Your SlideShare is downloading. ×
Czytanie naukowe w środowisku cyfrowym
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Czytanie naukowe w środowisku cyfrowym

348

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
348
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. 1CZYTANIE NAUKOWEW ŚRODOWISKU CYFROWYMDr hab. Marek Nahotko IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012
  • 2. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 2W nauce czytanie jest częścią pisaniaWg Pelli, Bigelow 2009
  • 3. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 3Czytanie w nauce (Tenopir&King)• Czas poświęcony na czytanie artykułu zmniejszył się z 48 minut w 1977 do 34 min. obecnie i być może jest to minimum, bo już się nie zmniejsza.• Uczeni poświęcają do 160 godz./rok na czytanie (w 1977 – 120 godz./rok).• W ciągu roku czytają przynajmniej 1 artykuł z 33 tytułów czasopism (w 1977 z 13 tytułów).• Uczeni czytają więcej, szybciej, w większym zakresie.• Czytanie jest uzależnione sytuacyjnie: to co i ile jest czytane zależy od celu, kontekstu.
  • 4. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 4 Czytanie w nauce Ilość artykułów czytanych rocznie się podwoiła Czas na czytanie artykułu spadł o 25% 300 250 200 150 Artykuły/rok Czas czytania 100 50 0 1977 1984 1993 2000-2002 2005Wg Tenopir, King 2007
  • 5. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 5Rodzaje czytania• Szybkość czytania • Od czytania uważnego do skanowania dla odszukania słowa, nazwiska itp.• Czytanie aktywne • Celowe, często nieliniowe, połączone z przerzucaniem, skanowaniem, podkreślaniem i notowaniem• Czytanie płytkie i immersyjne • Imaginacyjne i refleksyjne• Czytanie „śledcze” • Poziome skanowanie publikacji, jak w grze wideo• Unikanie czytania • Poznawanie treści z możliwe minimalnym czytaniem• Nie-czytanie • Drukowanie tekstów i ich przechowywanie bez zamiaru czytania• Czytanie ciągłe i nieciągłe • W czasie i przestrzeni
  • 6. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 6Szybkość czytania (Marshall)• Czytanie: uważna lektura kanoniczna. Czytelnik przemierza tekst liniowo. Celem jest zrozumienie.• Przeglądanie: szybsze niż czytanie kanoniczne. Przemierzanie tekstu jest nadal liniowe, lecz zrozumienie jest poświęcane dla szybkości. Celem jest uchwycenie istoty tekstu.• Skanowanie: szybsze od przeglądania. Przemierzanie staje się nieliniowe; czytelnik przeskakuje do przodu i do tyłu tekstu. Celem jest często ocena lub decyzja o dalszych czynnościach.• Rzut oka: strony są przewracane bardzo szybko; czytelnik spędza tyle samo czasu na przekładaniu stron co na ich przeglądanie. Celem jest wykrycie ważnych elementów strony (początku i końca artykułu, rysunków), po czym może nastąpić przejście do innego rodzaju czytania.• Szukanie: czytelnik skanuje szybko tekst w poszukiwaniu określonego elementu strony (np. słów) bez celu zrozumienia.• Powtórne czytanie: meta-czytanie; każdy rodzaj czytania może występować wiele razy.• Wszystkie rodzaje występują w czytaniu naukowym.
  • 7. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 7Czytanie aktywne (Golovchinsky) Czytanie pasywne Czytanie aktywnePojedynczy tekst Czytanie powieści dla Studiowanie przyjemności, głośne podręcznika, czytanie poezji przeglądanie oferty, wykonywanie czynności wg instrukcjiWiele tekstów Sprawdzanie poczty Badanie zagadnienia, elektronicznej, czytanie analiza stanu literatury, czasopisma, surfowanie aktualizacja wiedzy w Webie specjalistycznej• Czytanie aktywne: połączenie czytania z myśleniem krytycznym iprocesem decyzyjnym.• Czytanie pasywne: mniej uważne, wymaga mniej wysiłku.• Nowe technologie przydatne szczególnie podczas aktywnegoczytania wielu dokumentów, typowego dla pracy umysłowej uczonego.
  • 8. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 8Czytanie - problemy Czytanie pasywne Czytanie aktywne Pojedynczy tekst Zrozumienie tekstu Zrozumienie tekstu, odnalezienie informacji w tekście, streszczanie Wiele tekstów Zrozumienie tekstu, Zrozumienie tekstu, obsługa obsługa wielu wielu dokumentów, dokumentów, odnalezienie relewantnych odnalezienie dokumentów, strukturyzowanie interesującego wielu informacji dokumentu• Czytanie aktywne wielu tekstów wymaga strukturyzacji dużej liczbyinformacji.• Problemy wskazują na przydatność zastosowania urządzeń dowspomagania czytania: • zastosowanie narzędzi wyszukiwawczych i służących tworzeniu streszczeń • udostępnianie wielu tekstów jednocześnie…• Pasywne czytanie pojedynczego tekstu mniej zależy od możliwościurządzeń.
  • 9. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 9Czytanie głębokie i płytkie (Ryan)(imaginacyjne i refleksyjne)• Obie dychotomie nieostre.• Czytanie naukowe: immersyjne i refleksyjne.• Niezbędna biegłość, umożliwiająca automatyzm czytania.• Książka drukowana doskonale dostosowana do czytania naukowego;• Czytanie na ekranie, ograniczenia: • Technologiczne: rozdzielczość ekranu, waga, rozmiary, wymuszona pozycja, oświetlenie; • Rozpraszanie uwagi czytelnika.
  • 10. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 10 E-czytanie a potrzeby sprzętoweAktywność czytania (celowość) Cel: przeglądanie e-maili dla odpowiedzi, Cel: czytanie naukowe przeglądanie czasopisma fachowego dla Sprzęt: tablet lub inne urządzenie znalezienia nowości. umożliwiające bezpośrednią interakcję z Sprzęt: laptop lub inna platforma mobilna materiałem i posiadające pełną nadająca się do uruchomienia standardowych funkcjonalność aplikacji Cel: czytanie gazety podczas posiłku Cel: czytanie literatury pięknej Sprzęt: mobilna platforma z dużym ekranem Sprzęt: platforma do czytania mobilnego, (dla przeglądania/skanowania) nacisk na pojemność i poręczność (przenośność) Immersyjność czytania (skupienie uwagi) • Czytanie immersyjne wymaga wysokiej czytelności tekstu, mobilności, transparentnego interfejsu, a sposoby interakcji nie wymagają specjalnych szkoleń (nie potrzeba szkolenia jak czytać książkę). • Czytanie aktywne wiąże się z interaktywnością, a więc pisaniem (np. notatek).
  • 11. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 11Czytanie „śledcze” (Renear)• Badacze postępują z publikacjami jakby grali w gry wideo, gwałtownie, jakby podświadomie: • tworzą zapytania jakby chcieli odnaleźć znane sobie dokumenty lub powtórzyć wyniki wyszukiwania rzeczowego; • podążają za cytowaniami w tył i w przód; • wykonują gwałtownie ocenę relewancji: ewaluacja wpływu, jakości • unikają płatnych stron wydawców, agregatorów, a poszukują egzemplarzy dostępnych w OA; • lokalizują i porównują słowa kluczowe, definicje, protokoły, wyniki wyszukiwań.• Działania są podświadome, kinestetyczne, nawet podobne do transu; trudności w artykulacji opisu co robią i dlaczego.• Sesje opisywane są jako pożyteczne, nawet jeśli w efekcie żaden artykuł nie został przeczytany.
  • 12. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 12Unikanie czytania (Renear)• Narzędzia pozwalające określić relewancję artykułów bez ich czytania: indeksowanie, cytowania.• Narzędzia pozwalające określić poziom artykułów bez ich czytania: abstrakty, przeglądy literatury.• Czytane artykuły dzięki zawartym w nich stanom badań pozwalają na orientację w innych artykułach bez ich czytania.• Eksploracja tekstów i danych w poszukiwaniu „nieodkrytej wiedzy” pomaga wykorzystywać artykuły bez ich czytania.• Formatowanie tekstu (wykazy, równania, terminologia) i aparat pomocniczy (spisy treści, odsyłacze, rysunki) pozwalają na wykorzystywanie artykułów bez ich czytania.• Koledzy uczeni i studenci pomagają nam korzystać z artykułów bez ich czytania.
  • 13. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 13Nie-czytanie (Bayard)• Należy odróżnić od nieczytania.• Nie-czytanie to stany między czytaniem uważnym a brakiem wiedzy o istnieniu książki.• Różne przyczyny nie-czytania: • Całkowite nie-czytanie, aż do nie-czytelnika totalnego; • Kartkowanie; • Znajomość ze słyszenia; • Zapominanie.• Czytanie jako utrata: wybór pozytywny (czytanie) oznacza jednocześnie negatywny (nieczytanie niczego innego).• Drukowanie/kopiowanie plików artykułów naukowych: ile z nich jest nie-czytanych?
  • 14. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 14 Inny rodzaj nie-czytania • Nie-użytkownik biblioteki cyfrowej (Mazurek): osoba odwiedzająca bibliotekę cyfrową ale nie korzystająca z żadnej usługi Czas trwania wizyty Ilość wizyt Odsetek 0-30 s. 64000 63,2% 30 s.-2 min. 9188 9% 2-5 min. 6184 6,1% 5-15 min. 7124 7% 15-30 min. 4888 4,8% 30 min.-1 godz. 5016 4,9% Ponad 1 godz. 4594 4,5%Wg Mazurek 2012 nieznany 158 0,1%
  • 15. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 15Ciągłość czytania (Hillesund)• Ciągłość w czasie: • kontinuum od „rzucenia okiem” po czytanie wielogodzinne, • czytanie nieprzerywane innymi czynnościami.• Ciągłość w przestrzeni: • Czytanie ciągłe w porządku linearnym i sekwencyjnym (powieści); • Czytanie nieciągłe bez porządku (jak mowa): czasopisma, strony Web; • Łączenie obu sposobów: skanowanie zasobu i wybieranie elementów do dłuższego czytania.• Czytanie naukowe: łączące oba sposoby czytania w przestrzeni i długotrwałe w czasie.
  • 16. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 16Czytanie naukowe (eksperckie)• Czytanie w druku: • Książki: rozpoczynane od spisu treści, indeksu, potem skanowanie małych części, potem uważne czytanie wybranych fragmentów, rzadko całości; • Artykuły: rozpoczynanie od abstraktu (inni go pomijają), kilka akapitów ze wstępu, jeśli jest interesujący przechodzi się do wniosków, potem czyta całość, przeskakując w przód i w tył.• Czytanie elektroniczne: czytanie online dla zapoznania z treścią, nieciągłe i pofragmentowane • Gromadzenie tekstów dla późniejszego wykorzystania; • Ze względu na podaż niezbędne nowe umiejętności; • Częste drukowanie do czytania.
  • 17. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 17Czytanie e-tekstów: dwie technologie• Czytniki e-książek: • Szybki rozwój technologiczny: technologia e-papieru, duża rozdzielczość i mobilność; • Organizacja tekstu na wzór druku, unikanie hipertekstu; • Immersja łatwa do osiągnięcia.• Strony Web (hipertekst): • Przydatne do wydawnictw informacyjnych, wyszukiwania; • Nowa forma immersji: głębokie zaabsorbowanie przeglądaniem, czatowaniem, grami jako wynik zewnętrznej stymulacji – jak w czytaniu śledczym Reneara?
  • 18. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 18Czytanie i ciało System A.nnotate• Dla czytania istotne także ułożenie ciała;• Konieczność robienia notatek i zaznaczania: • Ułatwia zrozumienie tekstu; • Powiązania z własnym pisaniem.• Dostęp do wielu tekstów jednocześnie, dwie metody pisania: • Notatki i teksty drukowane rozkładane i usuwane z otoczenia piszącego wraz z postępem prac; • Notatki i teksty elektroniczne dodawane po zbudowaniu koncepcji i ram pisanego tekstu.
  • 19. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 19Pokolenie sieci• Nowe media i teoria neuroplastyczności.• Wielozadaniowość młodego pokolenia: korzystanie z druku i dokumentów cyfrowych jednocześnie.• Sprzeczne poglądy: • Nicholas Carr: środowisko Internetu powoduje czytanie powierzchowne, pośpieszne i rozproszone myślenie; • Don Tapscott: interaktywne informacje przeczytane w Internecie są lepiej zapamiętywane; czytanie online jest trudniejsze, wymaga nowych umiejętności.
  • 20. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 20Wnioski• Zmiany w komunikacji piśmiennej i jej technologii następowały zawsze, lecz obecnie obserwujemy eksplozję autorstwa i czytelnictwa naukowego.• Nowe technologie spowodowały wzrost dostępności i „łączliwości” tekstu, co może wymagać nowych sposobów czytania, wspomaganego przez kolejne rozwiązania technologiczne.• Nieciągłe czytanie refleksyjne jest realizowane bardzo podobnie w każdym medium: analogowym i cyfrowym.• Czytanie długotrwałe powinno odbywać się w druku lub na specjalnych czytnikach.• Od czytania w środowisku cyfrowym nie da się uciec.
  • 21. IV Konferencja Zarządzanie Informacją w Nauce Katowice 28-29.11.2012 21Dziękuję za uwagę! marek.nahotko@uj.edu.pl

×