµµα Α: Εκτιµήσεις των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων για την δραστηριότητάτους το τελευταίο τρίµηνο σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό – Σύνολο δείγµατος* 90% 80% -56 -51 -47 -26 -44 68% 66% -37 70% 63% 60% 56% 57% 51% 50% 43% 40% 35% 30% 30% 21% 20% 19% 20% 15% 16% 12% 13% 9% 10% 6% 0% Κατάσταση της Συνολική Κύκλος Απασχόληση Μέση Μέση ∆ιάρκεια επιχείρησης Ζήτηση Εργασιών πληρότητα ∆ιανυκτερεύσεων Θα αυξηθεί Θα παραµείνει αµετάβλητη Θα µειωθεί Σχετικό ισοζύγιο ποσοστών θετικών / αρνητικών απαντήσεων* Ξενοδοχειακού τύπου καταλύµατα και Ενοικιαζόµενα ∆ωµάτια-∆ιαµερίσµαταΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ 5
  • 6. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11Η πτωτική πορεία της ζήτησης επηρεάζει τον κύκλο εργασιών, µε την πλειοψηφία νααναφέρει κάµψη στα έσοδα, ενώ σε όρους απασχόλησης οι περισσότερες επιχειρήσειςδηλώνουν ότι κατά το εξεταζόµενο τρίµηνο (Οκτωβρίου-Νοεµβρίου-∆εκεµβρίου 2011)διατήρησαν αµετάβλητο τον αριθµό των εργαζοµένων σε σχέση µε το αντίστοιχο χρονικόδιάστηµα πέρυσι.Η µέση διάρκεια διανυκτερεύσεων διαµορφώνεται στις 4 ηµέρες κατά µέσο όρο, µε τιςµισές επιχειρήσεις να αναφέρουν ότι έχει παραµείνει αµετάβλητη. Αντίστοιχη σχεδόν αναλογίαεκτιµά ότι η µέση πληρότητα υποχώρησε το τελευταίο τρίµηνο του έτους σε σχέση µε τοαντίστοιχο διάστηµα πέρυσι µε αποτέλεσµα να διαµορφώνεται (κατά µέσο όρο) στο 51%περίπου, έναντι 68% στην προηγούµενη µέτρηση.Τουριστικές επιχειρήσεις (πλην των ξενοδοχειακών):Η πλειοψηφία των επιχειρήσεων εκτιµά ότι η κατάστασή τους έχει χειροτερεύσει µε τηνεπιδείνωση του επιχειρηµατικού κλίµατος να είναι, όπως και στην περίπτωση τωνξενοδοχειακών επιχειρήσεων, πιο έντονη συγκριτικά µε τα αποτελέσµατα για το τρίµηνοΙουλίου-Αυγούστου-Σεπτεµβρίου ’11.∆ιάγραµµα Β: Εκτιµήσεις τουριστικών επιχειρήσεων για την δραστηριότητά τους τοτελευταίο τρίµηνο σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό – Σύνολο δείγµατος* 90% -60 -50 -50 -25 80% 70% 69% 65% 65% 70% 60% 50% 40% 28% 30% 20% 20% 20% 15% 15% 20% 10% 10% 3% 0% Κατ άστ αση τ ης Συνολική Κύκλος Απασχόληση επιχείρησης Ζήτ ηση Εργασιών Θα αυξηθεί Θα παραµείνει αµετάβλητη Θα µειωθεί* Ταξιδιωτικά γραφεία, εταιρίες Ενοικίασης Αυτοκινήτων, επιχειρήσεις Θαλάσσιου τουρισµού, επιχειρήσεις∆ιοργάνωσης Εκθέσεων και ΣυνεδρίωνΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΟι περισσότερες επιχειρήσεις εκτιµούν ότι η ζήτηση έχει υποχωρήσει σε χαµηλότερο επίπεδοσυγκριτικά µε ένα χρόνο πριν, ιδιαίτερα στις κατηγορίες των Ταξιδιωτικών γραφείων και των 6
  • 7. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11Λοιπών Τουριστικών επιχειρήσεων (δηλαδή στις επιχειρήσεις Θαλάσσιου τουρισµού, και∆ιοργάνωσης Εκθέσεων-Συνεδρίων). Το ποσοστό των αρνητικών απαντήσεων µετριάζεταιωστόσο, στην περίπτωση των εταιριών Ενοικίασης Αυτοκινήτων, όπου µία στις τρειςεπιχειρήσεις εκτιµά πως η ζήτηση για τις υπηρεσίες της έχει ανακάµψει σε σχέση µε τοαντίστοιχο περσινό διάστηµα.Ενδεικτικό της κάµψης της ζήτησης από την πλευρά των ηµεδαπών επισκεπτών αποτελεί τογεγονός ότι σε καµία από τις κατηγορίες Τουριστικών επιχειρήσεων που συµµετείχαν στηνέρευνα δεν προκύπτει άνοδος από το εσωτερικό της χώρας κατά το τρίµηνο Οκτωβρίου-Νοεµβρίου-∆εκεµβρίου ‘11. ∆ιαφοροποιήσεις, ωστόσο, παρατηρούνται ως προς τη ζήτησηαπό αλλοδαπούς επισκέπτες, µε τις µισές εταιρίες Ενοικίασης Αυτοκινήτων να αναφέρουνβελτίωση της ζήτησης από την αγορά του εξωτερικού. Η εξέλιξη αυτή οδηγεί το ισοζύγιο σεθετικό έδαφος, η µοναδική περίπτωση θετικής εκτίµησης τόσο για τις Ξενοδοχειακές όσο καιγια τις Τουριστικές επιχειρήσεις αναφορικά µε την πορεία της ζήτησης.Αρνητικές είναι επίσης οι εκτιµήσεις για τον κύκλο εργασιών, καθώς η πλειοψηφία αναφέρεικάµψη των εσόδων, ενώ σε όρους απασχόλησης, δύο στις τρεις τουριστικές επιχειρήσειςδηλώνουν πως ο αριθµός των απασχολουµένων έχει παραµείνει αµετάβλητος. Χαρακτηριστικόόµως, της πίεσης που δέχεται η τουριστική κίνηση στις αρχές του νέου έτους, είναι οιαρνητικές εκτιµήσεις για την ροή των κρατήσεων, η οποία τον Ιανουάριο του 2012 κινήθηκεσε κατώτερο από το φυσιολογικό για την εποχή επίπεδο στο σύνολο των Τουριστικώνεπιχειρήσεων που συµµετείχαν στην έρευνα.Παράγοντες που επηρεάζουν την επιχειρηµατική δραστηριότητα (Ξενοδοχειακές καιΤουριστικές επιχειρήσεις):Σε πιο ποιοτικές ερωτήσεις που περιλαµβάνονται στην έρευνα, ως κυριότεροι παράγοντεςπου επηρεάζουν θετικά την επιχειρηµατική δραστηριότητα αναφέρονται η µείωσητιµών σε συνδυασµό µε την παροχή καλού επιπέδου υπηρεσιών, η λειτουργία τωνχιονοδροµικών κέντρων της χώρας, η διαφήµιση και η αύξηση των πωλήσεων µέσω τουδιαδικτύου, αλλά και η ανάδειξη νέων αγορών, όπως εκείνη της Ρωσίας, που συµβάλλουνστην τόνωση της τουριστικής κίνησης. Σηµαντικός, ωστόσο, είναι και ο αριθµός εκείνων πουδηλώνουν ότι τη δεδοµένη χρονική περίοδο δυσκολεύονται να διακρίνουν κάποιο παράγονταπου να συµβάλλει στην καλύτερη λειτουργία της επιχείρησής τους.Αντίθετα, στους παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά την λειτουργία επισηµαίνονταιη οικονοµική αβεβαιότητα, το ασταθές οικονοµικό περιβάλλον και η οικονοµική ύφεση. Στοαρνητικό αυτό περιβάλλον, οι επιχειρήσεις δηλώνουν ότι πλήττονται από τους υψηλούςσυντελεστές ΦΠΑ που ασκούν ανοδικές πιέσεις στο λειτουργικό τους κόστος. Αρνητική είναιεπίσης, η επίδραση από την έκτακτη φορολόγηση ακινήτων και επαγγελµατιών, όπως και απότην ελλιπή ρευστότητα στο σύστηµα. Παράλληλα, η εικόνα της χώρας στο εξωτερικό λόγω 7
  • 8. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11της κακής κατάστασης της οικονοµίας και η υποβάθµιση περιοχών (όπως του κέντρου τηςΑθήνας) λειτουργούν ανασταλτικά στην προσέλκυση επισκεπτών.Επιµέρους ερωτήσεις και προβλέψεις για την πορεία της ζήτησης, της απασχόλησης και τωντιµών συνολικά για το 2012 (Ξενοδοχειακές και Τουριστικές επιχειρήσεις):Στην έρευνα συγκυρίας ζητήθηκε από τις Ξενοδοχειακές και τις Τουριστικές επιχειρήσεις ναδιατυπώσουν τις εκτιµήσεις τους για το βαθµό στον οποίο έχουν διαπιστώσει αλλαγές σετοµείς που επηρεάζουν άµεσα την επιχειρηµατικότητα, όπως το θεσµικό πλαίσιο και ηγραφειοκρατία, η καθαριότητα και η οδική σήµανση, αλλά και η κατάσταση των υποδοµώνστην περιοχή δραστηριοποίησής τους. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις προχώρησαν σε µια πρώτηεκτίµηση για την πορεία της ζήτησης, της απασχόλησης και των τιµών των υπηρεσιών τουςγια το 2012.∆ιάγραµµα Γ: Εκτιµήσεις ξενοδοχειακών και τουριστικών επιχειρήσεων για τιςυποδοµές, τη γραφειοκρατία και το θεσµικό πλαίσιο 90% Υποδοµές Γραφειοκρατία & Θεσµικό πλαίσιο 80% 73% -33 70% 63% 60% 60% -17 60% -60 -34 50% 40% 37% 40% 35% 30% 22% 20% 5% 10% 2% 3% 0% 0% Ξενοδοχειακές Τουριστ ικές Ξενοδοχειακές Τουριστ ικές Επιχειρήσεις Επιχειρήσεις Επιχειρήσεις Επιχειρήσεις Βελτίωση Παρέµεινε ίδια ΕπιδείνωσηΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΑναφορικά µε την κατάσταση βασικών υποδοµών στην περιοχή λειτουργίας τωνµονάδων, η πλειοψηφία των επιχειρήσεων (ξενοδοχειακών και τουριστικών) εκτιµά ότι δενέχουν υπάρξει ουσιαστικές αλλαγές, ενώ το 35% των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων δηλώνειότι έχει επιδεινωθεί στη διάρκεια του 2011. Αντίστοιχα, οι αγκυλώσεις στην ανάπτυξη τηςεπιχειρηµατικότητας και στην προώθηση των επενδύσεων εξακολουθούν να υφίστανται,καθώς η γραφειοκρατία και η πολυπλοκότητα του θεσµικού πλαισίου συνεχίζουν ναχαρακτηρίζουν τις συναλλαγές µε τις δηµόσιες υπηρεσίες και µάλιστα σε εντονότερο βαθµό,συγκριτικά µε ένα χρόνο πριν, όπως εκτιµά η πλειοψηφία των Τουριστικών επιχειρήσεων.Αρνητική είναι επίσης η αξιολόγηση των επιχειρήσεων αναφορικά µε το επίπεδο της οδικής 8
  • 9. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11σήµανσης και της καθαριότητας, καθώς οι µισές επιχειρήσεις αναφέρουν ότι δεν έχουνσυντελεστεί βήµατα για τη βελτίωση τους στη διάρκεια του 2011.Όσον αφορά στις πρώτες εκτιµήσεις για την πορεία της ζήτησης το 2012, οιξενοδοχειακές και τουριστικές επιχειρήσεις εµφανίζονται – για την ώρα τουλάχιστον – αρκετάαπαισιόδοξες, καθώς οι µισές τουλάχιστον εκτιµούν πώς θα κινηθεί πτωτικά σε σχέση µε το2011. Πιο έντονες καταγράφονται οι αρνητικές προβλέψεις για την πορεία της ζήτησης από τοεσωτερικό της χώρας. Και οι δύο τάσεις είναι αναµενόµενες αν ληφθεί υπόψη αφενός ηαβεβαιότητα για τη νοµισµατική τύχη της χώρας, αφετέρου οι µεγάλες µειώσεις στο διαθέσιµοεισόδηµα που αναµένονται το 2012, µετά την ψήφιση του νέου µνηµονίου.∆ιάγραµµα ∆: Προβλέψεις ξενοδοχειακών και τουριστικών επιχειρήσεων για το2012 (Ζήτηση, Απασχόληση, Τιµές Υπηρεσιών) 90% Ξενοδοχειακές Επιχειρήσεις Τουριστικές Επιχειρήσεις 80% -50 -45 -52 -44 -48 -48 70% 65% 57% 60% 54% 55% 54% 50% 50% 45% 44% 40% 38% 40% 30% 30% 20% 20% 15% 13% 10% 6% 7% 5% 2% 0% Συνολική Α πασχ όληση Τ ιµές Συνολ ική Α πασχόληση Τ ιµές Ζήτηση Υ πηρεσιώ ν Ζήτηση Υ πηρεσιώ ν Θα αυξηθεί Θα παραµείνει αµετάβλητη Θα µειωθείΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΤέλος, στις προβλέψεις για την απασχόληση η πλειοψηφία προβλέπει πως θα υπάρξειµείωση των θέσεων εργασίας γεγονός που, εφόσον επαληθευθεί, θα οδηγήσει σε περαιτέρωάνοδο της ανεργίας στους συναφείς µε τον τουρισµό κλάδους. Αντίστοιχες τέλος µε τηναπασχόληση, είναι οι εκτιµήσεις για την πορεία των τιµών µε την πτωτική τάση πουδιαφαίνεται από τις εκτιµήσεις των επιχειρήσεων να συνδέεται άµεσα µε τις αρνητικέςπροσδοκίες για την πορεία της ζήτησης και συνακόλουθα την προσφορά ελκυστικότερωντιµών για την προσέλκυση πελατείας. 9
  • 10. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11Μέρος 1ο: Αποτελέσµατα έρευνας Οικονοµικής Συγκυρίας στις επιχειρήσεις Υπηρεσιών Παροχής Καταλύµατος (Ξενοδοχειακού τύπου καταλύµατα καιΕνοικιαζόµενα ∆ωµάτια-∆ιαµερίσµατα) την περίοδο Οκτώβριος-Νοέµβριος- ∆εκέµβριος ‘11 10
  • 11. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11Α. ∆είκτης Επιχειρηµατικών Προσδοκιών στις Ξενοδοχειακές επιχειρήσειςΣτο πρώτο µέρος του δελτίου, παρουσιάζεται ο ∆είκτης Επιχειρηµατικών Προσδοκιών στιςΥπηρεσίες Καταλύµατος (Ξενοδοχεία και Ενοικιαζόµενα ∆ωµάτια-∆ιαµερίσµατα) σε σύγκρισηµε τον αντίστοιχο ∆είκτη Επιχειρηµατικών Προσδοκιών στο σύνολο των Υπηρεσιών τηςεγχώριας οικονοµίας. Ο ∆είκτης Επιχειρηµατικών Προσδοκιών κατασκευάζεται από το ΙΟΒΕ(βλέπε Παράρτηµα Γ) και είναι συνάρτηση των εκτιµήσεων για την κατάσταση τηςεπιχείρησης το τελευταίο τρίµηνο, των εκτιµήσεων για τη ζήτηση κατά το τελευταίο τρίµηνοκαι των προβλέψεων για τη ζήτηση τους προσεχείς τρεις µήνες. Με αντίστοιχη µεθοδολογία,το ΙΟΒΕ δηµιούργησε τον ∆είκτη Επιχειρηµατικών Προσδοκιών για τις επιχειρήσεις πουδραστηριοποιούνται στις Υπηρεσίες Καταλύµατος, αξιοποιώντας τα αποτελέσµατα τηςέρευνας, στην οποία συµµετείχαν ξενοδοχειακές επιχειρήσεις από το σύνολο της χώρας.∆ιάγραµµα 1.1: ∆είκτης Επιχειρηµατικών Προσδοκιών στις Υπηρεσίες Καταλύµατοςκαι στο σύνολο των Υπηρεσιών (Έτος βάσης 2003=100) 160 140 ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ 120 100 80 60 40 Έρευνα Οικονοµικής Συγκυρίας ΙΟΒΕ (DG ECFIN) 20 0 Ο -Αυ Ιου 03 Ο -Αυ Ιου 04 Ο -Αυ Ιου 05 Ο -Αυ Ιου 06 Ο -Αυ Ιου 07 Ο -Αυ Ιου 08 Ο -Αυ Ιου 09 Ο -Αυ Ιου 10 Ο -Αυ Ιου 11 Iα - Ν - Σε 03 Iα - Ν - Σε 04 Iα - Ν - Σε 05 Iα - Ν - Σε 06 Iα - Ν - Σε 07 Iα - Ν - Σε 08 Iα - Ν - Σε 09 Iα - Ν - Σε 10 οε ε π 1 υλ αι αρ 3 Ιο -Μ - Μ 04 Ιο -Μ - Μ 05 υλ αι αρ 6 Ιο -Μ - Μ 07 Ιο -Μ - Μ 08 υλ αι αρ 9 Ιο -Μ - Μ 10 1 Α -Φ -∆ 03 Α -Φ -∆ 04 Α -Φ -∆ 05 Α -Φε -∆ 06 Α -Φε -∆ 07 Α -Φε -∆ 08 Α -Φε -∆ 09 Α -Φε -∆ 10 εκ 1 - Ν - Σ 1 Ιο -Μ - Μ 0 Ιο -Μ - Μ 0 Ιο -Μ - Μ 0 1 -∆ 1 κτ γ ν κτ γ ν κτ γ ν κτ γ ν κτ γ ν κτ γ ν κτ γ ν κτ γ ν κτ γ ν υλ αι - αρ υλ αι - αρ υλ αι - αρ υλ αι - αρ υλ αι - αρ υλ αι - αρ ν οε π ν οε π ν οε π ν οε π ν οε π ν οε π ν οε π ν οε π πρ εβ εκ πρ εβ εκ πρ εβ εκ πρ β εκ πρ β εκ πρ β εκ πρ β εκ πρ β εκ Ιο -Μ - Μ - - - πρ β Α -Φε ν Iα Υπηρεσίες Παροχής Καταλύµατος Σύνολο ΥπηρεσιώνΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΟ ∆είκτης Επιχειρηµατικών Προσδοκιών στις Υπηρεσίες Παροχής Καταλύµατος για το τρίµηνοΟκτωβρίου-Νοεµβρίου-∆εκεµβρίου ’11 διαµορφώνεται στις 71 µονάδες, σηµειώνοντας πτώσηκατά 35 µονάδες σε σχέση µε την προηγούµενη εκτίµηση (1η έρευνα οικονοµικής συγκυρίαςΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ). Η κάµψη αυτή συνδέεται άµεσα µε τη λήξη της περιόδου υψηλής ζήτησης απότον εισερχόµενο τουρισµό (Απρίλιος-Οκτώβριος), ενώ καταγράφεται σηµαντική υποχώρησηκαι στον εσωτερικό τουρισµό ως συνέπεια της παρατεταµένης ύφεσης της ελληνικήςοικονοµίας και της µείωσης του διαθέσιµου εισοδήµατος. στόσο, ο δείκτης συνεχίζει να 11
  • 12. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11κινείται υψηλότερα συγκριτικά µε το σύνολο των Υπηρεσιών, γεγονός που υποδεικνύει τιςσχετικά καλύτερες προοπτικές του κλάδου (∆ιάγραµµα 1.1).Β. Κύρια συµπεράσµατα από την έρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στιςΞενοδοχειακές επιχειρήσειςΣτην ενότητα αυτή παρουσιάζονται τα αποτελέσµατα από τις εκτιµήσεις των Ξενοδοχειακώνεπιχειρήσεων1 που συµµετείχαν στην έρευνα. Η επιδείνωση του κλίµατος που επισηµάνθηκενωρίτερα είναι αποτέλεσµα περισσότερο δυσµενών εκτιµήσεων και προβλέψεων στις οποίεςπροχώρησαν οι επιχειρήσεις όσον αφορά κυρίως στην κατάσταση της επιχείρησής τους. Τοισοζύγιο θετικών / αρνητικών απαντήσεων κινείται σε αρνητικό έδαφος (-56 µονάδες), σεαντίθεση µε τα αποτελέσµατα της έρευνας συγκυρίας για το τρίµηνο Ιουλίου-Αυγούστου-Σεπτεµβρίου 2011 (1η έρευνα Οικονοµικής συγκυρίας ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ), στην οποία η πλειοψηφίατων επιχειρήσεων δήλωνε πως τα σχετικά µεγέθη είχαν βελτιωθεί και το σχετικό ισοζύγιοήταν στο +12 (∆ιάγραµµα 1.2).∆ιάγραµµα 1.2: Ισοζύγιο θετικών / αρνητικών απαντήσεων ως προς τηνκατάσταση της επιχείρησης, 1η και 2η έρευνα Οικονοµικής Συγκυρίας ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ* 100 80 60 40 36 31 20 12 7 0 -20 -40 -4 1 -60 -5 2 -5 6 -80 -7 9 -100 Σύνολο (!) 5* 4* 3* 1 η έρευνα Ο ικονοµικής Συγ κυρίας ΙΟ Β Ε-ΣΕΤ Ε 2 η έρευν α Ο ικονοµικής Συγ κυρίας ΙΟ ΒΕ-ΣΕΤ Ε*1η έρευνα Οικονοµικής Συγκυρίας: Ιούλιος-Αύγουστος-Σεπτέµβριος 2011 και 2η έρευνα Οικονοµικής Συγκυρίας:Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11(!) Το σύνολο περιλαµβάνει τα Ξενοδοχεία και τα Ενοικιαζόµενα ∆ωµάτια-∆ιαµερίσµαταΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΠιο συγκεκριµένα, δύο στα τρία ξενοδοχεία δηλώνουν ότι η κατάσταση της επιχείρησήςτους κατά το εξεταζόµενο τρίµηνο έχει επιδεινωθεί, αναλογία που είναι παρόµοια για ταξενοδοχεία 5 αστέρων µε αποτέλεσµα το ισοζύγιο να διαµορφώνεται στις -52 µονάδες. Οι1 Οι αναφορές στο σύνολο περιλαµβάνουν τα Ξενοδοχειακού τύπου καταλύµατα και τα Ενοικιαζόµενα∆ωµάτια-∆ιαµερίσµατα. 12
  • 13. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11αρνητικές εκτιµήσεις είναι ελαφρώς ηπιότερες στα ξενοδοχεία 4 αστέρων, οδηγώντας τοσχετικό ισοζύγιο σε χαµηλότερο επίπεδο (-41 µονάδες), ενώ αντίθετα τα ξενοδοχεία τριώναστέρων πλήττονται σε µεγαλύτερο βαθµό από την τρέχουσα οικονοµική κατάσταση µε τοισοζύγιο να διαµορφώνεται στις -79 µονάδες.Ανά γεωγραφική περιοχή, στα ξενοδοχεία της Αττικής (Κέντρο, Πειραιάς, Υπόλοιπο Αττικής)καταγράφονται οι περισσότερες αρνητικές εκτιµήσεις (τέσσερις στις πέντε επιχειρήσεις) µε τοισοζύγιο να διαµορφώνεται στις -79 µονάδες, γεγονός που συνδέεται άµεσα µε το πλήγµα πουέχει υποστεί η πρωτεύουσα, την τελευταία διετία τουλάχιστον, από τη γενικότερηυποβάθµιση της εικόνας της (εγκληµατικότητα, επεισόδια, ναρκωτικά κα). Σε αντίστοιχοεπίπεδο κυµαίνεται η αναλογία αρνητικών απαντήσεων και για τα ξενοδοχεία της ΒόρειαςΕλλάδας (περιφέρειες ∆υτικής, Κεντρικής και Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης) µε το ισοζύγιοόµως να κυµαίνεται σε ελαφρώς χαµηλότερο επίπεδο, καθώς σχεδόν δύο στις πέντεεπιχειρήσεις αναφέρουν ότι η κατάστασή τους έχει βελτιωθεί.∆ιάγραµµα 1.3: Εκτίµηση της κατάστασης της επιχείρησης κατά το τελευταίοτρίµηνο σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό ανά γεωγραφική περιοχή* 100% 90% 82% 83% 80% 71% 70% -43 -37 -42 -79 60% -64 57% 55% 50% 40% 29% 29% 27% 30% 18% 18% 20% 14% 13% 10% 4% 0% Βόρεια Κεν. Ελλάδα - Ατ τ ική Νησιωτ ική Κρήτ η Ελλάδα Πελοπόνησος Ελλάδα Βελτιώθηκε Παρέµεινε αµετάβλητη Χειροτέρευσε Σχετικό ισοζύγιο ποσοστών θετικών / αρνητικών απαντήσεων. Οµοίως και στα υπόλοιπα ∆ιαγράµµατα*Βόρεια Ελλάδα: ∆υτική, Κεντρική, Ανατολική Μακεδονία-Θράκη Κεντρική Ελλάδα: Θεσσαλία, Στερεά Ελλάδα,∆υτική Ελλάδα, Εύβοια Νησιωτική Ελλάδα: Ιόνια Νησιά, Βόρειο Αιγαίο, Κυκλάδες, ∆ωδεκάνησαΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΛιγότερο δυσαρεστηµένες εµφανίζονται οι ξενοδοχειακές µονάδες στην Κρήτη και στην λοιπήΝησιωτική Ελλάδα (Ιόνια Νησιά, Νότιο και Βόρειο Αιγαίο), υπό την έννοια ότι το ποσοστό τωνεπιχειρήσεων που αξιολογούν αρνητικά την οικονοµική τους κατάσταση υποχωρεί στο 57%.Έτσι το σχετικό ισοζύγιο διαµορφώνεται σε αντίστοιχο σχεδόν επίπεδο µε εκείνο για τιςξενοδοχειακές µονάδες της Κεντρικής Ελλάδας και της Πελοποννήσου, συµπεριλαµβανοµένηςκαι της Εύβοιας (-42 µονάδες). 13
  • 14. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11Αναφορικά µε τη συνολική ζήτηση, το ισοζύγιο θετικών / αρνητικών απαντήσεων κινείταισε αρνητικό έδαφος τόσο για το σύνολο των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων (-51 µονάδες) όσοκαι ανά κατηγορία αστεριών. στόσο, η πορεία της ζήτησης δείχνει να είναι καλύτερη σταµεγάλα ξενοδοχεία, καθώς µια στις τρεις επιχειρήσεις δηλώνει αύξηση της ζήτησης σε σχέσηµε το αντίστοιχο περσινό διάστηµα µε αποτέλεσµα το ισοζύγιο να διαµορφώνεται στις -34µονάδες. Αντίθετα, στη µεσαία κατηγορία το σχετικό ισοζύγιο είναι εξαιρετικά αρνητικό (-75µονάδες), καθώς τέσσερις στις πέντε επιχειρήσεις αναφέρουν υποχώρηση της ζήτησης.Οι αρνητικές εκτιµήσεις για την πορεία της ζήτησης αντανακλούν κυρίως την καθίζηση τουεγχώριου τουρισµού, λόγω της οικονοµικής ύφεσης και της απώλειας εισοδήµατος, σεαντίθεση µε τον παρελθόν όπου η ανοδική πορεία του χειµερινού τουρισµού, αποτυπωνόντανκαι σε αύξηση των διανυκτερεύσεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 80% περίπου τωνξενοδοχειακών επιχειρήσεων στις κατηγορίες πέντε και τριών αστέρων του δείγµατος,αναφέρει πτώση της ζήτησης από το εσωτερικό της χώρας µε συνέπεια το σχετικό ισοζύγιο ναδιαµορφώνεται στις -80 µονάδες περίπου. Καλύτερη συγκριτικά, είναι η κατάσταση για ταξενοδοχεία 4 αστέρων, καθώς σε σηµαντικό αριθµό επιχειρήσεων η ζήτηση διατηρήθηκε στοπερσινό επίπεδο µε αποτέλεσµα το ισοζύγιο να βρίσκεται στις -41 µονάδες (∆ιάγραµµα Α.12).∆ιάγραµµα 1.4: Πώς αξιολογείτε την εξέλιξη της ζήτησης συνολικά στηνεπιχείρησή σας το τελευταίο τρίµηνο σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό 90% 79% 80% -51 -34 -41 70% 66% 62% -75 60% 55% 50% 40% 31% 28% 30% 19% 20% 15% 17% 14% 10% 10% 4% 0% Σύνολο 5* 4* 3* Ανοδική Στάσιµη ΠτωτικήΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΠιο αισιόδοξη είναι η εικόνα αναφορικά µε την πορεία της ζήτησης από το εξωτερικό µε τοισοζύγιο θετικών / αρνητικών απαντήσεων στο σύνολο των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων ναδιαµορφώνεται στις -18 µονάδες (αρκετά υψηλότερο δηλαδή από το αντίστοιχο της ζήτησηςαπό ηµεδαπούς). Η εξέλιξη αυτή ερµηνεύεται κυρίως από την πορεία της ζήτησης στα πολύ2 Βλέπε Παράρτηµα Α στο τέλος της ενότητας 14
  • 15. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11µεγάλα ξενοδοχεία της χώρας, καθώς ένα στα τρία εκτιµούν πως κινήθηκε ανοδικά σε σχέσηµε το αντίστοιχο περσινό διάστηµα. Αντίθετα, στην κατηγορία των 4 αστέρων, όπως και στηµεσαία κατηγορία, οι µισές µονάδες εκτιµούν ότι η ζήτηση από αλλοδαπούς είναι µειωµένηστις -33 και -37 µονάδες αντίστοιχα (∆ιάγραµµα Α.2).Η πτωτική πορεία της ζήτησης έχει άµεση επίδραση στον κύκλο εργασιών µε το ποσοστότων επιχειρήσεων που αναφέρουν κάµψη στα έσοδά τους να ανέρχεται στο 63%. Έτσι, τοισοζύγιο θετικών / αρνητικών εκτιµήσεων διαµορφώθηκε στις -47 µονάδες, όταν για τοτρίµηνο Ιουλίου-Αυγούστου-Σεπτεµβρίου είχε διαµορφωθεί σε θετικό επίπεδο (+17 µονάδες).Περισσότερο αρνητικές είναι οι εκτιµήσεις για την πορεία των εσόδων στη µεσαία κατηγορίαµε το αντίστοιχο ποσοστό να είναι υψηλότερο κατά τουλάχιστον 10 εκατοστιαίες µονάδεςσυγκριτικά µε τις υπόλοιπες κατηγορίες.Ταυτόχρονα, η προσπάθεια προσέλκυσης πελατών στις αρχές της χειµερινής περιόδου και τωνχριστουγεννιάτικων εορτών γίνεται εµφανής από το γεγονός ότι η πλειοψηφία τωνεπιχειρήσεων δηλώνει ότι προχώρησε σε µείωση τιµών για τις παρεχόµενες υπηρεσίες τουςτελευταίους µήνες του 2011. Η τάση αυτή είναι εντονότερη στη µεσαία κατηγορία, µε τηνπλειοψηφία (83%) να αναφέρει πως η µέση τιµή δωµατίου κυµαίνεται σε χαµηλότεροεπίπεδο σε σχέση µε ένα χρόνο πριν. Ηπιότερα πτωτική είναι η τάση των τιµών στιςυψηλότερες κατηγορίες, µε το σχετικό ισοζύγιο να βρίσκεται στις -43 και -57 µονάδες για ταξενοδοχεία 5 και 4 αστέρων αντίστοιχα.∆ιάγραµµα 1.5: Πώς αξιολογείτε την εξέλιξη του κύκλου εργασιών / µέσης τιµήςανά δωµάτιο στην επιχείρησή σας το τελευταίο τρίµηνο σε σχέση µε πέρυσι Κύκλος Εργασιών Μέση τιµή ανά δωµάτιο 90% 90% 83% -47 79% 80% -40 -43 80% 70% -79 70% 70% 67% 63% -33 63% 60% -66 60% -63 57% -57 52% 50% 50% 40% 40% 29% 29% 30% 30% 23% 23% 23% 21% 19% 20% 16% 14% 20% 14% 13% 13% 8% 10% 10% 10% 7% 4% 0% 0% Σύνολο 5* 4* 3* Σύνολο 5* 4* 3* Ανοδική Στάσιµη Πτωτική Ανοδική Στάσιµη ΠτωτικήΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΗ µέση διάρκεια διανυκτερεύσεων διαµορφώνεται στις 4 ηµέρες κατά µέσο όρο στιςµεγάλες ξενοδοχειακές επιχειρήσεις (τεσσάρων και πέντε αστέρων) και στις 3 ηµέρες στηµεσαία αλλά και στη χαµηλή κατηγορία (ενός και δύο αστέρων) µε τις µισές περίπουεπιχειρήσεις να αναφέρουν ότι έχει παραµείνει αµετάβλητη σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινότρίµηνο. Αντίθετα, κάµψη της µέσης πληρότητας - η οποία διαµορφώνεται στο 57% για τα 15
  • 16. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11ξενοδοχεία 5 αστέρων, έναντι 50% περίπου στα 4 και 3 αστέρων - δηλώνουν οι µισέςτουλάχιστον ξενοδοχειακές επιχειρήσεις που συµµετείχαν στην έρευνα.∆ιάγραµµα 1.6: Πώς αξιολογείτε την εξέλιξη της µέσης πληρότητας/διάρκειαςδιανυκτερεύσεων στην επιχείρησή σας το τελευταίο τρίµηνο σε σχέση µε πέρυσι Μέση διάρκεια ∆ιανυκτερεύσεων Mέση Πληρότητα 70% 70% 67% -48 -42 -36 -37 60% 60% 60% 57% -29 52% 51% 52% 50% -50 48% 50% 50% -44 43% -20 43% 43% 40% 38% 36% 40% 30% 30% 30% 30% 20% 17% 16% 20% 14% 14% 13% 10% 10% 10% 10% 6% 0% 0% 0% Σύνολο 5* 4* 3* Σύνολο 5* 4* 3* Ανοδική Στάσιµη Πτωτική Ανοδική Στάσιµη ΠτωτικήΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΣε όρους τρέχουσας απασχόλησης τα ισοζύγια είναι αρνητικά. στόσο, οι περισσότερεςεπιχειρήσεις αναφέρουν ότι ο αριθµός των εργαζοµένων παρέµεινε αµετάβλητος τουςτελευταίους µήνες του 2011 συγκριτικά µε την αντίστοιχη περίοδο πριν από ένα έτος.∆ιάγραµµα 1.7: Πώς αξιολογείτε την εξέλιξη της απασχόλησης στην επιχείρησή σαςτο τελευταίο τρίµηνο σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό 80% 73% 70% -26 -24 60% 56% -39 -17 52% 48% 50% 38% 40% 35% 35% 30% 22% 20% 14% 13% 9% 10% 5% 0% Σύνολο 5* 4* 3* Ανοδική Στάσιµη ΠτωτικήΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΣτη διατήρηση των θέσεων εργασίας, ενδεχοµένως να συµβάλλει και η µείωση τουµισθολογικού κόστους (κατά -18% το α΄ εννιάµηνο του 2011 συγκριτικά µε το α’ εννιάµηνο 16
  • 17. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11του 20103), όπως αποτυπώνεται στους ∆είκτες Κόστους Εργασίας της Ελληνικής ΣτατιστικήςΑρχής. Αύξηση της απασχόλησης αναφέρει µόλις µία στις δέκα επιχειρήσεις του δείγµατος,αναλογία που είναι ελαφρώς µεγαλύτερη στην κατηγορία των 5 αστέρων. Όµως, τοχαµηλότερο ισοζύγιο θετικών / αρνητικών απαντήσεων καταγράφεται στην κατηγορία των 4αστέρων (-17 µονάδες), παρόλο που η πλειοψηφία των επιχειρήσεων (και εδώ) διατήρησε,παρά την οικονοµική ύφεση, αµετάβλητο τον αριθµό των εργαζοµένων που απασχολεί.Η µέση απασχόληση στις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις που συµµετείχαν στην 2η έρευναοικονοµικής συγκυρίας, διαµορφώνεται στους 38 εργαζοµένους, µε τη µεγαλύτερη αναλογίανα καταγράφεται λογικά στην κατηγορία των 5 αστέρων (106 εργαζόµενοι κατά µέσο όρο).Στην κατηγορία των 4 αστέρων η µέση απασχόληση κυµαίνεται στα 30 άτοµα, αριθµόςτριπλάσιος συγκριτικά µε εκείνο στη µεσαία κατηγορία (11 απασχολούµενοι).∆ιάγραµµα 1.8: Μέσος αριθµός απασχολούµενων στις Ξενοδοχειακές επιχειρήσειςπου συµµετείχαν στην έρευνα 120 106 100 80 60 38 40 30 20 11 0 Ξενοδοχεία Ξενοδοχεία 5* Ξενοδοχεία 4* Ξενοδοχεία 3* ΣυνολικάΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΑπό την άλλη πλευρά, η ροή των κρατήσεων τον Ιανουάριο του 2012 δεν υπήρξεενθαρρυντική, καθώς το ισοζύγιο θετικών / αρνητικών απαντήσεων τόσο για το σύνολο τουδείγµατος όσο και στις κατηγορίες 4 και 3 αστέρων ξεπερνά τις -60 µονάδες, καθώς καµίααπό τις επιχειρήσεις δεν αναφέρει ροή κρατήσεων ανώτερη από τη φυσιολογική. Ηπιότερεςείναι οι αρνητικές εκτιµήσεις στην υψηλή κατηγορία, γεγονός που σε συνδυασµό µε τοποσοστό των επιχειρήσεων που αναφέρουν ροή ανώτερη από τη φυσιολογική συγκριτικά µετον Ιανουάριο του 2011 έχει ως αποτέλεσµα το ισοζύγιο να διαµορφώνεται στις -38 µονάδες.3 Η εκτίµηση του ∆είκτη Κόστους Εργασίας αφορά τον κλάδο Ξενοδοχεία και Εστιατόρια 17
  • 18. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11∆ιάγραµµα 1.9: Πώς εξελίχθηκε τον Ιανουάριο του 2012 η ροή των κρατήσεωνστην επιχείρησή σας σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό χρονικό διάστηµα 90% 82% 80% -82 68% 70% 67% 62% -67 60% -59 50% -38 40% 33% 30% 23% 24% 18% 20% 14% 9% 10% 0% Σύνολο 5* 4* 3* Ανώτερη από τη φυσιολογική Φυσιολογική Κατώτερη από τη φυσιολογικήΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΌσον αφορά στην πορεία της τουριστικής κίνησης για το επόµενο τρίµηνο, οι προβλέψειςείναι αρνητικές και µάλιστα σε µεγαλύτερο βαθµό (βάσει του ισοζυγίου θετικών / αρνητικώναπαντήσεων) σε σύγκριση µε εκείνες που αποτυπώθηκαν στην 1η εκτίµηση.∆ιάγραµµα 1.10: Πώς προβλέπετε την εξέλιξη της ζήτησης στην επιχείρησή σας τοπροσεχές τρίµηνο σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό 70% 64% 60% -32 57% 57% -18 -48 50% 46% -38 40% 40% 34% 30% 27% 24% 19% 20% 14% 9% 9% 10% 0% Σύνολο 5* 4* 3* Θα αυξηθεί Θα παραµείνει αµετάβλητη Θα µειωθείΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΟι πιο απαισιόδοξες προβλέψεις καταγράφονται στην κατηγορία των τριών αστέρων, όπουπερισσότερες από τις µισές επιχειρήσεις αναµένουν πτώση της ζήτησης µε συνέπεια τοισοζύγιο να διαµορφώνεται στις -48 µονάδες. Αντίστοιχη είναι η αναλογία και στην κατηγορία 18
  • 19. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11των 5 αστέρων, όµως 1 στις 5 επιχειρήσεις αισιοδοξεί ότι θα επιτύχει αύξηση της ζήτησης γιατις υπηρεσίες που προσφέρει µε αποτέλεσµα το σχετικό ισοζύγιο να διαµορφώνεται στις -38µονάδες. Στην κατηγορία των τεσσάρων αστέρων τέλος, η πλειοψηφία δεν αναµένειουσιαστικές µεταβολές στη ζήτηση µε αποτέλεσµα το ισοζύγιο να κινείται σε χαµηλότεροεπίπεδο (-18 µονάδες).Στις προοπτικές της απασχόλησης θα µπορούσε να αποτιµηθεί θετικά το γεγονός ότι ηπλειοψηφία των επιχειρήσεων δηλώνει πως δεν σκοπεύει να προχωρήσει σε µείωση τουπροσωπικού που απασχολεί. Για την τιµολογιακή πολιτική τα αποτελέσµατα δείχνουνσταθεροποίηση ή πτωτική τάση στην πλειοψηφία των επιχειρήσεων ως επακόλουθο τωναρνητικών προσδοκιών για τη ζήτηση το ερχόµενο τρίµηνο. Έτσι τα σχετικά ισοζύγια θετικών/ αρνητικών απαντήσεων διαµορφώνονται σε ίδιο σχεδόν επίπεδο στις κατηγορίες 5 και 3αστέρων αντίστοιχα (-34 και -37 µονάδες), σε αντίθεση µε τα ξενοδοχεία 4 αστέρων (-50µονάδες) όπου καµία από τις επιχειρήσεις που συµµετείχαν στην έρευνα δεν σκοπεύει νααυξήσει τις τιµές των υπηρεσιών της (∆ιάγραµµα Α.10).Σε πιο ποιοτικές ερωτήσεις που περιλαµβάνονται στην έρευνα, ως κυριότεροι παράγοντεςπου επηρεάζουν θετικά την δραστηριότητα αναφέρονται η µείωση τιµών σε συνδυασµόµε την παροχή καλού επιπέδου υπηρεσιών, η λειτουργία των χιονοδροµικών κέντρων τηςχώρας, η διαφήµιση και η αύξηση των πωλήσεων µέσω του διαδικτύου, αλλά και η ανάδειξηνέων αγορών, όπως εκείνη της Ρωσίας, που συµβάλλουν στην τόνωση της τουριστικήςκίνησης.∆ιάγραµµα 1.11: Πώς προβλέπετε την εξέλιξη της απασχόλησης / τιµών τοπροσεχές τρίµηνο στην επιχείρησή σας σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό Αριθµός Απασχολουµένων Οι τιµές των υπηρεσιών 80% 72% 60% -30 70% -44 50% 50% 50% 50% 48% 48% -24 45% 60% 54% -18 38% 50% 48% 48% 40% 37% 43% -50 38% 38% -41 40% 30% -34 -37 30% 23% 20% 19% 14% 20% 13% 8% 10% 7% 10% 5% 4% 0% 0% 0% Σύνολο 5* 4* 3* Σύνολο 5* 4* 3* Θα αυξηθεί Θα παραµείνει αµετάβλητος Θα µειωθεί Θα αυξηθούν Θα παραµείνουν αµετάβλητες Θα µειωθούνΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΑντίθετα, στους παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά την λειτουργία τωνξενοδοχειακών επιχειρήσεων επισηµαίνονται η οικονοµική αβεβαιότητα, το ασταθέςοικονοµικό περιβάλλον και η οικονοµική ύφεση. Στο αρνητικό αυτό περιβάλλον, οιεπιχειρήσεις που συµµετείχαν στην έρευνα δηλώνουν ότι πλήττονται από τους υψηλούςσυντελεστές ΦΠΑ που συνακόλουθα ασκούν ανοδικές πιέσεις στο λειτουργικό κόστος των 19
  • 20. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11επιχειρήσεων. Αρνητική είναι επίσης, η επίδραση από την έκτακτη φορολόγηση ακινήτων καιεπαγγελµατιών, όπως και από την ελλιπή ρευστότητα στο σύστηµα. Ταυτόχρονα, η εικόνατης χώρας στο εξωτερικό λόγω της κακής κατάστασης της οικονοµίας και η υποβάθµισηπεριοχών (όπως το κέντρο της Αθήνας) λειτουργούν ανασταλτικά στην προσέλκυσηεπισκεπτών.Γ. Επιµέρους ερωτήσεις και προβλέψεις για την πορεία της ζήτησης, τηςαπασχόλησης και των τιµών συνολικά το 2012Στη 2η έρευνα οικονοµικής συγκυρίας ζητήθηκε από τις Ξενοδοχειακές επιχειρήσεις ναδιατυπώσουν τις εκτιµήσεις τους για το βαθµό στον οποίο έχουν διαπιστώσει αλλαγές σετοµείς που επηρεάζουν άµεσα την επιχειρηµατικότητα, όπως το θεσµικό πλαίσιο και ηγραφειοκρατία, η καθαριότητα και η οδική σήµανση, αλλά και η κατάσταση των υποδοµώνστην περιοχή δραστηριοποίησής τους.Παράλληλα, οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις προχώρησαν σε µια αρχική πρόβλεψη για τηνπορεία της ζήτησης, της απασχόλησης και των τιµών των υπηρεσιών τους συνολικά για το2012, µε την επιφύλαξη ότι οι εκτιµήσεις αυτές επηρεάζονται σε µεγαλύτερο βαθµό από τηγενικότερη αβεβαιότητα τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στο εξωτερικό, καθώς ακόµαδιανύουµε τους πρώτους µήνες του νέου έτους.∆ιάγραµµα 1.12: Πώς αξιολογείτε την κατάσταση των βασικών υποδοµών τηςπεριοχής λειτουργίας σε σχέση µε το περσινό έτος 80% -33 71% -38 70% -36 63% 62% -29 60% 54% 50% 41% 40% 38% 35% 29% 30% 20% 10% 5% 2% 0% Σύνολο 5* 4* 3* Καλύτερη Ίδια ΧειρότερηΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΌσον αφορά στην κατάσταση των υποδοµών, η πλειοψηφία των ξενοδοχειακώνεπιχειρήσεων εκτιµά ότι δεν έχουν υπάρξει ουσιαστικές αλλαγές, ενώ τουλάχιστον µία στιςτρεις θεωρεί ότι το επίπεδό τους χειροτέρευσε µέσα στο 2011. Έτσι, το ισοζύγιο θετικών / 20
  • 21. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11αρνητικών απαντήσεων διαµορφώνεται στις -29 µονάδες για τα ξενοδοχεία 5 αστέρων (όπουκαµία επιχείρηση δεν αναφέρει βελτίωση των υποδοµών) και στις -36 περίπου µονάδες για τιςκατηγορίες τεσσάρων και τριών αστέρων.∆ιάγραµµα 1.13: Πώς αξιολογείτε την κατάσταση της γραφειοκρατίας και τουθεσµικού πλαισίου σε σχέση µε το περσινό έτος 80% 70% -34 -23 68% -50 60% 60% 57% -32 54% 50% 42% 40% 37% 33% 32% 30% 20% 10% 10% 3% 4% 0% Σύνολο 5* 4* 3* Καλυτέρευσε Παρέµεινε ίδια ΧειροτέρευσεΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΗ ανεπάρκεια στις υποδοµές, κυρίως στο συγκοινωνιακό δίκτυο της χώρας (οδικοί άξονες,λιµάνια και αεροδρόµια), έχει αναδειχθεί από εγχώριους φορείς αλλά και ξένους οργανισµούς(WEF, Tourism and Travel Competitiveness Index), ως ένα από τα σηµαντικότερα εµπόδια γιατη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του τουριστικού προϊόντος, υποδεικνύοντας ταυτόχρονατην αναγκαιότητα επενδύσεων εντός µιας ιδιαίτερα δύσκολης δηµοσιονοµικής κατάστασηςστην οποία έχει εισέλθει η ελληνική οικονοµία. Οι ελλιπείς συγκοινωνιακές συνδέσεις έχουνάλλωστε επισηµανθεί από επιχειρήσεις που συµµετείχαν στην έρευνα ως ανασταλτικόςπαράγοντας για τη βελτίωση της τουριστικής κίνησης.Αρνητική είναι επίσης η αξιολόγηση των επιχειρήσεων αναφορικά µε το επίπεδο της οδικήςσήµανσης και της καθαριότητας, καθώς το ποσοστό των επιχειρήσεων που εκτιµά ότιυπήρξε βελτίωση είναι πολύ µικρό, µε την πλειοψηφία (τουλάχιστον οι µισές επιχειρήσεις) νααναφέρει ότι δεν έχουν συντελεστεί βήµατα για τη βελτίωση τους στη διάρκεια του 2011(∆ιάγραµµα Α.11). Αναφορικά µε τη γραφειοκρατία και το θεσµικό πλαίσιο, παράγοντεςστους οποίους διαχρονικά αποδίδονται οι αγκυλώσεις στην ανάπτυξη της επιχειρηµατικότηταςκαι στην προώθηση των επενδύσεων, οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις που συµµετείχαν στηνέρευνα εκτιµούν σε ποσοστό 60% ότι δεν έχει επιτευχθεί καµία βελτίωση, ενώ µια στις τρειςεπιχειρήσεις διαπιστώνει ότι υπάρχει επιδείνωση στις συναλλαγές µε τις δηµόσιες υπηρεσίες, 21
  • 22. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11µε αποτέλεσµα το ισοζύγιο θετικών απαντήσεων να κυµαίνεται µεταξύ των -23 µονάδων στηνκατηγορία των 5 αστέρων και τις -50 µονάδες στη µεσαία κατηγορία.Όσον αφορά στις πρώτες εκτιµήσεις για την πορεία της ζήτησης το 2012 οι ξενοδοχειακέςεπιχειρήσεις εµφανίζονται λιγότερο αισιόδοξες, καθώς οι µισές τουλάχιστον εκτιµούν πώς θακινηθεί πτωτικά σε σχέση µε το 2011 µε το αντίστοιχο ισοζύγιο να διαµορφώνεται στις -28µονάδες για την κατηγορία των 5 αστέρων και στις -36 µονάδες για τα 4 αστέρων, ενώαρκετά δυσµενέστερο είναι το σχετικό ισοζύγιο (-54 µονάδες) στη µεσαία κατηγορία καθώςδύο στις τρεις µονάδες εκφράζονται αρνητικά.Ακόµη πιο δυσοίωνες είναι οι αρνητικές προβλέψεις για την πορεία της ζήτησης από τοεσωτερικό της χώρας, όπου στις κατηγορίες των 5 και 3 αστέρων, καµία επιχείρηση δεναναφέρει ότι αναµένει αύξηση της ζήτησης, µε συνέπεια το ισοζύγιο να διαµορφώνεται στις-80 και -71 µονάδες αντίστοιχα. Στα ξενοδοχεία 4 αστέρων, το ισοζύγιο είναι χαµηλότερο στις-48 µονάδες, καθώς είναι λιγότερες οι επιχειρήσεις που εκφράζονται αρνητικά (62%), ενώυπάρχει και ένα µικρό ποσοστό (14%) που αναµένει αύξηση της επισκεψιµότητας απόΈλληνες (∆ιάγραµµα Α.12).∆ιάγραµµα 1.14: Πώς προβλέπετε την εξέλιξη της ζήτησης στην επιχείρησή σας το2012 σε σχέση µε το 2011 70% -44 -36 58% 60% 57% 52% 50% 50% -54 -28 40% 36% 38% 30% 30% 24% 24% 20% 13% 14% 10% 4% 0% Σύνολο 5* 4* 3* Θα αυξηθεί Θα παραµείνει αµετάβλητη Θα µειωθείΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΟι αρνητικές εκτιµήσεις ως προς τη ζήτηση, µετριάζονται στην περίπτωση των αλλοδαπώνεπισκεπτών, µε το ισοζύγιο θετικών / αρνητικών απαντήσεων να διαµορφώνεται στις -14µονάδες για το σύνολο των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων. Είναι µάλιστα αρκετά µικρότερη (-5µονάδες) για την κατηγορία των 5 αστέρων, όπου δύο στις πέντε σχεδόν επιχειρήσεις 22
  • 23. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11προβλέπουν ότι η ζήτηση από το εξωτερικό θα αυξηθεί, εκτίµηση που ενδεχοµένως νασυνδέεται και µε την ανάπτυξη της συνεργασίας των µονάδων αυτού του µεγέθους µεµεγάλους tour operators οι οποίοι ελέγχουν σηµαντικό µερίδιο της τουριστικής ζήτησης στηνευρωπαϊκή αγορά. Το αντίστοιχο ισοζύγιο είναι δυσµενέστερο για τα ξενοδοχεία 4 αστέρων(-13 µονάδες), ενώ διαµορφώνεται σε διπλάσιο επίπεδο (-26 µονάδες) για τη µεσαίακατηγορία, όπου παρατηρείται η τάση ο αριθµός των αλλοδαπών πελατών να είναι µικρότεροςσυγκριτικά µε τις µεγάλες κατηγορίες ξενοδοχείων (∆ιάγραµµα Α.13).Στις προβλέψεις για την απασχόληση οι µισές τουλάχιστον µονάδες προβλέπουν πως θαυπάρξει µείωση των θέσεων εργασίας γεγονός που, εφόσον επαληθευθεί, θα οδηγήσει σεπεραιτέρω άνοδο της ανεργίας στον κλάδο (∆ιάγραµµα Α.14). Είναι ενδεικτικό ότι θετικέςεκτιµήσεις καταγράφονται µόνο στην κατηγορία των 5 αστέρων (µία στις πέντε επιχειρήσεις)γεγονός που αντισταθµίζει εν µέρει το ποσοστό των αρνητικών απαντήσεων οδηγώντας τοισοζύγιο στις -33 µονάδες (έναντι -57 µονάδων στα 4 αστέρων και -52 µονάδων στη µεσαίακατηγορία). Αντίστοιχες τέλος µε την απασχόληση, είναι οι εκτιµήσεις για την πορεία τωντιµών µε την πτωτική τάση που διαφαίνεται από τις εκτιµήσεις των ξενοδοχειακών µονάδωννα συνδέεται άµεσα µε τις αρνητικές προσδοκίες για την πορεία της ζήτησης και συνακόλουθατην προσφορά ελκυστικότερων τιµών για την προσέλκυση πελατείας (∆ιάγραµµα Α.15). 23
  • 24. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11Παράρτηµα Α: Επιµέρους αποτελέσµατα της έρευνας συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές επιχειρήσεις ∆ιάγραµµα Α.1: Πώς αξιολογείτε την εξέλιξη της ζήτησης από ηµεδαπούς ∆ιάγραµµα Α.2: Πώς αξιολογείτε την εξέλιξη της ζήτησης από αλλοδαπούς επισκέπτες το τελευταίο τρίµηνο σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό επισκέπτες το τελευταίο τρίµηνο σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό 90% 60% 85% 55% 54% -18 78% 80% 50% 70% 44% -3 -33 -37 70% -41 -78 60% -80 40% 35% 50% 33% 32% 50% 30% 29% -66 30% 41% 26% 40% 22% 23% 30% 26% 20% 17% 22% 20% 10% 10% 9% 10% 5% 4% 0% 0% 0% Σύνολο 5* 4* 3* Σύνολο 5* 4* 3* Ανοδική Στάσιµη Πτωτική Ανοδική Στάσιµη ΠτωτικήΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ∆ιάγραµµα Α.3: Πώς διαµορφώθηκε το τελευταίο τρίµηνο ο αριθµός των απασχο- ∆ιάγραµµα Α.4: Πώς διαµορφώθηκε το τελευταίο τρίµηνο ο αριθµός των απασχο-λούµενων στην επιχείρησή σας σε σχέση µε πέρυσι – Πλήρους Απασχόλησης λούµενων στην επιχείρησή σας σε σχέση µε πέρυσι – Μερικής Απασχόλησης 50% 47% 80% 45% -30 70% 42% 70% 67% -29 38% 62% -35 40% -35 36% 36% 60% 35% -30 32% -33 -30 31% 50% 45% 30% 40% 24% 40% 25% 23% 21% 33% -34 31% 30% 20% 18% 17% 30% 15% 12% 20% 10% 8% 8% 7% 10% 10% 6% 5% 5% 1% 0% 0% 0% 0% 0% 0% Σύνολο 5* 4* 3* Σύνολο 5* 4* 3* Ανοδικά Στάσιµα Πτωτικά Μ/∆ Ανοδικά Στάσιµα Πτωτικά Μ/∆Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ 24
  • 25. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11∆ιάγραµµα Α.5: Πώς διαµορφώθηκε το τελευταίο τρίµηνο ο αριθµός των απασχο- ∆ιάγραµµα Α.6: Πώς προβλέπετε ότι θα διαµορφωθεί ο αριθµός των απασχολούµενωνλούµενων στην επιχείρησή σας σε σχέση µε πέρυσι – Εποχιακής Απασχόλησης στην επιχείρησή σας το προσεχές τρίµηνο σε σχέση µε πέρυσι – Πλήρους Απασχόλησης 50% 90% 47% 44% 79% 45% 43% 80% -28 0 -40 -33 40% 70% -30 -20 36% 63% 35% 33% -21 32% 31% -22 60% 57% 55% 30% 25% 25% 50% 25% 38% 40% 19% 20% 29% 30% 14% 13% 30% 15% 12% 12% 21% 20% 10% 7% 7% 15% 5% 10% 7% 5% 1% 0% 0% 0% 0% 0% 0% Σύνολο 5* 4* 3* Σύνολο 5* 4* 3* Ανοδικά Στάσιµα Πτωτικά Μ/∆ Ανοδικά Στάσιµα Πτωτικά Μ/∆Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ∆ιάγραµµα Α.7: Πώς προβλέπετε ότι θα διαµορφωθεί ο αριθµός των απασχ/µένων ∆ιάγραµµα Α.8: Πώς προβλέπετε ότι θα διαµορφωθεί ο αριθµός των απασχ/µενων στηνστην επιχείρησή σας το προσεχές τρίµηνο σε σχέση µε πέρυσι–Μερικής Απασχόλησης επιχείρησή σας το προσεχές τρίµηνο σε σχέση µε πέρυσι – Εποχιακής Απασχόλησης 60% 60% 57% -33 -44 50% 50% -31 -20 -13 -36 44% 44% 50% -16 42% 40% 38% -25 40% 38% 36% 31% 31% 33% 33% 32% 30% 28% 25% 25% 25% 30% 24% 25% 25% 20% 17% 20% 17% 17% 14% 11% 12% 12% 10% 7% 10% 7% 0% 0% 0% Σύνολο 5* 4* 3* Σύνολο 5* 4* 3* Ανοδικά Στάσιµα Πτωτικά Μ/∆ Ανοδικά Στάσιµα Πτωτικά Μ/∆Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ 25
  • 26. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11∆ιάγραµµα Α.9: Πώς προβλέπετε την εξέλιξη της απασχόλησης στην επιχείρησή ∆ιάγραµµα Α.10: Πώς προβλέπετε την εξέλιξη των τιµών στην επιχείρησήσας το προσεχές τρίµηνο σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό σας το προσεχές τρίµηνο σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό 80% 60% 72% -30 -44 -41 -34 -37 70% 50% 50% 50% 50% 48% 48% -24 -18 45% 60% 54% 48% 48% 40% 38% -50 37% 50% 43% 38% 38% 40% 30% 30% 23% 20% 19% 14% 20% 13% 10% 7% 8% 10% 5% 4% 0% 0% 0% Σύνολο 5* 4* 3* Σύνολο 5* 4* 3* Θα αυξηθεί Θα παραµείνει αµετάβλητος Θα µειωθεί Θα αυξηθούν Θα παραµείνουν αµετάβλητες Θα µειωθούνΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ∆ιάγραµµα Α.11.: Πως αξιολογείτε την κατάσταση της οδικής σήµανσης και της ∆ιάγραµµα Α.12: Πως προβλέπετε ότι θα εξελιχθεί η ζήτηση από τους ηµεδαπούςκαθαριότητας στην περιοχή λειτουργίας σε σχέση µε το περσινό έτος επισκέπτες το 2012 συνολικά 90% 80% 76% -73 80% -41 -54 80% 77% -71 70% -24 -40 -48 71% 70% -80 60% 62% 55% 54% 50% 60% 50% 45% 46% 43% 50% 40% 40% 30% 29% 24% 30% 24% 20% 20% 20% 19% 14% 10% 10% 5% 4% 2% 0% 0% Σύνολο 5* 4* 3* Σύνολο 5* 4* 3* Ανοδικά Στάσιµα Πτωτικά Θα αυξηθεί Θα παραµείνει αµετάβλητη Θα µειωθείΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ 26
  • 27. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11∆ιάγραµµα Α.13: Πως προβλέπετε ότι θα εξελιχθεί η ζήτηση από τους αλλοδαπούς ∆ιάγραµµα Α.14: Πως προβλέπετε ότι θα εξελιχθεί ο αριθµός των απασχολουµένωνεπισκέπτες συνολικά το 2012 στην επιχείρησή σας συνολικά το 2012 60% -26 -52 60% 57% -14 -5 -13 -48 54% -57 52% 52% 50% 48% 50% -33 48% 43% 41% 43% 39% 39% 40% 40% 38% 36% 36% 40% 30% 30% 29% 25% 23% 19% 19% 20% 20% 13% 10% 10% 6% 0% 0% Σύνολο 5* 4* 3* Σύνολο 5* 4* 3* Ανοδικά Στάσιµα Πτωτικά Ανοδικά Στάσιµα ΠτωτικάΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ∆ιάγραµµα Α.15: Πως προβλέπετε ότι θα εξελιχθούν οι τιµές των υπηρεσιών πουπροσφέρει η επιχείρησή σας συνολικά το 2012 70% 63% -48 -31 -59 59% -59 60% 55% 50% 47% 41% 40% 38% 37% 33% 30% 20% 16% 10% 7% 4% 0% Σύνολο 5* 4* 3* Ανοδικά Στάσιµα ΠτωτικάΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ 27
  • 28. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11Μέρος 2ο: Αποτελέσµατα έρευνας Οικονοµικής Συγκυρίας στις Τουριστικές επιχειρήσεις (πλην των ξενοδοχειακών) την περίοδο Οκτώβριος- Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11 28
  • 29. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11Α. ∆είκτης Επιχειρηµατικών Προσδοκιών στις Τουριστικές (πλην τωνξενοδοχειακών) επιχειρήσειςΣτο πρώτο µέρος του δελτίου, παρουσιάζεται ο ∆είκτης Επιχειρηµατικών Προσδοκιών για τιςΤουριστικές επιχειρήσεις (δηλαδή Τουριστικά γραφεία, εταιρίες Ενοικίασης αυτοκινήτων,Θαλάσσιου τουρισµού και ∆ιοργάνωσης Συνεδρίων-Εκθέσεων) σε σύγκριση µε τον αντίστοιχο∆είκτη Επιχειρηµατικών Προσδοκιών στο σύνολο των Υπηρεσιών της εγχώριας οικονοµίας. Ο∆είκτης Επιχειρηµατικών Προσδοκιών κατασκευάζεται από το ΙΟΒΕ (βλέπε Παράρτηµα Γ τουδελτίου) και είναι συνάρτηση των εκτιµήσεων για την κατάσταση της επιχείρησης τοτελευταίο τρίµηνο, των εκτιµήσεων για τη ζήτηση κατά το τελευταίο τρίµηνο και τωνπροβλέψεων για τη ζήτηση τους προσεχείς τρεις µήνες. Με αντίστοιχη µεθοδολογία το ΙΟΒΕδηµιούργησε τον ∆είκτη Επιχειρηµατικών Προσδοκιών για τις Τουριστικές επιχειρήσεις (πληντων ξενοδοχειακών), αξιοποιώντας τα αποτελέσµατα της έρευνας, στην οποία συµµετείχανεπιχειρήσεις από όλους τους κλάδους του τουρισµού.∆ιάγραµµα 2.1: ∆είκτης Επιχειρηµατικών Προσδοκιών στις ΤουριστικέςΕπιχειρήσεις και στο σύνολο των Υπηρεσιών (Έτος βάσης 2003=100) 160 140 120 100 ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ 80 60 40 20 Έρευνα Οικονοµικής Συγκυρίας ΙΟΒΕ (DG ECFIN) 0 κτ υ υν 3 κτ γ ν 4 κτ γ ν 5 ν 6 ν 7 ν 8 κτ υ υν 9 κτ υ υν 0 κτ υ υν 1 π 3 π 4 π 5 ν - οε ε π 6 ν ο ε 7 ν - οε ε π 8 ν ο επ 9 π 0 οε ε π 1 υλ αι αρ 3 υλ αι αρ 04 υλ αι - αρ 5 υλ αι - αρ 6 υλ αι - αρ 7 υλ αι αρ 8 υλ αι αρ 9 υλ αι αρ 0 1 πρ εβ εκ 3 πρ εβ ε 4 πρ εβ ε 5 πρ εβ ε 6 πρ εβ ε 7 πρ β εκ 8 πρ β εκ 9 πρ εβ ε 0 εκ 1 Ο -Α -Ιο 0 Ο -Αυ Ιου 0 Ο -Αυ Ιου 0 Ο -Α Ιου 0 Ο -Α Ιου 0 Ο -Α Ιου 0 Ο -Α -Ιο 0 Ο -Α -Ιο 1 Ο -Α -Ιο 1 Iα - Ν - Σε 0 Iα - Ν - Σε 0 Iα - Ν - Σε 0 Iα - Ν γ- Σ 0 Iα - Ν γ- Σ 0 Iα - Ν γ- Σ 0 Iα - Ν γ- Σ 0 Iα - Ν - Σε 1 - Ν γ- Σ 1 Ιο -Μ - Μ 0 Ιο -Μ - Μ 0 Ιο -Μ - Μ 0 Ιο -Μ - Μ 0 Ιο -Μ - Μ 0 Ιο -Μ - Μ 0 -Μ - Μ κ 1 1 Α -Φ ε-∆ 0 Α -Φ ε-∆ 0 Α -Φ ε-∆ 0 Α Φ -∆ 0 Α -Φ ε-∆ π 0 Α Φε -∆ 0 Α -Φε ε-∆ 0 Α -Φ ε-∆ 1 -∆ 1 -Μ - Μ κ υλ αι αρ κ κ κ Ιο -Μ - Μ γ γ - - πρ εβ ν ο ν ο ν ο ν ο κτ υ κτ υ κτ υ Α -Φ ν Iα Ιο Ιο Τουριστικές (πλην ξενοδοχειακών) επιχειρήσεις Σύνολο ΥπηρεσιώνΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΟ ∆είκτης Επιχειρηµατικών Προσδοκιών στις Tουριστικές (πλην των ξενοδοχειακών)επιχειρήσεις για το τρίµηνο Οκτωβρίου-Νοεµβρίου-∆εκεµβρίου ’11 διαµορφώνεται στις 48µονάδες, σηµειώνοντας πτώση κατά 22 µονάδες σε σχέση µε την προηγούµενη εκτίµηση (1ηέρευνα οικονοµικής συγκυρίας ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ). Η κάµψη αυτή συνδέεται άµεσα µε τη λήξη τηςπεριόδου υψηλής ζήτησης από τον εισερχόµενο τουρισµό (Απρίλιος-Οκτώβριος), ενώ 29
  • 30. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11καταγράφεται σηµαντική υποχώρηση και στον εσωτερικό τουρισµό ως συνέπεια τηςπαρατεταµένης ύφεσης της ελληνικής οικονοµίας και της µείωσης του διαθέσιµουεισοδήµατος. Οι επιχειρήσεις του κλάδου πλήττονται επίσης και από την επιβράδυνση τηςεπιχειρηµατικής δραστηριότητας, µε αποτέλεσµα οι δαπάνες για εταιρικά ταξίδια να είναιλιγότερες, γεγονός που ασκεί επιπλέον αρνητικές πιέσεις. Η κάµψη αυτή έχει επίσης ωςσυνέπεια ο δείκτης να κινείται σε χαµηλότερο επίπεδο συγκριτικά µε το σύνολο τωνΥπηρεσιών της ελληνικής οικονοµίας (∆ιάγραµµα 2.1).Β. Κύρια συµπεράσµατα από την έρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στιςΤουριστικές επιχειρήσειςΣτην ενότητα αυτή παρουσιάζονται τα αποτελέσµατα από τις εκτιµήσεις των Τουριστικώνεπιχειρήσεων όπως αποτυπώθηκαν στη συµπλήρωση του ερωτηµατολογίου. Για την επίτευξηπιο αντιπροσωπευτικού δείγµατος απαντήσεων, η κατηγορία «Λοιπές τουριστικές»περιλαµβάνει τις επιχειρήσεις Θαλάσσιου Τουρισµού και τις επιχειρήσεις πουδραστηριοποιούνται στη ∆ιοργάνωση Συνεδρίων και Εκθέσεων. Η επιδείνωση του κλίµατοςπου επισηµάνθηκε νωρίτερα είναι αποτέλεσµα περισσότερο δυσµενών εκτιµήσεων καιπροβλέψεων όσον αφορά κυρίως στην κατάσταση της επιχείρησης.∆ιάγραµµα 2.2: Ισοζύγιο θετικών / αρνητικών απαντήσεων ως προς τηνκατάσταση της επιχείρησης, 1η και 2η έρευνα Οικονοµικής Συγκυρίας ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ* 100 80 60 40 20 0 -16 -17 -20 -27 -40 -46 -55 -60 -60 -63 -80 -80 -100 Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές 1η έρευνα Συγκυρίας ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ 2η έρευνα Συγκυρίας ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ*1 έρευνα Οικονοµικής Συγκυρίας: Ιούλιος-Αύγουστος-Σεπτέµβριος 2011 και 2η έρευνα Οικονοµικής Συγκυρίας: ηΟκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΑναλυτικότερα, το ισοζύγιο θετικών / αρνητικών απαντήσεων υποχωρεί στις -60 µονάδες,έναντι των -27 µονάδων για το τρίµηνο Ιουλίου-Αυγούστου-Σεπτεµβρίου ’11 µε τηµεγαλύτερη πτώση να παρατηρείται στις Λοιπές τουριστικές επιχειρήσεις, όπου τέσσερις στις 30
  • 31. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11πέντε αναφέρουν ότι η κατάστασή τους επιδεινώθηκε. Αντίστοιχη σχεδόν, είναι η τιµή πουκαταγράφεται στα Ταξιδιωτικά γραφεία µε το σχετικό ισοζύγιο να διαµορφώνεται στις -63µονάδες, ενώ βρίσκεται στις -46 µονάδες για τις επιχειρήσεις Ενοικίασης αυτοκινήτων, µε τιςµισές επιχειρήσεις να αναφέρουν ότι αντιµετωπίζουν µεγαλύτερες δυσκολίες συγκριτικά µεένα χρόνο πριν.Το απαισιόδοξο κλίµα οφείλεται, κυρίως, στην ανεπαρκή ζήτηση για τις προσφερόµενεςυπηρεσίες τους. Στο σύνολο του δείγµατος δύο στις τρεις επιχειρήσεις εκτιµούν ότι ηζήτηση είναι χαµηλότερη σε σχέση µε ένα χρόνο πριν µε αποτέλεσµα το ισοζύγιο ποσοστώνθετικών / αρνητικών απαντήσεων να διαµορφώνεται στις -50 µονάδες, ενώ βρίσκεται στις -60µονάδες για τα Ταξιδιωτικά γραφεία και τις Λοιπές τουριστικές, καθώς είναι υψηλότερο τοποσοστό των επιχειρήσεων που εκφράζεται αρνητικά για την πορεία της ζήτησης. Η τάσηαυτή αντιστρέφεται σε σηµαντικό βαθµό στις εταιρίες Ενοικίασης Αυτοκινήτων, όπου µια στιςτρεις επιχειρήσεις εκτιµά ότι η ζήτηση ανέκαµψε το τρίµηνο Οκτωβρίου-Νοεµβρίου-∆εκεµβρίου µε αποτέλεσµα το ισοζύγιο να έχει διαµορφωθεί στις -19 µονάδες.∆ιάγραµµα 2.3: Πώς αξιολογείτε την εξέλιξη της ζήτησης συνολικά στην επιχείρησήσας το τελευταίο τρίµηνο σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό 90% 80% -50 75% -60 70% 65% -62 60% 60% -19 50% 46% 40% 40% 30% 27% 27% 20% 20% 15% 13% 12% 10% 0% Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές Ανοδική Στάσιµη ΠτωτικήΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΌπως και στην έρευνα συγκυρίας για τις Ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, η κάµψη της ζήτησηςείναι µεγαλύτερη από την πλευρά των ηµεδαπών επισκεπτών, καθώς η µείωση τουδιαθέσιµου εισοδήµατος, τα µέτρα φορολογίας του εισοδήµατος (εισφορά αλληλεγγύης,µείωση αφορολόγητου ορίου κα) και η ανοδική πορεία της ανεργίας οδηγούν σε περικοπέςτων καταναλωτικών δαπανών. Είναι ενδεικτικό ότι καµία από τις επιχειρήσεις δεν αναφέρειάνοδο της ζήτησης από το εσωτερικό της χώρας, µε την τάση αυτή να εκδηλώνεται µεσχετικά οµοιογενή τρόπο στα Ταξιδιωτικά γραφεία και στην Ενοικίαση αυτοκινήτων, όπου το 31
  • 32. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11ισοζύγιο διαµορφώνεται στην περιοχή των -75 µονάδων, έναντι των -50 µονάδων για τιςΛοιπές τουριστικές επιχειρήσεις (∆ιάγραµµα Β.1)4.∆ιαφοροποιήσεις όµως, παρατηρούνται από την πλευρά της ζήτησης των αλλοδαπώνεπισκεπτών, µε πιο χαρακτηριστική την περίπτωση των εταιριών Ενοικίασης Αυτοκινήτωνόπου σχεδόν οι µισές επιχειρήσεις αναφέρουν βελτίωση της ζήτησης από την αγορά τουεξωτερικού. Η εξέλιξη αυτή οδηγεί το σχετικό ισοζύγιο σε θετικό έδαφος (+9 µονάδες) – ηµοναδική περίπτωση θετικού προσήµου για Ξενοδοχειακές αλλά και Τουριστικές επιχειρήσειςαναφορικά µε την πορεία της ζήτησης (∆ιάγραµµα Β.2). Στις υπόλοιπες κατηγορίες οι µισέςαπό τις επιχειρήσεις αναφέρουν µείωση σε σχέση µε ένα χρόνο πριν, µε το ισοζύγιο ναδιαµορφώνεται στις -39 µονάδες για τα Τουριστικά γραφεία και στις -50 µονάδες για τιςΛοιπές τουριστικές επιχειρήσεις.∆ιάγραµµα 2.4: Πώς αξιολογείτε την εξέλιξη του κύκλου εργασιών στην επιχείρησήσας το τελευταίο τρίµηνο σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό 80% 71% -60 70% 65% 60% 60% -54 55% 50% -50 -37 40% 40% 30% 27% 20% 18% 20% 17% 15% 12% 10% 0% Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές Ανοδική Στάσιµη ΠτωτικήΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΗ πτωτική πορεία της ζήτησης επηρεάζει αρνητικά τον κύκλο εργασιών, καθώς στηνπλειοψηφία τους οι τουριστικές επιχειρήσεις αναφέρουν ότι τα έσοδα τους έχουν υποχωρήσειτο τελευταίο τρίµηνο του 2011. Στα Τουριστικά γραφεία η τάση αυτή παρατηρείται στις επτάαπό τις δέκα επιχειρήσεις µε το ισοζύγιο να διαµορφώνεται στις -54 µονάδες, ενώ βρίσκεταιστις -60 µονάδες στις Λοιπές τουριστικές επιχειρήσεις. Στις εταιρείες Ενοικίασης αυτοκινήτωντο γεγονός ότι µια στις πέντε επιχειρήσεις (όπως και στα Ταξιδιωτικά γραφεία) εµφανίζεταιικανοποιηµένη από την πορεία των εσόδων της, έχει ως αποτέλεσµα το ισοζύγιο ποσοστώνθετικών / αρνητικών απαντήσεων να βρίσκεται σε υψηλότερο επίπεδο (-37 µονάδες).4 Βλέπε Παράρτηµα Β στο τέλος της ενότητας 32
  • 33. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11Σε όρους τρέχουσας απασχόλησης, η πλειοψηφία (δύο στις τρεις περίπου) των Τουριστικώνεπιχειρήσεων, εκτιµά πως ο αριθµός των απασχολουµένων δεν έχει µεταβληθεί συγκριτικά µεένα χρόνο πριν. Περισσότερο αισιόδοξες είναι οι εκτιµήσεις στην περίπτωση των εταιρειώνΕνοικίασης Αυτοκινήτων, µε το ισοζύγιο να διαµορφώνεται στις -9 µονάδες, καθώς τοποσοστό που δηλώνει µείωση της απασχόλησης εξισορροπείται εν µέρει από το ποσοστό τωνεπιχειρήσεων που δηλώνει άνοδο. Αντίθετα, µεγαλύτερες πιέσεις παρατηρούνται στις Λοιπέςτουριστικές επιχειρήσεις, γεγονός που, µεταξύ άλλων, συνδέεται και µε την υποχώρηση τηςεποχιακής απασχόλησης λόγω της λήξης της υψηλής τουριστικής περιόδου. Η εξέλιξη αυτήέχει ως αποτέλεσµα οι δύο στις πέντε επιχειρήσεις να αναφέρουν ότι προχώρησαν σε µείωσητου προσωπικού τους µε το σχετικό ισοζύγιο να διαµορφώνεται στις -40 µονάδες.∆ιάγραµµα 2.5: Πώς αξιολογείτε την εξέλιξη της απασχόλησης στην επιχείρησή σαςτο τελευταίο τρίµηνο σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό 100% 90% -29 -9 -25 80% -40 71% 73% 69% 70% 60% 60% 50% 40% 40% 28% 29% 30% 18% 20% 9% 10% 3% 0% Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές Ανοδική Στάσιµη ΠτωτικήΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΕνδεικτικό, ωστόσο, των πιέσεων που δέχεται η τουριστική κίνηση στις αρχές του νέουέτους, αποτελούν οι εκτιµήσεις για την ροή των κρατήσεων, η οποία τον Ιανουάριο του2012 κινήθηκε σε κατώτερο από το φυσιολογικό για την εποχή επίπεδο, στο σύνολο τωντουριστικών επιχειρήσεων που συµµετείχαν στην έρευνα. Η εξέλιξη αυτή έχει ως αποτέλεσµατο σχετικό ισοζύγιο να διαµορφώνεται στην περιοχή των -75 µονάδων για τις Λοιπέςτουριστικές επιχειρήσεις και Ενοικίασης αυτοκινήτων και στις -86 µονάδες για τα Τουριστικάγραφεία (∆ιάγραµµα 2.6).Αναφορικά µε τις εκτιµήσεις για την πορεία της ζήτησης το ερχόµενο τρίµηνο, το ισοζύγιοθετικών / αρνητικών απαντήσεων, αν και είναι και αυτό αρνητικό, κινείται σε υψηλότεροεπίπεδο συγκριτικά µε εκείνο για την ροή των κρατήσεων. Οι πιο αισιόδοξες εκτιµήσεις 33
  • 34. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11καταγράφονται στις εταιρίες Ενοικίασης αυτοκινήτων, όπου µία στις τρεις επιχειρήσεις εκτιµάότι η ζήτηση θα αυξηθεί σε σύγκριση µε το αντίστοιχο περσινό χρονικό διάστηµα, έναντι τωνµισών επιχειρήσεων που προβλέπουν κάµψη της ζήτησης µε συνέπεια το ισοζύγιο ναδιαµορφώνεται στις -28 µονάδες (∆ιάγραµµα 2.7).∆ιάγραµµα 2.6: Πώς εξελίχθηκε τον Ιανουάριο του 2012 η ροή των κρατήσεωνστην επιχείρησή σας σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό χρονικό διάστηµα 100% -86 -81 90% 86% -75 81% -73 80% 75% 73% 70% 60% 50% 40% 30% 27% 25% 19% 20% 14% 10% 0% Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές Ανώτερη από τη φυσιολογική Φυσιολογική Κατώτερη από τη φυσιολογικήΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΑντίθετα, το ποσοστό των επιχειρήσεων που εκφράζεται αρνητικά για την πορεία της ζήτησηςτο ερχόµενο τρίµηνο αυξάνεται στις υπόλοιπες κατηγορίες (δύο στις τρεις περίπου) µε τοσχετικό ισοζύγιο να κινείται στις -60 µονάδες περίπου τόσο για τα Τουριστικά γραφεία όσο καιστην κοινή κατηγορία των επιχειρήσεων Θαλάσσιου Τουρισµού και της ∆ιοργάνωσηςΕκθέσεων-Συνεδρίων (∆ιάγραµµα 2.7).Αναφορικά µε την πορεία της απασχόλησης οι τουριστικές επιχειρήσεις προβλέπουν στηνπλειοψηφία τους ότι ο αριθµός των εργαζοµένων θα διατηρηθεί σε αντίστοιχο επίπεδο µεεκείνο ένα χρόνο πριν, ενώ µικρότερο ποσοστό (περίπου µία στις τέσσερις) εκτιµά πως θαπεριορίσει το προσωπικό που εργάζεται στην επιχείρηση. Αντίστοιχα πτωτική είναι η τάση στιςπροβλέψεις για την πορεία των τιµών των υπηρεσιών, καθώς οι µισές επιχειρήσειςδηλώνουν ότι θα προχωρήσουν σε µείωση. Πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση τωνΤουριστικών γραφείων όπου το ισοζύγιο διαµορφώνεται στις -50 µονάδες, ενώ στιςεπιχειρήσεις Ενοικίασης Αυτοκινήτων και στις Λοιπές τουριστικές επιχειρήσεις η τάση αυτήαντισταθµίζεται εν µέρει από την εκτίµηση ότι θα υπάρξει ανοδική αναπροσαρµογή των τιµών(περίπου µία στις πέντε επιχειρήσεις) µε το ισοζύγιο θετικών αρνητικών απαντήσεων ναδιαµορφώνεται στις -28 και -20 µονάδες αντίστοιχα (∆ιάγραµµα 2.8). 34
  • 35. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11∆ιάγραµµα 2.7: Πώς προβλέπετε την εξέλιξη της ζήτησης στην επιχείρησή σας τοπροσεχές τρίµηνο σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό 80% -53 70% 67% -60 63% -28 60% 60% 55% 50% -63 40% 40% 29% 30% 27% 27% 18% 20% 10% 10% 4% 0% Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές Θα αυξηθεί Θα παραµείνει αµετάβλητη Θα µειωθείΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΣε πιο ποιοτικές ερωτήσεις που περιλαµβάνονται στην έρευνα, ως κυριότεροι παράγοντεςπου επηρεάζουν θετικά την επιχειρηµατική δραστηριότητα αναδεικνύονται οιπροσπάθειες για µείωση του λειτουργικού κόστους, η βελτίωση των εµπορικών σχέσεων στοδίκτυο συνεργατών, ενώ και η δυνατότητα αποκόµισης ωφελειών από την απελευθέρωση τουcabotage καταγράφεται ως παράγοντας που δηµιουργεί κλίµα αισιοδοξίας για τη βελτίωση τουεπιχειρηµατικού κλίµατος. στόσο, είναι αξιοσηµείωτο ότι η πλειοψηφία των επιχειρήσεωνδυσκολεύεται να διακρίνει τη δεδοµένη χρονική περίοδο παράγοντες που να συµβάλλουν στηβελτίωση της επιχειρηµατικής τους δραστηριότητας.∆ιάγραµµα 2.8: Πώς προβλέπετε την εξέλιξη της απασχόλησης / τιµών το προσεχέςτρίµηνο στην επιχείρησή σας σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό Aριθµός Απασχολουµένων Οι τιµές των υπηρεσιών 90% 90% -25 80% 80% -27 80% -28 74% 69% -41 -50 70% 70% -20 -20 60% -26 60% 55% 48% 50% 50% 50% 50% 45% 46% 40% 40% 40% 36% 40% 36% 28% 30% 26% 30% 20% 20% 20% 20% 18% 9% 10% 10% 7% 3% 0% 0% Σύνολο Ταξιδιωτικά Ενοικίασης Λοιπές Σύνολο Ταξιδιωτικά Ενοικίασης Λοιπές γραφεία Αυτοκινήτου Tουριστικές γραφεία Αυτοκινήτου Tουριστικές Θα αυξηθεί Θα παραµείνει αµετάβλητος Θα µειωθεί Θα αυξηθουν Θα παραµείνουν αµετάβλητές Θα µειωθούνΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ 35
  • 36. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11Αντίθετα, η οικονοµική ύφεση, η αβεβαιότητα σε οικονοµικό και πολιτικό επίπεδο, αλλά και ηαρνητική εικόνα της χώρας στο εξωτερικό θεωρούνται από την πλειοψηφία των τουριστικώνεπιχειρήσεων ως οι κυριότεροι παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά τηνδραστηριότητά τους. ∆υσκολίες επίσης προκύπτουν από τις φορολογικές επιβαρύνσεις, τηνελλιπή ρευστότητα στο σύστηµα, ενώ και η υποχώρηση της επιχειρηµατικής δραστηριότηταςσε συνδυασµό µε την κακή ψυχολογία της αγοράς επιδεινώνουν τη ζήτηση και συνακόλουθατην δραστηριότητα των τουριστικών επιχειρήσεων.Γ. Επιµέρους ερωτήσεις και προβλέψεις για την πορεία της ζήτησης, τηςαπασχόλησης και των τιµών συνολικά για το 2012Στην έρευνα συγκυρίας ζητήθηκε από τις τουριστικές (πλην των ξενοδοχειακών) επιχειρήσειςνα διατυπώσουν τις εκτιµήσεις τους για το βαθµό στον οποίο έχουν διαπιστώσει αλλαγές σετοµείς που επηρεάζουν άµεσα την επιχειρηµατικότητα, όπως το θεσµικό πλαίσιο και ηγραφειοκρατία, η καθαριότητα και η οδική σήµανση, αλλά και η κατάσταση των υποδοµώνστην περιοχή δραστηριοποίησής τους. Παράλληλα, οι τουριστικές επιχειρήσεις προχώρησανσε µια αρχική πρόβλεψη για την πορεία της ζήτησης, της απασχόλησης και των τιµών για τιςυπηρεσίες που προσφέρουν συνολικά για το 2012, µε την επιφύλαξη ότι οι εκτιµήσεις αυτέςεπηρεάζονται σε µεγαλύτερο βαθµό από τη γενικότερη αβεβαιότητα τόσο στο εσωτερικό τηςχώρας όσο και στο εξωτερικό, καθώς ακόµα διανύουµε τους πρώτους µήνες του νέου έτους.∆ιάγραµµα 2.9: Πώς αξιολογείτε την κατάσταση των βασικών υποδοµών τηςπεριοχής λειτουργίας σε σχέση µε το περσινό έτος 100% 91% 100% 90% -17 0 80% 73% -25 -9 70% 59% 60% 50% 40% 33% 30% 22% 20% 8% 9% 10% 5% 0% Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές Καλύτερη Ίδια ΧειρότερηΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΌσον αφορά στην κατάσταση των βασικών υποδοµών η πλειοψηφία των επιχειρήσεωναναφέρει ότι δεν έχει υπάρξει ουσιαστική µεταβολή µε αποτέλεσµα το ισοζύγιο να κινείται 36
  • 37. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11στην περιοχή των -15 περίπου µονάδων. Η ανεπάρκεια στις υποδοµές, κυρίως στοσυγκοινωνιακό δίκτυο της χώρας (όπως οδικοί άξονες, λιµάνια και αεροδρόµια), έχειαναδειχθεί από εγχώριους φορείς αλλά και ξένους οργανισµούς (πχ WEF, Tourism and TravelCompetitiveness Index), ως ένα από τα σηµαντικότερα εµπόδια για τη βελτίωση τηςανταγωνιστικότητας του εγχώριου τουριστικού προϊόντος, υποδεικνύοντας ταυτόχρονα τηναναγκαιότητα επενδύσεων εντός µιας ιδιαίτερα δύσκολης δηµοσιονοµικής κατάστασης στηνοποία έχει εισέλθει η ελληνική οικονοµία. Οι ελλιπείς συγκοινωνιακές συνδέσεις έχουνάλλωστε, επισηµανθεί από επιχειρήσεις που συµµετείχαν στην έρευνα ως ανασταλτικόςπαράγοντας για τη βελτίωση της τουριστικής κίνησης.Αρνητική είναι επίσης η αξιολόγηση των επιχειρήσεων αναφορικά µε το επίπεδο της οδικήςσήµανσης και καθαριότητας, καθώς εκτιµούν ότι είτε δεν έχει υπάρξει καµία αλλαγή είτεότι έχει υποβαθµιστεί σε σχέση µε το προηγούµενο έτος. Το γεγονός αυτό έχει ωςαποτέλεσµα το σχετικό ισοζύγιο να διαµορφώνεται στις -62 µονάδες για τα Ταξιδιωτικάγραφεία, ενώ για τις εταιρίες Ενοικίασης αυτοκινήτων και τις Λοιπές τουριστικέςδιαµορφώνεται στις -36 και -20 µονάδες αντίστοιχα, καθώς η πλειοψηφία αναφέρει ότι δενέχουν υπάρξει ενέργειες από τους αρµόδιους φορείς για τη βελτίωση τους στη διάρκεια του2011 (∆ιάγραµµα Β.9).∆ιάγραµµα 2.10: Πώς αξιολογείτε την κατάσταση της γραφειοκρατίας και τουθεσµικού πλαισίου σε σχέση µε το περσινό έτος 90% -67 -64 80% 80% -60 70% 67% 64% 60% -20 60% 50% 40% 40% 36% 33% 30% 20% 20% 10% 0% Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές Καλυτέρευσε Παρέµεινε ίδια ΧειροτέρευσεΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΑναφορικά µε τη γραφειοκρατία και το θεσµικό πλαίσιο, παράγοντες στους οποίουςδιαχρονικά αποδίδονται οι αγκυλώσεις στην ανάπτυξη της επιχειρηµατικότητας και στηνπροώθηση των επενδύσεων, είναι ενδεικτικό ότι δύο στις τρεις επιχειρήσεις διαπιστώνουν ότι 37
  • 38. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11υπάρχει επιδείνωση στις συναλλαγές τους µε τις δηµόσιες υπηρεσίες µε αποτέλεσµα τοσχετικό ισοζύγιο να βρίσκεται στην περιοχή των -67 µονάδων περίπου για τα Ταξιδιωτικάγραφεία και τις εταιρίες Ενοικίασης αυτοκινήτων. Αντίθετα, στις Λοιπές τουριστικέςεπιχειρήσεις το σχετικό ισοζύγιο βρίσκεται στις -20 µονάδες, καθώς το ποσοστό τωνεπιχειρήσεων που δηλώνει πως η κατάσταση έχει παραµείνει αµετάβλητη ανέρχεται στο 80%.Όσον αφορά στις πρώτες εκτιµήσεις για την πορεία της ζήτησης το 2012, οι προβλέψειςτων τουριστικών επιχειρήσεων είναι στην πλειοψηφία τους απαισιόδοξες, καθώς περισσότερεςαπό τις µισές εκτιµούν πώς θα κινηθεί πτωτικά σε σχέση µε το 2011. Περισσότερο δυσοίωνεςείναι οι εκτιµήσεις των Λοιπών τουριστικών επιχειρήσεων και των Τουριστικών γραφείων, µετο ισοζύγιο να διαµορφώνεται στις -60 περίπου µονάδες αντίστοιχα. Η τάση αυτή αντίθεταείναι ηπιότερη στις εταιρίες Ενοικίασης αυτοκινήτων όπου το ποσοστό των αρνητικώναπαντήσεων αντισταθµίζεται εν µέρει από εκείνο των θετικών µε αποτέλεσµα το σχετικόισοζύγιο να βρίσκεται στις -19 µονάδες.∆ιάγραµµα 2.11: Πώς προβλέπετε την εξέλιξη της ζήτησης στην επιχείρησή σας το2012 σε σχέση µε το 2011 90% 80% 80% -63 -50 70% 65% 67% -19 60% 55% -60 50% 40% 36% 29% 30% 20% 20% 20% 15% 10% 9% 4% 0% Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές Θα αυξηθεί Θα παραµείνει αµετάβλητη Θα µειωθείΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕΗ απαισιοδοξία αυτή ερµηνεύεται κυρίως, από τις προβλέψεις των επιχειρήσεων γιαµεγαλύτερη πτώση της ζήτησης από το εσωτερικό της χώρας συγκριτικά µε τοπροηγούµενο έτος. Είναι ενδεικτικό ότι στην κατηγορία των Ταξιδιωτικών γραφείων εννέαστις δέκα επιχειρήσεις εκφράζονται αρνητικά για τη ζήτηση από την εγχώρια αγορά µεσυνέπεια το ισοζύγιο να διαµορφώνεται στις -91 µονάδες (∆ιάγραµµα Β.10). Οι εκτιµήσειςωστόσο, είναι πιο αισιόδοξες όσον αφορά στη ζήτηση από το εξωτερικό, µε το σχετικόισοζύγιο να διαµορφώνεται στις -27 µονάδες για το σύνολο των Τουριστικών επιχειρήσεωνπου συµµετείχαν στην έρευνα, ενώ είναι ουδέτερο για τις εταιρίες Ενοικίασης Αυτοκινήτων και 38
  • 39. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11τις Λοιπές τουριστικές επιχειρήσεις, καθώς το ποσοστό των επιχειρήσεων που δηλώνει άνοδοεξισορροπείται από εκείνο που αναµένει πως θα κινηθεί πτωτικά (∆ιάγραµµα Β.11).Στις προβλέψεις για την απασχόληση οι µισές τουριστικές επιχειρήσεις εκτιµούν πως θαυπάρξει µείωση των θέσεων εργασίας γεγονός που, εφόσον επαληθευθεί, θα οδηγήσει σεπεραιτέρω άνοδο της ανεργίας. Είναι ενδεικτικό ότι θετικές εκτιµήσεις καταγράφονται κυρίωςστις Λοιπές τουριστικές (µία στις πέντε επιχειρήσεις) γεγονός που αντισταθµίζει εν µέρει τοποσοστό των αρνητικών απαντήσεων οδηγώντας το ισοζύγιο στις -20 µονάδες, έναντι -55µονάδων στα Ταξιδιωτικά γραφεία και -35 µονάδων στις εταιρίες Ενοικίασης Αυτοκινήτων(∆ιάγραµµα Β.12). Τέλος, πτωτικά ή σε αντίστοιχο επίπεδο µε εκείνο του 2011 εκτιµά ηπλειοψηφία των τουριστικών επιχειρήσεων ότι θα κινηθεί η πορεία των τιµών ωςαποτέλεσµα των αρνητικών προσδοκιών για την πορεία της ζήτησης και συνακόλουθα τηνπροσφορά ελκυστικότερων τιµών για την προσέλκυση πελατείας (∆ιάγραµµα Β.13). 39
  • 40. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11Παράρτηµα Β: Επιµέρους αποτελέσµατα της έρευνας συγκυρίας στις Τουριστικές (πλην των ξενοδοχειακών) επιχειρήσεις ∆ιάγραµµα Β.1: Πώς αξιολογείτε την εξέλιξη της ζήτησης από ηµεδαπούς ∆ιάγραµµα Β.2: Πώς αξιολογείτε την εξέλιξη της ζήτησης από αλλοδαπούς επισκέπτες το τελευταίο τρίµηνο σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό επισκέπτες το τελευταίο τρίµηνο σε σχέση µε το αντίστοιχο περσινό 100% -79 100% 90% -74 -73 90% 79% -50 80% 74% 73% 80% -27 -39 +9 70% -50 70% 60% 50% 60% 50% 50% 48% 45% 50% 50% 50% 45% 43% 40% 40% 37% 36% 26% 27% 30% 30% 21% 20% 18% 19% 20% 10% 9% 10% 0% 0% Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές Ανοδική Στάσιµη Πτωτική Ανοδική Στάσιµη ΠτωτικήΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ∆ιάγραµµα Β.3: Πώς διαµορφώθηκε το τελευταίο τρίµηνο ο αριθµός των απασχο- ∆ιάγραµµα Β.4: Πώς διαµορφώθηκε το τελευταίο τρίµηνο ο αριθµός των απασχο-λούµενων στην επιχείρησή σας σε σχέση µε πέρυσι – Πλήρους Απασχόλησης λούµενων στην επιχείρησή σας σε σχέση µε πέρυσι – Μερικής Απασχόλησης 100% 0 100% 90% -21 -25 90% 80% -40 -33 80% 80% -18 0 0 69% 70% 65% 70% 67% 60% 60% 60% 52% 50% 50% 50% 50% 43% 40% 40% 40% 33% 30% 25% 30% 29% 23% 22%22% 20% 20% 14% 14% 10% 10% 10% 10% 6% 10% 2% 4% 0% 0% Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές Ανοδικά Στάσιµα Πτωτικά Μ/∆ Ανοδικά Στάσιµα Πτωτικά Μ/∆Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ 40
  • 41. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11∆ιάγραµµα Β.5: Πώς διαµορφώθηκε το τελευταίο τρίµηνο ο αριθµός των απασχο- ∆ιάγραµµα Β.6: Πώς προβλέπετε ότι θα διαµορφωθεί ο αριθµός των απασχολούµενωνλούµενων στην επιχείρησή σας σε σχέση µε πέρυσι – Εποχιακής Απασχόλησης στην επιχείρησή σας το προσεχές τρίµηνο σε σχέση µε πέρυσι – Πλήρους Απασχόλησης 60% 90% -35 +10 80% 80% 50% 50% 50% 50% 74% 50% 71% -33 70% -20 40% -25 -5 60% 40% 60% -40 -3 35% 33% 50% 30% 25% 25% 40% 30% 20% 30% 17% 15% 20% 20% 21% 20% 10% 10% 10% 10% 6% 3% 5% 0% 0% Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές Ανοδικά Στάσιµα Πτωτικά Μ/∆ Ανοδικά Στάσιµα Πτωτικά Μ/∆Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ∆ιάγραµµα Β.7: Πώς προβλέπετε ότι θα διαµορφωθεί ο αριθµός των απασχ/νων στην ∆ιάγραµµα Β.8: Πώς προβλέπετε ότι θα διαµορφωθεί ο αριθµός των απασχολούµενωνεπιχείρησή σας το προσεχές τρίµηνο σε σχέση µε πέρυσι – Μερικής Απασχόλησης στην επιχείρησή σας το προσεχές τρίµηνο σε σχέση µε πέρυσι–Εποχιακής Απασχόλησης 90% 82% 0 80% 80% -5 -19 -18 -1 -50 -9 0 67% 70% 70% 57% 60% 60% 54% 50% 50% 50% 48% 50% 43% 40% 33% 40% 28% 29% 29% 30% 30% 27% 25% 25% 20% 14% 20% 16% 17% 17% 14% 9% 13% 10% 9% 10% 5% 10% 9% 10% 10% 0% 0% 0% Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές Ανοδικά Στάσιµα Πτωτικά Μ/∆ Ανοδικά Στάσιµα Πτωτικά Μ/∆Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ 41
  • 42. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11∆ιάγραµµα Β.9: Πως αξιολογείτε την κατάσταση της οδικής σήµανσης και της ∆ιάγραµµα Β.10: Πως προβλέπετε ότι θα εξελιχθεί η ζήτηση από τους ηµεδαπούςκαθαριότητας στην περιοχή λειτουργίας σε σχέση µε το περσινό έτος επισκέπτες το 2012 συνολικά 100% 90% -72 91% -50 -36 80% 90% -46 80% -62 80% 78% -50 70% -20 -91 62% 64% 70% 64% 60% 60% 50% 50% 50% 50% 50% 50% 40% 38% 36% 40% 30% 30% 20% 18% 20% 20% 16% 18% 9% 10% 10% 6% 0% 0% 0% Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές Καλύτερη Ίδια Χειρότερη Θα αυξηθεί Θα παραµείνει αµετάβλητη Θα µειωθείΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ∆ιάγραµµα Β.11: Πως προβλέπετε ότι θα εξελιχθεί η ζήτηση από τους αλλοδαπούς ∆ιάγραµµα Β.12: Πως προβλέπετε ότι θα εξελιχθεί ο αριθµός των απασχολουµένωνεπισκέπτες συνολικά το 2012 στην επιχείρησή σας συνολικά το 2012 100% 60% -45 55% 90% -35 -20 50% 50% 80% 45% 45% 45% -27 -45 0 0 45% 70% 40% 40% 40% 60% 55% -55 49% 50% 50% 45% 45% 30% 40% 35% 20% 20% 29% 30% 25% 25% 22% 10% 20% 10% 10% 5% 10% 10% 0% 0% Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές Θα αυξηθεί Θα παραµείνει αµετάβλητη Θα µειωθεί Θα αυξηθεί Θα παραµείνει αµετάβλητος Θα µειωθούνΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ Πηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ 42
  • 43. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11∆ιάγραµµα Β.13: Πως προβλέπετε ότι θα εξελιχθούν οι τιµές των υπηρεσιών πουπροσφέρει η επιχείρησή σας συνολικά το 2012 80% -52 -63 70% 70% -40 63% 60% -30 60% 54% 50% 44% 40% 37% 30% 30% 20% 20% 20% 10% 2% 0% Σύνολο Ταξιδιωτ ικά Ενοικίασης Λοιπές γραφεία Αυτ οκινήτ ου Tουριστ ικές Θα αυξηθούν Θα παραµείνουν αµετάβλητες Θα µειωθούνΠηγή: ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕ Επεξεργασία στοιχείων: ΙΟΒΕ 43
  • 44. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές & Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11Παράρτηµα ΓΟι έρευνες συγκυρίας που εκπονεί το ΙΟΒΕ για λογαριασµό της DG ECFIN από το 1981 αποτελούν έναισχυρό εµπειρικό µέσο και εντάσσονται στο πλαίσιο εναρµονισµένου ευρωπαϊκού προγράµµατος πουδιεξάγεται κάθε µήνα υπό την εποπτεία της DG ECFIN σε όλα τα κράτη – µέλη. Οι Έρευνες ΟικονοµικήςΣυγκυρίας (ΕΟΣ) δεν αντικαθιστούν τις «παραδοσιακές» µεθόδους συλλογής στατιστικών δεδοµένων,αλλά καταγράφουν µια διαφορετική οπτική των ίδιων φαινοµένων. Οι “παραδοσιακές” έρευνες δείχνουντις ποσοτικές µεταβολές των οικονοµικών µεγεθών, ενώ οι ΕΟΣ προσπαθούν να αποτυπώσουν τοντρόπο µε τον οποίο οι οικονοµικοί φορείς αντιλαµβάνονται και αντιδρούν στις µεταβολές αυτές. Ηδυνατότητα αποτύπωσης της οικονοµικής κατάστασης και του κλίµατος, µε ποσοτικοποιηµένεςεκτιµήσεις από τις επιχειρήσεις έχει έτσι µεγάλο ενδιαφέρον και υπερκαλύπτει τους περιορισµούς πουθέτουν τα εθνικολογιστικά στοιχεία. Και οι δύο τρόποι συλλογής δεδοµένων είναι πάντως εξίσουσηµαντικοί, όχι µόνο για την ανάλυση των οικονοµικών κύκλων, αλλά και για τους ίδιους τουςοικονοµικούς φορείς και συµβάλλουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.Τα ερωτήµατα τα οποία περιλαµβάνονται στη συγκεκριµένη έρευνα είναι απλά και στηρίζονται σε αδρέςεκτιµήσεις των επιχειρηµατιών για το αν «οι δουλειές πάνε καλά», κατά µία έννοια. Αυτό που ζητείταιδηλαδή είναι να εκτιµηθεί αν οι εξελίξεις στην επιχείρησή τους κατά τον τελευταίο µήνα είναι καλύτερες,χειρότερες, ή περίπου στα ίδια επίπεδα µε τον προηγούµενο. Συγκεκριµένα, στον τοµέα τουΤουρισµού, τόσο στις Τουριστικές επιχειρήσεις, όσο και στις επιχειρήσεις παροχής ΥπηρεσιώνΚαταλύµατος (Ξενοδοχεία και Ενοικιαζόµενα ∆ωµάτια-∆ιαµερίσµατα), ο ∆είκτης ΕπιχειρηµατικώνΠροσδοκιών (∆ΕΠ) προκύπτει από τη σύνθεση τριών ερωτηµάτων - µεταβλητών:α) τις εκτιµήσεις για την κατάσταση της επιχείρησης κατά το τελευταίο τρίµηνοβ) τις εκτιµήσεις για την εξέλιξη της ζήτησης το τελευταίο τρίµηνο καιγ) τις προβλέψεις για την εξέλιξη της ζήτησης το προσεχές τρίµηνο.Συγκεκριµένα, για τη σύνθεση του δείκτη λαµβάνονται τα σταθµισµένα µε την απασχόληση κάθεεπιχείρησης ισοζύγια θετικών/ αρνητικών απαντήσεων στις παραπάνω τρεις ερωτήσεις και ως έτοςβάσης χρησιµοποιείται το 2003. Έτσι, ο δείκτης που προκύπτει, υπολογίζεται αντίστοιχα για τιςΤουριστικές επιχειρήσεις και τα Ξενοδοχεία, ως εξής: ∆ΕΠ Τουριστικές επιχειρήσεις = (100/Βάση2003)*[100+(A1D_τ +B1D_τ +C1D_τ)/3] ∆ΕΠ Ξενοδοχεία = (100/Βάση2003)*[100+(A1D_ξ +B1D_ξ +C1D_ξ)/3]όπου:A1D: Ισοζύγιο Κατάστασης της επιχείρησης το τρίµηνο που πέρασεΒ1D: Ισοζύγιο Ζήτησης το τρίµηνο που πέρασεC1D: Ισοζύγιο Προβλέψεων για τη Ζήτηση κατά το προσεχές τρίµηνοκαι τ, ξ= Τουριστικές επιχειρήσεις, ΞενοδοχείαΗ κατάρτιση ενός ∆είκτη Επιχειρηµατικών προσδοκιών ειδικά για τον τοµέα Τουρισµού έχει ως στόχο νααποδίδει σε τριµηνιαία βάση την κατάσταση της οικονοµικής δραστηριότητας και τις βραχυπρόθεσµεςεκτιµήσεις των επιχειρήσεων για τις εξελίξεις στην αγορά του συγκεκριµένου τοµέα στο αµέσως επόµενοδιάστηµα. Ο πλούτος των στοιχείων αυτών, η συστηµατικότητα και η επαναληπτικότητα (τριµηνιαία)των ερευνών αποτελεί σηµαντικό πλεονέκτηµα της ανάλυσης που περιλαµβάνεται στο παρόν δελτίο. 44
  • 45. ΣΕΤΕ - ΙΟΒΕΈρευνα Οικονοµικής συγκυρίας στις Ξενοδοχειακές και Τουριστικές επιχειρήσεις, Οκτώβριος-Νοέµβριος-∆εκέµβριος ’11Εντάσσει τον τοµέα του Τουρισµού στο γενικότερο οικονοµικό περιβάλλον που διαµορφώνεται στηνΕλλάδα, αποτυπώνει µε σαφήνεια την τρέχουσα κατάσταση της οικονοµικής δραστηριότητας, έχειπροβλεπτική ικανότητα για τις εξελίξεις που έρχονται, ενώ οι χρησιµοποιούµενοι δείκτες χαρακτηρίζονταιαπό διαχρονική συνέπεια και συνεκτικότητα. Σε συνδυασµό µε άλλα επίσηµα στατιστικά στοιχεία για τοντοµέα, το δελτίο αυτό δρα συµπληρωµατικά: πληροφορεί µε ακρίβεια και ασφάλεια για την πραγµατικήκατάσταση της οικονοµικής δραστηριότητας, τις τάσεις που διαµορφώνονται, καθώς και το περιβάλλονστο οποίο δραστηριοποιούνται οι επιχειρήσεις του κλάδου. Υποστηρίζει εποµένως τη διαδικασία λήψηςαπόφασης των επιχειρηµατιών αποτελώντας έτσι κατά τη γνώµη µας ένα χρήσιµο εργαλείο µελέτης.Σηµείωση: Η χρονοσειρά που απεικονίζεται στα ∆ιαγράµµατα 1.1 και 2.1 του δελτίου για τις Ξενοδοχειακές καιτις Τουριστικές (πλην των ξενοδοχειακών) επιχειρήσεις συνδέει τις πληροφορίες από την έρευνα οικονοµικήςσυγκυρίας που πραγµατοποιεί το ΙΟΒΕ, σε µηνιαίο επίπεδο, στο πλαίσιο του κοινού εναρµονισµένου προγράµµατοςτης Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις εκτιµήσεις που προκύπτουν από τις δύο έρευνες οικονοµικής συγκυρίας ΙΟΒΕ-ΣΕΤΕπου έχουν πραγµατοποιηθεί. Με τον τρόπο αυτό, γίνεται προσπάθεια να υπάρχει µία συνέχεια στις εκτιµήσεις του∆είκτη Επιχειρηµατικών Προσδοκιών µε παρελθούσες τιµές και για το λόγο αυτό η σύγκριση µε τουςπροηγούµενους µήνες θα πρέπει να γίνεται µε ιδιαίτερη προσοχή. 45