Your SlideShare is downloading. ×
Paraja dhe banka
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Saving this for later?

Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime - even offline.

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Paraja dhe banka

17,073
views

Published on


0 Comments
5 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
17,073
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
386
Comments
0
Likes
5
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. PARAJA DHE BANKA Mr.sci. Drita Krasniqi
  • 2. PARAJA DHE BANKA
    • CKA ESHTE PARAJA ?
      • Paraja është përmbledhje e një paradoksi.
      • Ajo është njëkohësisht malli më i rëndesishëm dhe më i parëndesishëm i ekonomisë.
      • Paraja nuk mund të përdoret si ushqim, veshje ose drejtpërdrejt për të prodhuar mallra të tjera ekonomike.
      • Por nga ana tjetër zotrimi i saj jep mundësine të sigurohet një shumëllojshmëri mallrash të tjera të dobishëm apo të lluksit.
      • Në kohë të ndryshme dhe vende të ndryshme funksionin e paras e kanë luajtur sende të ndryshme.Studimin e bere në këtë drejtim tregojm se rrethë170 sende të ndryshme e kanë luajtur rolin e parasë.
  • 3. PARAJA DHE BANKA
      • Për të kuptuar rolin e parasë në ekonomi ne duhet të kuptojm se cka është paraja.
      • Perkufizimi i parasë varet nga perdorimi ose qellimi të cilit ajo i shërben.
      • Studimi i parasë fillon duke analizuar më parë funksionet e saj dhe duke analizuar ndikimin në efektivitetin ekonomik.
      • Gjithashtu do të trajtohen format e evaluimit të parasë dhe se si matet ajo aktualisht.
    • Kur ne mendojmë për qarkullimin, rëndom mendojmë për paranë.
    • Në përgjithësi është e qartë se paraja është një produkt që plotëson kërkesat me sa vijon:
      • Mjet i pagesës dhe llogaritjes,Mjet këmbimi, dhe Ruajtëse e vlerës.
  • 4. PARAJA DHE BANKA
    • KUPTIMI I PARASE
      • Në bisedat e përditshme paraja ka kuptimin e shumë gjërave, por për ekonomistët ajo ka një kuptim shumë të veqantë.
      • Për të shmangur keqkuptimin trajtojm se në cfare kuptimi e perdorin ekonomistet fjalën para në dallim nga përdorimi i zakonshëm.
      • Ekonomistet e përcaktojne paranë si cdo gjë që përgjithesisht pranohet në blerjen e mallrave, kryerjen e shërbimeve ose në shlyrjen e borgjeve.
      • Paraja shpesh në jetën e përditshme përdoret edhe si sinonim i pasurisë.
  • 5. PARAJA DHE BANKA
      • Ne jeten e perditshme njerezit me para shprehin nivelin e cmimit te mallrave e te sherbimeve,shprehin nivelin e pages e shpeshhere edhe te pasurise
      • Ekonomistët bëjne një dallim midis parasë që perdoret drejtëperdrejt për blerjen e mallrave dhe te sherbimeve ( në formën e kartmonedhave,monedhave, qeqeve etj ) dhe pasurisë që perfshin cdo gjë që zotron njeriu dhe që shërben si rezervë vlerë.
      • Pasuria përveq parasë përfshine edhe elemente të tilla siq jane: aksionet, obligacionet, toka bujqësore, trualli, shtëpia etj.
      • Paraja dhe të gjitha këto pasuri e kanë një karakteristike të përbashkët dhe konsiderohen si asete.
  • 6. PARAJA DHE BANKA
    • Paraja,eshte nje kategori ekonomike e caktuar,nje konvencion apo marreveshje midis njerezve per ti dhene nje sendi te caktuar atributet e nje ekuivalenti te pergjithshem
    • Pra,paraja eshte nje produkt, me ndihmen e te cilit behet e mundur kembimi i te gjitha mallerave apo sherbimeve.
    • FORMAT E PARASE
      • Sipas formes fizike, paraja në kuptimin e ngushtë egziston në tri forma:
      • Monedha metalike
      • Paraja prej letre
      • Paraja llogari
      • Dy grupet e para quhen grupet e parase të prekshme ose para të gatshme.Kartëmonedhat dhe monedhat janë para fizike që qarkullojnë ne nje ekonomi
  • 7. PARAJA DHE BANKA
      • Nevoja për para është shumë e madhe saqë cdo ekonomi e shpikë atë.Që një mall të luaj rolin e parasë ai duhet ti plotesoje disa kushte:
      • Duhet të jetë i standarizuar
      • Duhet të i matë vlerat
      • Duhet të pranohet gjëresisht
      • Duhet të jetë i ndashëm
      • Duhet të jetë lehtësisht i transportueshëm
      • Duhet të jetë i qëndrushëm
      • Evulucioni i formave të parasë ka qenë kalimi nga paraja mall tek paraja kredi.Vetem paraja mall ka perjetuar dy ndryshime dhe ka kaluar në dy etapa.
      • Paraja mallë
      • Paraja kredi
  • 8. PARAJA DHE BANKA
    • FUNKSIONET E PARASE
      • Cfarëdo forme e paraqitjes së parasë si guaskë, gurë i cmuar, ar, apo letër, në cdo ekonomi ajo i kryen katër funksione kryesore siqë janë:
      • 1. Funksionin si mjet këmbimi
      • 2. Funksionin si njësi llogaritëse
      • 3. Funksionin e rezervës së vlerës
      • 4. Funksionin e standardit të llogarive të ardhshme
  • 9. PARAJA DHE BANKA
      • PARAJA SI MJET KËMBIMI
      • Ky eshte funskioni me i njohur i parase.
      • Në të gjitha transaksionet e tregut në ekonomi paraja në formën e kartëmonedhës, monedhës ose të qekut është mjet këmbimi, domethëne se ajo perdoret për të paguar për mallrat dhe shërbimet.
      • Përdorimi i parasë si mjetë këmbimi ndikonë në efektivitetin ekonomik, duke kursyer kohën dhe duke ulur shpenzimet për blerjen e mallrave dhe shërbimeve.
      • Paraja e rritë efikasitetin ekonomik duke i lejuar njerezit te specializohen në atë punë që e bëjnë më mirë,shihet që paraja është një mjet mjaft i rëndsishëm.
  • 10. PARAJA DHE BANKA
      • PARAJA SI MJET KËMBIMI
      • Kembimi kerkon takimin e domosdoshem te dy agjenteve ekonomik qe kane deshira te njejta per kembim;
      • Kembimi kerkon krahasimin e dy mallerave/sherbimeve qe jane objekt i transaksionit te kembimit;
      • Ne kembim lypset shpeshhere ndarja e mallerave qe jane te pandashem
      • Si perfundim,ne pergjithesi,me funksionin e mjetit te kembimit paraja perkufizohet si mjet i rregullimeve:
      • te papercaktuara (dmth te lejosh te blesh çfardo malli )
      • te pergjithshme- pranuar prej gjith bote dhe çfardo rrethane
      • te menjehereshme- menjiher realizohet transfera e parase
  • 11. PARAJA DHE BANKA
      • PARAJA MASE E VLERES OSE NJËSI LLOGARITËSE
      • Ky funksion i parasë shërben si njësi llogaritëse, domethënë ajo perdoret për të matur vlerën e mallrave në ekonomi.
      • Elementi bazë për të gjitha sistemet monetare është njësia e llogaritjes ose njësia kryesore e mases me anen e së cilës: llogariten vlerat, mbahet kontabiliteti dhe nënshkruhen kontratat.
      • Në këtë funksion paraja shërben si emerues i vetëm i vlerave të të gjitha mallrave të shërbimeve duke i bërë ato të bashkëmatshme.
      • Perdorimi i parasë si njësi llogaritëse zvoglon koston e tranaksioneve nëpërmjet zvogelimit të numrit të cmimeve që nevoitën.
  • 12. PARAJA DHE BANKA
      • PARAJA MASE E VLERES OSE NJËSI LLOGARITËSE
      • Funksioni i parasë si njësi llogarije lejon vënjen e cmimit të mallrave dhe shërbimeve në kushtet e standardeve me të njëjten vlerë.
      • Për të kuptuar më mirë këtë funksion të parasë le të marrim si shembull një ekonomi në natyrë, ku paraja nuk e kryen këtë funksion.
      • Në qoftë se ekonomia ka tri mallra të themi: pjeshkë, leksione ekonomike dhe automobila , do të jene vetem tri cmime per të treguar se si kembehen me njëri tjetrin.
      • Vlera e mallrave matet ne njesine e parase ahstu si matet pesha e nje sendi ne kilogram apo sikunder matet gjatesia ne metra,etj.
  • 13. PARAJA DHE BANKA
      • PARAJA REZERVË ME VLERË
      • Paraja shërben gjithëashtu si rezervë e vlerës, domethënë si rezervë e fuqisë blerëse me kalimin e kohës.
      • Rezerva vlerë përdoret për të ndarë kohen e marrjes së të ardhurave me ato të kryerjes së shërbimeve.
      • Ky funksion i parasë është i dobishëm sepse shumica nga ne nuk duam t’i shpenzojm parat sapo ti marrim ato, por të presim qastin dhe kohen e përshtatshme në të ardhmen.
      • Paraja nuk është i vetmi mjet si rezerve e vleres sepse cdo aktiv cfaredo cofte ai si, para, obligacion, tokë bujqesore, truall, shtëpi ose gur i cmuar është një mjet i ruajtjes së pasurise.
  • 14. PARAJA DHE BANKA
      • PARAJA REZERVË ME VLERË
      • Shumë nga këto aktive kanë përparsi ndaj parasë si një rezerve e vlerës, duke pasur parasyshë edhe rritjen e vazhdueshme të cmimeve.
      • Shkalla me të cilen një mjet sjellë para me lehtesi thyeshmeri dhe të lirë nga rreziku i humbjes së kapitalit mund të quhet shkallë e likuiditetit.Kjo eshte nje nder vetite me te rendesishme te parase.
      • Jane dy përmasa të likuidtetit:
      • shpenzimet e transaksionit të kthimit të parasë,
      • rreziku i cmimit.
  • 15. PARAJA DHE BANKA
      • PARAJA,STANDARD I PAGESAVE TE ARDHME
      • Paraja sherben si standard per pagesat qe jane shtyer per t’u kryer ne te ardhmen
      • Kontratat e shlyerjes i nenshtrohen nje detyrimi te shprehur ne nje njesi monetare e te pranuar si standard,si te pandryshuar
  • 16. PARAJA DHE BANKA
      • SISTEMI BANKAR,ORGANIZIMI I TIJ DHE
      • BANKA QENDRORE
      • Banka eshte institucion financiar ndermjetesimi qe sherben per te vendosur ekuilibrat e nevojshme midis flukseve suficitare dhe atyre deficitare ne ekonomi
      • Bankat jane biznes i nje lloji te vecante;objekt i veprimtarise se tyre eshte tregtimi i parave .
      • Bankat jane te llojeve te ndryshme po me te rendesishmet konsiderohen bankat tregtare
      • Teresia e llojeve te ndryshme te bankave,me lidhje te ndersjella me njera tjetren dhe me funksione te caktuara perben – sistemin bankar te cdo vendi.
      • Sistemi bankar me nje nivel – sistem monobankar
      • Sistemi bankar me dy nivele
  • 17. PARAJA DHE BANKA
      • SISTEMI BANKAR,ORGANIZIMI I TIJ DHE
      • BANKA QENDRORE
      • Bankat qendrore,ne pergjithesi jane ndermjetes,funksioni kryesor i te cilave eshte realizimi i objektivave te politikes publike te shtetit,duke operuar me parametra te rendesishem monetar,sikurse eshte oferta e parase.
      • Banka qendrore normalisht eshte ne zemer te sistemit te pagesave te vendit,Ajo percakton oferten e parase dhe drejton sistemet e pagesave e te kompensimeve ndermjet bankave.
      • Ne shumicen e vendeve,banka qendrore eshte e identifikuar me emrin e shtetit qe i perket,si psh
      • Banka Qendrore e Kosoves
  • 18. PARAJA DHE BANKA
      • ORGANIZMAT FINANCIAR NDERKOMBETAR
      • Aktualisht ekzistojne shume organizma financiare nderkombetar e,qellimi i te cilave eshte te koordinojne e te bashkerendojne politikat financiare te vendeve te ndryshme.
      • Ekzistojne edhe dy organizma te rendesishem financiare nderkombetare qe kane per mision zhvillimin e kembimeve financiare dhe tregtare :
      • Fondi Monetar Nderkombetar (FMN)
      • Banka Nderkombetare per Rindertim dhe Zhvillim (BNRZH) ose sic thirret ndryshe Banka Boterore (BB)
  • 19. Banka qendore e Kosoves
    • Te nxis dhe te mbaj nji sit financiar stabil(te qendrushem,sigurt dhe efikas te pagesave)
    • Arritja dhe ruajtja stabile e qmimeve vendore
    • B.Q mbeshtet politiken e pergjithshm dhe ekonimikete qeverise
    • Vepron ne parimin e ekonmis se tregut te hapur me konkurenc e lire
  • 20. PARAJA DHE BANKA
      • POLITIKA MONETARE DHE INSTRUMENTET E SAJ
      • Politika monetare perfshine nje teresi synimesh apo objektivash me karakter makroekonomik te cilat mund te arrihen vetem duke perdorur instrumente te caktuara.
      • Objektivat kryesore makroekonomike qe kerkon te arrije banka qendrore jane:
      • Qendrueshmeria e nivelit te cmimeve
      • Niveli relativisht i larte i punesimit
      • Rritja ekonomike
      • Qendrueshmeria e normave te interesit
      • Qendrueshmeria ne tregjet valutore
  • 21. PARAJA DHE BANKA
      • POLITIKA MONETARE DHE INSTRUMENTET E SAJ
      • Banka qendrore per arritjen e objektivave te saj perdore instrumente te ndryshme,ato klasifikohen si :
      • Direkte – niveli minimal i intersit per depozitat, niveli maksimal i intersit per huate,kufiri i kredise per bankat tregtare,etj
      • Indirekte – rezervat e detyrueshme,norma e zbritjes apo e refinanciamit dhe veprimet ne tregune hapur
  • 22. PARAJA DHE BANKA
      • TREGU I PARASE
      • Kalimi i fondeve nga subjektet suficitare ne ato deficitare realizohet me ndermjetesimin e dy tregjeve :
      • tregut te parase dhe
      • tregut te kapitaleve
      • Tregu i parase apo ndryshe tregu monetar,ka te beje me tregtimin e borxheve me maturim afatshkurter,si rregull deri ne 12 muaj
      • Tregu i parase u siguron subjekteve ekonomike dhe individeve liquiditetet e nevojshme,ne shumat e deshiruara dhe ne kohen e duhur.
      • Tregu i parase eshte poashtu tregu i shitjes me shumice te instrumenteve financiare afatshkurter,qe kane likuiditet te larte dhe risk te ulet.
  • 23. PARAJA DHE BANKA
      • TREGU I PARASE
      • Ne tregun e parase tregtohet nje shumellojshmeri instrumentesh financiare.Si me te rendesishme konsiderohen:
      • Bonot e thesarit – letrat me vlere te emetuara nga qeveria
      • Letrat tregtare
      • Certifikatat e depozitave
      • Marreveshjet e riblerjes (REPO)
      • NDERMJETESIT FINANCIARE JOBANKARE
      • Te njetin funksion e kryejne edhe ndermjetesit tjere financiare jobankare si:
      • Kompanite e sigurimit,fondet e pensioneve,institucionet kreditore,shoqerite e kursimit dhe te huase,kompanite e sherbimeve financiare,etj
  • 24.
    • www.Biznesi.net