Your SlideShare is downloading. ×
0
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Gjaku
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Gjaku

31,378

Published on

Published in: Health & Medicine
3 Comments
33 Likes
Statistics
Notes
  • si ka mundesi per te shkarkuar kete document?
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • projekt teper i mire
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • can I download this?
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
No Downloads
Views
Total Views
31,378
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
3
Likes
33
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. LOGOPROF. DR. ELSA KONEGJAKU
  • 2. GjakuPerberja  Plazma  Elementet e Figuruar • Eritrocitet • Leukocitet • TrombocitetFormula Leukocitare
  • 3. GjakuPlazma Elementet eAlbumin figuruarFibrinogjen EritrociteImunoglobulina LeukociteLipoproteina TrombociteHormone, kripera, Vit
  • 4. Gjaku, sikurse indi lidhor, formohet nga të njëjtët elementë që janë qelizat dhe lënda ndërqelizore (në të cilën gjatë mpiksjes së gjakut formohen edhe elementë fijorë).Origjina e qelizave të gjakut është e njëjtë me tërë format e tjera të indit lidhor: mezenkima.
  • 5. I vendosur në një provëz, gjaku shumë shpejt mpikset (koagulohet). Nëse një proces i tillë parandalohet me lëndë antikoagulante, qelizat e gjakut fundërrojnë, ndërsa plazma qëndron mbi to. Në kushte të tilla të fundërrimit apo të centrifugimit përbërësit e gjakut formojnë tri shtresa:1. Shtresa e poshtme është me ngjyrë të kuqe dhe ze rreth 45 % të vëllimit të gjakut. Këtë shtresë e formojnë eritrocitet.2. Mbi to vendoset një shtresë me ngjyrë gri në të bardhë që zë rreth 1% të vëllimit të gjakut. Kjo shtresë përbëhet nga leukocitet dhe trombocitet.3. Mbi këto shtresa vendoset plazma, që zë rreth 55% të vëllimit të gjakut.
  • 6. 1.Plazma 2. Leukocitet 3. Trombocitet 4. EritrocitetHematokriti: 35-40% (F) dhe 45-50% (M)
  • 7. Plazma Perben komponentin fluid te gjakut Permban 90% uje dhe 10% lende organike:(aminoacide, lipide, proteina, vitamina, hormone) Plazma pa fibrinogjen perben SERUMIN Tubi i hematokritit
  • 8. Permbajtja e plazmesv Ujë: 92 %,v Proteina: 7% (albuminë, globulinë, fibrinogjen etj)v Komponentë organikë me natyrë tjetër: 0,1%, (glukoproteina, lipoproteina, ure, aminoacide, glukozë, yndyrna etj.),v Komponentë inorganikë: 0,9%, (natrium,kalium, kalcium, klor, bikarbonate, fosfate, hekur, jod, etj.)v Hormone, enzima, vitamina, antikorpe: gjurmë.
  • 9. Hematokriti Tregon perqindjen qe zene elementet e figuruar ne gjakun total.(kryesisht Eritrocitet) Norma eshte: 35-45% per femrat 40-50% per meshkujt
  • 10. Proteinat plazmatike 1. Albumina1. Albumina Proteina kryesore dhe2. Globulinat me e bollshme ne plazem.3. Lipoproteinat Roli kryesor eshte krijimi dhe ruajtja e4. Protrombina presionit onkotik (osmotik) ne plazem si5. Fibriogjeni dhe transporti i shume lendeve qe kalojne nepermjet gjakut.
  • 11. 2. Globulinat 3. Lipoptoteinat  Alfa – funksione tranporti  VLDL; HDL; LDL  Beta – lidhin Fe, Cu etj. Transportojne ne plazem  Gama – Funksione te yndyrnat (Acide rendesishme ne mbrojtjen yndyrore, trigliceridet imune. Quhen antitrupa dhe kolesterolin) (antikorpe) 5. Protrombina4. Fibrinogjeni Merr pjese ne Merr pjese ne koagulimin koagulimin e gjakut e gjakut
  • 12. Karbohidratet Karbohidratet në plazmë gjenden në formën e glukozës. Rritja e përqëndrimit normal të glukozës në gjak (70-110 mg%) quhet hiperglicemi (sëmundjen e diabetit të sheqerit). Ulja e perqendrimit te glukozes ne gjak quhet hipoglicemi.
  • 13. YndyrnatYndyrat e plazmës: (kolesteroli, fosfolipidet, trigliceridet dhe acidet yndyrore), zakonisht ndodhen të lidhura me proteinat në formë kompleksesh lipoproteinike. Sipas dendësisë dhe sasisë së yndyrave që përmbajnë, lipoproteinat ndahen në disa klasa:kilomikrone, lipoproteina me dendësi shumë të ulëtVLDL, me dendësi të ulët LDL, me dendësi të lartëHLD dhe lipoproteina speciale
  • 14.  Përcaktimi i vlerave sasiore të yndyrave plazmatike, quhet lipidogramë: Kolesterol < 200 mg/dl, Trigliceride < 160 mg/dl. HDL > 35 mg/dl LDL > 160 mg/dl).
  • 15.  Gjaku periferik pergatitet per mikroskopi ne lama qe quhen strisho. Ngjyrimet e ketyre strishove behen me ngjyrues te vecante si psh: Gimsa Romanovski
  • 16. EritrocitetForma, permasat, ngjyrimi, alteracionet e tyre.
  • 17. ERITROCITET Morfologjia Funksioni Alteracionet e Formes Alteracionet e Permasave Alteracionet e Numrit
  • 18. Morfologjia • Ka formë disku Eritrociti është qelizë pa bikonkav. bërthamë. • Diametër 6-8 (6.8) μm, • Trashësi, 2,5 μm • Vëllim 80-100 μ3. Eritrociti normal ka 27-32 pg hemoglobinë në solucion. Sipërfaqja e çdo eritrociti është rreth 140 μm2 dhe vëllimi 87 μm3.
  • 19.  Forma bikonkave u siguron eritrociteve një sipërfaqe rreth 20-30% më të madhe se çdo formë tjetër përfshirë formën sferike, duke përbërë kështu një përshtatje të rëndësishme për funksionin transportues të gazeve (O2 dhe CO2).
  • 20. Eritrocite ne MO
  • 21.  Funksioni i tyre eshte te transportojne oksigjenin dhe dioksidin e karbonit. Sinteza e Hemoglobines dhe enzimave ndodh gjate kohes se pjekjes ne palcen e kuqe te kockave (gjaku central). Para se te dali ne gjak Eritrociti nxjerr jashte berthamen, mitokondret dhe organele te tjera. (shih hemopoezen)
  • 22.  1% e eritrociteve qe dalin ne gjak periferik kane mbetje te REP/K e cila formon nje pamje ne forme rrjete kur ngjyroset me ngjyrim supravital me Cresyl Violet Keto eritrocite quhen Retikulocite dhe kane rendesi ne kontrollin e funksionit te palces pas anemive
  • 23.  Retikulocite
  • 24. Metabolizmi Eritrociti ka metabolizem anaerob pasi nuk ka mitokondri dhe enzimat e fosforilimit oksidues Burim energjie ka glukozen Ka enzima te glikolizes anaerobe dhe te shuntit te hekzoze-monofosfatit (Cikli pentozik) Eritrocitet formohen ne palcen e kuqe te kockave, jetojne rreth 120 dite dhe shkaterrohen kryesisht nga makrofaget e shpretkes, heparit dhe palces se kuqe.
  • 25.  Hekuri dhe aminoacidet riciklohet ndersa bilirubina, nje metabolit i hemoglobines ekskretohet. Kryejne funksionin vetem brenda vazes dhe nuk dalin ne inde pervec rasteve te hemoragjise Nuk e kalojne filtrin e veshkes dhe normalisht nuk dalin ne urine. Dalja e tyre ne urine quhet hematuri
  • 26.  Citoskeleti perbehet kryesisht Citoskeleti dhe nga proteina Membrana SPEKTRIN Nderveprimi i saj me cipen qelizore, i jep eritrocitit nje veti shume te rendesishme kur kalon neper enet e vogla te gjakut : Plasticitetin (aftesia per tu perkulur) Membrana e Eritrocitit permban 40% fosfolipide, 50% proteina dhe 10% karbohidrate
  • 27. Proteinat e membranesse EritrocititTe renditura sipas mases molekulare ne elektroforeze jane:3. Alfa Spektrin4. Beta Spektrin5. Ankirin6. Band 37. Glikoforin8. Band4.19. Aktin
  • 28. Spektrina Dy vargje : alfa dhe beta Crregullimet gjenetike te sintezes se spektrines shoqerohen me crregullime te formes se Eritrocitit: – Sferocitoza Hereditare – Eliptocitoza Sferocitet humbasin palsticitetin dhe cahen lehte gjate kalimit ne shpretke (anemi hemolitike). Kurohet me splenektomi.
  • 29. Eliptocitoza
  • 30.  Proteinat integrale te membranes jane Glikoforina dhe Band 3. Band 3 eshte proteina integrale me e rendesishme e membranes dhe qe ze perqeindjen me te madhe Lidhja e spektrines me to ndermjetesohet nga proteina ndihmese.
  • 31. Modeli i lidhjes se spektrines me glikoforinen dhe Band3 nepermjet ankirines.
  • 32. Ne pikat e lidhjes se Spektrines me Glikoforinen marrin pjeseproteinat ndihmese:•Aktin•Tropomiozin•Band 4.1•Adducin Lidhja e Spektrines me Band 3 ndermjetesohet nga:AnkirinaBand 4.2
  • 33. Membrana eritrocitare
  • 34. Crregullimi te formes se eritrociteve Drepanocite Sferocite Shizocite Akantocite Ghost Poikilocite
  • 35. Parametrat e serise se kuqe: Numri i eritrociteve :  4.2 – 5.4 milione/mm³ per meshkujt  4 – 5 milione/mm³ per femrat Permasat: 6-8 μm Forma: Disku bikonkav Niveli i hemoglobinës  Femrat: 12 – 16 g/dl  Meshkujt: 14 – 17.4 g/dl Hematokriti – 36 – 48 % te femrat dhe 42 – 53% te meshkujt
  • 36. Grupet e gjakut Percaktohen nga lloji i proteinave membranore te eritrociteve. Sistemi ABO Ne individe te ndryshem Glikoforinat jane te llojeve te ndryshme. 1. Nese membrana eritrocitare permban Glikoforinen A, personi konsiderohet Grup A 2. Nese membrana eritrocitare permban Glikoforinen B, personi konsiderohet Grup B 3. Nese membrana eritrocitare permban Glikoforinen A dhe B, personi konsiderohet Grup AB 4. Nese membrana eritrocitare nuk permban asnjeren prej tyre, personi konsidrohet grup 0.
  • 37. Sistemi Rhesus Eritrocitet qe kane ne siperfaqe nje nga antigjenet e grupit Rhezus (D, C ose E) quhen Rh+ kurse ato qe nuk e kane Rh-. Papajtueshmeria e grupeve Rh behet shkak i Eritroblastozes fetale. Situata ndodh ne shtatzanin e dyte dhe vetem kur nena eshte Rh- dhe femija Rh+. Ne shtatzanin e pare ndosh sensibilizimi por antitrupat anti-Rh nuk e kalojne placenten sepse jane IgM. Ne rastin e shtatzanise se dyte krijohen IgG te cilat e kalojne placenten dhe shkaterrojne Eritrocitet e fetale.
  • 38. Hemoglobina Struktura biokimike e Hb perfshin dy vargje alfa dhe dy beta te lidhura me 4 grupe Hem
  • 39.  Proteina me me shumice ne citoplazmen e Eritrocitit Ze 33% te mases se tij. Eshte acidofile dhe i jep ngjyrimin karakteristik Eritrociteve Ne qender eshte me e zbehte, ne periferi me e theksuar (per shkak te perqendrimit) Formohet gjate pjekjes se Eritrociteve ne palcen e kuqe te kockave
  • 40.  Vendosja e hemoglobines ne eritrocit eshte shume e rendesishme si per kapacitetin lidhes per O2 por edhe per formen i jep qelizes. Ne vartesi te vargjeve polipeptidike hemoglobina klasifikohet ne:4. HbA1(96%),5. HbA2 (3%)6. HbF (1%).Tek fetusi kemi rreth 90% HbF
  • 41. Perqendrimi i Hb ne Eritrociteeshte parameter shume irendesishem i gjakut periferik.Norma: 13-16%
  • 42.  Per shkak te ndryshimeve ne sasin e hemoglobines eritrocitet mund te jene: 2. Normokrome (Hb ne norme) 3. Hipokrome (pak Hb) 4. Hiperkrome (shume Hb) 5. Qeliza Target (Hb e koncentruar ne qender 6. Qeliza Ghost (Qeliza eshte care dhe Hb ka dale)
  • 43. Struktura e hemoglobines Crregullimet e sintezes se hemoglobines njihen me emrin HemoglobinopatiPer shkak te defekteve gjenetike nesintezen e hemoglobines Eritrocitetmund te ndryshojne formen: Drepanocitoza, Talasemia
  • 44.  Defekt gjenetik ne sintezen e vargjeve beta te Hb Drepanocitoza Mutacion pikezor ku glutamati zevendesohet me valin. Hemoglobina e formuar quhet HbS dhe eshte defektoze, polimerizohet dhe i jep Eritrocit ne eritrocitit pamjen karakteristike forme te draperit. draperi Erotrocite te tilla mund te bllokojne enet e vogla ose te shkaterrohen ne shpretke nga makrofaget (hemolize)
  • 45. Alteracionet e numrit te Eritrociteve Norma: 3.9-5.5 milione/ml per femrat 4.1-6 milione/ml per meshkujt Rritja e numrit:  Policitemia ose Eritrocitoza – mund te jete edhe gjendje fiziologjike ne rastete lartesive ose shtatzanive. Ulja e numrit  Eritropeni (termi i sakte , por qe nuk perdoret) Ne praktike perdoret termi i gabuar ANEMI
  • 46. Anemia Eshte ulja e sasise se Hemoglobines totale me pasoje mos oksigjenimin e mire te indeve. Perqendrimi i Hb ne Eritrocite eshte parameter shume i rendesishem i gjakut periferik. Norma: 13-16%
  • 47. Mund te ndodhi: Si pasoje e uljes se numrit te Eritrociteve  Pakesohet prodhimi (ne demtime te palces ose veshkave te cilat prodhojne eritropoetine)  Rritet shkaterrimi (hemoliza e shtuar si pasoje e sferocitozes, drepanocitozes etj)  Hemorragji ku kemi dalje te eritrociteve nga shtrati vaskular Si pasoje e uljes se perqendrimit te Hb ne Eritrocit.  Mungon lenda e pare qe i duhet per sinteze • Hekuri (anemia quhet feriprive. Zakonisht hemorragji) • Acidi Folik (duhet per sintezen e ADN ne formimin e qelizave te reja) ose VitB12 • Faktori Antianemik ose intrinsek qe ndikon ne thithjen e acidit folik ne stomak dhe zorre. Ky prodhohet ne stomak nga qeliza parietale. Gastriti atrofik mund te coje ne anemi ne kete meyre.
  • 48. Shkaterrimi i Eritrociteve Eritrocitet jetojne rreth 120 dite. Edhe pse pa berthame dhe organele, gjate kohes se pjekjes ne palce ai ka sintetizuar gjithe hemoglobinen e nevojshme se bashku me enzimat dhe citoskeletin. Pas 120 ditesh metabolizmi i qelizes ulet, prishet forma, fillon degradimi i proteinave dhe ne siperfaqe shfaqen proteina atipike te cilat behen receptore per Makrofaget e shpretkes, palces se kuqe te kockave ose qelizat e Kupferit (makrofage) ne hepar. Ne kete menyre gjate 24 oreve shkaterrohen rreth 0.5-1.5 e mases se Eritrociteve qarkulluese. Pasi fagocitohen nga Makrofaget, Hekuri dhe aminoacide te vecanta riciklohen per tu perdorur perseri ne eritropoeze, ndersa biliverdina si metabolit i hemoglobines ekskretohet.
  • 49. Metabolizmi i Hekurit  95% e hekurit qe perdoret per formimin e hemoglobines merret nga shkaterrimi i eritrociteve te vjeteruara qe behet ne shpretke, palcen e kuqe te kockave ose hepar  Vetem 5% e hekurit merret me diete nga jashte.
  • 50.  Riciklimi i hekurit eshte shume i rendesishem ne procesin e formimit te hemoglobines ne eritrocitet e reja. Hekuri qe merret nga trakti tretes kalon ne hepar ku lidhet me transferrinen. I lidhur shkon me ane te gjakut ne palcen e kuqe ku shkeputet nga transferrina dhe perdoret nga eritroblastet ne sintezen e hemit.Tansferrina kthehet ne plazem Pasi Eritrociti shkaterrohet hekuri depozitohet duke u lidhur me ferritinen ose te hemosiderinen. Ne rast nevoje clirohet me ekzocitoze per tu perdorur nga
  • 51. Kapja e hekurit nga transferrina dhe transporti i tij ne qelize
  • 52. Metabolizmi i hemoglobines Nje nga metabolitet e tjere te hemoglobines pas shkaterrimit te eritrociteve eshte biliverdina e cila kthehet ne bilirubine hepar leng biliarduodenfece. Ne rast demtimi te rrugeve te ekskretimit te bilirubines ose te shtimit te bilirubies si pasoje e shtimit te eritrociteve qe shkaterrohen, bilirubina kalon ne gjak dhe ekskretohet me urine. Perqendrimi i larte i bilirubines ne gjak eshte toksik per organizmin.(per me teper shih “Fiziologjia humane”)
  • 53. Alteracionet e permasave teeritrociteve Me permasa normale quhen NORMOCITE Te vogla: MIKROCITE (nen 6 mikrometer) Te medha: MAKROCITE (mbi 9 mikrometer) Perdoret dhe termi Megalocite Eritrocite me permasa te ndryshme: ANIZOCITOZE
  • 54. Alteracinet e formes seEritrociteve Forma normale eshte ajo e diskut bikonkav Shfaqja e eritrociteve me forma te ndryshme ne lamat e gjakut periferik quhet : POIKILOCITOZE Forma te ndryshme jane ajo e draperit, sferes, elipsit, akantociti (qeliza te fryra dhe te dhembezuara)(fig me pas), shizocite (qeliza te cara) etj.
  • 55. Luhatjet e Eritrocitit nga presioniosmotik akantocit normal sferocit hemolize
  • 56. Nje Bazofil dhe akantociteEritrocite normale dheakantocite ne skanerelektronik
  • 57. Eritrocite ne vaze dhe jashte saj gjate hemorragjise
  • 58. Konstantet indirekte Në kohën e sotme, me futjen në punë të autoanalizatorëve elektronikë është bërë e mundur përcaktimi i saktë i konstantve indirekte eritrocitare, që së bashku me observimin në mikroskop të lamës së gjakut periferik bëjnë të mundur përcaktimin e tipit të anemisë (natyrisht bashkë me treguesit e tjerë specifikë).
  • 59.  Konstantet eritrocitare kryesore: 1 Vëllimi korpuskular mesatar (MCV) 2 Hemoglobina mestare korpuskulare (MCH) Konstantet Perqendrimi mesatar i hemoglobines 3 Eritrocitare korpuskulare 4 Gjërësia e shpërndarjes së vlerave të eritrociteve enjohur si RDW.Konstantet jane llogaritje matematikore te parametrave te mesiperm te serisese kuqe te cilat llogariten automatikisht nga aparati dhe japin te dhena shumete rendesishme ne percaktimin e diagnozes
  • 60. Leukocitet Granulare (polimorfonukleare)  Neutrofile  Bazofile  Eozinofile Agranulare (mononukleare)  Limfocite  Monocite
  • 61. Leukocitet
  • 62. bazofilneutrofil eozinofil monocit limfocit
  • 63.  Numri i leukociteve ne gjakun periferik eshte 4000 – 10 000 / ml gjak Leukocitet e kryejne funksionin e tyre jashte vazes, ne indin lidhor. Funksioni i tyre eshte kryesisht mbrojtes(funksionet e cdo qelize do te diskutohen ne vecanti me detaje)
  • 64.  Leukocitet formohen ne palcen e kuqe te kockave (vetem limfocitet T piqen ne timus) Kane jetegjatesi te ndryshme Kane aftesi te migrojne (diapedesis) duke lene shtratin vaskular per ne vendqendrimin specifik
  • 65. Leukocitoza Leukocitoza eshte rritja e numrit te leukociteve ne total Mund te jete absolute ose relative Leukocitet qe mund te japin leukocitoze jane Neutrofilet dhe Limfocitet sepse perbejne perqindjen me te madhe te tyre (shih formulen leukocitare) Leukocitoza mund te jete shenje infeksioneve te ndryshme bakteriale ose virale, leucemive etj.
  • 66. Leukopenia Leukopenia eshte ulja e numrit te leukociteve ne total. Pasojat e saj jane ulje e funksionit mbrojtes te organizmit qe shoqerohet me infeksione te shpeshta kercenuese per jeten Ndodh shpesh gjate trajtimit te semundjeve tumorale me kimioterapi dhe radioterapi Ndodh gjate leucemive te ndryshme kur prishet funksioni i palces se kuqe te kockave. Verehet ne stade te avancuara te semundjes se SIDA (limfopeni)
  • 67. Granulat e leukociteve Granulat jane2. Jospecifike (primare) –lizozome paresore,  permbajne enzima lizozomale  gjenden ne te gjthe leukocitetv Specifike (sekondare)  Tipike per neutrofile, eozinofilet dhe bazofilet Emertimi i polimorfonukleareve behet sipas ngjyrimit qe marin granulat specifike te tyre: Neutrofile, Eozinofile, Bazofile
  • 68. Morfologjia Granularet Forme sferike Neutrofile Permasa 12-15 mikrometer Berthame e segmentuar (2-5 lobe) Ka granula primare dhe sekondare te cilat jane lizozome.( te dyja) Granulat jospecifike kane pamje azurofile Granulat specifike jane me te vogla Ka kompleks Golxhi dhe organele te tjera Ne disa neutrofile mund te dallohet kromatina X ose trupeza e Barr qe ketu quhet shkopi i tamburit
  • 69. Neutrofilet kane funksion fagocitues dhe baktericid Granulat specifike Granulat jospecifike permbajne permbajne: Fosfataza alkaline  Fosfataze acide Kolagjenaza  Alfa Manozidaze Laktoferrin  Arilsulfataze Lizozim  Beta-Galaktozidaze Proteina antibakteriale  Glukuronidaze bazike  Katepsin  Elastaze  Mjelopoeroksidaze  Kolagjenaze  Lizozime
  • 70.  Berthama e Neutrofilit eshte e ndare ne lobe. Numri i lobeve korrespondon me jetegjatesine e qelizes. Sa me shume lobe aq me e vjeter qeliza. Neutrofilet e reja kane berthame ne forme shkopi dhe quhen shkopinj.
  • 71. Numri i Neutrofileve ne gjak eshte 5000/ml ose55-65% e leukociteve  Rritja e numrit quhet Neutrofili > 65%  Ulja – neutropeni < 55%  Rritja e numrit te lobeve te berthames mbi 5 quhet: hipersegmentim  Del ne gjak ne tre forma:  Te reja 0-1%  Shkop 3-5 %  Segment (mature) 55-65%
  • 72.  Neutrofilet formohen ne palcen e kuqe te kockave dhe kane nje kinetike te caktuar prodhimi dhe clirimi ne gjak e cila varet nga faktore te ndryshem stimulues dhe clirues. Gjenden ne disa kompartamante ne organizmin human:  Ne palce duke u prodhuar  Ne palce te depozituara  Ne shtratin vaskular • Ne qender te enes • Te marginalizuara ne skaje gati per migrim  Ne indin lidhor ne vatren e inflamacionit ku kryejne funksionin fagocitues.
  • 73.  Neutrofilet thirren per ne vatren e inflamacionit nga substanca te quajtura kemiotaktike (fragmenti C5 i komplementit, limfokina etj) Pas marrjes se sinjalit qeliza shpreh ne siperfaqe molekula te adezionit siperfaqesor te cilat ne bashkeveprim me qelizat endoteliale te enes ngadalesojne levizjen dhe marginalizohen ne ane te enes. Ne vazhdim qeliza ndryshon formen dhe ben nje levizje ameboide me ndihmen e citoskeletit per te vajtur ne vatren e inflamacionit. Kjo levizje quhet DIAPEDESIS
  • 74.  Neutrofilet jetojne rreth 2-5 dite ne indin lidhor ku vdesin me apoptoze Nese bien ne kontakt me antigjene bakteriale ato fagocitojne bakteret dhe aktivizojne mekanizma baktericide dhe bakterostatike ne brendesi te qelizes :  Enzima litike, fluks oksigjeni (cliron H2O2, jon superoksid)  Laktoferrina ka efekt bakterostatik  Pas shkaterrimit te bakterit neutrofili vdes  Neutrofilet gjenden me shumice ne lenden me ngjyre te verdhe qe formohet ne vatren e infeksionit prej baktereve te vdekura dhe mbetjeve qelizore te quajtur pus Neutrofilet marrin energji nga glukoza dhe kane enzima te glikolizes dhe shuntit te hekzoz monofosfatit (mitokondrite i kane te pakta) Mbijetesa ne mjedis anaerob i jep avantazh ne luften ndaj
  • 75. Vazhdim neutrofilet
  • 76. Formula LeukocitareNeutrofile Limfocit Monocit Eozinofil Bazofilte reja shkop Te segm 20-40% 5-8% 2-4% 0-1%0-1% 3-5% 55-65%•Zhvendosje majtas e formules eshte kur rriten neutrofilet e reja.Shepesh eshte shenje e nje infeksioni akut bakterial•Zhvendosje djathtas e formules eshte kur rriten neutrofilet esegmentuara dhe numri i neutrofileve te hipersegmentuara (mbi 5seg). Shpesh tregon infeksion kronik.
  • 77. Eozinofilet Qeliza sferike 12-15 mikrometer Berthame e ndare ne lobe (zakonisht dy) Permban dy lloj granulash:4. Specifike – eozinofile (te kuqe ose ngjyre tulle) dhe te medha5. Jo specifike
  • 78. Eozinofili ne pamjetredimensionale
  • 79.  Numri i Eozinofileve eshte rreth 150/ml gjak ose 2-4% te leukocitive totale Rritja e numrit quhet Eozinofili dhe ndodh gjate infestimit nga parazite ose gjate gjendjeve alergjike. Ulja e numrit quhet Eozinopeni dhe ndodh ne menyre te theksuar gjate trajtimit me Kortikosteroide (kortizol) Eozinofilet e kryejne funksionin e tyre ne indin lidhor sidomos ne mukozen e traktit respirator, indin lidhor subkutan etj.
  • 80.  Granulat specifike  Funksionet e Eozinofilit permbajne: 2. Anti-parazitar (MBP)  Fosfataze acide 3. Anti-inflamator – modulon  Aril Sulfataze pegjigjen inflamatore dhe  Proteine kryesore (fagociton komplekset Ag-Ab) Bazike (MBP) 3. Fagocitues (i kufizuar)  Fosfolipaze  Katepsin, Histaminaz
  • 81. Leukocitet
  • 82. Parametrat e serise se bardhë: Numri total i leukociteve: 4- 10 mije/mm³ Vlera relative e granulociteve, limfociteve dhe qelizave të përziera te paraqitura ne formulen leukocitare Morfologjia e leukociteve – pershkrimi i berthames, granulave citoplazmike, formes, permasave.
  • 83. Formula LeukocitareNeutrofile Limfocit Monocit Eozinofil Bazofilte reja shkop Te segm 20-40% 5-8% 2-4% 0-1%0-1% 3-5% 55-65%
  • 84. Eozinofil ne MEGranulatspecifike kanepamje me qenderkristalore dheperiferi te zbehte.Eozinofili thirretne vatren einflamacionit ngasubstancakemiotaktike qeclirohen ngabazofilet dhelimfocitet.
  • 85. Eozinofili dhe inflamacioni Edhe pse gjendet me shumice ne situatat alergjike si astmas bronkiale, rinitet alergjike, duhet te theksojme se funksioni i eozinofilit eshte te moduloje pergjigjen inflamatotre te shkaktuar nga clirimi i granulave te mastociteve ose bazofileve (shperben histaminen) dhe te fagozitoje komplekset antigjen antitrup te cilat vazhdojne te nxisin procesin e inflamacionit. Per sa i perket funksinonit antiparazitar, proteina kryesore bazike ne granulat e Eozinofilit ka si funksion te lidhet me cipen e larvave te paraziteve
  • 86. Bazofilet Morfologjia Permasa 12-15 mikrometer Forme sferike Berthame e segmentuar (zakonisht dy lobe) Granula specifike shume bazofile dhe metakromatike ne citoplazem qe mbulojne shpesh edhe berthamen Granula jospecifike
  • 87. Granulat specifike  Funksioni: permbajne:  E kryen ne indin lidhor  Kur stimulohet nga3. Heparine kontakti me Ag4. Histamine  cliron permbajtjen e5. Faktor kemiotaktik per grnanulave duke Eozinofilet  Ndermjetesuar pergjigjen inflamatore  Histamina-vazodilatator  Heparina-antikoagulant Bazofilet ngjajne me  Fenomeni quhet mastocitet e indit lidhor dhe kane funksion te degranulim njejte.  Leukotrienet clirohen Marrin pjese ne gjithashtu nga bazofili, fenomene alergjike dhe por nuk jane ne perbeje ne hipersensibilitetin e te granulave. Jane menjehershem (shih metabolite te acidit mastocitin) arakidonik qe ndodhet ne
  • 88.  Bazofili ka proteina membranore qe jane receptore per IgE IgE lidhet ne membranen e Bazoflit dhe sherben si markues siperfaqsor per te. Numri i bazofileve ne gjakun periferik eshte shum ei vogel: nen 1% te leukociteve Rritja e numrit quhet bazofili dhe ndodh rralle
  • 89. bazofile
  • 90. Limfocitet
  • 91. Morfologjia•Berthame e madheshpesh me njedhembezim,kromatine engjeshur.•Mitokondre•Granula paresoreazurofile(jospecifike)FunksioniPergjigjia Imune (do te diskutohetme detaje ne indinlimfoid)
  • 92.  Permasat e Limfociteve variojne:  Te vogla – 6-8 mikrometer  Te mesme 8-12 mikromter  Te medha 12-18 mikromter Nga menyra e formimit dhe ana funksionale ndahen ne T dhe B Nga ana morfologjike limfocitet T nga B nuk dallohen Limfocitet T dhe B dallohen nga markuesit siperfaqesore ose CD (cluster of differentiation) me metoda imunocitokimike. Limfocitet perbejne 20-40% te leukociteve ne gjakun periferik Rritja e numrit quhet Limfocitoze dhe eshte tipike per infeksionet specifike ose virale
  • 93. Limfocite ne skaner elektronik
  • 94. Monocitet
  • 95.  Qeliza me e madhe e gjakut periferik Permasa 15-20 mikrometer Berthame tipike ne forme veshke, shpesh ekscentrike Citoplazem azurofile Granula primare jospecifike Golxhi i zhvilluar Numri i monociteve normalisht: 3-8% te leukociteve totale. Rritja e numrit: Monocitoze
  • 96. Funksioni:• Fagocitues• Migron ne indin lidhor ose organe ku formon qeliza me veti fagocituese, prezantuese per Ag dhe te afta te modulojne pergjigjen imune duke sekretuar interleukina etj.Keto qeliza formojne: Sistemin Mononuklear Fagocitues
  • 97. Sistemi Mononuklear Fagocitues Jane qeliza te vecanta me origjine nga monocitet e gjakut periferik te cilat marrin funksione fagocituese ne organe te ndryshme. Keshtu i gjejme ne indin lidhor, shpretke, palce te kuqe, pulmon ne formen e Makrofageve perkates. Ne hepar si Qeliza e Kupferit Ne SNQ si qeliza Mikrogliale Ne kocke si Osteoklaste Ne lekure si Qeliza e Langerhans Qelizat retikulare te indit limfoid
  • 98.  Funksionet qe marrin keto qeliza ne keto organe jane tre:  Fagocitues Fagocitojne qeliza te vjeteruara, baktere, qeliza tumorale, lende nderqelizore qe riciklohet, grimca pluhuri, asbesti, pigmente etj. Per kete aresye quhen dhe qeliza pastruese.  Prezantues per antigjenin Nepermjet molekulave te njohura si MHC II (shih sistemin Imun) pezantojne antigjenin per limfocitet CD4+ (T helper)  Sekretues • Interleukina qe modulojne funksionin e limfociteve ne pergjigjen imune • TNF alfa si faktor vrases per qelizat tumorale • Lizozim, interferon, lende qe nxisin aktivizimin e
  • 99.  Morfologjia e monocitit ndryshon nga ajo enje makrofagu te aktivizuar. Makrofagu ka fagolizozome ne citoplaze (lizozome sekondare), eshte i mbushur me vakuola dhe konturet qelizore jane shume te crregullta.(si pasoje e zgjatimeve citoplazmatike qe formohen gjate fagocitozes)
  • 100.  Fagocitoza mund te jete: Jospecifike si ne rastin e grimcave jo-organike ne pulmon (asbest, Si, Berilium, celuloz) E ndermjetesuar nga obsoninatObsonoinat jane proteina serike, antitrupa ose fragmente te komplementit te cilat veshin baktere ose grimcat qe do te fagocitohen. Makrofaget kane receptore per obsoninat dhe keshtu i njohin dhe i fagocitojne grimcat e veshura prej tyre pecifike e ndermjetesuar nga receptore specifike qe njihen nga makrofaget.
  • 101.  Zakonisht procesi i fagocitozes nxit pergjigje inflamatore qe ndermjetesohet nga faktore te quajtur kemiotaktike. Ka raste te vecanta kur fagocitoza nuk nxit pergjigje inflamatore. Shembullim me tipik eshte ai i Apoptozes (vdekjes se programuar qelizore) Ne kete rast si receptor per makrofaget sherben Fosfatidil Serina (fosfolipid i pjeses se brendshme membranes qelizore qe ne kete rast ndryshon lokalizimin (eksternalizohet)(per secilen nga qelizat e sistemit SMF do te flitet ne menyre te detajuar ne temat perkatese)
  • 102. Trombocitet Nuk jane qeliza Jane fragmente citoplazmatike te shkeputura nga megakariocitet ne palcen e kuqe te kockave. Gjenden ne gjakun periferik rreth 300 000 ne total Kane funksion koagulimin e gjakut (marrin pjese ne formimin e pllakes se fibrines dhe ne shkrirjen e saj) Kane forme eliptike
  • 103. Trombocitet
  • 104. Parametrat e serise trombocitare  Numri i trombociteve : 140 – 400mije/mm³ gjak  Morfologjia e trombociteve: permasat, forma  Volumi trombocitar mesatar ose trombokriti : 7.4- 10.4 fL
  • 105. Mikroskopi optike. Eritrocite Mikroskopi Elektronike.dhe Trombocite. Trombocite me granula ne qender dhe sistem mikrogypash dhe kanalesh ne periferi
  • 106. Mikroskopia elektronike e Trombocitit Perbehet nga pjesa qendrore GRANULOMERI Dhe ajo periferike HIALOMERI Ne periferi ka nje sistem kanalikular te hapur qe ve ne komunikim pjesen e brendshme te tij me ate te jashtme. Formohet nga invaginimi i membranes qelizore Ky sistem perforcohet nga nje seri mikrobubujsh qe rrethojne periferine e trombocitit Ne qender ka tre lloje granulash me permbajtje te ndryshme qe clirohet ne stade te ndryshme te procesit te koagulimit si dhe glikogjen
  • 107. Trombociti ME
  • 108. Granulat e Trombocitit Delta  Alfa  Ca++  Fibrinogjen  Pirofosfat  PDGF (faktor i rritjejs me  ADP origjine nga trombocitet)  Serotonin  Proteina te tjera Zona e granulomerit •Lamda permban dhe peroksizome, •Enzima lizozomale granula glikogjeni, mitokondri ne te.PDGF vepron mbi qelizat endoteliale duke nxitur procesin e formimit tevazave te reja.
  • 109. Skeme e trombocitit Membrana e trombocitit vishet nga glikokaliks dhe si proteina membranore ka receptorin Gp1b i cili lidhet me faktorin e Von Wilebrand ( i rendesishem ne procesin e koagulimit)

×