Programi i Politikës Ndërkombëtare dhe Diplomacisë
(Studimet bachelor)

PUNIM SEMINARIK
Lënda: Financat Ndërkombëtare
Tema...
Përmbajtja
HYRJE ………………………………………………………….………………….
……..3

1.

Sistemi doganorë…………………………….............………….…….....……….4
Noci...
HYRJE
Tema për të cilen do të flasim në vazhdim është e një rëndësie të veqant,sidomos për
Republiken e Kosovës e cila syn...
1. SISTEMI DOGANOR
Nocioni i doganës dhe rëndësia
Dogana është taks që i paguhet shtetit me rastin e kalimit përtej linjës...
cilit lejohet ne mbrojtjen e ekonomise kombetare nga ndikimet e demshme te tregjeve të
jashtme eshte Tatimi Doganor. 1

Ta...
Taksa doganore importuese eshte instrumenti doganor me I rendesishem ne tregtin
nderkombetare, dhe paraqitet si ne vendet ...
Taksa doganore ne vlerë aplikohet pothuajse ne te gjitha sistemet bashkohore doganore.
Kjo takse ka per qellim mbrojtjen e...
2.Ne disa shtete me rastin e importimit te disa mallrave te caktuara eshte parapar qe ne
tarifat e tyre doganore ne te nje...
Këto taksa jane instrument jo I pershtatshem per kufizimin e qarkullimit nderkombetar te
mallrave dhe shpeshher japin kund...
3. Ndikimet e taksës doganore në ecuritë ekonomike dhe sociale
Ndikimet e takses doganore ne ecurit ekonomike dhe sociale ...
Perveq ndikimit direkt ekziston edhe ndikimi indirekt I takses doganore ne çmimin e
mallrave.Kjo e ngrit edhe çmimin e mal...
Përfundim

Në këtë punim pamë se si funksionon sistemi doganor,dhe kemi ardhur në përfundim dhe
shohim se në republikën e ...
Referencat:
•

RRACI, Ylber, “Sistemi Doganor në Kosovë”, Grafika Rezniqi, Prishtinë, mars
2003,faqe 28-35

•

Oda Ekonomi...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Sistemi doganor

2,259

Published on

diplomaci ekonomike, ekonomik, sisteme doganore, financa, shpedicion nderkombetare, dogane etc...

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
2,259
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
66
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Sistemi doganor

  1. 1. Programi i Politikës Ndërkombëtare dhe Diplomacisë (Studimet bachelor) PUNIM SEMINARIK Lënda: Financat Ndërkombëtare Tema : SISTEMI DOGANOR Studenti : Mentori : Prishtinë 2013 1
  2. 2. Përmbajtja HYRJE ………………………………………………………….…………………. ……..3 1. Sistemi doganorë…………………………….............………….…….....……….4 Nocioni i doganës dhe rëndësia Instrumentet e sistemit doganor Tatimi doganor..........................................................................................................5 2. Llojet e Taksave Doganore Taksat Doganore sipas drejtimit Te qarkullimit te mallit 2.1 Taksat Doganore sipas mënyres së llogaritjes.............................…….…….....……6 Taksa doganore ne Vlerë Taksa doganore specifike…………………………………………………….…. ….7 Taksa doganore e kombinuar 2.2 Taksat doganore sipas veprimit Ekonomiko – politik………………….……....…..8 3. Ndikimet e takses doganore ne ecurit ekonomike dhe sociale……..……...……...10 Perfundimi.................................................................................................................12 Referencat...................................................................................................................13 2
  3. 3. HYRJE Tema për të cilen do të flasim në vazhdim është e një rëndësie të veqant,sidomos për Republiken e Kosovës e cila synon aderimin ne BE,ku funksionimi dhe kontrolli i mirë doganorë janë edhe parakushte për liberalizim dhe integrim. Në vazhdim të këtij punimi do të mundohem përms metodes shpjeguese të prekim rëndësinë e sistemit Doganor,që nga lashtësia e deri në ditet e sotme, do ë flasim për llojet e taksave doganore si dhe sfidat që paraqiten ne funksionimin e tyre. Duke parë se sistemi doganor në Kosovë është i ri dhe ende punohet shumë në perfeksionimin dhe profesionalizimin e tij, ekonomia Kosovare nvaret në masë të madhe nga të hyrat doganore.Si sistem i ri Dogana e Kosovës ,fillet e saj shenohen pas luftes ne vitin 1999 me themelimin e sherbimit doganor të UNMIK-ut. Si pjese perbese e sistemit ekonomik, perkatesisht juridik Sistemi Doganor paraqet lemi shume voluminoze dhe te ndrelikuar ne zbatimin e procedurave per realizimin e puneve nga afarizmi i tregtise se jashtme. Rendesia e sitemit doganor dote rritet krahas zhvillimit ekonomik te Republikes se Kosoves. Është interes dhe detyrër e çdo shteti që në mëmyrë aktive dhe të gjithanshme t’ikundërvihet çdo forme të kontabandës,e sidomos asaj të mallrave me tarifa të larta doganore,duke u angazhuar për marrjen e masave preventive dhe represive nga ana eorganeve policore dhe doganore që kanë për qëllim parandalimin e kësaj forme të kriminalitetit të organizuar,si mbrenda shtetit ashtu edhe jashtë territorit të saj,pra duke vërë në dispozicion të gjitha mekanizmat e mundëshëm për luftimin e kësaj dukurive në shoqërin tonë. Dogana ka rëndësi të madhe për procesin e baraspeshës në treg dhe për stabilitetin eçmimeve. Gjithashtu është instrument për harmonizimin e sistemit ekonomik të vendit. Ngarkesat e doganave ndihmojnë ruajtjen e stabilitetit të tregut vendor për plasmanin e prodhimeve vendore, ndërsa nëpërmjet lehtësimeve doganore për mallrat që eksportohen stimulohet shtimi i prodhimit vendor dhe plasmani i tij në tregun e jashtëm Ky proces ka arritur kulmin e vet me krijimin e tregjeve të përbashkëta në kuptimin e vërtetë të fjalës dhe të bashkimeve ekonomike, si dhe duke zbatuar politika harmonizimi fiskal. Shembullin më të mirë të krijimit të zonave të lira ekonomike kemi UE-në. 3
  4. 4. 1. SISTEMI DOGANOR Nocioni i doganës dhe rëndësia Dogana është taks që i paguhet shtetit me rastin e kalimit përtej linjës doganore. Si rregull, linja doganore përputhet me kufirin shtetërorë, e cila e përcakton zonën doganore,ku dalin obligime për pagimin e doganës dhe taksave tjera për mallrat që hynë në zonëndoganore të një vendi. Qëllimi dhe destinomi ekskluziv i doganës ka pasur karakter fiskal, do të thotë t’i shërbej për plotësimin e buxhetit. Si definicion mbi doganën kemi: Taksa që e paguan shteti me rastin e hyrjes së mallravenëpërmjet linjës doganore, si për nevojat e arkës shtetërore ashtu edhe për realizimin esynimeve të caktuara në këmbimin tregtar ndërkombëtar, siç është mbrojtja e prodhimitvendor, nxitja e zhvillimit të ekonomisë vendore dhe barazimi i bilancit tregtar me jashtë. Doganat janë tatime të cilat i grumbullon shteti me rastin e kalimit të mallrave nëpërmjet kufirit shtetëror dhe bën pjesë në grupin e tatimeve të tërthorta. Fillimisht, dogana ka pasur karakter fiskal, që do të thotë së shteti e ka aplikuar këtë taks me qëllim të sigurimittë mjeteve. Dogana në kuptimin që ka sot ka filluar të aplikohet së pari në periudhën emerkantilizmit, në shekujt XVII e XVIII, kur është quajtur:tri dhjetëshja, xhymryk, soll,doana etj. Atëherë ishin hequr të gjitha taksat brenda territorit të shtetit (qyteteve erajoneve), dhe kishte filluar pagesa e taksës doganore vetëm në kufi të jashtëm të shtetit.Dogana, si instrument i këmbimit të jashtëm tregtar manifestohet nëpërmjet dyelementeve të saj themelore: tarifës (shkallës) doganore dhe bazës doganore. Instrumentet e sistemit doganor Veprimtaria ekonomike e cila merret me marredheniet ekonomike te nje vendi me vendet tjera te botes ne fushen e shkembimit nderkombetar te mallrave dhe sherbimeve quhet tregti e jashtme. Ndonëse ekzistojne masa te ndryshme të politikes mbrojtese ne shkembimin nderkombetar te mallrave , megjithate I vetmi instrument (mase) mbrojtese, zbatimi I te 4
  5. 5. cilit lejohet ne mbrojtjen e ekonomise kombetare nga ndikimet e demshme te tregjeve të jashtme eshte Tatimi Doganor. 1 Tatimi Doganor -Tatimi Doganor - eshte e hyrë e cila vilet pase tarifes doganore të caktuar me ligj, për mallin I cili kalon vijen kufitare doganore dhe hyn në territorin e caktuar doganor. - Tatimi Doganor - eshte e hyr publike, të cilat I mbledh qdo shtet sovran sipas tarifes doganore te përcaktuar me ligj, - Tatimi Doganor – per importuesin eshte shpenzim, - Tatimi Doganor – eshte instrument mbrojtes I ekonomise kombetare. 2. Llojet e Taksave Doganore Dallojm disa lloje te tatimit doganor. Tatimet doganore ndahen sipas: - Drejtimit te qarkullimit te mallit Doganor (importuese, eksportuese dhe transitit), - Menyres se llogaritjes dhe pageses ( takses doganore ), - Veprimit Ekonomiko – Politik ( Fiskal, Mbrojtes, Preferenciale, Diferenciale etj.) - Sipas menyres se caktimit te normes Doganore ( Autonome dhe Konvencionale). Taksat Doganore sipas drejtimit Të qarkullimit të mallit Ndahën në: a) Taksat Doganore Importuese, b) Taksat Doganore Eksportuese, c) Taksat Doganore për Transitim. a) Taksat Doganore Importuese Malli me origjinë te jashtme I cili kalon vijen doganore te nje territori te caktuar me qellim te mbetjes ne te, quhet mall importues, nderkaq taksa doganore e cila arketohet per ate mallë quhet takse doganore importuese. 1 RRACI, Ylber, “Sistemi Doganor në Kosovë”, Grafika Rezniqi, Prishtinë, mars 2003,faqe 28-35 5
  6. 6. Taksa doganore importuese eshte instrumenti doganor me I rendesishem ne tregtin nderkombetare, dhe paraqitet si ne vendet e zhvilluara ashtu edhe ne vendet e pa zhvilluara. b) Taksa doganore Eksportuese Taksa doganore eksportuese nuk eshte karakteristike per sistemet doganore bashkohore, pra perkundrazi aplikohen masa per stimulimin e eksportit te prodhimeve ne tregjet e jashtme .2 Duke percaktuar taksen doganore per eksport goditen interesat e dy subjekteve ne qarkullim nderkombetar te mallrave. Pra ajo godet interesat e eksportuesit dhe ato importuesit. Duke percaktuar Taksen Doganore eksportuese ngritet qmimi I mallit te destinuar per eksport.Sistemi doganor ne Kosovë nuk e njeh taksen doganore eksportuese. Sipas dispozitave te UNMIK- ut , si dhe Ligjit Doganor ne fuqi, mallrat e destinuara per eksport janë të liruara jo vetem nga taksa por edhe nga te gjitha barrierat e tjera te cilat e pengojn eksportin e mallrave. 3 c) Taksa Doganore per Transitim Gjatë gjithe fazave te zhvillimit ekonomik, taksat doganore per transitim kan pasur karaktet fiskal. Ato kane qen ne zbatim gjate sistemit Skllavopronal dhe Feudal. Kjo takse doganore eshte zbatuar ne shumë shtete edhe pas sistemit feudal dhe eshte arketuat malli I cili ka transituar neper territorin doganor te nje shteti sovran. Për shkak te pengesave per qarkullimin e nderkombetar te mallrave me konventen e Barcelones ne vitin 1921, Taksa Doganore per transit te mallrave eshte hequr nga aplikimi. Edhe ne Kosove rrespektohen parimet e Konventes se Barcelones mbi tregtin e lirë te mallrave. Momentalisht Transitimi I mallrave ne territorin e Kosoves eshte I suspenduar. 2.1 Taksat Doganore sipas mënyres së llogaritjes Taksat doganore sipas menyres se llogaritjes ndahen ne: a) Taksa doganore ne Vlerë, b) Taksa doganore specifike dhe c) Taksa e kombinuar doganore. Taksa doganore ne Vlerë 2 Dr.SUCESKA, Mersida, Bazat e Kriminalitetit Ekonomik, Prishtine. 2006.fq.77-78. 3 Oda Ekonomike e Kosovës, “Karakteristikat e Integrimit Rajonal, CEFTA”, shtator, 2007. 6
  7. 7. Taksa doganore ne vlerë aplikohet pothuajse ne te gjitha sistemet bashkohore doganore. Kjo takse ka per qellim mbrojtjen e prodhimeve vendore nga konkurrenca nderkombetare. Ky lloj I takses mund te ketë edhe efekte negative: psh importimi I teknologjise moderne, e cila ne tregun e jashtem ka vlere te madhe dhe kjo eshte arsyeja e mos importimit te kesaj teknologjie. Si cilesi negative e kesaj takse doganore paraqitet edhe problemi I caktimit te bazes llogaritese doganore per shkak te deklarimit jo korrekt të vlerave ne fatura. Shuma e llogaritur e takses doganore ne vlerë gjithmonë eshte e lidhur me levizjen e çmimit ne treg. Anët pozitive te kesaj takse doganore jane: 1. Ngarkohen te gjitha mallrat ne mënyrë adekuate me vleren e tyre, 2. Arrin efekte te plota te mbrojtjes se prodhimeve vendore, si dhe efektet fiskale. 3. Mënyra e llogaritjes se takses doganore eshte shume e thjesht. Anët negative te takses doganore jane: 1.Qdo zbritje e çmimit ne tregun e jashtem me rastin e aplikimit te takses doganore ne vlerë, 2.Nuk stimulon importin e mallrave te reja dhe cilesore, 3.Krijon hapesirë per deklarimin jo korrekt te vlerës së mallit duke prezantuar fatura jo korrekte. 4 Taksa doganore specifike Taksat doganore specifike paraqiten shume vonë. Per herë të parë ato paraqiten ne gjysmen e dyte te shek. XIX . Taksa doganore specifike llogaritet dhe arketohet sipas njësis matese te mallit doganor ( Kilogrami, litri, copa, tonelata). Per aplikimin e kesaj takse doganore eshte e parendesishme vlera e mallit. Mangesia me e madhe e kesaj takse doganore eshte se ajo I ngarkon te gjitha mallrat njesoj, pavaresisht nga cilesia dhe vlera reale e tyre. Taksa e kombinuar doganore Menyrat me te shpeshta te kombinimit te taksave doganore ne vlerë dhe atyre specifike janë këto: 1.Në shtetet te cilat aplikojne ne kete kombinim te taksave doganore dhe atyre specifike me ligjet mbi tarifat doganore kane percaktuar qe per disa prodhime te caktuara norma e takses doganore te jetë ne vlerë. 4 Dr. HETEMI, Mehdi, ,E Drejta Ndërkombëtare Tregtare-Afariste, 2007,faqe 23 7
  8. 8. 2.Ne disa shtete me rastin e importimit te disa mallrave te caktuara eshte parapar qe ne tarifat e tyre doganore ne te njejten kohe te llogaritet taksa doganore ne vlerë dhe taksa doganore specifike. 3. Në tarifat doganore te disa shteteve ka qenë e parapare qe per disa mallra te caktuara te paguhet taksa doganore ne vler me kusht qe taksa e paguar doganore te mos jet me e vogel se taksa doganore specifike. 5 2.2 Taksat doganore sipas veprimit Ekonomiko – politik Taksat doganore sipas veprimit ekonomiko-politik jane: a) Taksa doganore Fiskale, b) Taksa doganore Mbrojtese, c) Taksa doganore Ndaluese, d) Taksa doganore Plotesuese (retorzive), e) Taksa doganore Preferenciale, f) Taksa doganore Diferenciale, g) Taksa doganore Antidompinge, h) Taksa doganore Kompensuese dhe i) Taksa doganore Sezonale. a) Taksa doganore fiskale Fillimisht pas paraqitjes se vet si instrument doganore, taksa doganore ka pasur karakter fiskal. Qellimi I aplikimit te takses doganore ka qene qe te arketohen sa me shume mjete ne arken shteterore. 6 Gati ne te gjitha sistemet bashkohore doganore aplikohet taksa doganore per nje kategori te caktuar te mallrave ( pemët e jugut, kafeja, qaji aziatik, derivatet e naftes etj.) b) Taksa doganore Mbrojtese Nga te gjitha llojet e taksave doganore, kjo takse eshte me e perhapura ne botë. Pra taksa doganore e cila ka per qellim mbrojtjen e ekonomisë nacionale ne teresi apo te ndonje dege ne veqanti nga konkurrenca nderkombetare quhet takse mbrojtese doganore. Taksa doganore mbrojtese aplikohet vetëm në rrethanat kur kete e kerkojnë interesat ekonomik. Ne Kosove aktualisht per shkak se mungojn prodhimet vendore taksa doganore qe zbatohet nuk e ka karakterin mbrojtes. c) Taksa doganore Ndaluese Taksa doganore ndaluese eshte takse doganore e cila angazhohet per ndalimin e importit. Taksar doganore ndaluese apo (probihitive) jane te karakterit te perkohshem. 5 http://sq.wikipedia.org/wiki/Dogana datë 08.01.2013 ora 19:00 6 Aty, 8
  9. 9. Këto taksa jane instrument jo I pershtatshem per kufizimin e qarkullimit nderkombetar te mallrave dhe shpeshher japin kunderefekte. d) Taksa doganore plotesuese Keto taksa kane karakter politik. Aplikohet vetëm ndaj mallrave te vendeve te caktuara. Aplikimi I taksave Plotesuese doganore mund te kete ndikim negativ ne tregun dhe ne prodhimtarine vendore.Ai mund te shkaktoj edhe çrregullime te cilat jane me te demshme se sa aplikimi I taksave ndaluese. e) Taksat doganore Preferenciale Taksa doganore preferenciale eshte privilegj I veçant doganor. Me aplikimin e perqindjeve te ulta te taksave doganore me qellim qe malli me origjin te vendeve te caktuara te kete status me te volitshem se sa malli I njejt nga vendet e tjera, taksa doganore fiton karakterin preferencial. f) Taksat doganore Diferenciale Per dallim nga taksat doganore preferienciale me taksat doganore diferenciale mallrat me origjine nga shtetet e caktuara vihen ne pozite diskriminuese ne raport me mallrat nga shtetet tjera. Taksat doganore diferenciale kanë karaktet politik.Taksat diferenciale kane karakter ose ndalues ose plotesues. g) Taksat doganore Antidumpinge Pavaresisht se me norma perkatesisht me konventa nderkombetare nuk eshte e lejuar disa shtete I shesin prodhimet e veta ne tregun nderkombetar me qmime me te ulta nga ato me te cilat te njejtat prodhime shiten ne tregun e vendit. Me qellim te luftimit te qmimeve damping si mase mbrojtese me se shpeshti aplikohet taksa doganore shtes.kjo forme e takses doganore quhet takse doganore Antidumping h) Taksa doganore Kompensuese Taksa doganore kompensuese paraqet takse te veçante te mbrojtjes doganore. Ajo aplikohet per importimin e mallrave per te cilat ne shtetet eksportuese jane parapare premi dhe masa te tjera stimuluese per eksport. 7 Me qellim qe te mbrohen prodhimet vendore taksat doganore antidampinge dhe kompensuese jane aplikuar ne sistemet doganore te shumices se vendeve anetare te GATT- it (General Agreement on Tariffs and Trade ). i) Taksat doganore sezonale Taksa doganore sezonale aplikohet vetem per prodhime bujqesore. Ajo aplikohet gjate sezonit te caktuar vjetor. Kjo behet posaqerisht ne rastet kur prodhimet bujqesore nga importi shkaktojn destabilizimin e tregut te mbrendshem te shtetit ne te cilin aplikohet ky lloj I takses doganore.Ne aspektin e veprimit ekonomik kjo takse ka karakter mbrojtes. 7 Po Aty, . 9
  10. 10. 3. Ndikimet e taksës doganore në ecuritë ekonomike dhe sociale Ndikimet e takses doganore ne ecurit ekonomike dhe sociale jane: a) Ndikimi I takses doganore ne import, b) Ndikimi I takses doganore ne prodhimtarise vendore, c) Ndikimi I takses doganore ne raportet e ofertes dhe te kerkeses, d) Ndikimi I takses doganore ne çmimin e mallit e) Ndikimi I takses doganore ne punesim, f) Ndikimi I takses doganore ne ngritjen e buxhetit shteteror. a) Ndikimi i takses doganore ne import Norma e takses doganore per mallra nga importi ne te gjitha sistemet bashkohore doganore caktohet me Ligjin mbi tarifat doganore. Në rastet kur per nje mall te caktuar me ligjin mbi tarifat doganore eshte percaktuar norme e ulet e takses doganore importi I atij malli natyrisht se rritet. Kjo shkakton rritjen e konkurrences se mallrave me origjin te huaj ndaj prodhmeve te vendit. b) Ndikimi i takses doganore ne prodhimtarin vendore Ne te gjitha vendet taksa doganore ka ndikim te drejtperdrejt ne prodhimtarin e vendit dhe me zhvillimin e saj. Në rradhe te pare kjo vlen per lenden e pare, per materialin riprodhues, per pajisjet per prodhim dhe per pjeset e prodhimit. Kjo ndodh veçanerisht ne vendet ne zhvillim te cilat per shkak te normes se ulet te takses doganore pesojne nga konkurrenca e prodhimeve te vendeve industrialisht me te zhvilluara. c) Ndikimi i takses doganore ne raportet e Ofertes dhe te Kerkeses Taksa doganore ka mjaft ndikim edhe ne vellimin e ofertes, perkatesisht te kerkeses ne treg. Në rastet kur oferta per nje mall te caktuar ne tregun e vendit eshte e vogel, e njejta mund te rritet duke zbritur norma e takses doganore.Kjo shkakton rritjen e importit I cili rrit oferten per mallin e caktuar me origjin te huaj. 8 d) Ndikimi i takses doganore ne çmimin e mallit Taksa doganore ka ndikim te drejtperdrejt me rastin e formimit te çmimeve te mallrave ne tregun konkret. 8 Oda Ekonomike e Kosovës, “Karakteristikat e Integrimit Rajonal, CEFTA”, shtator, 2007 10
  11. 11. Perveq ndikimit direkt ekziston edhe ndikimi indirekt I takses doganore ne çmimin e mallrave.Kjo e ngrit edhe çmimin e mallit qe importohet dhe krijon hapesir per ngritjen edhe te qmimit te mallit me origjin vendore. e) Ndikimi i takses doganore në punësim Taksa doganore per mallrat nga importi mund te ndikoj ne rritjen e punesimit, perkatesisht te zvogelimit te papunesis.Qeshtja e zgjidhjes se papunesis nuk duhet te kerkohet ne aplikimin e taksave te larat doganore.Ky problem social duhet te tejkalohet me masat e politikes ekonomike, konkretisht nepermjet investimeve kapitale per realizimin e programeve te reja prodhuese dhe per absorbimin e investimeve ne ekonomine e vendit. f) Ndikimi i takses doganore ne ngritjen e buxhetit shteteror Taksa doganore merr pjes ne ngritjen e buxhetit me nje perqindje te vogel, kurse ne vendet ne zhvillim ka ndikim me te madh ne buxhetin e nje shteti. Në vendet te cilat gjenden ne fazen e tranzicionit taksa ka ndikim edhe me te madh ne ngritjen edhe stabilizimin e buxhetit shteteror. Ne Kosove mund te thuhet se per momentin taksa doganore ka karakter fiskal. Sipas mënyrës së procedimit të mallit: doganat unike dhe diferenci ale (varësisht prej procedimit unik apo të ndryshëm të doganimit të mallrave që hynë nga vendet të ndryshme, prej rrugëve transportuese apo prej mjeteve të transportit. Njëformë e doganave diferenciale paraqesin doganat preferenciale dhe doganatluftarake (retrozive), të cilat aplikohen ndaj ndonjë vendi në rrethana të jashtëzakonshme, në mënyre që ai vend të detyrohet të lëshojë pe. 9 9 Dr .SUCESKA, Mersida ,Bazat e Kriminalitetit Ekonomik, Prishtinë. 2006.fq.53-55 11
  12. 12. Përfundim Në këtë punim pamë se si funksionon sistemi doganor,dhe kemi ardhur në përfundim dhe shohim se në republikën e Kosovës, tregtia e jashtme ka mbetur nën hijen e zhvillimit të përgjithshëm ekonomik, kur dihet se e tërë ekonomia vendore ishte shkatërruar dhe për një kohë të gjatë kishte mungesë të institucioneve shtetërore funksionale dhe të infrastrukturës ligjore. Me vendosjen e Administratës Ndërkombëtare në Kosovë në vitin 1999 dhe me fillimin e punës së Shërbimit Doganor të UNMIK-ut, u bënë përpjekje të vendosej një regjim i tregtisë ndërkombëtare, kufijtë e Kosovës konsideroheshin ndërkombëtar, përpos kufijtë me ish – Jugosllavinë e më vonë edhe me Unionin Serbi – Mali i Zi. Ndaj mallrave që importoheshin u vendos taksa doganore prej 10 % (përveç me Maqedoninë). Përveç kësaj, UNMIK-u si bartës i politikës doganore nuk i ka marrë parasysh kërkesat e biznesit për lirim nga taksa doganore për produkte të ndryshme si: lëndët e para, pajisjet dhe teknologjinë, etj. Një tjetër politikë e gabueshme ishte dhe mosaplikimi i barrierave tjera doganore sikur se vepronin vendet fqinje. Mos aplikimi i këtyre instrumenteve doganore bëri që prodhuesit vendor të gjenden në situatë të palakmueshme në raport me prodhuesit e vendeve fqinje. Ne theksojmë fuqishëm aplikimin e politikave liberale tregtare, por gjithnjë në frymën e reciprocitetit dhe koshiencës ndërkombëtare. Kjo politikë ka vazhduar deri me miratimin e Marrëveshjet e Tregtisë së Lirë me vendet e rajonit, dhe me hyrjen në fuqi të CEFTA (Marrëveshja e Tregtisë së Lirë të Evropës Juglindore). Duhet theksuar se Kosova edhe pse akoma nuk e kishte shpallur pavarësinë ishte pranuar si palë në këtë marrëveshje. Mirëpo edhe pas pavarësisë ne Kosovë Sistemi Doganorë mbetet njëra ndër format e vetme të të hyrave buxhetore të vendit,dhe sfidë mbetet menaxhimi dhe kontrolli doganor në pikat veriore të vendit dhe forma e re e kontrollit kufitar IBM ( Integrated Boundary Monitoring ),e filluar për zbatim me Repubiken e Serbisë. 12
  13. 13. Referencat: • RRACI, Ylber, “Sistemi Doganor në Kosovë”, Grafika Rezniqi, Prishtinë, mars 2003,faqe 28-35 • Oda Ekonomike e Kosovës, “Karakteristikat e Integrimit Rajonal, CEFTA”, shtator, 2007. • Dr. SUCESKA ,Mersida, Bazat e Kriminalitetit Ekonomik, Prishtine. 2006, • Dr. HETEMI,Mehdi, E Drejta Ndërkombëtare Tregtare-Afariste ,Prishtinë,2007, • http://sq.wikipedia.org/wiki/Dogana 13

×