Institucionet dhe mjedisi i biznesit nderkombetar

6,891 views
6,450 views

Published on

Institucionet dhe mjedisi i biznesit nderkombetar

Published in: Education
0 Comments
6 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
6,891
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
138
Comments
0
Likes
6
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Institucionet dhe mjedisi i biznesit nderkombetar

  1. 1. Institucionet dhe mjedisi i biznesit ndërkombëtar Prof. dr. Besim Beqaj
  2. 2. Objektivat e të mësuarit <ul><li>Të shohim se si politika tregtare dhe e investimeve historikisht kanë qenë pjesë e politikave të brendshme </li></ul><ul><li>Të ekzaminohet se si po ndryshon sjellja (qasja) tradicionale ndaj politikave tregtare dhe të investimeve </li></ul><ul><li>Të shohim efektet e lidhjeve globale në tregti dhe investime të vendimmarrësit. </li></ul><ul><li>Të kuptojmë që vendet duhet të bashkëpunojnë shumë afër në të ardhmen për ruajtur qëndrushmerinë e tregtisë globale dhe mjedisit global investiv. </li></ul>
  3. 3. Arsyet dhe qëllimet e Politikës tregtare dhe të investimeve <ul><li>Politikat qeveritare janë të dizajnuara të rregullojnë, drejtojnë dhe mbrojnë aktivitetet nacionale (kombëtare). Zbatimi i këtyre politikave është rezultat i sovranitetit nacional, i cili i jep Qeverisë të drejtën të rregullon mjedisin e vendit dhe të qytetetarëve të vet. </li></ul><ul><li>Politika tregtare në nivel të vendeve – politika makroekonomike definon qasjen shtetrore ndaj importeve, eksporteve dhe ndaj zhvillimeve tekn i ko teknologjike. </li></ul><ul><li>Veprimet në kuadër të politikës së brendshme të shumicës së qeverive kanë si qëllim rritjen e standardit të jetesës të qytetarëve, përmirësimin e kualitetit të jetës dhe të arrihet punësimi i plotë (të mos këtë papunësi fare). </li></ul><ul><li>Këto politika kane ndikim indirekt në tregtinë dhe investimet ndërkombëtare. </li></ul>
  4. 4. Arsyet dhe qëllimet e Politikës tregtare dhe Politikës investive - vazhdim <ul><li>Në mënyra shumë më direkte dhe në dobi të ndërrmarjeve të posaformuara, një vend gjithashtu mund të nxisë transferin e teknologjisë nga jashtë ose të përjashtojë industritë e huaja nga tregu i vendit. </li></ul><ul><li>Zyrtarët qeveritarë gjithashtu mund të miratojnë rregullore mbi importin të cilat i mbrojnë qytetarët. </li></ul><ul><li>Qëllim kryesor i politikës të jashtme është siguria kombëtare . </li></ul><ul><li>Politika shtetërore ka për qëllim rregullimin, nxitjen, drejtimin dhe mbrojtjen e veprimtarive kombëtare . </li></ul><ul><li>Veprimet politike: ruajtja e nivelit të standardit jetësor, punësimi, ngritja e zhvillimeve ekonomike . </li></ul><ul><li>Politika e zhvillimit synon transferin e teknologjisë, ngritjen e kapaciteteve vendore për konkurim dhe nganjeherë përkrahjen e vendeve tjera për prodhimin e produkteve të cilat do të importohen. </li></ul>
  5. 5. Organizatat ndërkombëtare <ul><li>GATT-i Marrëveshja e Përgjithëshme për Tarifat dhe Tregtinë : Është themeluar me 1947 GATT . N ë Raundin e Uruguajit në vitet 80-ta, përqendrohet në reduktimin e barierave të tregtisë, mbrojtjen e pasurisë intelektuale, dhe në tregtinë e shërbimeve </li></ul><ul><li>World Trade Organization (WTO)/ Organizata Botërore e Tregtisë (OBT) </li></ul><ul><li>The International Monetary Fund (IMF)/ Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) </li></ul><ul><li>The World Bank (WB)/ Banka Botërore (BB) </li></ul><ul><li>EIB Banka Evropiane p ër Investime </li></ul><ul><li>EBRD Banka Evropiane për Rindertim dhe Zhvillim </li></ul>
  6. 6. Organizata Botërore e Tregtisë (OBT) dhe Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) <ul><li>OBT është organizatë ndërkombëtare e cila merret me rregullat e tregtisë ndërmjet shteteve. </li></ul><ul><ul><li>Në thelb të saj janë Marrëveshjet e OBT-së, rregullat ligjore për tregtinë ndërkombëtare, për politikën tregtare dhe për investime . </li></ul></ul><ul><li>FMN – u projketua për të siguruar stabilitet të sistemit monetar ndërkombëtar dhe për të mbajtur kurse fikse këmbimi në mes vendëve. </li></ul>
  7. 7. Banka Botërore (BB) <ul><li>Banka Botërore (BB) është themeluar me 1944 për të ndimuar vendet e shkatërruara nga lufta dhe më vonë merr detyrën e ndihmës së zhvillimit botëror. Kapitali i BB kryesisht investohet për reduktimin e varfërisë. </li></ul>
  8. 8. Ndryshimet në mjedisin pol i tik dhe global <ul><li>Reduktimi i ndikimit të politikave kombëtare </li></ul><ul><ul><li>Zgjerimet e lidhjeve gloable në mes të kompanive, industrive dhe vendeve kanë efekt mbi politikanët. </li></ul></ul><ul><li>Roli i institucioneve ndërkombëtare </li></ul><ul><ul><ul><li>Rritje enorme e ndikimit të institucioneve ndërkombëtare dhe zvoglim i ndikimit të politikave nacionale në tregtinë ndërkombëtare (globalizimi dhe integrimet rajonale) </li></ul></ul></ul><ul><li>Roli i institucioneve tradicionale </li></ul><ul><li>Thellimi i konfliktit midis vendeve të industrializuara dhe vendeve në zhvillim. </li></ul>
  9. 9. Ndryshimet në mjedisin e politikës globale <ul><li>Tri ndryshime kryesore kanë ndodhur në mjedisin e politikës globale </li></ul><ul><ul><li>Reduktimi i influencës të politikës të brendshme (vendore); </li></ul></ul><ul><ul><li>Dobësimi i institucioneve tradicionale; </li></ul></ul><ul><ul><li>Acarimi i konfliktit mes vendeve të industrializuara dhe vendev në zhvillim . </li></ul></ul>
  10. 10. Reduktimi i influencës të politikës të brendshme (vendore) <ul><li>Interaksioni në mes rrjedhave financiare globale dhe atyre vendore (lokale) e ka limituar në masë të konsiderueshme influencën e qeverive. </li></ul><ul><li>Për të kthyer influencën disa qeveri janë munduar të kufizojnë tregtinë botërore duke vendosur barriera, aplikuar tarifa apo duke implementuar rregullore mbi importin. </li></ul>
  11. 11. Dobësimi i institucioneve ndërkombëtare <ul><li>Lidhjet e forcuara mes vendeve dhe mjedisi i ri ekonomik që rezulton nga lojtarët e rinj në treg dhe ndeshja e sistemeve të ndryshme ekonomike po e dobëson OBT-në </li></ul><ul><li>Fondi Monetar Ndërkombëtar nuk po ka fonde të mjaftueshme për të plotësuar nevojat e të gjitha vendeve që kanë vështirësi. </li></ul><ul><li>Banka Botërore ka qenë e pasuksesshme në përkrahjen e qëllimeve ekonomike të vendeve në zhvillim. Disa ankohen që politikat e kësaj banke kanë krijuar më shumë varfëri. </li></ul>
  12. 12. Konflikti mes vendeve të industrializuara dhe vendeve në zhvillim <ul><li>Në të kaluarën është shpresuar që hendeku në mes vendeve të industrializuara dhe vendeve në zhvillim do të mbyllet. </li></ul><ul><li>Mëgjithëse shumë vende të pazhvilluara sot po shfaqen si vende të reja të industrializuara, shumë vende tjera po ballafaqohen me një të ardhme ekonomike të zymtë. </li></ul><ul><li>Rritja e shqetësimeve ambientaliste ka bërë që ky konflikt të tendoset edhe më shumë. </li></ul>
  13. 13. Kufizimet e importeve <ul><li>Shumë vende duke përfshirë Bashkimin Evropian dhe SHBA-të kanë miratuar ligjet antidumping , që ju ndihmojnë industrive vendore duke kufizuar shitjen e produkteve të huaja nën koston e prodhimit, ose çmime me të vogla se çmimi i tyre në vendet prej nga vijnë. </li></ul><ul><li>Importet kufizohen gjithashtu me barriera jotarifore, siç janë kampanjat blej vendore. Mënjanimi i këtyre barrierave është shumë i vështirë. </li></ul><ul><li>Importet mund të reduktohen edhe duke ngushtuar hyrjen e produkteve të huaja në treg përmes procedurave të komplikuara dhe inspektimeve. </li></ul>
  14. 14. Efektet e kufizimit të importeve <ul><li>Kontrolli i importeve mund të bëjë që të mos shfytëzohen resurset më efiçente gjë që rezulton në produkte që nuk janë me të mirat dhe kosto më të lartë për malltat (ofertën) e kufizuar. </li></ul><ul><li>Kontrolli i importit mund të rezultoj me ndryshime negative në strukturen e importeve. </li></ul><ul><li>Për shkak të joefiçencës, kontrolli i importeve mund të shkaktojë ngecje në avancimin teknologjik. </li></ul>
  15. 15. Kufizimet e eksporteve <ul><li>Vendet vendosin kontroll mbi eksportet për arsye të ofertës të pamjaftueshme, sigurisë kombëtare dhe qëllimeve të politikës të jashtme, apo dëshirës për të mbajtur kapitalin. </li></ul><ul><li>Kontrollet që lidhen me sigurinë kombëtare aplikohen për armë dhe eksportet e teknologjisë të lartë. </li></ul><ul><li>Megjithëse kufizimi i eksportit është një mjet i vlefshëm që përdoret në marrëdhëniet ndërkombëtare, ky kufizim mund t`i jep ndërrmarjeve vendore reputacionin e një ofertuesi të pasigurt dhe si rrjedhojë e kësaj porositë (kërkesat) të bëhen të ofertues (ndërrmarje) të vendeve tjera. </li></ul>
  16. 16. Promovimi i eksporit <ul><li>Promovimi i eksportit është i dizajnuar t`i ndihmojë ndërrmarjet të hyjnë në tregjet ndërkombëtare ruajnë dhe të ruajnë pozicionin e tyre në këto tregje si dhe të shërbejë si kunderveprim ndaj masave të ngjashme që aplikojnë vendet tjera. </li></ul><ul><li>Qasjet e ndryshme drejt promovimit të eksportit përfshijnë: </li></ul><ul><ul><li>Transferin e dijes (njohurive) </li></ul></ul><ul><ul><li>subvencionimin direkt apo indirekt të eksportit </li></ul></ul><ul><ul><li>Reduktimin e burokracisë qeveritare për eksportuesit </li></ul></ul><ul><ul><li>Financimi i eksportit </li></ul></ul><ul><ul><li>Legjislacion i ndryshëm tatimor për qytetarët që jetojnë jashtë vendit </li></ul></ul>
  17. 17. Promovimi i importit <ul><li>Masa për promovimin e importit përdorin vendet që ruajnë një bilanc tregtar me suficit të madh. </li></ul><ul><ul><li>The Japan External Trade Organization (JETRO)- Organizata japoneze e Tregtisë të Jashtme ka filluar të fokusohet në promovimin e importit në Japoni </li></ul></ul>
  18. 18. Ndikimi i Investimeve të Huaja Direkte (IHD) në vendet nikoqire <ul><li>Ndikimi pozitiv </li></ul><ul><li>Informimi kapital </li></ul><ul><li>Transferi i teknologjisë dhe aftësive menaxheriale </li></ul><ul><li>Zhvillimi rajonal dhe sktorial </li></ul><ul><li>Konkurrenca e brendshme dhe ndërrmarrësia </li></ul><ul><li>favourable effect on balance of payments </li></ul><ul><li>Efektet pozitive në bilancin e pagesave </li></ul><ul><li>Rritja e punësimit </li></ul><ul><li>Ndikimi Negativ </li></ul><ul><li>Dominimi industrial </li></ul><ul><li>Varësia në teknologji </li></ul><ul><li>Çrregullimi i planeve ekonomike </li></ul><ul><li>Ndryshimi kulturor </li></ul><ul><li>Ndërhyrja qeveritare të koroporata multinacionale </li></ul>
  19. 19. Kufizimet e Investimeve <ul><li>Shumë vende që kanë mungesa të rezervave devizore e kufizojnë eksportin e kapitalit, sepse ikja (lëvizja) e kapitalit mund të jetë problem i madh. </li></ul><ul><li>Në momentin që qeveria vendos kufizime në eksportin e fondeve (kapitalit), rritet edhe dëshira për eksport të kapitalit jashtë vendit. </li></ul>
  20. 20. Promocimi i investimeve <ul><li>Incentivat (stimulimet) fiskale – janë masa tatimore specifike të dizajnuara për tërheqjen e investimeve të huaja </li></ul><ul><li>Incentivat (stimulimet financiare) – masa konkrete në përkrahje të investitorëve, siç janë: sigurimi i tokës apo objektit, kreditë dhe garancitë për kredi. </li></ul><ul><li>Incentivat (stimulimet) jofinanciare mund të jenë blerjet e grantuara nga qeveria, mbrojtje e veçantë nga konkurenca dhe investime në infrastrukturë. </li></ul>
  21. 21. Fuqia negociuesë (për të arritur marrëveshje) e Korporatave multinacionale dhe vendi nikoqir Fuqia negociuese Koha Politika e ofruar/kërkuar Stimulimet për investime Tretmani privelegjues i vazhdueshëm Kërkesa diskriminuese Fundi i relacioneve/ Deinvestimi MNC
  22. 22. Perspektiva ndërkombëtare për Politikat tregtare dhe të investimeve <ul><li>Prej një perspektive ndërkombëtare, negociatat për tregti dhe investime duhet të vazhdojnë. </li></ul><ul><li>Për të bërë këtë, Politika tregtare dhe e investimeve mund të këtë qasje bilaterale apo multilaterale </li></ul>

×