Art D E S T I J L

THEO van DOESBURG & DE STIJL 1917 - 1928

Theo van Doesburg 1883 - 1931
Theo van Doesburg is vooral bekend als oprichter en redacteur van het tijdschrift ‘De Stijl’. Van Doesburg was een veelzijdig kunstenaar – schilder, vormgever, architect, typograaf – en hij schreef verhalen, gedichten, in combinatie met zijn dynamische persoonlijkheid, fungeerde Van Doesburg als een filter binnen de Europese Avant-garde.
Theo van Doesburg zelfportret 1909

Hij gaf lezingen, organiseerde tentoonstellingen en zette zich, behalve voor De Stijl , in voor diverse andere tijdschriften en kunstenaarsgroepen.
<< 1931 Theo van Doesburg zelfportret ?

De jonge Van Doesburg wilde schilder en schrijver worden maar volgde geen opleiding. De vroege schilderijen zijn behoudend, maar van Doesburg bewonderde Vincent van Gogh en Mathijs Maris ; vanaf 1908 richtte hij zich op de artistieke expressie van emoties.
In het voorjaar van 1913 kreeg hij waardering voor de abstracte schilderkunst.
Mede door Kandinski’s Das Geistige in die kunst besefte hij dat de modernen net als hij streefden naar een spirituele kunst. In 1915 maakte Van Doesburg kennis met onder andere Piet Mondriaan . De nieuwe contacten zetten hem aan tot een explosieve activiteit: hij wilde de krachten van de Nederlandse modernen bundelen in een kunstenaarsvereniging en een tijdschrift oprichten waarin de nieuwe ideeën konden worden geventileerd.

In 1915 kwam Van Doesburg niet aan schilderen toe. Wel maakte hij tekeningen en pastels en schreef hij gedichten.
Van zijn vriend, architect J.J.P. Oud , kreeg Van Doesburg in 1916 zijn eerste op-dracht voor het ontwerpen van een glas-in-lood-raam.

Het eerste nummer van het tijdschrift De Stijl verscheen in Oktober 1917. Van Doesburgs medestanders waren: Piet Mondriaan , Vilmos Huszar , Bart van der Leck , de Belgische schilder en beeldhouwer Georges Vantongerloo en de architecten J.J.P Oud en Gerrit Rietveld.
De Stijl zette zich in voor een nieuwe kunst in een nieuwe, betere wereld. De gelijkwaardige samenwerking tussen de schilders en de architecten was daarbij een belangrijk doel.

Mondriaan formuleerde de kenmerken van de nieuwe schilderkunst:
Elkaar loodrecht kruisende lijnen en
primaire kleuren plus zwart, wit en grijs
Gezamenlijk onderzochten de Stijl-schilders vervolgens de mogelijkheden hiervan in de praktijk.
De abstrahering van een motief
De illusie van een voor- en achtergrond (was een punt van discussie)
Doesburg compositie

Huszar Van der Leck Mondriaan Van Doesburg

Hoewel van 1918 aan Van Doesburgs schilderijen niet meer valt af te lezen wat het uitgangspunt was, laten studies zien dat ze gebaseerd zijn op de zichtbare werkelijkheid:
In zijn glas-in-lood ontwerpen komt van Doesburg al een jaar eerder tot een hoge mate van abstractie, waarbij hij op zijn motief varieert door spiegeling en rotatie.
Huszar

Van Doesburg Glas-in-lood raam

Geabstraheerd portret De Danseressen Van Doesburg

Van Doesburg greep elke mogelijkheid aan om samen te werken met de architecten van De Stijl. J.J.P Oud bezorgden hem opdrachten voor glas-in-lood ramen, tegelvloeren en kleurontwerpen voor interieurs.
Aanvankelijk waren Van Doesburgs ontwerpen toe-voegingen aan de architectuur en was er geen sprake van gelijkwaardigheid.
In 1919, in een woning in Katwijk, bracht hij kleurvlakken aan op de wanden, deuren en het plafond die los leken te komen van hun onder-grond en de ruimte daadwerkelijk van karakter veranderden. De meubels voor de kamer waren ontworpen door Rietveld.

Woning in Katwijk

Na de isolatie als gevolg van de Eerste Wereldoorlog had Van Doesburg grote behoefte aan een internationale gedachtewisseling; hij richtte zich steeds meer op het verspreiden van het gedachtegoed van De Stijl in het buiten-land.
Begin 1920 reisde hij naar Brussel, Parijs, Milaan en Berlijn.
In 1921 vestigde Van Doesburg zich in Weimar. Hij bleef daar tot 1922 en gaf op z’n atelier een cursus over De Stijl die gevolgd werd door studenten van Het Bauhaus.

In 1923 vertrok Van Doesburg uit Weimar omdat het docentschap waar hij op gehoopt had aan zijn neus voorbij ging. Van Doesburg vestigde zich in zijn nieuwe woonplaats Parijs.
Sinds 1920 had Van Doesburg niet meer geschilderd. Hij achtte de schilderkunst niet meer geschikt om zijn visie op de werkelijkheid te vertolken. Ook had hij in 1922 ruzie gekregen met Oud over de toepassing van kleur in de architectuur – reden te meer voor Van Doesburg om zich in samenspraak met de jonge architect Cornelis van Eesteren te gaan verdiepen in de architectuur.

In Parijs kreeg Van Doesburg al snel de kans om zijn ideeën uit te werken. In Galerie Lieffort Moderne kon hij zijn werk van De Stijl tentoonstellen.
Van Doesburg en Van Eesteren presenteerden drie ontwerpen: een huis annex galerie, een par-ticuliere woning en een kunstenaarswoning.
1923 Maison Particuliere

De ontwerpen zijn a- symmetrisch en excentrisch
De ruimtes staan in open verbinding met elkaar
Er is geen onderscheid tussen voor-, zij- en achtergevels
In plaats van achteraf toegevoegd, is de kleur vanaf het begin bij het ontwerpproces betrokken

Tot zijn grote teleurstelling leidde de tentoonstelling niet tot een architectuuropdracht en in 1924 ging Van Doesburg weer schilderen.
Aanvankelijk had hij veel contact met Mondriaan maar al snel kwamen verschillen in mening en karakter naar voren die in de correspondentie niet belangrijk waren geweest.
Als vervolg op de architectuurschilderingen, die Van Doesburg contra-constructies had genoemd, ontstonden de zogenaamde contra-composities . Met hun schuine lijnen onderstrepen ze het verschil tussen Mondriaan , die vasthield aan een universele waarheid en Van Doesburg voor wie beweging essentieel was.

Contra Composities

Vanaf 1929 tot aan zijn overlijden in 1931, exposeerde Van Doesburg regelmatig, maar het sur-realisme vierde hoogtij en het succes bleef uit.
Wel kreeg hij in deze periode de aandacht van een jongere generatie kunstenaars.
Met vier jongeren richtte hij in 1930 de groep Art Concret op.
.

Aan het eind van zijn leven betrok Van Doesburg een atelierwoning naar eigen ontwerp in Meudon.
Deze woning is nu, net als het Van Doesburg archief, eigen-dom van de Nederlandse staat en huisvest elk jaar een andere Nederlandse kunste-naar.

Werk van de overige Stijlkunstenaars
Bart van der Lek , werkte op een heel andere manier met vlakken en kleuren dan de andere Stijllisten.
< Vrouw met koe

Man te paard Maria met kind

Gerrit Rietveld Schröderhuis

Rietveld was architect en meubel ontwerper. Zijn werk is over de hele wereld bekend.
Gerrit Rietveld Interieur Schröderhuis

Gerrit Rietveld

Tafel - Lamp – Stoel

MONDRIAAN composities in lijn en kleur 1913

Mondriaan
1914
Pier
en
Oceaan

MONDRIAAN composities in lijn en kleur 1918

1921 Mondriaan Rood, Geel en Blauw

Architect: J.J.P Oud Café De Unie Rotterdam

Architect: J.J.P Oud Heeft in Rotterdam veel woningen gebouwd, helaas door de Tweede Wereldoorlog is daar weinig van over. Ontwerptekening voor flats in Blijdorp 1931

J.J.P Oud

J.J.P Oud Witte Dorp R’dam 1922

J.J.P Oud Reilenhuis in Scheveningen

De Kiefhoek 1925 JJP Oud

T H E E N D
Tekst is overgenomen
van de website
http://www . digischool.nl
Maura: 8 Mei 2007

Art D E S T I J L

by Maura on Oct 14, 2007

Accessibility

Categories

Tags

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 9

Statistics

Art D E S T I J L — Presentation Transcript