Przyszłość bibliotek
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Przyszłość bibliotek

on

  • 1,432 views

 

Statistics

Views

Total Views
1,432
Views on SlideShare
1,431
Embed Views
1

Actions

Likes
1
Downloads
9
Comments
0

1 Embed 1

http://sandbox.clipboard.com 1

Accessibility

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Przyszłość bibliotek Przyszłość bibliotek Presentation Transcript

  • Przyszłość bibliotek – cyfrowe treści w cyfrowej sieci? Dr Marek Nahotko Warszawa, 22-24.11.2006 1
  • Narastające problemy Niezadowolenie ze sposobu działania systemu komunikacji: n Wzrost cen publikacji; n Problemy z prawami autorskimi; n Wydłużanie się cyklu wydawniczego. Między innymi wykorzystanie zasobów elektronicznych powoduje spadek liczby czytelników w bibl. publicznych (o 171.234 w 2005 r.). Warszawa, 22-24.11.2006 2
  • Próby działań Likwidacja ograniczeń w dostępie do publikacji: n Walka o ograniczenie cen czasopism; n Likwidacja ograniczeń w dostępie do licencjonowanych materiałów. Ruch Open Access, dwie strategie: n Autoarchiwizacja w repozytoriach; n Czasopisma Open Access. Warszawa, 22-24.11.2006 3
  • Czasopisma Open Access „Złoty” OA lub strategia BOAI-2; Nowe czasopisma powinny powstawać jako OA, stare powinny transformować do OA; Brak ograniczeń praw autorskich, w zamian rozwiązania typu Creative Commons. Warszawa, 22-24.11.2006 4
  • Autoarchiwizacja „Zielony” OA lub strategia BOAI-1; Autorzy umieszczają swoje artykuły w otwartych repozytoriach; Użytkownicy, dzięki standardowym protokołom, np. OAI-PMH widzą wszystkie repozytoria jako jeden zasób. Warszawa, 22-24.11.2006 5
  • Repozytoria Repozytoria przedmiotowe powstawały najwcześniej: od 1991 ArXiv (Ginsparga) dla prac z fizyki, matematyki, informatyki; początkowe problemy z wydawcami. Repozytoria instytucjonalne: archiwizacja intelektualnego dorobku instytucji, przez co publikacje są różnego rodzaju: artykuły, doktoraty, materiały dydaktyczne itp. Warszawa, 22-24.11.2006 6
  • Repozytoria instytucjonalne Instytucjonalne: archiwum jednej instytucji, np. Bibl. Cyfrowa Uniwersytetu Wrocławskiego; Ponad-instytucjonalne: centralne archiwum kilku instytucji, np. Księgozbiór Wirtualny FIDES; Scentralizowane, regionalne lub narodowe, np. Biblioteka Cyfrowa BN. Warszawa, 22-24.11.2006 7
  • Biblioteka cyfrowa czy repozytorium? Biblioteka cyfrowa: zawiera zdigitalizowane dokumenty tradycyjne ze zbiorów biblioteki; zwykle dokumenty, do których wygasły prawa własności. Repozytorium: zawiera cyfrowe dokumenty tworzone na bieżąco, z danej dziedziny lub w danej instytucji. Mogą być jednocześnie publikowane drukiem. Wiele przypadków pośrednich, podział intuicyjny. Warszawa, 22-24.11.2006 8
  • Repozytoria w systemie komunikacji Cztery elementy każdego systemu komunikacji: n Rejestracja: ustanowienie priorytetów; n Certyfikacja: potwierdzenie jakości; n Rozpowszechnienie: dystrybucja i powiadamianie zainteresowanych użytkowników; n Archiwizacja: zachowanie dorobku. Elementy tworzą łańcuch wartości dodanej. Wartość dodaną tworzą naukowcy, nie wydawcy. Warszawa, 22-24.11.2006 9
  • Łańcuch wartości dodanej Warszawa, 22-24.11.2006 10
  • Wydawca w łańcuchu wartości dodanej Udział wydawcy głównie w dystrybucji: skład, druk, marketing, handel; Funkcje dystrybucji w systemie tradycyjnym kosztowne i wyspecjalizowane; Dystrybucja w sieci łatwiejsza i tańsza; Walka wydawców o miejsce w łańcuchu wartości dodanej. Warszawa, 22-24.11.2006 11
  • Funkcje komunikowania – system tradycyjny Funkcja Proces Realizator Finansow anie Rejestracja Dostarczenie tekstu na papierze Naukowiec - autor Wydawca lub elektronicznie Certyfikacja Recenzja Naukowiec - Wydawca recenzent Rozpowszechnianie Biblioteczna selekcja i realizacja Bibliotekarze, Instytucja innych funkcji (akcesja, Wydawcy naukowa, opracowanie, udostępnianie) Wydawca Archiwizacja Stały dostęp Bibliotekarze Instytucja naukowa Warszawa, 22-24.11.2006 12
  • Funkcje komunikowania - repozytoria Funkcja Proces Realizator Finansowanie Rejestracja Wysyłka dokumentu Naukowiec – autor Repozytorium elektronicznego do repozytorium Certyfikacja Recenzja, Naukowiec – Czasopism Ocena grupowa, recenzent, a zewnętrzne, Uwagi dostarczane online Naukowiec – Uczelnie, recenzent, Repozytori Naukowiec – um respondent Rozpowszechnianie Współdziałające otwarte Bibliotekarze Uczelnie, repozytoria Towarzyst wa naukowe Archiwizacja Stały dostęp Bibliotekarze Uczelnie Warszawa, 22-24.11.2006 13
  • Funkcje komunikowania – polskie repozytoria Funkcja Proces Realizator Finansowanie Rejestracja Dostarczenie tekstu Bibliotekarz Repozytorium zdigitalizowanego Certyfikacja Recenzja Naukowiec – Wydawnictwo recenzent oryginału Rozpowszechnianie Otwarte repozytoria Bibliotekarze Uczelnie, Samorząd Archiwizacja Stały dostęp Bibliotekarze Uczelnie, Samorząd Warszawa, 22-24.11.2006 14
  • Repozytoria godne zaufania Zadanie: niezawodny, długotrwały dostęp do zasobów cyfrowych. Długotrwałe zarządzanie zasobami; Zapewnienie informacji o zasobach; Stałe źródła finansowania; Zachowanie zasad i standardów; Ocena systemu; Jasne i znane zasady funkcjonowania; Określona polityka funkcjonowania. Warszawa, 22-24.11.2006 15
  • Repozytorium – przykład 1 Biblioteka narodowa: dostęp do wielkich, zróżnicowanych kolekcji; Zróżnicowani użytkownicy; Zróżnicowana grupa producentów materiałów; Możliwość współpracy z innymi instytucjami – archiwa rozproszone; Identyfikowalność i system bezpieczeństwa. Warszawa, 22-24.11.2006 16
  • Repozytorium – przykład 2 Repozytorium biblioteki uczelnianej: wspomaganie badań i dydaktyki; Zbiór materiałów tworzonych przez pracowników i studentów; Zbiór materiałów dot. uczelni; Użytkownicy z uczelni i spoza niej: społeczności lokalne; Zróżnicowana grupa dostawców materiałów; Obsługa np. przez uczelniane centrum komp. Warszawa, 22-24.11.2006 17
  • Repozytorium – przykład 3 System rozproszony wielu instytucji: naukowych, kulturalnych (w tym biblioteki publiczne); Dokumenty przechowywane w kilku lokalizacjach; Wystarczające odpowiednie oprogramowanie (np. open-source), niewielki personel i niedrogi sprzęt. Warszawa, 22-24.11.2006 18
  • Przyszłość repozytoriów Repozytoria uczelniane w większości szkół wyższych; Repozytoria stroną w negocjacjach z dostawcami dokumentów; Repozytoria społeczne (publiczne): organizowane przez biblioteki publiczne, dla publikowania społecznego; Repozytoria siłą napędową zmian w komunikowaniu. Warszawa, 22-24.11.2006 19
  • Dziękuję za uwagę Kontakt: nahotko@inib.uj.edu.pl Warszawa, 22-24.11.2006 20