De juridische aspecten van een samengestelde productielijn

  • 1,722 views
Uploaded on

 

More in: Business
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
No Downloads

Views

Total Views
1,722
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2

Actions

Shares
Downloads
0
Comments
0
Likes
1

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. De juridische aspecten van een samengestelde productielijn M.H.T. Coumans 20 oktober 2009 Mikrocentrum - Eindhoven
  • 2. Inhoud
    • Inleiding:
      • Metaal en Elektro: ongevallen en oorzaken
        • Ongevallen met bewegende delen; afscherming en gevarenzone
        • Aandachtspunten arbeidsinspectie
    • Verdieping:
      • Aansprakelijkheid bij ongeval
        • Producent;
        • Werkgever;
          • Zorgplicht
            • Onderzoeksplicht, instructieplicht
          • CE-markering en vermoeden van overeenstemming
          • Boetes
            • Mogelijkheden tot ontlopen boete
  • 3. Ongevallen in de Metaal en Elektro Bron: ongevallenanalyse Metaal en Elektro versie November 2007 – Arbobalans, ministerie SZW
  • 4. Belangrijkste directe oorzaken Ongevallen met bewegende delen Bron: ongevallenanalyse Metaal en Elektro versie November 2007 – Arbobalans, ministerie SZW
  • 5. Ongevallen en afscherming Bron: ongevallenanalyse Metaal en Elektro versie November 2007 – Arbobalans, ministerie SZW
  • 6. Gevarenzone onbewust betreden Bron: ongevallenanalyse Metaal en Elektro versie November 2007 – Arbobalans, ministerie SZW
  • 7. Conclusies: Ongevallen Metaal en Elektro
    • Conclusies Ministerie SZW:
        • Bij ongevallen met machines speelt bijna altijd de afscherming een rol;
          • 85 % van de gevallen
        • In veel gevallen onbreekt de afscherming;
          • 33 %
        • Of is deze onvoldoende om het ongeval te voorkomen;
          • 29 %
  • 8. Aandachtspunten arbeidsinspectie
    • Afscherming van (bewegende delen van ) machines (mate van afscherming);
    • Competentie van machine operators (opleiding, instructie, toezicht);
    • Bevestiging/verankering van losse objecten i.v.m. valgevaar (gebruik van juiste middelen en methoden/procedures);
    • Onterecht werken op ladders (vaak dient gebruik gemaakt te worden van steigers of andere methoden voor werken op hoogte);
    • Plaatsing van ladders (valkke ondergrond, voldoende stroef, juiste hoek, gezekerd tegen verschuiven);
    • Conditie van ladders (met name van anti-slip);
    • Randbeveiliging rond vloeren, daken en bordessen waarop gewerkt wordt;
    • Correct toepassen van valbescherming bij werken op hoogte;
    • Veilig gebruik van kranen (toepassen juiste procedure/methode om te voorkomen dat mensen zich onnodig in de gevarenzone bevinden, juiste bescherming van de last);
    • Juist gebruik persoonlijke beschermingsmiddelen.
  • 9. Wie is verantwoordelijk
    • Fabrikant:
      • Productaansprakelijkheid, onrechtmatige daad: Producent
    • “ Onder ‘ producent ’ wordt (…) verstaan de fabrikant van een eindproduct , de producent van een grondstof of de fabrikant van een onderdeel (…).”
      • Aansprakelijkheid voor ongevallen werknemer:
      • Werkgever
  • 10. Fabrikant
    • Ook een gebruiker van machines kan – onder omstandigheden - als fabrikant worden beschouwd, bijvoorbeeld bij:
        • Zelfbouw machines/producten
        • (Zelf) samenbouwen of –stellen van (bestaande) machines
        • (Zelf) modificeren van bestaande machines
    • Namelijk, ook gehele productielijn =
    • samenstel = een machine
    • in de zin van machinewetgeving
    • (MRL – Warenwetbesluit Machines)
    • CE + CE + CE hoeft geen CE te zijn.
    • Een keten van machines moet – in het kader van CE-markering – als geheel worden beschouwd, maar door wie en op welk moment?
  • 11. Samenbouw machines
    • Wie is verantwoordelijk voor het aanbrengen van CE-markering op het samenstel ?
      • Als contractueel niets is afgesproken, dan:
        • G éé n van de zelfstandige leveranciers c.q. fabrikanten van (enkele) onderdelen;
        • Wellicht:De hoofdaannemer;
        • Anders: De gebruiker zelf (de koper)/werkgever;
    • MRL/Warenwetbesluit machines zegt niets concreets over verantwoordelijkheid na samenstellen en aanbrengen CE-markering.
        • Wel: norm NEN-EN-ISO 11161 Veiligheid van machines - Geïntegreerde productiesystemen - Algemene eisen
  • 12. Samenbouw machines
    • Conclusie:
      • Maak contractuele (schriftelijke) afspraken;
      • Zo niet, veel onnodige (juridische) onzekerheid of zelfs aansprakelijkheid.
          • NB: Uiteindelijk moet op de complete machine, het samenstel/eindproduct (productielijn), wel CE-markering worden aangebracht.
  • 13. Samenbouw machines
    • Aanpak bij samenbouw machines tot productielijn
      • Mogelijkheid 1:
        • Maak een van de leveranciers c.q. fabrikant (schriftelijk) verantwoordelijk voor de complete productielijn (=samenstel van machines) = hoofdaannemer/”main contractor”;
        • Deze fabrikant levert de totale productielijn op en is verantwoordelijk voor de CE-markering van de totale productielijn.
        • Fabrikant als hij deelleveranciers inschakelt:
            • Zorg dat de leveranciers van de (deel)machines (= onderdelen of gehele machines) zoveel mogelijk documentatie (risicobeoordeling, technisch constructiedossier etc.) afleveren en leg dit vast in het inkoopcontract;
            • IIA, IIB-verklaring
  • 14. Samenbouw machines
    • Mogelijkheid 2:
      • Voer als gebruiker zelf de directie over de samenbouw van de machine en de CE-markering daarvan;
          • Bijvoorbeeld zelf genoeg deskundigheid (“zeker van je zaak”)
      • Leg wel zoveel mogelijk verantwoordelijkheid t.a.v. machineveiligheid bij de leveranciers van de deelmachines (= onderdelen);
          • Inclusief montagehandleiding aan te leveren door leverancier;
          • Inclusief inbouwhandleiding aan te leveren door leverancier.
      • Zorg dat de leveranciers van de (deel)machines (= onderdelen en/of machines) zoveel mogelijk documentatie (risicobeoordeling, technisch constructiedossier etc.) afleveren en leg dit vast in het inkoopcontract;
          • IIA, IIB-verklaring;
          • Inclusief verplichting TCD op te bouwen (m.i.v. 29.12.09 wettelijk verplicht).
      • Maak een risicobeoordeling voor de complete productielijn en bouw een technisch constructiedossier (TCD) op;
  • 15. Samenbouw machines
    • Bij mogelijkheid 1:
        • “ Main contractor” is verantwoordelijk (gemaakt) om de veiligheidsmaatregelen in orde te brengen;
    • Bij mogelijkheid 2:
        • Gebruiker zelf (koper)/werkgever verantwoordelijk om de veiligheidsmaatregelen in orde te brengen.
  • 16. Nut vragen aanvullende technische gegevens: Modificatie
    • Een modificatie is een wijziging van een machine.
      • Bij een dergelijke wijziging kunnen nieuwe gevaren en risico’s zijn/worden geïntroduceerd. Altijd risicobeoordeling maken na wijziging.
    • Als dat zo is, dan zijn zijn de (oorspronkelijke) risicobeoordeling, gebruikshandleiding, EG-verklaring van overeenstemming en CE-markering (wellicht) niet meer actueel of, erger, niet meer toereikend;
        • Kortom, “ opnieuw” CE-markering aanbrengen.
    • Voorbeelden van modificaties, waarbij het waarschijnlijk is dat nieuwe gevaren of risico’s worden geïntroduceerd:
        • een bestaande machine krijgt een andere functie;
        • het productievolume wordt opgevoerd of de snelheid wordt verhoogd;
        • Etc.
    • Dus:
      • Door het zelf uitvoeren van de modificatie en het (opnieuw) moeten aanbrengen van de CE-markering is de gebruiker fabrikant geworden.
  • 17.
    • Machine wordt bij werkgever in bedrijf gesteld. En dan?
  • 18. Factsheet Metaal en Elektro
    • 80 % van de slachtoffers zijn werknemers
    • Belangrijkste oorzaken ongevallen:
      • Hardware;
      • Alertheid/competentie/motivatie.
  • 19. Veiligheid door verplichtingen werkgever
    • Bieden veilige werkomgeving = zorgplicht ;
    • (artikel 7:658 BW)
    • De werkomgeving omvat ook alle arbeidsmiddelen (“a.m.”): machines, persoonlijke beschermingsmiddelen, e.a.
    • Werkgever is verplicht alleen a.m. aan haar werknemers ter beschikking stellen, die voldoen aan de toepasselijke CE-markeringsrichtlijnen
        • Hardware!
        • Eigendom of huur van het a.m. ≠ relevant . Nu de werkgever deze aan zijn werknemers ter beschikking stelt, is hij daarvoor t.a.t. verantwoordelijk
          • Beslissing Staatsecretaris SZW 20 december 2002 (zaagmachine);
  • 20. Omvang zorgplicht bij arbeidsmiddelen
    • Voordat een a.m. ter beschikking wordt gesteld aan werknemers, moet de werkgever controleren of het a.m. voldoet aan de toepasselijke CE-markeringsrichtlijnen;
      • Het Arbeidsomstandighedenbesluit stelt geen aanvullende inhoudelijke eisen t.o.v. de Machinerichtlijn.
    • De werkgever moet daarbij in ogenschouw nemen:
      • Onderzoeksplicht – waaronder beoordeling van:
            • Risico’s bij gebruik;
            • Veiligheid bij beoogde doel;
            • Gewenste grenzen van de machine;
            • Gebruiksomgeving;
            • “ Gegoedheid” machinebouwer;
            • Adequate gebruikershandleiding;
            • Opleidingsniveau werknemer.
      • Instructieplicht – correcte toepassing, naleving gebruikshandleiding, hoe omgaan met risico’s tijdens het gebruik;
    Een van de belangrijkste oorzaken van een ongeval alertheid, motivatie, competentie!!
  • 21. Arbeidsinspectie en CE-markering
    • “ Arbo” vermoeden van overeenstemming:
    • Een a.m. wordt vermoed te voldoen aan de relevante bepalingen uit het Arbobesluit, indien het
        • voorzien is van een CE-markering
        • vergezeld gaat van een EG-verklaring van overeenstemming
        • het a.m. overeenkomstig de daarbij behorende gebruiksvoorschriften wordt gebruikt.
          • Beslissing Staatsecretaris 15 november 2002
          • (snijmachine hondensnacks):
          • De snijmachine werd niet volgens de gebruikshandleiding gebruikt. De werkgever had zelf bedacht storingen te verhelpen met een stuk karton en dat ging mis. Geen vermoeden van overeenstemming.
    • Arbeidsinspectie kan vermoeden van overeenstemming weerleggen.
  • 22. Omvang zorgplicht bij CE-gemarkeerde arbeidsmiddelen
    • Indien het a.m. met CE-markering en EG-vvo wordt geleverd, dan houdt de werkgever een eigen verantwoordelijkheid :
        • Hij is in ieder geval aansprakelijk voor zichtbare gevaren/risico’s (“evident” knelgevaar), en;
        • Niet onttrekken aan eigen verantwoordelijkheid middels een beroep op het oordeel van een Arbeidsinspectie, dan wel Arbodienst/veiligheidskundige.
          • Laatst: Rechtbank Leeuwarden 2 oktober 2008 (Spinningslijn)
          • Ook: Raad van State 14 februari 2007 en 16 mei 2007 (Transportband)
  • 23. Verwijtbaarheid en boete
    • NB: Bij ontbreken verwijtbaarheid is er w é l aansprakelijkheid , maar mogelijk geen boete !
    • Arbo-beleidsregel 33, negende lid (sinds 1 januari 2007)
    • Dus: Voldoe in ieder geval aan artikel 7.2. van het Arbobesluit
        • Verplichting gebruik Am’s met CE-markering; check vvo
    • + leg inspanningen daartoe vast in goed dossier!
    • (ook koopcontract, correspondentie m.b.t. de aanschaf, deskundigen, etc.)
    • + bewijs !
        • Verwijtbaarheid ontbreekt dan mogelijkerwijs
  • 24. Conclusies
    • De werkgever is – in beginsel – aansprakelijk als hij de werknemer laat werken met a.m.’s die niet in overeenstemming zijn met de CE-markeringsrichtlijnen.
        • Alleen aantonen dat a.m. geleverd is met CE-markering en EG-verklaring van overeenstemming is onvoldoende om aansprakelijkheid te ontlopen.
    • De werkgever heeft een eigen verantwoordelijkheid (7:658 BW)
        • Niet onttrekken middels beroep op:
          • Arbodienst (advies/onderzoek);
          • Veiligheidskundige (advies/onderzoek);
          • Arbeidsinspectie (bezoek/inspectie).
        • Niet ontslagen van algemene onderzoeks- en zorgverplichting
    • Had hij redelijkerwijs kunnen en moeten constateren dat het gevaar aanwezig was?
      • ➩ CRITERIUM
  • 25. Sancties werkgever * = of …. of Werkgever Strafrechtelijk Bestuursrechtelijk Civiel Boete (74.000) Gevangenisstraf (2 jaar) Ontneming wederrechtelijk verkregen voordeel Stillegging bedrijfsactiviteiten Publicatie vonnis Boetes Gederfde winst Geleden verlies Kosten ter voorkoming/ beperking van schade Kosten ter vaststelling van schade & aansprakelijkheid Schaderegeling met slachtoffer Kosten ter verkrijging van voldoening buiten rechte Last onder dwangsom* Stillegging van het werk of de werkzaamheden*
  • 26. Vragen?
    • De Gier | Stam & Advocaten
    • Marieke Coumans
    • Lucasbolwerk 6
    • 3512 EG Utrecht
    • Tel. (030) 2303010
    • [email_address]
  • 27. Meer lezen?