Your SlideShare is downloading. ×
Technasium magazine zomer 2013
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Saving this for later?

Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime - even offline.

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Technasium magazine zomer 2013

488
views

Published on

Het laatste Technasium magazine van dit schooljaar. Lees meer over projecten van leerlingen en de uitdagingen voor de bovenbouw!

Het laatste Technasium magazine van dit schooljaar. Lees meer over projecten van leerlingen en de uitdagingen voor de bovenbouw!

Published in: Education

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
488
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. MeesterproefHet is examentijd. Voor veel leerlingen enouders een spannende tijd, want kan deboekentas met vlag en wimpel wordenuitgehangen of toch nog niet? Ook Onderzoek& Ontwerpen is een examenvak. Het wordtniet afgerond tijdens het centraal schriftelijkexamen in mei, maar tijdens het schoolexamen.O&O wordt afgerond met een meesterproef.De naam is bewust gekozen en refereert aande meesterproeven waarmee ambachtslui lidkonden worden van een gilde. Ook leerlingenop havo en vwo doen examen O&O met eenpraktijkopdracht, waarmee ze hun kennis enkunde laten toetsen.Steeds meer scholen zijn zo ver met deinvoering van het technasium, dat leerlingenexamen kunnen doen in O&O. In dit magazinestaan bijdragen over het examenprogrammavan O&O. Over hoe het er in de praktijkaan toegaat, over de ontwikkeling van hetexamenprogramma en over doorstroom naarhet hoger onderwijs. Het examenprogrammavan O&O is ontwikkeling, in een wisselwerkingvan beschrijving en praktijkervaring. Wantniveau is niet iets wat je kunt vastleggen. Hetmoet op gezette tijden worden bijgesteld enafgestemd op de eisen die vervolgopleidingenen maatschappij stellen aan youngprofessionals.Boris WandersZomer 2013En verder…Hoe vang je O&O in eindtermen?Quickscan naar opbrengsten vanhet TechnasiumColumn Martha Hoebens -LoslatenTe c h n a s i u mM ag a z i neDaar ga je dan, de dag die je wist dat zou komen iseindelijk daar: pensioen. Ruim 35 jaar ben ik werkzaamgeweest in het onderwijs. Vooral de laatste tien jaar hebik daarin de echte passie gevonden. Met de invoering vanhet technasium op Het Streek in Ede, waar ik technatorwas, werd het vuur flink aangewakkerd. De laatste jarenals netwerkcoach bij de Stichting Technasium is dat nietanders geweest. Hoe kan dat? Misschien weet ik het:het eerstekeergevoel!BeginnersfoutenAls je net begint in het onderwijs, in mijn geval als docent aardrijkskunde, danvind je alles spannend, vooral omdat je niet precies weet hoe het zal gaan. Je zitvol met vragen. Kan ik wel orde houden? Loopt de les goed? Kan ik duidelijkuitleggen? Maar vooral ook: vinden ze me leuk? Met enthousiasme kun je debeginnersfouten goed compenseren. De volgende jaren neemt de ervaring toeen worden de lessen misschien wel beter, zeker als het enthousiasme blijft. Maarkun je je geestdrift vasthouden als je voor de tiende keer het klimaatsysteem vanKöppen gaat uitleggen? Die spanning komt wel weer terug als je het klimaat-systeem in je eerste eindexamenklas moet behandelen, maar toch, ook daargaat het nieuwe na een tijdje vanaf.ErvaringUiteraard is het onderwijs meer dan alleen lesgeven. Er liggen nog tallozeuitdagingen in het verschiet voor de jonge docent: voor het eerst wordt een klasaan jouw zorgen toevertrouwd. Je bent hun mentor, letterlijk wijze raadgever.Maak dat maar eens waar. Het eerste brugklaskamp met je mentorklas. Eenmeisje met heimwee, hoe pak je dat aan? Je eerste ouderavond, je eerstehuisbezoek, de eerste rapportvergadering die je moet leiden. De spanning vanhet eerstekeergevoel zorgt altijd voor opwinding, maar in de loop der jaren vlaktdat echter af. Er komt wel iets voor terug: ervaring geeft tijdsbesparing. Eenmusical of grote avond kan weer tot een tijdelijke prikkeling leiden. Tijdelijk dus,en dat is misschien het grootste verschil met het technasium. Op het technasiumkan elk project een eerstekeergevoel geven, met de bijbehorende opwinding.VerwachtingenMijn eerste zelfgeschreven technasiumproject ging over de veiligheid vancruiseschepen. Ik weet nog goed dat ik in de zomervakantie samen met mijnzoon een schaalmodel van dunne aluminiumplaten bouwde en dat probeerde telaten varen in een kinderbadje van de Blokker. Na veel moeite lukt dat. Zoudende brugklasleerlingen dit ook voor elkaar krijgen? Zouden ze hun vingers nietopenhalen aan het aluminium? Ja dus! Zou het geen puinhoop worden in hetHet eerstekeergevoelEen duik in deechte bètawereldBèta-Festival entechnasiumJippie….diplomagehaald!Zernike Collegewint finaleTechnasium TOPAward 2013ColumnAd van FessemBeren op de weg?
  • 2. 2Vanaf de vierde klas van havo en vwowordt het vak Onderzoek & Ontwerpeneen keuzevak voor de profielen Natuur& Gezondheid en Natuur & Techniek.De leerlingen gaan in teams werkenaan keuzeprojecten vanuit hun interes-ses. Ze gaan op zoek naar en opdracht-gever en naar experts uit het hogeronderwijs. Zo ervaren ze of een beroepof opleiding bij hen past. In het examen-jaar sluiten de leerlingen O&O af meteen meesterproef, een groot projectdat ze zelf schrijven en uitvoeren.Het Bonhoeffer College in Enschede is achtjaar technasium. Technator Benno Berendsenis er vanaf het begin bij betrokken. Sindseen jaar vervult hij samen met collegaMonique Böhm de functie van technator.Dat de school trots is op de prestaties vande bovenbouwleerlingen is zichtbaar in hetJaarboek Meesterproef dat al drie jaar wordtuitgegeven. Berendsen: ”In de bovenbouwis meer vakkennis nodig. Projecten zijnlanger en gaan dieper. Leerlingen duiken inde bètawereld en dat vraagt een bepaaldvakmatig niveau om met de leerlingen meete praten. Vaak weten leerlingen meer daneen docent, dat moet je accepteren.”Collega Monique Böhm begeleidt geen leer-lingen. Ze houdt zich vooral bezig met hetborgen van procedures en kwaliteit. Böhm:“Technasia in ons netwerk zijn allemaal indezelfde fase, daardoor is er veel waardevoloverleg. Ook binnen de school zijn er mooieontwikkelingen. Zo langzamerhand ontstaater overlap en samenwerking tussen regulieren projectonderwijs. Een leerling moet voorhet maken van een verslag, het geven vaneen presentatie of schriftelijk contact meteen opdrachtgever ook de Nederlandse taalgoed beheersen.”Helena Verwer Toledo ziet als schoolleiderde meerwaarde hiervan voor de leerling,maar ook voor de school: “Het technasiumtrekt leerlingen aan. Van onze populatieexamenleerlingen doet tussen de 40 enlokaal met al dat water? Ja dus! Zoudenwe een rondvaart op een marineschipkunnen regelen? Ja! Zouden de leerlingenhet een leuk project vinden? Ja!Overwerk & OverurenEigenlijk heb ik bij elk project de spanninggevoeld alsof het de eerste keer was. Hetontwerpen van een tijgerverblijf, hetinrichten van een nieuwe woonwijk, hetontwikkelen van een gezonde drank, hetmaken van een hulpmiddel voor iemandmet een beperking. Elke keer een nieuwthema, elke keer een nieuwe opdracht-gever en een inkijk in het beroep dat erbijhoort. De buitenwereld wordt het klas-lokaal binnengehaald, en dat is voor deleerlingen uitermate motiverend. Voor eendocent zoals ik, die van afwisseling enavontuur houdt, is dat niet anders. Eenprobleem uit de echte wereld is richting-gevend, niet mijn aardrijkskundige vak-kennis. Je wordt coach van de leerlingen-teams en moet voldoende structuurbieden, maar de leerlingen bepalen hetverloop van de les. Dat is wel even wennen,maar ook heel logisch: misschien hebbende leerlingen wel een heel ander eindpro-duct voor ogen dan jij. Daarmee wordt hetook echt hun product en hun project. Endaarom is O&O (Onderzoek en Ontwerpen)projectonderwijs zoals projectonderwijsbedoeld is. Van de begeleiders vraagt hetwel veel: op mijn school stond O&Obekend als Overwerk&Overuren.Automatische pilootVolgend jaar bestaat de StichtingTechnasium tien jaar. De mensen van heteerste uur lopen dus al heel wat jaartjesmee. Is voor hen het eerstekeergevoel ernog steeds? Is het enthousiasme nog evengroot of wordt het allemaal wat routine-matig? Dit kan een reëel gevaar zijn.Voor schooldirecties, die denken dat hettechnasium succesvol is ingevoerd en zichweer op andere vraagstukken richten. Voordocenten die inmiddels maar al te goedweten hoe ze een project moeten schrijvenen de automatische piloot hanteren. Voorleerlingen die hun zoveelste project onderogen krijgen en de opzet onderhandkunnen dromen. Om de leerlingen draaithet natuurlijk: voor hen moet er uit elkproject iets nieuws te halen zijn. Het eerste-keergevoel moet blijven, en dat gaat nietvanzelf. Hierin schuilt voor mij de grootsteuitdaging voor het technasium de volgendetien jaar.Ik zal de ontwikkelingen met veel interesseblijven volgen, want over tien jaar gaat mijnkleinzoon naar de brugklas. Ik wil hem dangraag het technasium aanbevelen. Actiefzal ik er niet meer bij betrokken zijn. Na dezomer ga ik met pensioen. Spannend!Het is mijn eerste keer!Gerrit VisscherZomer 2013 - nummer 4Bovenbouw TechnasiumEen duik in de echte bètawereldTekst en fotografie: Anja van DalenV.l.n.r.: Karina Boehoudt, Arnout Franken, Benno Berendsen, Frederique van Gameneren en Bart Folkers
  • 3. 3Dr. Pascal Wilhelm was als universitair do-cent verbonden aan de opleiding Psycho-logie van de Universiteit Twente toen hijde vraag kreeg om eens met een groepjeleerlingen van het Bonhoeffer College tepraten over de invloed van verdovendemiddelen op de hersenen. Interessant,maar het was onmogelijk om hierbij proe-ven uit te voeren voor het profielwerkstuk.Een onderzoek naar de invloed van ener-giedrankjes op de cognitieve capaciteitwas wel mogelijk.Wilhelm werd expertbegeleider voor deleerlingen die hun meesterproef uitvoer-den. “We moesten goed kijken hoe we deproeven konden uitvoeren, want ethischgezien is dit type onderzoek bij jongerenbeladen. We kozen testjes die verbandhebben met aandacht, geheugen, rekenenen verbaal redeneren. Er werd een verhaalverzonnen om het experiment aannemelijkte maken. Het bedrijf Smart Bevarage zoueen nieuw drankje op de markt brengenen wilde onderzoeken of het zou werken.Ook moest er nog een smaak wordengekozen. De leerlingen stelden zelf deexperimentdrankjes samen met energie-drank, suikervrije limonade en water.”Na het drinken van het drankje kregen deproefpersonen een lijst met vragen overhet product, dit om hen te laten gelovendat het om het product ging. In werkelijk-heid was er tijd nodig om de werkzamestoffen door het lichaam opgenomen teworden. De leerlingen bereiden zelf hetexperiment voor. Ze reserveerden de ruim-te, stelden testmateriaal en boekjes samenen maakten jerrycans vol proefdrankjes.Na verwerking van de scores bleek er integenstelling tot de verwachting geeneffect van het drankje te vinden. Wilhelmhielp de leerlingen met een statistischetoetsing en het verslag. Er volgde een uit-stekende beoordeling voor de presentatieop school.Mede doordat het onderzoek was uitge-voerd onder adolescenten, was er belang-stelling. Pascal Wilhelm trok de stouteschoenen aan en zocht contact met hetTijdschrift voor Psychiatrie. De verbazingwas groot toen het duidelijk was dat demedeauteurs scholieren waren. Na publi-catie ging het balletje rollen: interesse vanjournalisten voor het onderzoek, leerlingenop radio en tv bij RTL-Oost en aandacht opeen scholierensite.Het eerste project dat Wilhelm begeleiddewas een groot succes. Na deze groepheeft hij nog geen andere groep begeleidt.“Het komt niet vaak voor dat leerlingenvoor een psychologisch onderwerp kie-zen.” Wilhelm kijkt met veel voldoeningterug: “Deze drie leerlingen hadden eenhoog niveau en waren erg zelfstandig. Hetexperiment had ook door tweedejaars stu-denten kunnen worden gedaan. Het waseen traject waarbij alles lukte en iedereenenorm heeft genoten en we hebben erook echt wat mee bereikt.45% examen O&O. Bij diploma-uitreikingenkan ik zien welke leerlingen O&O hebbengevolgd. Ze hebben veel vaardigheden ont-wikkeld en dat geeft hen zelfvertrouwenen een zelfbewuste houding. Vooral despanning van het ‘echte’ van het technasiumdoet het ‘m. Leerlingen gaan naar een echtbedrijf en naar een echte universiteit ofhogeschool voor hun meesterproef.”Leerlingen Arnout Franken, Karina Boehoudtzitten in 5 vwo, Frederique van Gamenerenen Bart Folkers in 4 vwo. Leerlingen van hetBonhoeffer College doen regelmatig meemet olympiades. De school blijkt succesvol tezijn en de leerlingen aan tafel ook. Arnoutgooide hoge ogen op de NatuurkundeOlympiade. Frederique plaatste zich met eenmilieuproject voor de internationale rondevan INESPO. Haar team won de derde prijsen mag in oktober het werk presenteren opeen olympiade in Brazilië. Arnout en Karinawonnen twee weken Houston om daar deelte nemen aan de United Space School.De leerlingen hebben zo al veel positieveervaringen opgedaan en denken al na overde meesterproef. Frederique: “Naar demeesterproef toewerken gaat eigenlijk heelgeleidelijk. Projecten werden steeds moei-lijker en groter en er komen steeds meerrichtlijnen bij.” Het valt Karina op dat hetsteeds technischer wordt: “Dat past meerbij NG en NT profielen, maar hierdoor vallener wel wat mensen af voor de bovenbouw.”De technische en creatieve kant van het vakblijkt in de bovenbouw meer samen tevallen dan in de onderbouw.Een goed team samenstellen is belangrijkvoor de leerlingen, want het bepaalt medehet uiteindelijke resultaat van de meester-proef. Ze zoeken serieus naar de juistesamenstelling op basis wat iedere leerlingkan inbrengen en kijken daarbij ook naar destudierichting. Hierbij zijn de ‘technasium-competenties’ belangrijk. De rol van dedocent is coachend en dat vinden de leerlin-gen prettig. “Je kunt zelf beslissen hoe jeiets doet en wanneer.” De technatoren ziendat leerlingen het opstarten van de meester-proef vaak moeilijk vinden. “Alles ligt openin het begin. Leerlingen bedenken zelf eenopdracht en zoeken daar een opdrachtgeveren een expertbegeleider bij. De school kanhelpen en waar nodig wordt er ook sturingaan het proces gegeven.”Technasiumleerlingen krijgen begeleidingvan een expert van hbo of universiteit.En krijgen daardoor de kans om kenniste maken met een studie en de daarbijbehorende beroepen. Soms mogen zecolleges volgen. Een leerling van hetBonhoeffer College heeft zelfs een eigenwerkplek op de universiteit voor het uit-voeren van zijn meesterproef. De leerlingenwaarderen het dat ze kennis kunnen makenmet het vervolgonderwijs en het bedrijfs-leven. Bart:”Je hebt soms een andereverwachting van een beroep of een studie-richting. Door het technasium kun je beterkeuzes maken voor de toekomst.”Zomer 2013 - nummer 4Link naar het volledige artikel dat geplaatst is in het Tijdschriftvoor Psychiatrie:www.tijdschriftvoorpsychiatrie.nl/issues/461/articles/9690Geslaagde meesterproef met energiedrankjes
  • 4. 4Op 14 maart jl. organiseerde RSG Slingerbos | Levant voorde vijfde keer het Bèta-Festival. Vijftig organisaties enprofessionals gaven workshops, lezingen en masterclasses.Oud leerlingen vertelden over hun studiekeuze en meisjesuit 3 havo en 4 vwo konden speeddaten met vrouwelijkebèta professionals. Mavo leerlingen lasten en bezochtenbedrijven. Er was buitengewoon veel te doen op het festivaldat de Gelderse Onderwijsprijs won.WisselwerkingZowel het technasium als het Bèta-Festival zijn onderdeel van debèta-inzet van de scholengemeenschap. Alle activiteiten enmiddelen maken samenwerking met externe partners mogelijk.Leerlingen krijgen volop de mogelijkheid om een blik te werpen ophun toekomstige werkveld een spreker richt zich op het over-brengen van de nieuwste technologie of het enthousiasme voorhet vak en een opdrachtgever voor het technasium zoekt eenoplossing voor een probleem.NetwerkDe school werkt voor het Bèta-Festival samen met het Techno-centrum Flevoland die alle lezingen en workshops verzorgt insamenwerking met het locale bedrijfsleven.Enthousiaste leerlingen kunnen pas daarna op bedrijfsbezoek.Zo ontvangt een bedrijf alleen gemotiveerde leerlingen die goedvoorbereid op excursie gaan.DeurDat het bedrijfsleven scholen graag helpt blijkt uit de samen-werking tussen RSG Slingerbos | Levant en het bedrijfsleven.Technator Riechard Weening: “Een moderne school heeft nietalleen een ingang voor de bruggers en een uitgang voor deeindexamenkandidaten, maar ook een deur naar het bedrijfslevenwaar iedere leerling een paar keer doorheen moet om te wetenwat er buiten te halen is.”Bèta-Festival en technasiumZomer 2013 - nummer 4
  • 5. 5Onderzoek & Ontwerpen is al enkele jaren erkend alsexamenvak. Het examen bestaat uit twee keuzeprojectenen een meesterproef. Maar wat willen we nu eigenlijkprecies dat onze leerlingen leren in het vak; kun je datgoed onder woorden brengen? In een project van deStichting Technasium met SLO Nationaal ExpertisecentrumLeerplanontwikkeling is dat gedaan. Een verslag van eenleerproces.Het idee voor het vak O&O komt oorspronkelijk voort uit de wensom leerlingen meer te laten leren hoe het eraan toegaat in dewereld van natuurwetenschap en techniek. Meer leren dan alleende vakinhoud en enkele algemeen geformuleerde toepassingen.Daadwerkelijk voor opdrachtgevers aan de slag gaan en daarbijhun kennis en kunde in de praktijk brengen en uitbreiden.Leerlingen die zich ontwikkelen als nieuwsgierige leerders enkenniswerkers die een authentieke opdracht voor een onderzoekof ontwerp in samenwerking tot een goed eind kunnen brengen.Competente leerlingen dus, dat is wat we willen afleveren.Kunnen jullie ons ondersteunen om de visie en doelstellingen vanhet vak O&O uit te werken in eindtermen en een examen-programma? Dat was de vraag waarmee Stichting Technasiumeind 2011 bij ons aanschoof. SLO, het Nationaal ExpertisecentrumLeerplanontwikkeling, is vaak betrokken bij het opstellen ofherzien van examenprogramma’s van vakken en ontwikkelt vooralle vakken handreikingen voor het schoolexamen. SLOaanvaardde de opdracht graag, maar met een vak als O&O wasgeen ervaring.Het proces om tot eindtermen te komen heeft ongeveer anderhalfjaar geduurd en is vooralsnog bekroond met een mooi dubbel-product: complete conceptexamen-programma’s O&O voor havoen vwo. Concept, omdat het ministerie er nog zijn goedkeuringaan moet geven.KennismakenDe projectgroep heeft in maart 2012 eerst kennisgemaakt metelkaars expertise. Vervolgens kwamen de essentiële kenmerkenvan O&O aan de orde en ook vroegen we ons af wat een leerlingmoet weten en kunnen om succesvol O&O te hebben gevolgd.Out-of-the-box leren denken is één van de doelstellingen van hetvak O&O. Dat was dan ook de eerste activiteit op weg naar eenexamenprogramma. Gebruik makend van creatieve denkstrategieënkwamen er een heleboel expliciete en impliciete kenmerken endoelen van O&O boven water. Aan het eind van de eerstewerksessie lagen er bijna honderd gele memobriefjes met zowelconcrete als vage treffers.OpzettenDe gele briefjes werden geordend en er ontstonden al snel grotereeenheden rondom een onderwerp, bijvoorbeeld projectmatigwerken. Dat was de basis voor de eerste opzet van de domeinenen van het examenprogramma; ‘algemene vaardigheden’,‘ondernemend en innovatief zijn’ en een domein voor elk van dewerelden van bèta-techniek. Het was de eerste van een hele reeksopzetten, want het onder woorden brengen van proces enopbrengsten van O&O bleek geen sinecure. Na veel mail-wisselingen en drie bijeenkomsten in het voorjaar van 2012 lag ereen concept waar we als projectteam best tevreden over waren.We hadden ons bij de algemene vaardigheden geconformeerd aande indeling van biologie, natuurkunde, scheikunde en NLT, waarbijer naast negen vakoverstijgende vaardigheden ook een achttalspecifieke O&O-vaardigheden waren verwoord. Dat ging vanpersoonlijke ontwikkeling via samenwerken tot kwaliteitsbewusten ondernemend zijn. In een tweede domein was het proces vanonderzoeken en ontwerpen ondergebracht, verdeeld over vijfeindtermen. Een derde domein beschreef het werken in dewerelden van bèta-techniek.RaadplegenHet concept werd in het najaar van 2012 voorgelegd aan denetwerken van technasia en andere deskundigen. Het leverde eenschat aan commentaar op. Het enthousiasme en de inzet vantechnatoren en O&O-docenten was zeer stimulerend. Weontvingen tientallen uitgebreide, inhoudelijk gemotiveerde reactiesvan betrokken technatoren en docenten. Het commentaar wasechter zo fundamenteel dat we onze domeinindeling moestenheroverwegen. Zeventien algemene en vakspecifieke vaardighedenwerd als teveel gezien en bovendien interfereerden ze nogal metde beschrijvingen van het proces in het tweede domein.HerschikkenBij de eerste opzet van het examenprogramma hebben we onslaten leiden door de structuur zoals die voor andere profielvakkengebruikelijk is. Noodzakelijk bleek dit echter niet en dat gaf ons devrijheid om onze eindtermen te herschikken en in te dikken. Wekwamen uit op een nieuwe indeling met vier domeinen die beteraansluiten bij de aard en kenmerken van O&O. >>Hoe vang je O&O in eindtermen?Herman Schalk en Lucia Bruningmedewerkers afdeling VO Tweede FaseSLO Nationaal Expertisecentrum Leerplanontwikkeling, EnschedeDe projectgroep• Frank Helmer, De Waerdenborch, Holten• Merijn Meijer, Newman College, Breda (tot najaar 2012)• Willy Reinalda, Preadinius Gymnasium, Groningen• Wilco Zwennis, Keizer Karelcollege, Amstelveen• Boris Wanders, Stichting Technasium, Groningen• Lucia Bruning, SLO, Enschede• Frans Carelsen, SLO, Enschede (tot voorjaar 2013)• Herman Schalk, SLO, EnschedeZomer 2013 - nummer 4
  • 6. 6ColumnBeren op de weg?Ze maakt een gesettelde indruk. Mijnkleine meisje dat aan het begin van hetjaar nog zenuwachtig naar school fietste,transformeert razendsnel in een zelf-bewuste tiener, in de meest letterlijke zinvan het woord. Ze weet steeds beter watze wel en niet wil, en houdt zich dapperstaande in haar technasiumklas, waar zenet met haar groep voor O&O eenoplossing moest bedenken voor vracht-wagens en een te laag viaduct. Voor dehand liggende oplossingen als ophogenvan het viaduct en uitdiepen van de wegvoldoen niet helemaal aan de uitdagingdie ze voor zich zien. Omrijden is ook nietdirect een optie. Uiteindelijk houden zehet op het verlagen van het middendeel,maar dan zonder de fietspaden. Eenmooie polderoplossing, maar haar hart ligter niet in. Ik betwijfel of een toekomst inde weg- en waterbouw voor haar isweggelegd. Ze is nog erg aan het zoeken.Zelf beginnen we, mijn vrouw en ik, inmid-dels een beetje vertrouwd te raken metonze rol als technasiumouders. Het meestopvallend is nog wel hoe vaak we uitmoeten leggen wat dat technasium nueigenlijk is. Onthutste blikken na hetantwoord op de vaak obligaat gesteldevraag ‘En wat doet je dochter?’ Het sluitaardig aan bij het gesprek dat ik met demoeder van de nieuwe bff van mijndochter had. Ze vertelde dat haar dochtereigenlijk alleen maar op het technasiumzit, omdat een kennis daar toevallig ietsover had verteld. Op de basisschool wistenze niet eens dat het technasium bestond.Wonderlijk.Het meest opvallend is nog welhoe vaak we uit moeten leggenwat dat technasium nu eigenlijk is.Ondertussen staan dit soort gedachtenmijlenver van onze dochters af. Zij houdenzich vooral bezig met de overhoringen vanmorgen en mogelijke vrije uurtjes. Destandaard-ochtendvraag is: Waar ligt deIpad? Om vervolgens even te kijken of ernog roosterwijzigingen zijn. En natuurlijknaar de prangende O&O vragen, die hetnieuwe technasiumproject oproept. Na hetviaduct waren we blij verrast dat zeonmiddellijk naar de Ipad snelde, om haarnieuwe opdracht te bekijken. Direct naarde inhoud, dachten we.En?Hartstikke leuk!Wat?Ik zit in een groep bij Elsa en Marieke!Ja, maar waarover?Duh, de nieuwe verpakkingen voorproducten van bijzondere dieren. Datwisten jullie toch?Natuurlijk wisten we het. Ze hadden er aleen bijeenkomst over gehad in de plaatse-lijke kinderboerderij. Bijzondere dieren? Ikmoest onmiddellijk denken aan hun eersteopdracht: dierenverblijven ontwerpen voorArtis. Dat viel uiteindelijk een beetje tegen.Het ging niet op de vurig gehooptenieuwe hokken voor de leeuwen, slangenof beren, maar ‘alleen maar’ om denieuwe kinderboerderij van Artis.Dus ik ben benieuwd. Gaan ze nog eenbeetje wraak nemen, nu ze bij deplaatselijke kinderboerderij voor bijzonderdieren aan de gang gaan?Ad van FessemHandreikingWe zijn tevreden met het proces en het resultaat. Onze uitwisseling,de raadpleging en de verwerking daarvan hebben tot een mooiprogramma geleid. Maar het moet natuurlijk meer zijn dan eenmooie tekst, het moet richtinggevend gaan worden voor depraktijk in de scholen. Daarom gaan we het toelichten en vanvoorbeelden voorzien in een ‘handreiking bij het schoolexamen’.Daarin komen vragen en mogelijke antwoorden aan de orde als‘hoe ziet het er nu uit in de praktijk van het onderwijs?’, ‘hoe kunje het toetsen en beoordelen?’, ‘hoe zet ik het in een PTA?’. Datdocument hopen we aan het eind van 2013 het licht te laten zien.Het ministerie van OCW is streng als het gaat om diplomering. En dat is maar goed ook, wanteen diploma moet wat voorstellen. Voor het voortgezet onderwijs is wettelijk voorgeschrevenwelke diploma’s er zijn en wat daar precies wel en niet op mag staan. Het woord ‘technasium’mag niet op een havo of vwo diploma komen te staan. Wel is het vak O&O op het technasiumerkend als examenvak, dit staat dan ook officieel op de cijferlijst.Voor een diploma zou een wetswijziging nodig zijn en dat is niet zomaar geregeld. Toch is hetbelangrijk en waardevol om een erkenning te krijgen bij het afronden van het technasium.Leerlingen hebben hier tenslotte vijf of zes jaar lang hard voor gewerkt. Dit gebeurt door bij hetdiploma een speciaal Technasium Certificaat uit te reiken, het is een bijzondere toevoeging bijhet reguliere havo of vwo diploma.Jippie….diploma gehaald!Technasium Certificaat - een bijzondere toevoegingZomer 2013 - nummer 4
  • 7. 7Mirelle van Dijk - Bureau TopBedenk en bouw een oplossing omwaterverspilling tegen te gaan. Zoluidt de instructie van opdrachtgeverWetsus in een notendop. De opdrachtis niet aan dovemansoren gericht.Op maar liefst 64 scholen slaan de857 teams in het najaar van 2012 aanhet nadenken, schetsen en rekenen.Het leidt tot bijzondere oplossingen:bijvoorbeeld en een waterstoplicht eneen toilet met perslucht in plaats vanwaterFinaleNa de schoolcompetities en de regiofinaleszijn eind maart nog veertien teams in derace voor de award. Ze reizen op 19 aprilaf naar Hogeschool Utrecht voor de finale.Van vrijdagochtend tot zaterdagmiddagwordt er koortsachtig overlegd, geboorden gezaagd, totdat alle prototypes gereedzijn. En dan is het grote moment daar: deprijsuitreiking. Aan acteur Vincent Moes deeer de winnaars bekend te maken.SensortegelDe jury kiest voor de oplossing van ZernikeCollege uit Haren: een sensortegel vooropenbare douches. “Heel bijzonder.Waarom bestaat dit nog niet”, vraagt dejury zich hardop af. En: “Mooi uitgewerkten wervend gepresenteerd.” Nummertwee Keizer Karel College uit Amstelveenkomt nog akelig dicht in de buurt met deWakeup Sense Shower, een opvallendevinding die diverse zintuigen prikkelt vande nog slaperige ochtendmens. “Een oplos-sing die psychologie en techniek combi-neert, een bijzondere gedachtegang”,vindt de jury.Gaaf ideeBrons is er voor de destillatietoren vanPontes Pieter Zeeman uit Zierikzee. De juryprijst het besparingspotentieel van hetsysteem dat condens opvangt en is onderde indruk van het soepel functionerendedemonstratiemodel. “Een gaaf idee”, aldusde jury. “Water besparen zonder dat jedaar als gebruiker ooit nog over na hoeftte denken. Bovendien hebben de leerlingenals team een enorme groei doorgemaakten een enthousiaste presentatie neergezet.”PublieksprijsVoor het eerst kunnen bezoekers van deTTA-site online hun stem uitbrengen opéén van de veertien teams. Als de stem-module sluit en de ruim 1.500 stemmengeteld zijn, blijkt dat RSG ’t Rijks uit Bergenop Zoom de publiekprijs in de wacht sleept.Het idee van de Brabantse technasium-leerlingen is ‘smart farming’, efficiënterirrigeren met een vochtigheidsmeter.Opdracht volgende editieDe exacte opdracht voor de komendeeditie van de Technasium TOP Award is nogniet bekend, maar de opdrachtgever wel.Dat is de brandweer.Zernike College wintfinale Technasium TOP Award 2013Meer informatie:www.technasiumtopaward.nlfacebook.com/technasiumtoptwitter.com/TechTopAwardwww.youtube.com/technasiumtopawardZomer 2013 - nummer 4
  • 8. 8In 2005 gingen de eerste technasium-scholen van start en sindsdien blijft hettechnasium groeien. Met deze groei rijst devraag wat de opbrengsten van het techna-sium zijn. Is er bijvoorbeeld een effect ophet kiezen van een vervolgstudie? Om opkorte termijn antwoorden te vinden opdeze vragen is vanuit het ExpertisecentrumTechnasium een quickscan gehouden.Zesentwintig technasia die in schooljaar2011-2012 technasiumleerlingen in deexamenklas hadden, zijn benaderd. Dezetechnasia bieden het vak Onderzoek& Ontwerpen (O&O) in alle leerjaren aanen laten de leerlingen examen doen inO&O door middel van hun meesterproef.Veertien technasia hebben gegevensaangeleverd die we vergeleken met delandelijke gemiddelden van Platform BètaTechniek.Op de 14 scholen hebben in het schooljaar2011-2012 totaal 247 leerlingen examengedaan in O&O. Van deze 247 leerlingenzaten 125 leerlingen (50.6%) op de havoen 122 leerlingen (49.4%) op het vwo.171 leerlingen van de 247 (69.2%) hebbendaadwerkelijk gekozen voor een bèta-technische vervolgopleiding. We hanteer-den hierbij de indeling van Platform BètaTechniek, Cluster 1 en 2 (technische ensnijvlakopleidingen met >50% bètatech-niek) in het hoger onderwijs.Keuze voor bèta-technischevervolgopleidingLandelijke uitstroomgegevens van 2011-2012 zijn helaas nog niet bekend. Welkunnen we kijken naar de gegevens van2010-2011, verzameld door PlatformBèta Techniek. Als we de totale uitstroom-gegevens van alle zesentwintig technasia,dus ook van niet-technasiumleerlingen opeen technasiumschool, vergelijken met hetlandelijk gemiddelde dan is er op het vwoeen gering verschil. In 2010-2011 koosgemiddeld 28% van alle vwo-leerlingen(landelijk) voor een bèta-technischevervolgopleiding. Op de technasium-scholen koos dat schooljaar gemiddeld31% van de vwo-leerlingen voor een bèta-technische vervolgopleiding. 17% vande havoleerlingen koos aan het einde vandat schooljaar voor een bèta-technischevervolgopleidingen, zowel landelijk als opde technasium-scholen.Leerlingen die in de bovenbouw voor O&Okiezen, kunnen dat alleen doen binnen eenN-profiel (Natuur en Gezondheid of Natuuren Techniek). Op een technasiumschoolQuickscan naar opbrengsten vanhet TechnasiumJanine van der Kooi – Expertisecentrum Technasium0HAVOBèta-technische vervolgopleidingGeen bèta-technische vervolgopleidingVWO20406080100120140Zomer 2013 - nummer 4
  • 9. 9Technasium Magazine is een uitgavevan Stichting Technasium. Het wordtdrie keer per jaar gratis digitaaluitgegeven. Wilt u het magazineontvangen dan kunt u zich aan-melden via: info@technasium.nl.Zernikepark 129747 AN GroningenE: info@technasium.nlW: www.technasium.nlEindredactie:Anja van DalenE: HFCM: anja@hfcm.nlVormgeving, copyen concept:HFCM Onderwijs,HoogeveenColofonColumn NetwerkcoachLoslatenIk ben zwanger. Naastdat ik dat als moederspannend vind (‘is hetkindje wel gezond?!’)vind ik dit alsbiochemicus ook hetmooiste en bijzonderste‘project’ dat bestaat.Sterker nog: één vande redenen dat ikscheikunde, met alsrichting Biochemie ben gaan studeren ismijn fascinatie voor cellen. Cellen diebestaan uit levenloze atomen, maar samentoch weten dat, wanneer en hoe zemoeten delen en differentiëren.Deze ontwikkeling staat soms even stil (derustfase) en gaat soms ineens heel snel.Soms ontstaan er foutjes bij de delingen,maar gelukkig hebben de cellen zelf eencontrolemechanisme waardoor dezefoutjes kunnen worden hersteld of defoute cellen worden afgebroken. En nanegen maanden delen hebben de cellenzich gevormd tot huid, botten, organen enhersentjes en uiteindelijk zelfs tot een heelmensje!Hoeveel gaat vanzelf?Hoeveel moet je sturen?En ook daarna gaat het door. Je stopt ervoedingsstoffen in, afvalstoffen worden(vaker dan mij lief is, maar het schijnt heelnuttig te zijn) uitgescheiden en het kindgroeit. Vanzelf.Mijn moeder- en scheikundekant komensamen bij het Opvoeden. Wat bijvoedingsstoffen vrij duidelijk is (suikergeeft energie door verbranding maarteveel hoopt zich op als vet, dus kindwordt dik etc.) is bij gedrag lastiger.Hoeveel gaat vanzelf? Hoeveel moet jesturen?Wat ik merk, is dat mijn zoontje veel meeruit zichzelf doet dan dat ik had verwacht.Krijg ik vanuit het consultatiebureau de‘opdracht’ dat hij nu toch echt mindermelk zou moeten drinken, dan zit ik metmijn handen in mijn haar, want hoe ga ikdat regelen?! Het is een kind met pit, duseen fles weglaten moet ik bezuren. Na veelstrijd en uiteindelijk toch die fles wel gevenblijkt na een paar weken dat hij opeens –vanzelf – die fles niet meer wíl! Huh? Moetik het allemaal meer lóslaten?!Nu is hij twee en is de volgende faseaangebroken. Hij kan ontzettend veel,maar wil het vooral allemaal zélf doen. Zélfontdekken, zelf nieuwe dingen doen en …zelf vallen en weer opstaan. De volgendefase in het ‘loslaten’ is aangebroken.Spannend!Een soortgelijke fase merk ik ook alsnetwerkcoach bij mijn scholen: de basis iser en die is goed. De ontwikkeling in deklas en op de scholen gaat in een enormtempo door. Ze testen dingen, vinden datgoed of niet en leren daarvan. Ze willennieuwe dingen doen en ze willen zélf doen.Ik hoop dat ik mijn moeder-lessen ook meekan nemen als netwerkcoach: loslaten…!Martha Hoebens -netwerkcoachhebben in 2010-2011 2% meer havo-leerlingen een NG-profiel gekozen dan hetlandelijk gemiddelde (respectievelijk 21%en 19%). Het percentage leerlingen datkoos voor een NT-profiel is op een tech-nasium gelijk aan het landelijk gemiddelde,namelijk 11%.Bij het vwo zijn de verschillen groter. Op hetvwo-technasium hebben 9% meer leerlin-gen voor een NG-profiel gekozen dan hetlandelijk gemiddelde (respectievelijk 31% en 22%) en 1% meer leerlingen voor eenNT-profiel (respectievelijk 18% en 17%).Keuze vervolgopleidingAls we specifiek inzoomen op de uit-stroomgegevens tussen 2006 en 2011 zienwe een opvallend verschil. Van leerlingenmet een N-profiel dan kiezen relatiefmeer leerlingen met een N-profiel opeen technasium-school voor een bèta-technische vervolgopleiding dan leerlingenmet een N-profiel op een niet-technasium-school. Dit geldt zowel voor de havo (res-pectievelijk 71.2% en 41.5%) als voor hetvwo (respectievelijk 67.2% en 51.2%).Als opbrengst van het technasium wordt‘een goed beeld van vervolgstudie enberoep hebben’ door de 14 scholen hetmeest benoemd. Daarnaast wordt samen-werken, communiceren met externen enpresenteren relatief vaak genoemd alsopbrengst van het technasium.Aangezien gemiddeld meer leerlingen opeen technasium-school kiezen voor eenN-profiel en gemiddeld meer leerlingen opeen technasium-school kiezen voor eenbèta-technische vervolgopleiding, kunnenwe zeggen dat het technasium bijdraagtaan een grotere doorstroom naar bèta-technische studies. Maar meer onderzoekis en blijft nodig. Graag willen we weten ofhet effect van technasium-onderwijs op dekeuze voor een vervolgopleiding blijvend is.Daarnaast willen we weten of technasium-leerlingen een betere studiekeuze makenen minder vaak switchen van studie. Op ditonderzoek gaan we ons de komende jarenrichten.Zomer 2013 - nummer 4