Qasje e hapur në universitete dhe insitute hulumtuese

Qasja e hapur Irina Shumadieva Valon Abdiu Fondacioni Metamorfozis www.metamorphosis.org.mk

Ç’është qasja e hapur ? www.metamorphosis.org.mk
Lidhja e një tradite të vjetër me teknologjinë e re – e mirë e përgjithshme
Dëshira për publikim pa kompensim financiar + Interneti = distribuimi elektronik i literaturës nga revistat shkencore-hulumtuese, qasje pa pagesë dhe pa kufizim

Me qasje të hapur në literaturë nënkuptohet dispozicioni i saj i përhershëm , pa pagesë në Internetin publik, me leje për shfrytëzuesit që të lexojnë , të marrin, të kopjojnë , të distribuojnë, të shtypin, të kërkojnë ose të vendosin lidhje deri te tekstet e plota të këtyre artikujve, të njëjtët të indeksohen nga kërkuesit , të shtohen si të dhëna në softver ose të shfrytëzohen për çfarëdo qëllimi legal , pa bariera financiare, ligjore apo teknike, përveç atyre që janë të pandashme nga vetë qasja në Internet .
Ç’është qasja e hapur ? (2) www.metamorphosis.org.mk

Autori dhe pronari i të drejtave autoriale japin :
të drejtë qasjeje pa pagesë, të pakthyeshme , të disponueshme në masë të gjerë dhe të përjetshme në punimin shkencor
licencë për kopjim, shfrytëzim , distribuim , bartje dhe paraqitje publike të punimit shkencor
të drejtë për të përgatitur dhe distribuar vepra të përfituara në çfarëdo mediumi digjital, për çfarëdo qëllimi të përgjegjshëm
të përshkruhet autorësia në mënyrë të përkatëse
të drejtë për të bërë një numër të vogël të kopjeve të shtypura për përdorim personal
Versioni i kompletuar i punimit shkencor dhe të gjitha materialet plotësuese , së bashku me kopjen e lejes në format standard dhe të përshtatshëm elektronik, dorëzohet menjëherë pas publikimit, në më së paku një depo on-line .
Ç’do të thotë publikimi me QH ? www.metamorphosis.org.mk

Çka nuk është qasje e hapur ?
Nuk është botim i pavarur
Nuk është mënyrë për t’i anashkaluar recensionet dhe publikimet
Nuk është botim i klasit të dytë dhe i pavlerë
Nuk e nënkupton literaturën për të cilën autorët presin që të paguhen
www.metamorphosis.org.mk

Fillimet e qasjes së hapur
Iniciativa për qasje të hapur – konferencë në Budapest organizuar nga Instituti për shoqëri të hapur, dhjetor 2001.
 një nga momentet më të rëndësishme historike dhe vendimtare në historinë e lëvizjes për qasje të hapur
Deri në tetor 2006 – 375 organizata 4 241 persona
Sot : 512 organizata dhe 5 127 persona

Cila literaturë duhet të ketë qasje të hapur ?
Nga revistat shkencore-hulumtuese
Punime shkencore të parecensuara, para shtypjes
Rezultate nga hulumtime shkencore
Të dhëna të papërpunuara ose meta-të dhëna
Materiale burimore
Paraqitje digjitale të materialeve vizuele grafike
Materiale multimediale

2 strategji për qasje të hapur www.metamorphosis.org.mk Fotografia : Eduardo Muriedas

Ç’është depo / arkivë ?
Përmban rezultate nga hulumtimet
Ka protokol për publikim të artikujve
Institucionale
Mbi 1 400 depo në botë
Në 3 vitet e fundit numri rritet mesatarisht për 1 në ditë
Statistika dhe lokacionet në :
http://roar.eprints.org и http://www.opendoar.org
Të centralizuara – të bazuara në lëmi

Harta e të gjitha depove www.metamorphosis.org.mk http://maps.repository66.org

DSpace
Softver me kod të hapur
Mbi 700 përdorime në mbi 70 vende
Makinë e lokalizuar virtuale
www.metamorphosis.org.mk http://metamorphosis.mk/dspace

Kërkimi i përmbajtjeve me QH
Google dhe kërkues të tjerë
Kërkim i një depoje të caktuar sipas autorit apo parametrave të tjerë
Lidhje deri tek web-faqe dhe blog-e të shkencëtarëve/hulumtuesve

Përparësitë e qasjes së hapur
Dukshmëri - ndikim
Kërkim
Citim
Lexueshmëri më e madhe
Kursim i kohës
Kursim i parave
Gjasa më të vogla për plagjiaturë
Mirëmbajtje afatgjate
Përparim i veprimtarisë shkencore

Kush përfiton nga QH ?
Shkencëtarët/hulumtuesit
Institucionet hulumtuese
Fondet e jashtme hulumtuese
Shkenca dhe studentët
Populli
Shoqëria

“ Sa më shumë vepra shkencore që vendosen në depo dhe sa më shumë shkencëtarë që i shfrytëzojnë ato , aq më tepër, në mënyrë dramatike, nga viti në vit, zvogëlohet koha ndërmjet vendosjes së artikullit dhe citimit të tij nga të tjerë . “
- Tim Brodi
Ndikimi i qasjes së hapur www.metamorphosis.org.mk

Ndikimi në përqindjen e citimit
Qasja on-line pa pagesë e ka rritur për tre herë shkallën e citimit të veprave shkencore nga lëmia e shkencave kompjuterike – Steve Lawrence , 2001
Qasja e hapur mund të rrisë lexueshmërinë për dy herë – М ichael Curts , studim për literaturë nga astronomia
Rritje e shkallës së citimit të veprave nga më shumë diciplina ( filozofia, shkencat politike , inxhinjeria elektrike dhe elektronike, matematika , ekonomia, matematika e zbatuar , sociologjia , ekologjia ), studime të ndryshme

www.metamorphosis.org.mk Përqindja e rritjes së citimit me qasje të hapur Diapazoni = 36%-200% ( Të dhënat : Stevan Hamad dhe bashkëpunëtorët ) Fizikë Pikologji Arsim Biznes Biologji Sociologji Drejtësi Menaxhment Ekonomi Shk. shëndet. Shkencat pol.

Nëse nuk keni depo institucionale ... www.metamorphosis.org.mk http://www.depot.edina.ac.uk

PYETJE DHE PËRGJIGJE www.metamorphosis.org.mk ?

Cili është dallimi në mes të literaturës me QH dhe literaturës digjitale, që është në dispozicion pa pagesë ?
Literatura digjitale , që është në dispozicion pa pagesë nuk vendos pengesa financiare, por vendos kërkesa për regjistrim, kufizime me të drejtat autoriale dhe me licenca , mospasje të drejtës për rishfrytëzim ...
Nëse ju kërkohet që të regjistroheni, të jepni adresë IP ose të pranoni licencë , kjo nuk është qasje e hapur .

A është qasja e hapur kompatibile me të drejtat e autorit ?
Plotësisht
Ligji për të drejtat e autorit, pronarit të së drejtës së autorit ia jep të drejtën, që qasjen ta bëjë të hapur apo të kufizuar.

Nëse artikujt kanë qasje të lehtë , a do të thotë kjo se plagjiatura do të behet më e lehtë ?
Përkundrazi
Qasja e hapur bën që kryerja e plagjiaturës të bëhet më e rrezikshme .
Edhe pse qasja e hapur e lehtëson kryerjen e plagjiaturës , ato plagjiate rrjedhin vetëm nga burime me qasje të hapur .
Plagjiaturat nga burime të tjera , ndoshta edhe nuk do të zbulohen.
Kryerja e plagjiaturës nga burime me qasje të hapur, është gjithashtu edhe më lehtë për t’u zbuluar .

A është QH kompatibile me botimin e shtypur ?
Plotësisht
Qasja e hapur është qasje on-line , por ai nuk e përjashton qasjen te botimet e shtypura të këtyre veprave .
Qasja e hapur është falas për lexuesit , por nuk e përjashton qasjen me pagesë për botime të shtypura të këtyre veprave .
Për disa botues , qasja nëpërmjet botimeve të shtypura mund ta përjashtojë qasjen e hapur, por për të kundërtën, asnjëherë nuk paraqitet nevoja .

A është QH kompatibile me standardet e larta dhe kualitetin e lartë ?
Plotësisht
Faktorët e njëjtë që kërkojnë standarde të larta dhe kualitet të lartë për botimet tradicionale shkencore , mund të barten me të njëjtat efekte në literaturën me qasje të hapur .

A është e vështirë të vendoset artikull në depo ?
Aspak
Procedura është shumë e thjeshtë
Disa hapa : plotësimi i të dhënave për : emrin e autorit , institucionin , llojin e artikullit , a është i recensuar e të ngjashme, dhe vendosja e dokumenteve
Hulumtuesit konsiderojnë se procesi është relativisht i lehtë
Zgjat disa minuta

Metamorfozis dhe QH
Në të kaluarën :
Prezentime, iniciativa, udhëzues , ngjarje
Sot :
Prezentime
Përkthim dhe adaptim i resurseve teknike për vetë-edukim në gjuhën maqedone dhe shqipe
Trajnime për shfrytëzim të softverit për arkivim të dokumenteve me qasje të hapur
Qëllimi : zbatim konstruktiv i teknologjive digjitale për rritjen e kualitetit dhe kuantitetit të e-përmbajtjeve në Maqedoni

JU FALEMINDERIT PËR VËMENDJEN ! www.metamorphosis.org.mk [email_address]

Qasje e hapur në universitete dhe insitute hulumtuese

by Metamorphosis on Mar 30, 2010

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 1

Statistics

Qasje e hapur në universitete dhe insitute hulumtuese — Presentation Transcript