PARAJA DHE BANKA Mr.sci. Drita Krasniqi
PARAJA DHE BANKA <ul><li>CKA ESHTE PARAJA ? </li></ul><ul><ul><li>Paraja është përmbledhje e një paradoksi. </li></ul></ul...
PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>Për të kuptuar rolin e parasë në ekonomi ne duhet të kuptojm se cka është paraja. </li></ul><...
PARAJA DHE BANKA <ul><li>KUPTIMI I PARASE </li></ul><ul><ul><li>Në bisedat e përditshme paraja ka kuptimin e shumë gjërave...
PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>Ne jeten e perditshme njerezit me para shprehin nivelin e cmimit te mallrave e te sherbimeve,...
PARAJA DHE BANKA <ul><li>Paraja,eshte nje kategori ekonomike e caktuar,nje konvencion apo marreveshje midis njerezve per t...
PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>Nevoja për para është shumë e madhe saqë cdo ekonomi e shpikë atë.Që një mall të luaj rolin e...
PARAJA DHE BANKA <ul><li>FUNKSIONET E PARASE </li></ul><ul><ul><li>Cfarëdo forme e paraqitjes së parasë si guaskë, gurë i ...
PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>PARAJA SI MJET KËMBIMI </li></ul></ul><ul><ul><li>Ky eshte funskioni me i njohur i parase. </...
PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>PARAJA SI MJET KËMBIMI </li></ul></ul><ul><ul><li>Kembimi kerkon takimin e domosdoshem te dy ...
PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>PARAJA MASE E VLERES OSE NJËSI LLOGARITËSE </li></ul></ul><ul><ul><li>Ky funksion i parasë sh...
PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>PARAJA MASE E VLERES OSE NJËSI LLOGARITËSE </li></ul></ul><ul><ul><li>Funksioni i parasë si n...
PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>PARAJA REZERVË ME VLERË </li></ul></ul><ul><ul><li>Paraja shërben gjithëashtu si rezervë e vl...
PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>PARAJA REZERVË ME VLERË </li></ul></ul><ul><ul><li>Shumë nga këto aktive kanë përparsi ndaj p...
PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>PARAJA,STANDARD I PAGESAVE TE ARDHME </li></ul></ul><ul><ul><li>Paraja sherben si standard pe...
PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>SISTEMI BANKAR,ORGANIZIMI I TIJ DHE  </li></ul></ul><ul><ul><li>BANKA QENDRORE </li></ul></ul...
PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>SISTEMI BANKAR,ORGANIZIMI I TIJ DHE  </li></ul></ul><ul><ul><li>BANKA QENDRORE </li></ul></ul...
PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>ORGANIZMAT FINANCIAR NDERKOMBETAR </li></ul></ul><ul><ul><li>Aktualisht ekzistojne shume orga...
Banka qendore e Kosoves <ul><li>Te nxis dhe te mbaj nji sit financiar stabil(te qendrushem,sigurt dhe efikas te pagesave) ...
PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>POLITIKA MONETARE DHE INSTRUMENTET E SAJ </li></ul></ul><ul><ul><li>Politika monetare perfshi...
PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>POLITIKA MONETARE DHE INSTRUMENTET E SAJ </li></ul></ul><ul><ul><li>Banka qendrore per arritj...
PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>TREGU I PARASE </li></ul></ul><ul><ul><li>Kalimi i fondeve nga subjektet suficitare ne ato de...
PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>TREGU I PARASE </li></ul></ul><ul><ul><li>Ne tregun e parase tregtohet nje shumellojshmeri in...
<ul><li>www.Biznesi.net </li></ul>
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Paraja dhe banka

18,086

Published on

0 Comments
5 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
18,086
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
396
Comments
0
Likes
5
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Paraja dhe banka

  1. 1. PARAJA DHE BANKA Mr.sci. Drita Krasniqi
  2. 2. PARAJA DHE BANKA <ul><li>CKA ESHTE PARAJA ? </li></ul><ul><ul><li>Paraja është përmbledhje e një paradoksi. </li></ul></ul><ul><ul><li>Ajo është njëkohësisht malli më i rëndesishëm dhe më i parëndesishëm i ekonomisë. </li></ul></ul><ul><ul><li>Paraja nuk mund të përdoret si ushqim, veshje ose drejtpërdrejt për të prodhuar mallra të tjera ekonomike. </li></ul></ul><ul><ul><li>Por nga ana tjetër zotrimi i saj jep mundësine të sigurohet një shumëllojshmëri mallrash të tjera të dobishëm apo të lluksit. </li></ul></ul><ul><ul><li>Në kohë të ndryshme dhe vende të ndryshme funksionin e paras e kanë luajtur sende të ndryshme.Studimin e bere në këtë drejtim tregojm se rrethë170 sende të ndryshme e kanë luajtur rolin e parasë. </li></ul></ul>
  3. 3. PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>Për të kuptuar rolin e parasë në ekonomi ne duhet të kuptojm se cka është paraja. </li></ul></ul><ul><ul><li>Perkufizimi i parasë varet nga perdorimi ose qellimi të cilit ajo i shërben. </li></ul></ul><ul><ul><li>Studimi i parasë fillon duke analizuar më parë funksionet e saj dhe duke analizuar ndikimin në efektivitetin ekonomik. </li></ul></ul><ul><ul><li>Gjithashtu do të trajtohen format e evaluimit të parasë dhe se si matet ajo aktualisht. </li></ul></ul><ul><li>Kur ne mendojmë për qarkullimin, rëndom mendojmë për paranë. </li></ul><ul><li>Në përgjithësi është e qartë se paraja është një produkt që plotëson kërkesat me sa vijon: </li></ul><ul><ul><li>Mjet i pagesës dhe llogaritjes,Mjet këmbimi, dhe Ruajtëse e vlerës. </li></ul></ul>
  4. 4. PARAJA DHE BANKA <ul><li>KUPTIMI I PARASE </li></ul><ul><ul><li>Në bisedat e përditshme paraja ka kuptimin e shumë gjërave, por për ekonomistët ajo ka një kuptim shumë të veqantë. </li></ul></ul><ul><ul><li>Për të shmangur keqkuptimin trajtojm se në cfare kuptimi e perdorin ekonomistet fjalën para në dallim nga përdorimi i zakonshëm. </li></ul></ul><ul><ul><li>Ekonomistet e përcaktojne paranë si cdo gjë që përgjithesisht pranohet në blerjen e mallrave, kryerjen e shërbimeve ose në shlyrjen e borgjeve. </li></ul></ul><ul><ul><li>Paraja shpesh në jetën e përditshme përdoret edhe si sinonim i pasurisë. </li></ul></ul>
  5. 5. PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>Ne jeten e perditshme njerezit me para shprehin nivelin e cmimit te mallrave e te sherbimeve,shprehin nivelin e pages e shpeshhere edhe te pasurise </li></ul></ul><ul><ul><li>Ekonomistët bëjne një dallim midis parasë që perdoret drejtëperdrejt për blerjen e mallrave dhe te sherbimeve ( në formën e kartmonedhave,monedhave, qeqeve etj ) dhe pasurisë që perfshin cdo gjë që zotron njeriu dhe që shërben si rezervë vlerë. </li></ul></ul><ul><ul><li>Pasuria përveq parasë përfshine edhe elemente të tilla siq jane: aksionet, obligacionet, toka bujqësore, trualli, shtëpia etj. </li></ul></ul><ul><ul><li>Paraja dhe të gjitha këto pasuri e kanë një karakteristike të përbashkët dhe konsiderohen si asete. </li></ul></ul>
  6. 6. PARAJA DHE BANKA <ul><li>Paraja,eshte nje kategori ekonomike e caktuar,nje konvencion apo marreveshje midis njerezve per ti dhene nje sendi te caktuar atributet e nje ekuivalenti te pergjithshem </li></ul><ul><li>Pra,paraja eshte nje produkt, me ndihmen e te cilit behet e mundur kembimi i te gjitha mallerave apo sherbimeve. </li></ul><ul><li>FORMAT E PARASE </li></ul><ul><ul><li>Sipas formes fizike, paraja në kuptimin e ngushtë egziston në tri forma: </li></ul></ul><ul><ul><li>Monedha metalike </li></ul></ul><ul><ul><li>Paraja prej letre </li></ul></ul><ul><ul><li>Paraja llogari </li></ul></ul><ul><ul><li>Dy grupet e para quhen grupet e parase të prekshme ose para të gatshme.Kartëmonedhat dhe monedhat janë para fizike që qarkullojnë ne nje ekonomi </li></ul></ul>
  7. 7. PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>Nevoja për para është shumë e madhe saqë cdo ekonomi e shpikë atë.Që një mall të luaj rolin e parasë ai duhet ti plotesoje disa kushte: </li></ul></ul><ul><ul><li>Duhet të jetë i standarizuar </li></ul></ul><ul><ul><li>Duhet të i matë vlerat </li></ul></ul><ul><ul><li>Duhet të pranohet gjëresisht </li></ul></ul><ul><ul><li>Duhet të jetë i ndashëm </li></ul></ul><ul><ul><li>Duhet të jetë lehtësisht i transportueshëm </li></ul></ul><ul><ul><li>Duhet të jetë i qëndrushëm </li></ul></ul><ul><ul><li>Evulucioni i formave të parasë ka qenë kalimi nga paraja mall tek paraja kredi.Vetem paraja mall ka perjetuar dy ndryshime dhe ka kaluar në dy etapa. </li></ul></ul><ul><ul><li>Paraja mallë </li></ul></ul><ul><ul><li>Paraja kredi </li></ul></ul>
  8. 8. PARAJA DHE BANKA <ul><li>FUNKSIONET E PARASE </li></ul><ul><ul><li>Cfarëdo forme e paraqitjes së parasë si guaskë, gurë i cmuar, ar, apo letër, në cdo ekonomi ajo i kryen katër funksione kryesore siqë janë: </li></ul></ul><ul><ul><li>1. Funksionin si mjet këmbimi </li></ul></ul><ul><ul><li>2. Funksionin si njësi llogaritëse </li></ul></ul><ul><ul><li>3. Funksionin e rezervës së vlerës </li></ul></ul><ul><ul><li>4. Funksionin e standardit të llogarive të ardhshme </li></ul></ul>
  9. 9. PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>PARAJA SI MJET KËMBIMI </li></ul></ul><ul><ul><li>Ky eshte funskioni me i njohur i parase. </li></ul></ul><ul><ul><li>Në të gjitha transaksionet e tregut në ekonomi paraja në formën e kartëmonedhës, monedhës ose të qekut është mjet këmbimi, domethëne se ajo perdoret për të paguar për mallrat dhe shërbimet. </li></ul></ul><ul><ul><li>Përdorimi i parasë si mjetë këmbimi ndikonë në efektivitetin ekonomik, duke kursyer kohën dhe duke ulur shpenzimet për blerjen e mallrave dhe shërbimeve. </li></ul></ul><ul><ul><li>Paraja e rritë efikasitetin ekonomik duke i lejuar njerezit te specializohen në atë punë që e bëjnë më mirë,shihet që paraja është një mjet mjaft i rëndsishëm. </li></ul></ul>
  10. 10. PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>PARAJA SI MJET KËMBIMI </li></ul></ul><ul><ul><li>Kembimi kerkon takimin e domosdoshem te dy agjenteve ekonomik qe kane deshira te njejta per kembim; </li></ul></ul><ul><ul><li>Kembimi kerkon krahasimin e dy mallerave/sherbimeve qe jane objekt i transaksionit te kembimit; </li></ul></ul><ul><ul><li>Ne kembim lypset shpeshhere ndarja e mallerave qe jane te pandashem </li></ul></ul><ul><ul><li>Si perfundim,ne pergjithesi,me funksionin e mjetit te kembimit paraja perkufizohet si mjet i rregullimeve: </li></ul></ul><ul><ul><li>te papercaktuara (dmth te lejosh te blesh çfardo malli ) </li></ul></ul><ul><ul><li>te pergjithshme- pranuar prej gjith bote dhe çfardo rrethane </li></ul></ul><ul><ul><li>te menjehereshme- menjiher realizohet transfera e parase </li></ul></ul>
  11. 11. PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>PARAJA MASE E VLERES OSE NJËSI LLOGARITËSE </li></ul></ul><ul><ul><li>Ky funksion i parasë shërben si njësi llogaritëse, domethënë ajo perdoret për të matur vlerën e mallrave në ekonomi. </li></ul></ul><ul><ul><li>Elementi bazë për të gjitha sistemet monetare është njësia e llogaritjes ose njësia kryesore e mases me anen e së cilës: llogariten vlerat, mbahet kontabiliteti dhe nënshkruhen kontratat. </li></ul></ul><ul><ul><li>Në këtë funksion paraja shërben si emerues i vetëm i vlerave të të gjitha mallrave të shërbimeve duke i bërë ato të bashkëmatshme. </li></ul></ul><ul><ul><li>Perdorimi i parasë si njësi llogaritëse zvoglon koston e tranaksioneve nëpërmjet zvogelimit të numrit të cmimeve që nevoitën. </li></ul></ul>
  12. 12. PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>PARAJA MASE E VLERES OSE NJËSI LLOGARITËSE </li></ul></ul><ul><ul><li>Funksioni i parasë si njësi llogarije lejon vënjen e cmimit të mallrave dhe shërbimeve në kushtet e standardeve me të njëjten vlerë. </li></ul></ul><ul><ul><li>Për të kuptuar më mirë këtë funksion të parasë le të marrim si shembull një ekonomi në natyrë, ku paraja nuk e kryen këtë funksion. </li></ul></ul><ul><ul><li>Në qoftë se ekonomia ka tri mallra të themi: pjeshkë, leksione ekonomike dhe automobila , do të jene vetem tri cmime per të treguar se si kembehen me njëri tjetrin. </li></ul></ul><ul><ul><li>Vlera e mallrave matet ne njesine e parase ahstu si matet pesha e nje sendi ne kilogram apo sikunder matet gjatesia ne metra,etj. </li></ul></ul>
  13. 13. PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>PARAJA REZERVË ME VLERË </li></ul></ul><ul><ul><li>Paraja shërben gjithëashtu si rezervë e vlerës, domethënë si rezervë e fuqisë blerëse me kalimin e kohës. </li></ul></ul><ul><ul><li>Rezerva vlerë përdoret për të ndarë kohen e marrjes së të ardhurave me ato të kryerjes së shërbimeve. </li></ul></ul><ul><ul><li>Ky funksion i parasë është i dobishëm sepse shumica nga ne nuk duam t’i shpenzojm parat sapo ti marrim ato, por të presim qastin dhe kohen e përshtatshme në të ardhmen. </li></ul></ul><ul><ul><li>Paraja nuk është i vetmi mjet si rezerve e vleres sepse cdo aktiv cfaredo cofte ai si, para, obligacion, tokë bujqesore, truall, shtëpi ose gur i cmuar është një mjet i ruajtjes së pasurise. </li></ul></ul>
  14. 14. PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>PARAJA REZERVË ME VLERË </li></ul></ul><ul><ul><li>Shumë nga këto aktive kanë përparsi ndaj parasë si një rezerve e vlerës, duke pasur parasyshë edhe rritjen e vazhdueshme të cmimeve. </li></ul></ul><ul><ul><li>Shkalla me të cilen një mjet sjellë para me lehtesi thyeshmeri dhe të lirë nga rreziku i humbjes së kapitalit mund të quhet shkallë e likuiditetit.Kjo eshte nje nder vetite me te rendesishme te parase. </li></ul></ul><ul><ul><li>Jane dy përmasa të likuidtetit: </li></ul></ul><ul><ul><li>shpenzimet e transaksionit të kthimit të parasë, </li></ul></ul><ul><ul><li>rreziku i cmimit. </li></ul></ul>
  15. 15. PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>PARAJA,STANDARD I PAGESAVE TE ARDHME </li></ul></ul><ul><ul><li>Paraja sherben si standard per pagesat qe jane shtyer per t’u kryer ne te ardhmen </li></ul></ul><ul><ul><li>Kontratat e shlyerjes i nenshtrohen nje detyrimi te shprehur ne nje njesi monetare e te pranuar si standard,si te pandryshuar </li></ul></ul>
  16. 16. PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>SISTEMI BANKAR,ORGANIZIMI I TIJ DHE </li></ul></ul><ul><ul><li>BANKA QENDRORE </li></ul></ul><ul><ul><li>Banka eshte institucion financiar ndermjetesimi qe sherben per te vendosur ekuilibrat e nevojshme midis flukseve suficitare dhe atyre deficitare ne ekonomi </li></ul></ul><ul><ul><li>Bankat jane biznes i nje lloji te vecante;objekt i veprimtarise se tyre eshte tregtimi i parave . </li></ul></ul><ul><ul><li>Bankat jane te llojeve te ndryshme po me te rendesishmet konsiderohen bankat tregtare </li></ul></ul><ul><ul><li>Teresia e llojeve te ndryshme te bankave,me lidhje te ndersjella me njera tjetren dhe me funksione te caktuara perben – sistemin bankar te cdo vendi. </li></ul></ul><ul><ul><li>Sistemi bankar me nje nivel – sistem monobankar </li></ul></ul><ul><ul><li>Sistemi bankar me dy nivele </li></ul></ul>
  17. 17. PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>SISTEMI BANKAR,ORGANIZIMI I TIJ DHE </li></ul></ul><ul><ul><li>BANKA QENDRORE </li></ul></ul><ul><ul><li>Bankat qendrore,ne pergjithesi jane ndermjetes,funksioni kryesor i te cilave eshte realizimi i objektivave te politikes publike te shtetit,duke operuar me parametra te rendesishem monetar,sikurse eshte oferta e parase. </li></ul></ul><ul><ul><li>Banka qendrore normalisht eshte ne zemer te sistemit te pagesave te vendit,Ajo percakton oferten e parase dhe drejton sistemet e pagesave e te kompensimeve ndermjet bankave. </li></ul></ul><ul><ul><li>Ne shumicen e vendeve,banka qendrore eshte e identifikuar me emrin e shtetit qe i perket,si psh </li></ul></ul><ul><ul><li>Banka Qendrore e Kosoves </li></ul></ul>
  18. 18. PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>ORGANIZMAT FINANCIAR NDERKOMBETAR </li></ul></ul><ul><ul><li>Aktualisht ekzistojne shume organizma financiare nderkombetar e,qellimi i te cilave eshte te koordinojne e te bashkerendojne politikat financiare te vendeve te ndryshme. </li></ul></ul><ul><ul><li>Ekzistojne edhe dy organizma te rendesishem financiare nderkombetare qe kane per mision zhvillimin e kembimeve financiare dhe tregtare : </li></ul></ul><ul><ul><li>Fondi Monetar Nderkombetar (FMN) </li></ul></ul><ul><ul><li>Banka Nderkombetare per Rindertim dhe Zhvillim (BNRZH) ose sic thirret ndryshe Banka Boterore (BB) </li></ul></ul>
  19. 19. Banka qendore e Kosoves <ul><li>Te nxis dhe te mbaj nji sit financiar stabil(te qendrushem,sigurt dhe efikas te pagesave) </li></ul><ul><li>Arritja dhe ruajtja stabile e qmimeve vendore </li></ul><ul><li>B.Q mbeshtet politiken e pergjithshm dhe ekonimikete qeverise </li></ul><ul><li>Vepron ne parimin e ekonmis se tregut te hapur me konkurenc e lire </li></ul>
  20. 20. PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>POLITIKA MONETARE DHE INSTRUMENTET E SAJ </li></ul></ul><ul><ul><li>Politika monetare perfshine nje teresi synimesh apo objektivash me karakter makroekonomik te cilat mund te arrihen vetem duke perdorur instrumente te caktuara. </li></ul></ul><ul><ul><li>Objektivat kryesore makroekonomike qe kerkon te arrije banka qendrore jane: </li></ul></ul><ul><ul><li>Qendrueshmeria e nivelit te cmimeve </li></ul></ul><ul><ul><li>Niveli relativisht i larte i punesimit </li></ul></ul><ul><ul><li>Rritja ekonomike </li></ul></ul><ul><ul><li>Qendrueshmeria e normave te interesit </li></ul></ul><ul><ul><li>Qendrueshmeria ne tregjet valutore </li></ul></ul>
  21. 21. PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>POLITIKA MONETARE DHE INSTRUMENTET E SAJ </li></ul></ul><ul><ul><li>Banka qendrore per arritjen e objektivave te saj perdore instrumente te ndryshme,ato klasifikohen si : </li></ul></ul><ul><ul><li>Direkte – niveli minimal i intersit per depozitat, niveli maksimal i intersit per huate,kufiri i kredise per bankat tregtare,etj </li></ul></ul><ul><ul><li>Indirekte – rezervat e detyrueshme,norma e zbritjes apo e refinanciamit dhe veprimet ne tregune hapur </li></ul></ul>
  22. 22. PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>TREGU I PARASE </li></ul></ul><ul><ul><li>Kalimi i fondeve nga subjektet suficitare ne ato deficitare realizohet me ndermjetesimin e dy tregjeve : </li></ul></ul><ul><ul><li>tregut te parase dhe </li></ul></ul><ul><ul><li>tregut te kapitaleve </li></ul></ul><ul><ul><li>Tregu i parase apo ndryshe tregu monetar,ka te beje me tregtimin e borxheve me maturim afatshkurter,si rregull deri ne 12 muaj </li></ul></ul><ul><ul><li>Tregu i parase u siguron subjekteve ekonomike dhe individeve liquiditetet e nevojshme,ne shumat e deshiruara dhe ne kohen e duhur. </li></ul></ul><ul><ul><li>Tregu i parase eshte poashtu tregu i shitjes me shumice te instrumenteve financiare afatshkurter,qe kane likuiditet te larte dhe risk te ulet. </li></ul></ul>
  23. 23. PARAJA DHE BANKA <ul><ul><li>TREGU I PARASE </li></ul></ul><ul><ul><li>Ne tregun e parase tregtohet nje shumellojshmeri instrumentesh financiare.Si me te rendesishme konsiderohen: </li></ul></ul><ul><ul><li>Bonot e thesarit – letrat me vlere te emetuara nga qeveria </li></ul></ul><ul><ul><li>Letrat tregtare </li></ul></ul><ul><ul><li>Certifikatat e depozitave </li></ul></ul><ul><ul><li>Marreveshjet e riblerjes (REPO) </li></ul></ul><ul><ul><li>NDERMJETESIT FINANCIARE JOBANKARE </li></ul></ul><ul><ul><li>Te njetin funksion e kryejne edhe ndermjetesit tjere financiare jobankare si: </li></ul></ul><ul><ul><li>Kompanite e sigurimit,fondet e pensioneve,institucionet kreditore,shoqerite e kursimit dhe te huase,kompanite e sherbimeve financiare,etj </li></ul></ul>
  24. 24. <ul><li>www.Biznesi.net </li></ul>
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×