Δημιουργική τάξη
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Δημιουργική τάξη

on

  • 4,563 views

Σενάρια που υποβλήθηκαν από τους συναδέλφους κατά τη διεξαγωγή του διαδικτυακού μαθήματος ΔΚΕΕ12 ...

Σενάρια που υποβλήθηκαν από τους συναδέλφους κατά τη διεξαγωγή του διαδικτυακού μαθήματος ΔΚΕΕ12 "Δημιουργική Τάξη".

Statistics

Views

Total Views
4,563
Views on SlideShare
4,562
Embed Views
1

Actions

Likes
2
Downloads
52
Comments
0

1 Embed 1

http://www.pinterest.com 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Δημιουργική τάξη Δημιουργική τάξη Document Transcript

  • 2012ΔΚΕΕ 12 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Δημιουργική Τάξη |
  • Λίγα λόγια… Ορμώμενη από την έκρηξη δημιουργικότητας των συναδέλφων που συμμετείχαν στομάθημα της ασύγχρονης τηλεκπαίδευσης ΔΚΕΕ 12 «Δημιουργική Τάξη» (2-15 Ιουνίου 2012)θεώρησα χρήσιμο (ο χρόνος θα δείξει) και μία εξαιρετική ευκαιρία να έχουμεσυγκεντρωμένες όλες τις διδακτικές προτάσεις που κατατέθηκαν, ώστε να μπορούμε ναανατρέχουμε σ’ αυτές όταν στερεύουμε από ιδέες ή θέλουμε να εμπλουτίσουμε τις δικές μας. Η πρωτοτυπία και η μοναδικότητα του εγχειριδίου έγκειται στο γεγονός ότι: 1. Οι προτάσεις προέρχονται από ποικίλους εκπαιδευτικούς χώρους (από το νηπιαγωγείο και την ειδική αγωγή μέχρι την εκπαίδευση ενηλίκων) και 2. Αξιοποιούνται νέες τεχνικές δημιουργικότητας και καινοτομίας (τις οποίες επιμελήθηκε η εκπαιδεύτρια κ. Ιωάννα Κομνηνού και μπορείτε να τις ανακαλέσετε εδώ: http://users.sch.gr//rmfrentzou/creativity_greek_2/index.html). Το υλικό Η ταξινόμηση του υλικού ακολούθησε τη λογική των τάξεων ανά βαθμίδα και ανάαντικείμενο, τα οποία προτάσσονται αλφαβητικά, ενώ όπου υπάρχουν παραπάνω από μίαπροτάσεις για την ίδια ενότητα οι συγγραφείς τοποθετούνται κατά αλφαβητική σειρά.Υπάρχουν ορισμένες διδακτικές προτάσεις που έχουν γενικότερο περιεχόμενο γι’ αυτόεντάσσονται στην κατηγορία με τον τίτλο «Προτάσεις παντός καιρού». Σε κάποιεςπεριπτώσεις που αναφέρονται απλά μαθήματα σε κάποια βαθμίδα χωρίς να αναφέρεται ητάξη προτάσσονται κάτω από τον τίτλο «Τα ατίθασα». Τέλος, κάτω από ορισμένες διδακτικέςπροτάσεις παρατίθενται επώνυμα σχόλια συναδέλφων που προτείνουν, ενίστανται, ρωτούν,ώστε να έχουμε και μία αφετηρία προβληματισμού ή περαιτέρω δημιουργικής αξιοποίησηςτων σεναρίων αυτών. Από τα σενάρια και τα σχόλια αφαίρεσα τμήματα που δεν εξυπηρετούντον σκοπό του εγχειριδίου αυτού (τα συγχαρητήρια π.χ.). Δεν έχω συμπεριλάβει τάξεις γιατις οποίες δεν υπάρχει κανένα σενάριο. Προσπάθησα μέσω του «Ψηφιακού Σχολείου» να εντοπίσω επακριβώς τις ενότητεςστις οποίες αναφέρονται τα σενάρια. Άλλοτε τα κατάφερα και άλλοτε όχι. Το εγχειρίδιο κλείνει με βιντεοπροτάσεις καθώς και προτάσεις για χρήσιμα εργαλεία.Και φυσικά δε θα μπορούσαν να απουσιάζουν «Τα έργα των χειρών μας», αφού τόσο κόποκαταβάλαμε. Να ζητήσω τέλος συγνώμη από τους συναδέλφους που ίσως έχω παρατονίσει ταεπώνυμά τους, αφού τα κεφαλαία γράμματα δε βοηθάνε κάποιες φορές. Εύχομαι από καρδιάς να αποβεί ένα χρήσιμο εργαλείο. Ιούνιος 2012 Η υπεύθυνη για την καταγραφή, Μαρία Διακογιώργη ~2~
  • ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕΛ.Αθανασίου Ελένη Θρησκευτικά Α΄ Λυκείου 85Αλμπανάκη Ξανθή Θρησκευτικά Λυκείου 80Αυγέρη Μαρία Θρησκευτικά Γ΄ Λυκείου 95Γεωργαντά Βασιλική Δημοτικό "Τα ατίθασα" 25Γεωργιάδου Μαρία Γαλλικά 45Γκέρτσιου Δάφνη Θρησκευτικά Α΄ Λυκείου 88Δαμιανίδου Λουκία Γ΄Γυμνασίου 79Δήμου Γεωργίτσα Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής 111Διακογιώργη Μαρία Θρησκευτικά Γ΄Γυμνασίου 70Δρακοπούλου Χριστίνα Γενικού Ενδιαφέροντος 117Ζευγαρά Σταυρούλα Θρησκευτικά Β΄ΕΠΑ.Λ. 100Θεολόγου Μαρία Θρησκευτικά Γ΄Γυμνασίου 68Καλογεράς Χρήστος Δημοτικό "Τα ατίθασα" 14Καλτσα Αικατερίνη ΚΠΑ Γ΄Γυμνασίου 15Καψίδης Δημήτριος-Ιωάννης Ηλεκτροτεχνία Β΄ΕΠΑ.Λ. 75Κιουλάνης Σπυρίδων Εκπαίδευση Ενηλίκων 102Κολοσίδου Σοφία Ιστορία Γ΄ Δημοτικού 115Κουσκουνά Μεταξία Ελληνική Γλώσσα Στ΄ Δημοτικού 19Κραβαρίτη Ελένη Αγγλικά Γυμνασίου 38Κωλέτσου Ευτυχία Δημοτικό "Τα ατίθασα" 42Κωνσταντινίδου Χριστίνα Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου 61Λυκοδήμου Σοφία Γερμανικά Δημοτικού 18Μαμαλιόγκας Ιωάννης Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου 56Μανώλη Βάια Αγωγή και Ευέλικτη Ζώνη Στ΄ Δημοτικού 37Μαρκαντώνης Ευαγγέλος Θρησκευτικά Α΄ Λυκείου 86Μαυραντώνη Άννα Φυσικά Ε΄ Δημοτικού 35Μελαχροινούδη Ευαγγελία Θρησκευτικά Β΄ Λυκείου 89Μελαχροινούδη Ευαγγελία Θρησκευτικά Γ΄ Λυκείου 98Μέξη Ιουλία Μαθηματικά Γενικού Ενδιαφέροντος 47Μητροπούλου Θεοδώρα Θετικές επιστήμες Λυκείου 81Μιχαηλίδης Πέτρος Ιστορία Ε΄ Δημοτικού 12Μπόζιου Μαρίνα Νηπιαγωγείο 95Μπομπέτση Αικατερίνη Θρησκευτικά Γ΄ Λυκείου 94 ~3~
  • Μπουμπουρέκα Χρύσα Αρχές Οικονομικής Θεωρίας Γ΄ Λυκείου 109Νέου Κωνσταντινία Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας 61Νικολακοπούλου Αικατερίνη Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου 11Παναγοπούλου Ευθαλία Ειδική Αγωγή Γ΄Γυμνασίου 50Πανέτα Δήμητρα Κείμενα Ν.Ε. Λογοτεχνίας Α΄ Γυμνασίου 58Πανόπουλος Παναγιώτης Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου 93Παπαγεωργίου Ελένη Νεοελληνική Γλώσσα Β΄ Λυκείου 99Παπαδάς Βασίλειος Θρησκευτικά Γ΄ Λυκείου 25Παπαδοπούλου Αναστασία Δημοτικό "Τα ατίθασα" 83Παπαδοπούλου Ευμορφίλη Ερευνητική Εργασία Α΄ Λυκείου 63Παπανικολάου Δήμητρα Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου 76Παπαχαραλάμπους Αναστασία Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄Γυμνασίου 120Παπαχρήστου Ειρήνη Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής 67Πάρτσια Ζωή Χημεία Β΄ Γυμνασίου 106Πελεχρά Αναστασία Πληροφορική Γ΄ΕΠΑ.Λ. 51Πλατάκη Ειρήνη Νεοελληνική Γλώσσα Α΄ Γυμνασίου 22Πολύζος Νικόλαος Μελέτη Περιβάλλοντος Δ΄ Δημοτικού 107Ρόρρης Δημήτριος Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής ΕΠΑ.Λ. 103Σαλαβασίδης Πέτρος Πληροφορική ΕΠΑ.Λ. 28Σαρίγκολη Ευαγγελία Αγγλικά Ε΄ Δημοτικού 26Σβέρκου Αρετή Δημοτικό "Τα ατίθασα" 43Σκορδιώτη Ευφροσύνη Αγγλικά Α΄ Γυμνασίου 32Σουργουτσίδου Όλγα ΚΠΑ Ε΄ Δημοτικού 59Σπελέτα Ευτυχία Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου 48Τζιαβάρα Ευφροσύνη (Τοπική) Ιστορία Γ΄Γυμνασίου 73Τζιαβάρα Γεωργία Πληροφορική Γυμνασίου 91Τουρναβίτης Στέργιος Μαθηματικά Β΄ Λυκείου 34Τραγουδά Αικατερίνη ΚΠΑ Ε΄ Δημοτικού 40Τραχανοπούλου Ιωάννα Α΄ Γυμνασίου 49Τσελεμπή Άννα Πληροφορική Γυμνασίου 65Τσιγκά Γεωργία Ιστορία Β΄ Γυμνασίου 77Τυροθρουλάκη Αργυρώ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Γ΄Γυμνασίου 52Φαρίδου Σμαράγδα Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου 12Χαλιάσου Ευαγγελία Νηπιαγωγείο 104Χαρπαντίδου Ζαχαρούλα Πληροφορική Γ΄ΕΠΑ.Λ. 84Χατζηελευθερίου Κωνσταντίνος Θρησκευτικά Α΄ Λυκείου 30 ~4~
  • ΒΑΘΜΙΔΑ – ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΜΑ ΣΕΛΕιδική Αγωγή Γ΄Γυμνασίου Ρατσισμός 11Νηπιαγωγείο Αραχνούλα και δημιουργία ιστορίας - 12Νηπιαγωγείο παραμυθιού Έντομα σε ιδεοθύελλα 12Δημοτικό "Τα ατίθασα" Διαφημίζω, δυσφημίζω και μαθαίνω 14Δημοτικό "Τα ατίθασα" Τα όπλα στη βαλίτσα μου! 15Γερμανικά Δημοτικού Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το ευρώ 18Ιστορία Γ΄ Δημοτικού Η εκστρατεία στην Τροία 19Μελέτη Περιβάλλοντος Δ΄ Δημοτικού Η φύση είναι το σπίτι μας - Σπίτι με 22Δ΄ Δημοτικού κήπον Ιστορίες της τουαλέτας 25Ε΄ Δημοτικού Ιδεοθύελλα π.χ. ενέργεια 25Ε΄ Δημοτικού Τυχαίες λέξεις για τη δημιουργία 26Αγγλικά Ε΄ Δημοτικού ψηφιακού παραμυθιού Νοιάζομαι για το περιβάλλον 28Ιστορία Ε΄ Δημοτικού Η άλωση της Κωνσταντινούπολης 30ΚΠΑ Ε΄ Δημοτικού Συμμετέχουμε στη λήψη αποφάσεων 32ΚΠΑ Ε΄ Δημοτικού Συμμετέχουμε στη λήψη αποφάσεων – Τα Συμμετέχουμε στη λήψη αποφάσεων – 34 6 καπέλα διατρέφονται υγιεινά! Επιλέγω την αξιοποίηση ενός μεγάλουΦυσικά Ε΄ Δημοτικού Καλοί αγωγοί και μονωτές της θερμότητας 35 χώρουΑγωγή και Ευέλικτη Ζώνη Μετάβαση από το δημοτικό στο γυμνάσιο 37Στ΄ΔημοτικούΕλληνική Γλώσσα Στ΄Δημοτικού Ο ήλιος ο ηλιάτορας 38Α΄ Γυμνασίου "Τα ατίθασα" Κινητά τηλέφωνα 40Αγγλικά Γυμνασίου Οι 7 νάνοι (άνευ Χιονάτης) 42Αγγλικά Α΄ Γυμνασίου Υγιεινές διατροφικές συνήθειες 43Γαλλικά Γυμνασίου Ο Δούρειος Ίππος και ο Μενέλαος 45Μαθηματικά Γυμνασίου Ιδεοθύελλα στα μαθηματικά 47Πληροφορική Γυμνασίου Παιχνίδια στον Η/Υ (πρόγραμμα scratch) 48Πληροφορική Γυμνασίου Ασφάλεια στο Διαδίκτυο 49Κείμενα Ν.Ε. Λογοτεχνίας Α΄ Άστρο Πρωινό 50ΓυμνασίουΝεοελληνική Γλώσσα Α΄ Γυμνασίου Φροντίζω για τη διατροφή και την υγεία 51Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου μου γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα; Πως 52Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου Παραβολή του Σπλαχνικού Πατέρα - 56Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου Story boarding Παραβολή Σπλαχνικού Πατέρα - Η 58Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου πρώτη προσπάθεια Παραβολή του Σπλαχνικού Πατέρα - Του 59Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου Ασώτου υπερασπίστηκε τις γυναίκες Ο Χριστός 61Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου Παραβολή του Σπλαχνικού Σαμαρείτη 61 ~5~
  • Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου Πάσχα μέγα, Πάσχα των πιστών - Εικόνα 63Ιστορία Β΄ Γυμνασίου της Ανάστασης του Βυζαντίου Στους δρόμους 65Χημεία Β΄ Γυμνασίου Έννοια χημείας 67Θρησκευτικά Γ΄Γυμνασίου Ο δικός μου άγιος Scamper 68Θρησκευτικά Γ΄Γυμνασίου Το κήρυγμα του αποστόλου Παύλου στην 70Ιστορία (Τοπική) Γ΄Γυμνασίου Ελλάδα Ιδεοθύελλα σε Project: Εργοστάσιο 73ΚΠΑ Γ΄Γυμνασίου Κονσερβοποιίας φαινόμενα βίας Αθλητισμός και 75Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄Γυμνασίου Τα παιδιά του πολέμου 76Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Ανανεώσιμες , φιλικές προς το 77Γ΄ΓυμνασίουΞένες Γλώσσες Γ΄Γυμνασίου περιβάλλον πηγές ενέργειας Δημιουργικό παιχνίδι 79Λύκειο "Τα ατίθασα" Τεχνικές δημιουργικότητας στα 80Λύκειο "Τα ατίθασα" θεωρητικά μαθήματα- Μία στις θετικές Τεχνικές δημιουργικότηταςπρώτη άποψη 81Ερευνητική Εργασία Α΄ Λυκείου επιστήμες - Οι απόψεις μου Δίκυκλα και οδική ασφάλεια 83Θρησκευτικά Α΄ Λυκείου Θρησκευτικά σύμβολα στις σχολικές 84Θρησκευτικά Α΄ Λυκείου αίθουσες Το Βάπτισμα - Ο νηπιοβαπτισμός 85Θρησκευτικά Α΄ Λυκείου Το μυστήριο της μετάνοιας 86Θρησκευτικά Α΄ Λυκείου Το μυστήριο του γάμου 88Θρησκευτικά Β΄ Λυκείου Φανατισμός και Ανεξιθρησκία 89Μαθηματικά Β΄ Λυκείου Ένα πρόβλημα από τη σκοπιά των 5 91Νεοελληνική Γλώσσα Β΄ Λυκείου ομάδων Συνέπειες του ρατσισμού στο άτομο και 93Αρχές Οικονομικής Θεωρίας Γ΄ την κοινωνία - Τα παρατσούκλια Ελληνική Οικονομία 94ΛυκείουΘρησκευτικά Γ΄ Λυκείου Η ελευθερία του ανθρώπου στις επιλογές 95Θρησκευτικά Γ΄ Λυκείου και Κοινωνικό πρόβλημα (ενότητα 7) Το στις πράξεις του 95Θρησκευτικά Γ΄ Λυκείου Ο σεβασμός της ανθρώπινης ζωής 98Θρησκευτικά Γ΄ Λυκείου Άρνηση και υποτίμηση της ανθρώπινης 99Θρησκευτικά Β΄ΕΠΑ.Λ. ζωής: Άμβλωση της παραθρησκείας - Νέοι στο ρυθμό 100Ηλεκτροτεχνία Β΄ΕΠΑ.Λ. Σέκτες και νέοι Μαγνητισμός 102Πληροφορική ΕΠΑ.Λ. Αλγόριθμος Διάσπασης IP Αυτοδύναμων 103Πληροφορική Γ΄ΕΠΑ.Λ. Πακέτων αλγόριθμου Δημιουργία 104Πληροφορική Γ΄ΕΠΑ.Λ. Βάσεις Δεδομένων 106Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής ΕΠΑ.Λ. Ανακύκλωση - Κομποστοποίηση: Πως θα 107Πληροφορική Σχολείο Δεύτερης γεμίσουμε πιο γρήγορα τη του διαδικτύου Γνωριμία με τις υπηρεσίεςχωματερή μας; 109Ευκαιρίας ΠεριβαλλοντικήςΠρόγραμμα Η πράσινη χημεία και η προστασία του 111Εκπαίδευση Ενηλίκων περιβάλλοντος επαγγέλματος του Προοπτικές του 115Προτάσεις παντός καιρού εκπαιδευτή ενηλίκων Παιδαγωγικό Συμβόλαιο 117Προτάσεις παντός καιρού Ιδεοθύελλα στην επιλογή περιβαλλοντικού 120 προγράμματος ~6~
  • ΠαράρτημαΘέμα Σελ.Τα έργα των χειρών μας… 122Αυτοκίνητα σε κατάσταση πανικού 122Ένα τρένο ταξιδεύει… 123Ψωνίζουμε hi-tech 124Χρήσιμα links και …άλλα 125Εκπαιδευτικά 125Για προβληματισμό και όχι μόνο 126Εργαλεία 127 ~7~
  • ΒΑΘΜΙΔΑ – ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΜΑ ΣΕΛ.Α΄ Γυμνασίου "Τα ατίθασα" Κινητά τηλέφωνα 40Αγγλικά Ε΄ Δημοτικού Νοιάζομαι για το περιβάλλον 28Αγγλικά Α΄ Γυμνασίου Υγιεινές διατροφικές συνήθειες 43Αγγλικά Γυμνασίου Οι 7 νάνοι (άνευ Χιονάτης) 42Αγωγή και Ευέλικτη Ζώνη Στ΄Δημοτικού Μετάβαση από το δημοτικό στο γυμνάσιο 37Αρχές Οικονομικής Θεωρίας Γ΄ Λυκείου Ελληνική Οικονομία 94Γαλλικά Γυμνασίου Ο Δούρειος Ίππος και ο Μενέλαος 45Γερμανικά Δημοτικού Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το ευρώ 18Δ΄ Δημοτικού Ιστορίες της τουαλέτας 25Δημοτικό "Τα ατίθασα" Διαφημίζω, δυσφημίζω και μαθαίνω 14Δημοτικό "Τα ατίθασα" Τα όπλα στη βαλίτσα μου! 15Ε΄ Δημοτικού Ιδεοθύελλα π.χ. ενέργεια 25Ε΄ Δημοτικού Τυχαίες λέξεις για τη δημιουργία ψηφιακού παραμυθιού 26Ειδική Αγωγή Γ΄Γυμνασίου Ρατσισμός 11Εκπαίδευση Ενηλίκων Προοπτικές του επαγγέλματος του εκπαιδευτή ενηλίκων 115Ελληνική Γλώσσα Στ΄Δημοτικού Ο ήλιος ο ηλιάτορας 38Ερευνητική Εργασία Α΄ Λυκείου Δίκυκλα και οδική ασφάλεια 83Ηλεκτροτεχνία Β΄ΕΠΑ.Λ. Μαγνητισμός 102Θρησκευτικά Α΄ Λυκείου Θρησκευτικά σύμβολα στις σχολικές αίθουσες 84Θρησκευτικά Α΄ Λυκείου Το Βάπτισμα - Ο νηπιοβαπτισμός 85Θρησκευτικά Α΄ Λυκείου Το μυστήριο της μετάνοιας 86Θρησκευτικά Α΄ Λυκείου Το μυστήριο του γάμου 88Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου Πως γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα; 61Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου Παραβολή του Σπλαχνικού Πατέρα - Story boarding 58Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου Παραβολή Σπλαχνικού Πατέρα - Η πρώτη προσπάθεια 56Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου Ο Χριστός υπερασπίστηκε τις γυναίκες 63Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου Πάσχα μέγα, Πάσχα των πιστών - Εικόνα της Ανάστασης 52Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου Παραβολή του Σπλαχνικού Πατέρα - Του Ασώτου 59Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου Παραβολή του Σπλαχνικού Σαμαρείτη 61Θρησκευτικά Β΄ΕΠΑ.Λ. Νέοι στο ρυθμό της παραθρησκείας - Σέκτες και νέοι 100 ~8~
  • Θρησκευτικά Β΄ Λυκείου Φανατισμός και Ανεξιθρησκία 89Θρησκευτικά Γ΄Γυμνασίου Ο δικός μου άγιος Scamper 68Θρησκευτικά Γ΄Γυμνασίου Το κήρυγμα του αποστόλου Παύλου στην Ελλάδα 70Θρησκευτικά Γ΄ Λυκείου Η ελευθερία του ανθρώπου στις επιλογές και στις 99Θρησκευτικά Γ΄ Λυκείου πράξεις του πρόβλημα (ενότητα 7) Το Κοινωνικό 95Θρησκευτικά Γ΄ Λυκείου Ο σεβασμός της ανθρώπινης ζωής 98Θρησκευτικά Γ΄ Λυκείου Άρνηση και υποτίμηση της ανθρώπινης ζωής: Άμβλωση 95Ιστορία (Τοπική) Γ΄Γυμνασίου Ιδεοθύελλα σε Project: Εργοστάσιο Κονσερβοποιίας 73Ιστορία Β΄ Γυμνασίου Στους δρόμους του Βυζαντίου 65Ιστορία Γ΄ Δημοτικού Η εκστρατεία στην Τροία 19Ιστορία Ε΄ Δημοτικού Η άλωση της Κωνσταντινούπολης 30Κείμενα Ν.Ε. Λογοτεχνίας Α΄ Γυμνασίου Άστρο Πρωινό 50ΚΠΑ Γ΄Γυμνασίου Αθλητισμός και φαινόμενα βίας 75ΚΠΑ Ε΄ Δημοτικού Συμμετέχουμε στη λήψη αποφάσεων Συμμετέχουμε στη 34ΚΠΑ Ε΄ Δημοτικού λήψη αποφάσεων – λήψη αποφάσεων – Επιλέγω την Συμμετέχουμε στη Τα 6 καπέλα διατρέφονται υγιεινά! 32Λύκειο "Τα ατίθασα" αξιοποίηση ενός μεγάλου χώρουθεωρητικά μαθήματα- Τεχνικές δημιουργικότητας στα 80Λύκειο "Τα ατίθασα" Μία πρώτη άποψη Τεχνικές δημιουργικότητας στις θετικές επιστήμες - Οι 81Μαθηματικά Β΄ Λυκείου απόψεις μου από τη σκοπιά των 5 ομάδων Ένα πρόβλημα 91Μαθηματικά Γυμνασίου Ιδεοθύελλα στα μαθηματικά 47Μελέτη Περιβάλλοντος Δ΄ Δημοτικού Η φύση είναι το σπίτι μας - Σπίτι με κήπον 22Νεοελληνική Γλώσσα Α΄ Γυμνασίου Φροντίζω για τη διατροφή και την υγεία μου 51Νεοελληνική Γλώσσα Β΄ Λυκείου Συνέπειες του ρατσισμού στο άτομο και την κοινωνία - Τα 93Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄Γυμνασίου παρατσούκλια πολέμου Τα παιδιά του 76Νηπιαγωγείο Αραχνούλα και δημιουργία ιστορίας - παραμυθιού 12Νηπιαγωγείο Έντομα σε ιδεοθύελλα 12Ξένες Γλώσσες Γ΄Γυμνασίου Δημιουργικό παιχνίδι 79Πληροφορική Γ΄ΕΠΑ.Λ. Δημιουργία αλγόριθμου 106Πληροφορική Γ΄ΕΠΑ.Λ. Βάσεις Δεδομένων 104Πληροφορική Γυμνασίου Παιχνίδια στον Η/Υ (πρόγραμμα scratch) 49Πληροφορική Γυμνασίου Ασφάλεια στο Διαδίκτυο 48Πληροφορική ΕΠΑ.Λ. Αλγόριθμος Διάσπασης IP Αυτοδύναμων Πακέτων 103Πληροφορική Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Γνωριμία με τις υπηρεσίες του διαδικτύου 109Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Η πράσινη χημεία και η προστασία του περιβάλλοντος 111Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Γ΄Γυμνασίου Ανανεώσιμες , φιλικές προς το περιβάλλον πηγές 77Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής ΕΠΑ.Λ. ενέργειας Ανακύκλωση - Κομποστοποίηση: Πως θα γεμίσουμε πιο 107Προτάσεις παντός καιρού γρήγορα τη χωματερή μας; Παιδαγωγικό Συμβόλαιο 120Προτάσεις παντός καιρού Ιδεοθύελλα στην επιλογή περιβαλλοντικού προγράμματος 117Φυσικά Ε΄ Δημοτικού Καλοί αγωγοί και μονωτές της θερμότητας 35Χημεία Β΄ Γυμνασίου Έννοια χημείας 67 ~9~
  • ~ 10 ~
  • Από άλλη...οπτική – Ευθαλία Παναγοπούλου Είμαι φιλόλογος ειδικής αγωγής και δεν έχω "τάξη" με την κλασική έννοια του όρου.Παλιότερα έκανα παράλληλη στήριξη, οπότε είχα έναν μαθητή και τον βοηθούσα μέσα στηντάξη του και τα δύο τελευταία χρόνια έχω το τμήμα ένταξης, οπότε δουλεύω με ομάδες 2 ή 3παιδιών. Ωστόσο, θα προσπαθήσω να σας καταθέσω μία περσινή μου εμπειρία... Στη Γ γυμνασίου είχα μία ομάδα από τρία κοριτσάκια και μία ομάδα από δύοαγοράκια. Τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν δεν ήταν ιδιαίτερα σοβαρά και προσπαθούσα νατα βοηθήσω να "μάθουν" να γράφουν έκθεση. Αφού είχα χρησιμοποιήσει αρκετές τεχνικέςκαι μεθόδους και ... δεν καταφέρναμε και πολλά, αποφάσισα μία μέρα να τα πάρω όλα μαζί καινα τους κάνω μία προβολή μίας ταινίας μικρού μήκους, που είχαν φτιάξει παιδιά της ηλικίαςτους, με θέμα το ρατσισμό, από ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα που παρακολουθούσα τότε(Grundtvig II - εκπαίδευση ενηλίκων). Αμέσως μετά την προβολή τους παρότρυνα να πει ο καθένας κάτι που σκέφτεται σεσχέση με την ταινία αυτή, σύμφωνα με την τεχνική της ιδεοθύελλας. Κατέγραψα όλες τιςιδέες τους στον πίνακα και μετά ο καθένας έγραψε μία έκθεση με θέμα δικής του επιλογής -σχετικό βέβαια με το ρατσισμό- αλλά με την προϋπόθεση να αναπτύξει όλες τις ιδέες πουυπήρχαν στον πίνακα. Το ενθαρρυντικό για μένα ήταν ότι ήταν η πρώτη φορά που κατάφεραν να γράψουνένα ολοκληρωμένο κείμενο με αρχή, μέση και τέλος... ~ 11 ~
  • Αραχνούλα και δημιουργία ιστορίας-παραμυθιού – Μαρίνα Μπόζιου Στο νηπιαγωγείο που εργάζομαι τα πράγματα νομίζω ότι είναι πιο εύκολα όσον αφοράκάποιες τεχνικές. σίγουρα δεν τις έχω εφαρμόσει όλες αλλά πρόσφατα με τα παιδιά έπαιξα τοπαρακάτω παιχνίδι:(Αυτό τον καιρό διαπραγματευόμαστε στην τάξη το θέμα "βιβλίο"). 1. ζωγράφισα έναν ήλιο και στο κέντρο του τη λέξη βιβλίο. 2. ζήτησα από τα παιδιά να μου πουν την πρώτη λέξη που τους έρχεται στο μυαλό και σχετίζεται με το βιβλίο. 3. κατέγραψα τις λέξεις, τις ξαναδιάβασα και τους ζήτησα το κάθε παιδί να μου ζωγραφίσει τη λέξη του. 4. την επόμενη μέρα ξαναδιαβάσαμε με τα παιδιά αυτή τη φορά τις λέξεις και ξεκινώντας από κάποια, φτιάξαμε μία ιστορία, ένα δικό τους παραμύθι που το εικονογραφήσαμε, του δώσαμε τίτλο και το τοποθετήσαμε στη βιβλιοθήκη μας. 5. ...δεν είναι λίγες οι φορές που πηγαίνουν το επιλέγουν και το διαβάζουν μόνα τους γιατί απλά είναι το δικό τους παραμύθι...!!! Τα έντομα σε ιδεοθύελλα – Ευαγγελία Χαλιάσου Θέλοντας ν ασχοληθούμε με το θέμα "ΕΝΤΟΜΑ", προτρέπω τα παιδιά να μου πουντην πρώτη λέξη που τους έρχεται στο μυαλό σχετικά με το θέμα μας, τις καταγράφω σεχαρτάκια και δίνω το χαρτάκι στο παιδί που πρότεινε την λέξη για να ζωγραφίσει κάτισχετικό. Το ίδιο γίνεται και με τα επόμενα παιδιά. Έχοντας εξαντλήσει τις ιδέες τους, γράφω σε χαρτόνια τίτλους όπως "Πώς είναι;","Τί τρώνε;", "Ποιο είναι το σπίτι τους", "Πώς κινούνται;" κ.α. και κολλάμε κάτω από κάθε ~ 12 ~
  • τίτλο το χαρτάκι που ταιριάζει καλύτερα κάνοντας ομαδοποίηση των απαντήσεών τους. Έπειτα σχεδιάζω έναν ήλιο που στις ακτίνες του καταγράφω αυτά που λένε τα παιδιάότι δεν γνωρίζουν και θέλουν να μάθουν. Στο τέλος καταγράφουμε με ποιους τρόπους θέλουν ν ασχοληθούμε με τα έντομα(ενδεικτ. παρατήρηση (στο φυσικό τους περιβάλλον), ζωγραφική, collage, δραματοποίηση,ποιήματα, τραγουδάκια, (κινητικά) παιχνίδια) κ.α. ζωγραφίζοντας δίπλα από την λέξη τηναντίστοιχη εικόνα και προτείνουν αν γνωρίζουν κάποιο.Και ξεκινάμε... ~ 13 ~
  • Διαφημίζω...δυσφημίζω και μαθαίνω – Χρήστος Καλογεράς Αντικειμενικός στόχος της εκπαίδευσης είναι η ανάπτυξη της κριτικής καιδημιουργικής σκέψης. Το σενάριο που παραθέτω είναι ένα παράδειγμα του πώς δημιουργικέςτεχνικές μπορούν να υπηρετήσουν την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης. Αφού χωρίζω τον πληθυσμό της τάξης σε δυο ομάδες (με τα κριτήρια που διέπουντην ομαδοσυνεργατική, μικτή, ανομοιογενή ομάδα) δίνεται στην πρώτη ομάδα το θέμα που θαμας απασχολήσει π.χ. "η διαφήμιση ενός καταναλωτικού προϊόντος που μου αρέσει, γιαπαράδειγμα η παιχνιδομηχανή playstation". Φροντίζω ώστε το συγκεκριμένο προϊόν ναεμπίπτει στα ενδιαφέροντα των παιδιών . Με την τεχνική του brainstorming (ελεύθερη καταγραφή ιδεών) αναλύουμε τηνέννοια της διαφήμισης, τα είδη της (τηλεοπτική, ραδιοφωνική κ.λπ.) τα συστατικά της μέρη(αφίσα, σλόγκαν) και καταγράφουμε, κατηγοριοποιούμε κι αξιολογούμε τα πλεονεκτήματα καιτους λόγους που μπορούν να κάνουν το προϊόν ελκυστικό στους καταναλωτές. Σε μια ολοκλήρωση των παραπάνω ζητούμε από τους μαθητές να συνθέσουν τιςαπόψεις τους και να καταλήξουν στην παραγωγή ενός τελικού προϊόντος ( π.χ. αφίσα). Ταυτόχρονα στη δεύτερη ομάδα ανατίθεται η "δυσφήμιση της παιχνιδομηχανήςplaystation" Με την τεχνική του reserve brainstorming η ομάδα προσπαθεί να ανατρέψει τηνπροηγούμενη υπόθεση και οι μαθητές να αναδείξουν δημιουργικές ιδέες που να"υπονομεύουν" και να δυσφημίζουν το προιόν. Η δεύτερη ομάδα θα εργαστεί όπως η πρώτηκαι θα ολοκληρώσει συνθέτοντας τα δεδομένα της σε μια αφίσα. Οι εργασίες των δυο ομάδων θα παρουσιαστούν στην ολομέλεια, όπου οι μαθητέςαπαλλαγμένοι από το ρόλο τους , εξατομικευμένα κι αποστασιοποιημένα , θα κρίνουν τιςαπόψεις των ομάδων και θα αξιολογήσουν τη δημιουργικότητά τους. ~ 14 ~
  • Το παραπάνω σενάριο χρησιμοποιεί ένα μίγμα δημιουργικών τεχνικών(brainstorming, reserve brainstorming, μια παραλλαγή των σκεπτόμενων καπέλων) μεσκοπό την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης μέσα από τη δημιουργικότητα. Τα όπλα στη βαλίτσα μου! – Αρετή Σβέρκου Κάθε φορά που αρχίζει μια σχολική χρονιά μόνιμη είναι η έννοια μου αλλά και η ευχήμου να έχουν φαντασία οι μαθητές μου και ανάλογα να την αξιοποιήσω. Και αν δεν είναι έτσι,αναρωτιέμαι, τι κάνω; Για αυτό το λόγο φροντίζω να διατηρώ στη "βαλίτσα" των εργαλείων μου εκείνα ταμέσα που θα τους ενισχύσει τη φαντασία και θα κάνει την καθημερινότητά μας πιοδημιουργική. Εκείνη τη μέθοδο που συχνά χρησιμοποιώ είναι "η δημιουργία ιστοριών", όχι απόεμένα αλλά από τους μαθητές μου. Πώς ο κάνω αυτό; Με τη βοήθεια μιας τράπουλας. Έχω εκτυπώσει και έχω κολλήσει πάνω στα φύλλα της τράπουλας φιγούρεςφανταστικές, γνώριμες και παράξενες καθώς και αντικείμενα οικεία ή μη. Τραβώ εγώ μιακάρτα τυχαία και βάζω το πρώτο λιθαράκι στη δημιουργία της νέας μας ιστορίαςδιατυπώνοντας εκείνη τη στιγμή την αρχή της φανταστικής ιστορίας με μια πρόταση που θαπροσελκύσει το ενδιαφέρον των μαθητών και θα τους κάνει να δημιουργήσουν μια ιστορία.Έπειτα από εμένα, με τυχαία σειρά, τραβούν κάρτες οι μαθητές και ο καθένας συμπληρώνειτην ιστορία συμπληρώνοντας την πρόταση του προηγούμενου μαθητή, ώστε να δημιουργηθείπλοκή και κάποτε να τελειώσει. Γίνονται οι απαραίτητες σημειώσεις στον πίνακα, κυρίως σεό,τι αφορά σε ονόματα ηρώων ή χαρακτηριστικών αυτών ή μερών που λαμβάνουν χώρα οιιστορίες που δημιουργούνται. Τι ιστορίες έχουν ακουστεί μέσα στην τάξη...Μακάρι να τις είχα κάνει βιβλίακανονικά! Ακόμα και οι μαθητές που δε θέλουν να συμμετέχουν σε τέτοιες δραστηριότητες ήείναι ντροπαλοί ή είναι οι λεγόμενοι "αδύνατοι" μαθητές, ξαφνικά βρίσκουν το χώρο πουχρειάζονται για να παρουσιάσουν τις ιδέες τους και να βοηθήσουν στο ξεκλείδωμα τηςιστορίας. Είναι το καλύτερο μέσο για αυτούς τους μαθητές να δείξουν την αξία τους ωςμαθητές και να τραβήξουν και την προσοχή των συμμαθητών τους. Μια άλλη δραστηριότητα που χρησιμοποιώ για να ενισχύσω ή να αφυπνίσω τη φαντασίατων μικρών μαθητών μου, είναι να χρησιμοποιώ τα εξώφυλλα των λογοτεχνικών βιβλίωνπου υπάρχουν στην αίθουσά μου ή που εγώ η ίδια έχω φέρει από το σπίτι μου. Με αυτά καιπάλι "χτίζεται" μια φανταστική ιστορία, μπερδεύοντας τους τίτλους των ιστοριών τωνβιβλίων και των όσων απεικονίζονται στα εξώφυλλα. Βασική προϋπόθεση να μην ανοιχτούντα βιβλία και σε καμία περίπτωση να μην διαβαστεί η περίληψη που ίσως να υπάρχει στο ~ 15 ~
  • οπισθόφυλλο. Σε αυτή τη δραστηριότητα χρησιμοποιώ ομάδες. Κάθε ομάδα επιλέγει 2 έως 4βιβλία και δημιουργεί τη δική της ιστορία. Κάθε ιστορία παρουσιάζεται στην αίθουσα όχι απλάμε τη χρήση της αφήγησης ή με όσες σημειώσεις κράτησαν οι μαθητές ενώ τη δημιουργούσαν,αλλά και με δραματοποίηση της ιστορίας με τη χρήση όσων μέσων διαθέτει η αίθουσά μαςεκείνη την ημέρα που λαμβάνει χώρα αυτή η δραστηριότητα. Τα συναισθήματα που έρχονται στην επιφάνεια είναι πρωτόγνωρα (θετικά καιαρνητικά). Η ποιότητα των ιστοριών που δημιουργούνται μοναδική! Η συγκίνηση, οι διαφωνίεςμεταξύ των μαθητών και η επίλυση προβλημάτων βγαίνουν πάνω στο "τραπέζι" τωνμαθητών. Και που οι ιστορίες αυτές οι δημιουργημένες από τους ίδιους γίνονται ο καθρέπτηςτους και σιγά σιγά εξωτερικεύονται πολλά συναισθήματα και προβλήματα! Η τεχνική του "brainstorming" είναι, επίσης, ένα εργαλείο που με βοηθάει ναξεκινήσει η συζήτηση και η ανάλυση πάνω σε θέματα που είναι άγνωστα στους μαθητές ήλιγότερο οικεία σε αυτούς. Πολύ πρόσφατα η τεχνική αυτή με έβγαλε από τη δύσκολη θέσηκαι από τη χρήση της μονοτονίας να μιλάω μόνο εγώ μέσα στην τάξη και τα βλέμματα να είναιγύρω τριγύρω και έξω από τα παράθυρα, όταν χρειάστηκε να γνωρίσουμε την Ευρώπη καιτην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μόνο ο "καταιγισμός ιδεών" έσωσε την κατάσταση. Οι μαθητές ήδη χωρισμένοι σε ομάδες πήραν μπροστά τους από ένα χρωματιστό χαρτόνιαρκετά μεγάλο. Αφού έγραψαν στο κέντρο του τις λέξεις "Ευρώπη" και "Ευρωπαϊκή Ένωση",άρχισαν να καταγράφουν λέξεις που τους έρχονταν στο νου στο άκουσμα αυτών των δύοόρων ή εννοιών. Όταν οι μαθητές ολοκλήρωσαν την "καταιγίδα", ο εκπρόσωπος κάθε ομάδαςδιάβασε και εξήγησε τα όσα έγραψε εκείνος και τα μέλη της ομάδας του. Με αυτό τον τρόπογνωρίσαμε δημιουργικά την "Ευρώπη" και κατ επέκταση την "Ευρωπαϊκή Ένωση", χωρίς νααναζητήσουμε πληροφορίες (τουλάχιστον σε αυτό το στάδιο της εργασίας) σε βιβλία,χρησιμοποιώντας μόνο τις δικές μας γνώσεις και τις δικές μας εμπειρίες. Ύστερα από όλααυτά, τα χαρτόνια τα αναρτήσαμε στους πίνακες ανακοινώσεων της αίθουσάς μας καιυπήρξαν αυτά η ανατροφοδότησή μας και ο καθοδηγητής μας, για να μην ξεχνάμε το πλαίσιομέσα στο οποίο στο χρονικό διάστημα που ακολούθησε εργαστήκαμε πάνω στο θέμα"Ευρωπαϊκή Ένωση". Τα αποτελέσματα από αυτή την δραστηριότητα ήταν απροσδόκητα και επηρεασμένα απότη σύγχρονη πραγματικότητα. Αυτό ήταν! Το ταξίδι μας στην Ευρώπη έγινε με υποψιασμένουςμαθητές, με μαθητές που αφουγκράζονται την πραγματικότητα που δεν τους αφήνειαδιάφορους! από Αρετή Σβέρκου Από την αρχή της σχολικής χρονιάς παίρνουν θέση αυτές οι τεχνικές. Πρώτα για ναερευνήσω ποια ταιριάζει με τους νέους μαθητές μου και έπειτα στρωνόμαστε στη δουλειά γιατα καλά! Και ξέρετε πόσο καλά λειτουργεί και έχει αποτελέσματα σωστά με τέτοιες τεχνικέςκαι ο γραπτός τους λόγος; Πλέον θα αρχίσω να σκέφτομαι και πώς θα χρησιμοποιήσω και την τεχνική των ~ 16 ~
  • καπέλων στο Δημοτικό Σχολείο. Υποθέτω ότι πολλές παρεξηγήσεις και παρερμηνεύσεις σεεπικοινωνιακό επίπεδο θα λύνονται με αυτή την τεχνική. ~ 17 ~
  • ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ Σενάριο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ευρώ – Σοφία Λυκοδήμου Όχι, δεν πρόκειται για σενάριο εξόδου της χώρας μας από το ευρώ, αλλάγια δραστηριότητες στο μάθημα των Γερμανικών για μαθητές Δημοτικού που έχουν θέμα τακράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα νομίσματα του ευρώ. Ο εκπαιδευτικός κολλάει στον πίνακα έναν χάρτη της Ευρώπης. Σ ένα κουτάκιυπάρχουν καρτέλες με τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα Γερμανικά. Ο κάθεμαθητής διαλέγει στην τύχη μία καρτέλα και προσπαθεί να βρει στον χάρτη που βρίσκεται ησυγκεκριμένη χώρα. Αφού τη βρει, καρφιτσώνει την καρτέλα στον χάρτη. Ταυτόχρονα, οιμαθητές δημιουργούν έναν πίνακα με τις χώρες και τις εθνικότητες στα Γερμανικά. Στη συνέχεια, αφού οι μαθητές έχουν χωριστεί σε ομάδες, ο εκπαιδευτικός μοιράζειένα χαρτί στο οποίο απεικονίζονται οι πίσω όψεις νομισμάτων του ευρώ και οι μαθητέςπροσπαθούν να μαντέψουν από ποιες χώρες προέρχονται. Ο εκπαιδευτικός θα μπορούσε να αναθέσει σε κάθε ομάδα να βρει εικόνες που έχουνσχέση με μία χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να δημιουργήσει ένα πόστερ. Θα μπορούσε επίσης να ζητήσει από τους μαθητές να φέρουν στην τάξη εικόνες ήαντικείμενα, τα οποία θα παρουσιάσουν στην τάξη και οι συμμαθητές τους θα πρέπει ναυποθέσουν σε ποια χώρα ανήκουν. από Ευφροσύνη Σκορδιώτη Με αυτόν τον τρόπο τους εντυπώνονται ονόματα χωρών και εθνικοτήτων καλύτεραγιατί χρησιμοποιείς και τον χάρτη και επίσης με το ευρώ το όλο μάθημα παίρνει διαστάσειςεκτός τάξης και τους δείχνεις πώς αυτά που μαθαίνουν έχουν ανταπόκριση στον πραγματικόκόσμο. Θα το εφαρμόσω και εγώ στα αγγλικά. ~ 18 ~
  • Γ΄ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Η εκστρατεία στην Τροία...με 6 καπέλα – Σοφία Κολοσίδου Τεχνική: Τα 6 καπέλα «Η εκστρατεία στην Τροία» Στο μάθημα της ιστορίας της Γ’ τάξης υπάρχει μία μεγάλη ενότητα για τον τρωικόπόλεμο. Θα μπορούσαμε στα πρώτα μαθήματα που παρουσιάζεται το πώς ξεκίνησαν ταγεγονότα και το πώς κατέληξαν οι Αχαιοί να ξεκινήσουν κατά των Τρώων, να φτιάξουμε μετα παιδιά ένα «συμβούλιο» με παιγνιώδη και θεατρική μορφή που να αναλύει τα υπέρ και τακατά μιας τέτοιας εκστρατείας με σκοπό να αποφασίσει τελικά αν θα πρέπει να ξεκινήσουν ήόχι κατά της Τροίας. (Θα μπορούσαμε να το εξελίξουμε και σε παιχνίδι ρόλων με περισσότερηθεατρικότητα. Να μαζέψουμε ή να κατασκευάσουμε αντικείμενα που να ταιριάζουν σε κάθεομάδα ή να ζητήσουμε από τους μαθητές να επιλέξουν έναν ή περισσότερους ήρωες πουπιστεύουν ότι θα μπορούσαν να ενταχθούν στην ομάδα τους με βάση τα στοιχεία τουχαρακτήρα τους και τις αντιδράσεις τους στηριζόμενοι σε όσα διαβάσαμε για τους ήρωες τωνΑχαιών και των Τρώων). 1ο βήμα (10 λεπτά): ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχουμε ένα δοχείο με κάρτες από χαρτόνι. Κάθε χαρτόνι έχει σχεδιασμένο πάνω τουένα καπέλο. Ζητούμε από τα παιδιά να διαλέξουν. Έχουμε προηγουμένως υπολογίσει τωναριθμό των μαθητών σε κάθε ομάδα, οπότε έχουμε γεμίσει το δοχείο με τον ανάλογο αριθμόκαρτών με τα αντίστοιχα καπέλα. Αφού πάρουν όλοι από ένα εξηγούμε τι αντιπροσωπεύει τοκάθε καπέλο. Μπλε καπέλο (λογική): Παίρνοντας την ιδέα από την Κατερίνα Τ. και τη ΣμαράγδαΦ. θα «φορέσω» το μπλε καπέλο και θα συντονίσω τη δραστηριότητα. Έτσι τα παιδιά θα μενιώθουν μέλος του παιχνιδιού-της δραστηριότητας και όχι έναν εξωτερικό παρατηρητή πουτους κατευθύνει. 2ο βήμα (15 λεπτά): ΟΜΑΔΕΣ Δίνουμε τον απαιτούμενο χρόνο στις ομάδες να συνεργαστούν και να καταγράψουνσυνοπτικά τις προτάσεις. Άσπρο καπέλο (πληροφορίες): εξετάζουν και αναλύουν όλες τις πληροφορίες πουέχουν στη διάθεσή τους και όλα τα ενδεχόμενα που μπορεί να ισχύουν για να θέλουν οι ~ 19 ~
  • Αχαιοί μια τέτοια εκστρατεία (η ασέβεια των Τρώων, η προδοσία της ωραίας Ελένης, ηκατάκτηση μιας πλούσιας περιοχής, η επιθυμία των Αχαιών για διεύρυνση των εμπορικώνσταθμών τους κ.ά.). Μαύρο καπέλο (κρίση): κάνουν τον «συνήγορο του διαβόλου» από τη μεριά τωνΤρώων και σκέφτονται τι μπορεί να πάει στραβά σε ένα τέτοιο εγχείρημα. Ποια εμπόδιαμπορεί να συναντήσουν στο ταξίδι και στην απόβασή τους. Κόκκινο καπέλο (διαίσθηση): προσπαθούν να προσεγγίσουν το θέμα από τησυναισθηματική του πλευρά και να εστιάσουν στο ποιες μπορεί να είναι οι αντιδράσεις μεβάση τα συναισθήματα που προκαλούν τα γεγονότα στους ήρωες, αλλά και γενικότερα στουςΑχαιούς και τους Τρώες με όσα διαδραματίζονται. Επειδή το συγκεκριμένο καπέλοαναφέρεται και στο ένστικτο, θα μπορούσαν να εμπλέξουν και τους χρησμούς που δίνονταιαπό τα μαντεία ή κάποιον μάντη, τον τρόπο που ερμηνεύονται διαισθητικά και τησυναισθηματική φόρτιση που προκαλούν. Πράσινο καπέλο (δημιουργικότητα): υιοθετούν ένα ελεύθερο τρόπο σκέψης καιβρίσκουν δημιουργικές λύσεις σε όλα τα προβλήματα που έχουν προκύψει (π.χ. η νηνεμία) ήπιστεύουν ότι μπορεί να προκύψουν κατά τη διάρκεια του ταξιδιού ή κατά τη διάρκεια τουπολέμου στην Τροία. Κίτρινο καπέλο (αισιοδοξία): παρουσιάζουν τα οφέλη που θα αποκτήσουν οι Αχαιοίσε όλα τα επίπεδα (κοινωνικά, οικονομικά, πολιτιστικά κτλ) και τις θετικές εξελίξεις πουαυτά θα φέρουν. 3ο βήμα (12 λεπτά): ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ Ξεκινάει το «συμβούλιο» και όλες οι ομάδες κάθονται κυκλικά στην ολομέλεια.Παραθέτουν τις απόψεις τους η μία ομάδα μετά την άλλη. Αν μας μένει χρόνος μπορούμε ναζητήσουμε από τα παιδιά να εντοπίσουν κοινά ή αντίθετα σημεία μεταξύ των ομάδων και νατο σχολιάσουμε. 4ο βήμα (8 λεπτά): Αξιολόγηση-Ανατροφοδότηση Ζητάμε από τα παιδιά να κάνουν έναν απολογισμό του περιεχομένου και τηςδιαδικασίας της δραστηριότητας. Να προσθέσουν, να διορθώσουν, να επισημάνουν σημεία πουεπιθυμούν. Τέλος τους ζητάμε να μας πουν μία λέξη, μια εικόνα ή ένα συναίσθημα που τουςέμεινε από τη δραστηριότητα αυτή. από Πέτρο Σαλαβασίδη: Τα παιδιά θα το λατρέψουν. Από καθαρά επιστημονική διαστροφή (καθότι Πληροφορικός) θα πρότεινατελειώνοντας το "συμβούλιο" (βήμα 3) να διεξαχθεί μια σύντομη ψηφοφορία για το ποια είναιτελικά η απόφαση, δηλαδή να γίνει η όχι η εκστρατεία. ~ 20 ~
  • Στη ψηφοφορία αυτή ο κάθε μαθητής θα συμπληρώσει σε ένα ψηφοδέλτιο ΥΠΕΡ ήΚΑΤΑ της εκστρατείας και θα γράψει το κύριο λόγο που τον οδήγησε σε αυτή την απόφαση.Στο τέλος γίνεται συλλογή των ψήφων, ανακοινώνεται εάν τελικά θα γίνει η εκστρατεία καιγράφουμε στον πίνακα σε δύο στήλες τις προτάσεις ΥΠΕΡ και ΚΑΤΑ.Η παραπάνω δραστηριότητα θα μας βοηθήσει και στο βήμα 4. ~ 21 ~
  • Δ΄ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Οικοσυστήματα του τόπου μας (Ενότητα 3.2) Μελέτη Περιβάλλοντος (Δ τάξη) – Νικόλαος Πολύζος Τα παιδιά της Δ΄ τάξης στο πλαίσιο της ενότητας Η φύση είναι το σπίτι μας καιστο κεφάλαιο Οικοσυστήματα του τόπου μας μελέτησαν τους έμβιους και άβιους οργανισμούςμε μία μικρή επίσκεψη στην πλατεία. Στη συνέχεια μελέτησαν το ποίημα του Κ.Π.Καβάφη Σπίτι με κήπον και εντόπισαντους έμβιους και άβιους οργανισμούς που αναφέρονται στο ποίημα. Έπειτα έγραψαν,ζωγράφισαν και απήγγειλαν στην τάξη το δικό τους Σπίτι με κήπον. Ορισμένα παραδείγματα από την εφαρμογή: Σπίτι με Κήπον Ήθελα νάχω ένα σπίτι εξοχικό μ’ έναν πολύ μεγάλο κήπο – όχι τόσο για τους θάμνους, για τα πεύκα, και τες λεύκες (βέβαια να βρίσκονται κι αυτά είν’ ευμορφότατα) αλλά για νάχω ζώα. Α νάχω ζώα! Τουλάχιστον τέσσερα μικρά γατάκια -δύο μαύρα και δυο πορτοκαλί σαν τον ήλιο, για την αντίθεσι. Ένα σπουδαίο καναρίνι, να το αγροικώ να λέγει πράγματα μ’ έμφασι και πεποίθησιν. Από κουταβάκια, πιστεύω δύο καφέ θα μ’ έφθαναν. Θάθελα και χελώνες (καλές είναι οι χελωνίτσες). Κ’ εξ άπαντος δύο, τρία απ’ τ’ αξιόλογα τα συμπαθητικά εκείνα ζώα, τα κατσικάκια, να κάθονται οκνά, να χαίροντ’ η κεφαλές των. Εύη Σπίτι με Κήπον Ήθελα νάχω ένα σπίτι εξοχικό μ’ έναν πολύ μεγάλο κήπο – όχι τόσο για τις λεύκες, ούτε για τις παπαρούνες, και τες τσουκνίδες (βέβαια να βρίσκονται κι αυτά είν’ ευμορφότατα) αλλά για νάχω ζώα. Α νάχω ζώα! Τουλάχιστον δέκα άλογα – πέντε ασπρόμαυρα και πέντε σκοτάδι μαύρο, για την αντίθεσι. ~ 22 ~
  • Έναν σπουδαίο σκύλο, να με οδηγεί μ’ έμφασι και πεποίθησιν.Από χάμστερ, πιστεύω ένα θα μ’ έφθανε, να το βάζω στον ώμο. Θάθελα και δύο γάτες (καλές είναι οι γάτες). Κ’ εξ άπαντος ένα, δύο απ’ τ’ αξιόλογα τα συμπαθητικά εκείνα ζώα, τις τίγρεις, να κάθονται στον καναπέ, να χαίροντ’ η κεφαλές των. Δημήτρης Σπίτι με Κήπον Ήθελα νάχω ένα σπίτι εξοχικό μ’ έναν πολύ μεγάλο κήπο – όχι τόσο για το χορτάρι, για τα κυπαρίσσια, και τα λουλούδια (βέβαια να βρίσκονται κι αυτά είν’ ευμορφότατα) αλλά για νάχω ζώα. Α νάχω ζώα! Τουλάχιστον τρεις γάτες – δυο άσπρες, και μία ασπρόμαυρη για την αντίθεσι. Ένα σπουδαίο λαγουδάκι, να το αγροικώ να λέγει πράγματα μ’ έμφασι και πεποίθησιν. Από σκυλιά, πιστεύω ένα θα μ’ έφθανε. Θάθελα και δύο παπαγαλάκια (καλά είναι τα παπαγαλάκια). Κ’ εξ άπαντος δύο με τρία απ’ τ’ αξιόλογα τα συμπαθητικά εκείνα ζώα, τα προβατάκια, να κάθονται οκνά, να χαίροντ’ η κεφαλές των. Ίντα Σπίτι με Κήπον Ήθελα νάχω ένα σπίτι εξοχικό μ’ έναν πολύ μεγάλο κήπο – όχι τόσο για τα κυπαρίσσια, για τα πεύκα, και τις λεύκες (βέβαια να βρίσκονται κι αυτά είν’ ευμορφότατα) αλλά για νάχω ζώα. Α νάχω ζώα! Τουλάχιστον δέκα σκυλιά – τα πέντε καφέ, και πέντε σαν το βράδυ. Ένα σπουδαίο καναρίνι, να το αγροικώ να κελαηδάει μ’ έμφασι και πεποίθησιν. Από γάτες, πιστεύω πέντε θα μ’ έφθαναν. Θάθελα και κότες (καλές είναι οι κότες). Κ’ εξ άπαντος δύο τρία απ’ τ’ αξιόλογα τα συμπαθητικά εκείνα ζώα, τα χάμστερ να κάθονται οκνά, να χαίροντ’ η κεφαλές των. Κωνσταντίνος Σπίτι με Κήπον Ήθελα νάχω ένα σπίτι εξοχικό μ’ έναν πολύ μεγάλο κήπο – όχι τόσο για τα έντομα και για τον καθαρό αέρα ~ 23 ~
  • (βέβαια να βρίσκονται κι αυτά είν’ ευμορφότατα) αλλά για νάχω ζώα. Α νάχω ζώα! Τουλάχιστον τρία σκυλιά και πέντε γάτες οι τρεις άσπρες και δύο μαύρες, για την αντίθεσι. Ένα σπουδαίο κόκορα, να τον αγροικώ να λέγει πράγματα μ’ έμφασι και πεποίθησιν. Από πουλιά, πιστεύω δέκα θα μ’ έφθαναν.Θάθελα και πέντε πρόβατα (καλά είναι τα πρόβατα). Κ’ εξ άπαντος πέντε έξι απ’ τ’ αξιόλογα τα συμπαθητικά εκείνα ζώα, τα κουνέλια, να κάθονται οκνά, να χαίροντ’ η κεφαλές των. Δημήτρης ~ 24 ~
  • Δ’ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ιστορίες της τουαλέτας – Αναστασία Παπαδοπούλου Επέλεξα να παρουσιάσω σύντομα μια δημιουργική ιδέα που δεν συνδέεται μεσυγκεκριμένη ενότητα κάποιου μαθήματος, γιατί πιστεύω ότι οι δυνατότητες τηςδημιουργικής τάξης ξεδιπλώνονται καλύτερα, όταν είναι " έξω " από τα πλαίσια ενός βιβλίουή ενός μαθήματος. ΣΤΟΧΟΣ: Η παραγωγή γραπτού λόγου Τάξη στην οποία εφαρμόστηκε: Δ Τάξη Δημοτικού ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 1) ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΙΔΕΟΘΥΕΛΛΑ. Θέτουμε στις ομάδες των παιδιών τον ακόλουθοπροβληματισμό: " Πού δεν μπορούμε να γράψουμε;"Οι απαντήσεις των παιδιών μας εξέπληξαν (στο σκοτάδι, στο νερό, στην τουαλέτα, όρθιοι...). 2) "Γιατί όχι όμως και στην τουαλέτα;" Έτσι αποφασίσαμε να δοκιμάσουμε να γράψουμε μια ιστορία... στην τουαλέτα!!!Και επειδή δε γινόταν να εφαρμοστεί στην τουαλέτα, μία ομάδα πρότεινε... 3) Όταν επιστρέφει κάποιος από την τουαλέτα, παίρνει χαρτί κουζίνας και γράφει τηναρχή μιας ιστορίας. Ο επόμενος μαθητής αθόρυβα συνεχίζει, αφού διαβάσει την αρχή τηςιστορίας κ.λπ. Η ιστορία τελειώνει σε δύο φύλλα χαρτιού. Τις ιστορίες τις ονομάσαμε"ιστορίες της τουαλέτας" και κάθε μία είχε το δικό της τίτλο. (Σ΄ αυτή τη φάσηαντιμετωπίζουμε την τάξη σαν μία ομάδα). Τις ιστορίες τις χρησιμοποιήσαμε για διόρθωσηγραμματικών ή συντακτικών λαθών. Η διασκέδαση και η ευχαρίστηση των παιδιών ,όταν διάβαζαν τις ιστορίες, ήταν κάτιτο απερίγραπτο!!! ~ 25 ~
  • Ε’ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Τυχαίες λέξεις για τη δημιουργία ψηφιακού παραμυθιού – Ευτυχία Κωλέτσου Θέλοντας να καλλιεργήσουμε τη φιλαναγνωσία και να προάγουμε τον πληροφοριακόγραμματισμό, επιλέγουμε να εργαστούμε με το λογισμικό Storybird για το μάθημα των ΤΠΕ.Είναι κατάλληλο για μαθητές Ε και ΣΤ Δημοτικού. Βήμα 1ο: Ζητάμε από τους μαθητές να μας δώσουν το όνομα από έναν πλανήτη τουηλιακού μας συστήματος και τη λέξη από ένα χρώμα. Βήμα 2ο: Οι μαθητές αρχίζουν να δημιουργούν συνδέσεις μεταξύ των λέξεωνπλάθοντας τον σκελετό μιας ιστορία. Βήμα 3ο: Παρουσιάζουμε στους μαθητές το λογισμικό Storybird(http://storybird.com/) και χωρίζοντας τους σε ομάδες των 3 ατόμων τους προτρέπουμενα δημιουργήσουν το δικό τους παραμύθι με βάση τον προηγούμενο σκελετό της ιστορίας καιεμπλουτίζοντάς το με δικά τους στοιχεία. ` Ιδεοθύελλα – Βασιλική Γεωργαντά Μια τεχνική που έχω εφαρμόσει αρκετές φορές στην Ε΄ Δημοτικού που διδάσκωείναι ο καταιγισμός ιδεών από τους μαθητές και μια ομαδική δημιουργία που ακολουθεί. Πιοαναλυτικά : α) Γράφω στον πίνακα ή λέω στους μαθητές μια λέξη ή μια έννοια με την οποία θαασχοληθούμε π.χ. ενέργεια β) Στη συνέχεια μοιράζω στους μαθητές από ένα φύλλο χαρτί και τους ζητώ ναγράψουν την πρώτη λέξη που τους έρχεται στο μυαλό έχοντας ως βάση την παραπάνω λέξη -κλειδί. ~ 26 ~
  • γ) Όλοι οι μαθητές σηκώνονται και αφήνουν τα χαρτάκια τους στο πάτωμα τηςαίθουσας. Ο τελευταίος που σηκώνεται αναλαμβάνει να ομαδοποιήσει τυχόν παρόμοιεςλέξεις. δ) Μετά το τέλος της ομαδοποίησης καλώ τους μαθητές να σηκωθούν ξανά από τηθέση τους, να περάσουν και να δουν όλες τις λέξεις που είναι γραμμένες στα χαρτάκια και νασταθούν σε αυτή που τώρα τους αρέσει περισσότερο, ανεξάρτητα από αυτό που είχαν γράψειπροηγουμένως. ε) Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται αυτόματα ομάδες μαθητών με δική τουςκαθαρά επιλογή. Στη συνέχεια οι ομάδες που έχουν δημιουργηθεί παίρνουν τη λέξη τους καιεπιλέγουν ένα μέρος μέσα στην τάξη που θα ήθελαν να σταθούν για να δημιουργήσουν. στ) Με βάση τη λέξη-κλειδί καθώς και τη λέξη που έχουν επιλέξει καλούνται ναδημιουργήσουν ένα ποίημα, ένα τραγούδι, ένα θεατρικό δρώμενο ή οτιδήποτε άλλο θέλουν οιίδιοι. ζ) Κάθε ομάδα παρουσιάζει στην ολομέλεια της τάξης το έργο της. Η δημιουργικότητα των μαθητών σας θα σας καταπλήξει!!! από Αναστασία Παπαδοπούλου Το σενάριο είναι εξαιρετικά πρωτότυπο και θα γίνει περισσότερο αν παίξουμε το..." ΚΑΨΕ ΤΟ ΣΕΝΑΡΙΟ 2 ".ΘΑ χρειαστούμε 5 από τους ηθοποιούς μας και κάποιον από το κοινό .....Το παιχνίδι λέγεται" άναψε τη λάμπα ".Μέσα στο φάκελό τους οι ηθοποιοί μας θα βρουν εικόνες από διαφορετικές πηγές ενέργειαςπου θα πρέπει να μιμηθούν με το σώμα για να ανάψουν τη λάμπαΟ φίλος μας από το κοινό θα πρέπει να μαντέψει τις πηγές και να δώσει το βραβείο του" φωτεινού γλόμπου" .Μέσα στο γλόμπο φυσικά είναι η μαγική λέξη.....και η συνέχεια γνωστή ή και όχι... ~ 27 ~
  • ΑΓΓΛΙΚΑ Νοιάζομαι για το περιβάλλον στα Αγγλικά (Αγγλικά Ε΄ Δημοτικού) – Ευαγγελία Σαρίγκολη Το σενάριο αφορά μαθητές Ε’ Δημοτικού στο μάθημα των Αγγλικών, αν και τοδούλεψα και με μαθητές της ΣΤ’ με κάποιες παραλλαγές. Οι μαθητές/μαθήτριες καλούνται να φέρουν στην τάξη ότι υλικό μπορούν(φωτογραφίες από περιοδικά, εφημερίδες, διάφορα ενημερωτικά φυλλάδια κλπ) που αφορούντη μόλυνση του περιβάλλοντος. Αναρτούμε το υλικό στον πίνακα και το χωρίζουμε σε κατηγορίες. Συνήθως ταπαιδιά προτιμούν την ταξινόμηση έδαφος-αέρας-νερό αν και θα μπορούσε να γίνει μεδιαφορετικά κριτήρια (π.χ. Ελλάδα-κόσμος ). Βρίσκουμε και αντιστοιχούμε λέξεις που σχετίζονται με τη μόλυνση σε Ελληνικά καιΑγγλικά π.χ. μόλυνση –pollution Όξινη βροχή—acid rain Ανακύκλωση—recycling Τοποθετούμε τις λέξεις στην κατάλληλη κατηγορία π.χ. Κατηγορία εδάφους: φωτογραφίες με μολυσμένο έδαφος και από κάτω σκουπίδια—rubbish, εκστρατεία για συλλογή χαρτιού για ανακύκλωση—paper recycling drive δάσος--forest βιοποικιλότητα-- biodiversity ξηρασία--drought κλπ Χωριζόμαστε σε ομάδες. Κάθε ομάδα αναλαμβάνει μια κατηγορία π.χ. μόλυνση τουΝΕΡΟΥ. Με τις φωτογραφίες και τις λέξεις /εκφράσεις που βρήκαμε, δημιουργούμε μιααφίσα με το δικό μας μήνυμα και την κατάλληλη ζωγραφιά. ~ 28 ~
  • π.χ. Μην μολύνετε τις θάλασσες/Don’t pollute the sea or Stop polluting the sea . Οι αφίσες/ζωγραφιές με τα μηνύματα συγκεντρώνονται και δημιουργούμε ένα ταμπλόσε κοινόχρηστο χώρο του σχολείου ή καλύτερα φορτώνονται σε μορφή ηλεκτρονικούλευκώματος για τον ιστότοπο (blog) του σχολείου μας. Κεφάλαιο σχετικό με το περιβάλλον υπάρχει και στην ύλη της ΣΤ’ τάξης. Εκεί μαζί μετο μήνυμα, τα παιδιά προτείνουν και εναλλακτικές προστασίας του περιβάλλοντος. από Νικόλαο Πολύζο Θα είχε ίσως ενδιαφέρον, σαν συνέχεια της άποψης της κ.Λυκοδήμου, να γίνεται στιςμεγάλες τάξεις (Ε΄και Στ΄) σε συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς όλων των ξένωνγλωσσών, έτσι ώστε τα παιδιά να μάθουν περιβαλλοντικές έννοιες, ενδεχομένως καιοικογένειες λέξεων , να κατασκευάσουν ένα τρίγλωσσο "λεξικό" με λέξεις του περιβάλλοντοςκ.λπ. από Βάια Μανώλη θα ήταν πολύ ενδιαφέρον αν παράλληλα γινόταν η αντίστοιχη ενότητα και σταΕλληνικά ή αν στο πλαίσιο του προγραμματισμού στην αρχή της χρονιάς επιλέγονταν κάποιεςενότητες να συμβεί αυτό. Δουλεύαμε έτσι στο κρατικό δίγλωσσο σχολείο της Μελβούρνης καιήταν ενδιαφέρον για τα παιδιά να βλέπουν και μέσα από την αγγλική γλώσσα πόσο οικεία τουςήταν η ελληνική. ~ 29 ~
  • ΙΣΤΟΡΙΑ Άλωση της Κων/πουλης - Τα έξι καπέλα – Πέτρος Μιχαηλίδης Το θέμα είναι φυσικά από την ιστορία και το γνωρίζουν όλοι. Σύμφωνα με την θεωρίατων καπέλων θα μπορούσε να αναπτυχθεί κάπως έτσι: Το μπλε καπέλο Το μπλε καπέλο του δασκάλου για τον συντονισμό της εργασίας. Το άσπρο καπέλο Οι μαθητές του άσπρου καπέλου παρουσιάζουν τις πληροφορίες δηλ.  Οικονομική κατάσταση του Βυζαντίου στην συγκεκριμένη χρονική στιγμή  Εδαφική εξάπλωση και έκτασή του  Την πολιτική και θρησκευτική κατάστασή του  Τις εξελίξεις και την κατάσταση στην Ευρώπη Το μαύρο καπέλο Οι μαθητές του μαύρου καπέλου κάνοντας τον "συνήγορο του διαβόλου" θαπροσπαθήσουν να εξηγήσουν το αναπόφευκτο της Πτώσης , τις λάθος επιλογές που έγινανκαι οδήγησαν σε αυτή τη κατάσταση, τις ελλιπείς προετοιμασίες για την αντιμετώπισή της ,την διεθνή θέση του Βυζαντίου κλπ. Το πράσινο καπέλο Οι μαθητές του πράσινου καπέλου θα προσπαθήσουν να προτείνουν τρόπους με τουςοποίους θα μπορούσε να αποφευχθεί η Πτώση όπως, να γίνονταν συμμαχίες με άλλαορθόδοξα κράτη, με τους άλλους χριστιανικούς λαούς, με την καλύτερη οργάνωση της άμυναςτης Πόλης. ~ 30 ~
  • Το κόκκινο καπέλο Οι μαθητές του κόκκινου καπέλου θα προσπαθήσουν να εξηγήσουν γιατί θα έπρεπε ναβοηθήσουν όλοι οι άλλοι λαοί το Βυζάντιο καθώς αυτό ήταν που τους έδωσε πολιτισμό καιγραφή , που τους βοήθησε να αναπτύξουν την οικονομία τους , που τους βοήθησε κατα τηνδιάρκεια των σταυροφοριών κλπ. Το κίτρινο καπέλο Οι μαθητές του κίτρινου καπέλου (οι οποίοι θα έχουν και το δυσκολότερο μέρος) θαεξηγήσουν ότι η απάντηση του Βασιλιά ότι "δεν μπορεί να παραδώσει την Πόλη κλπ."εμψύχωσε του πολιορκημένους , ότι οι θρύλοι και τα τραγούδια που ακολούθησαν τη Άλωσηκράτησαν ζωντανή την ελπίδα για απελευθέρωση των Ελλήνων στα επόμενα δύσκολα χρόνιατης σκλαβιάς, το θάρρος των πολιορκημένων θα γίνονταν αργότερα το παράδειγμα για τουσκλαβωμένου έθνους κλπ. ~ 31 ~
  • ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Συμμετέχουμε στη λήψη αποφάσεων (Ενότητα Δ΄) Τα έξι καπέλα διατρέφονται υγιεινά !!! – Όλγα Σουργουτσίδου Με αφορμή έναν προβληματισμό που θέτει το σχολικό βιβλίο, στο μάθημα τηςΚοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της Ε΄ τάξης και πιο συγκεκριμένα στη Δ΄ Ενότητα«Συμμετέχουμε στη λήψη αποφάσεων», σχετικά με τις διατροφικές συνήθειες των μαθητώνεντός σχολείου, επιλέγουμε ένα θέμα που εμπίπτει σε αυτή την κατηγορία πχ «Πως θαμπορούσαμε να εφαρμόσουμε την ιδέα της υγιεινής διατροφής στο σχολικό κυλικείο». Αφού εξηγήσουμε γενικά τι αντιπροσωπεύει κάθε καπέλο, ο εκπαιδευτικός κρατά γιατον εαυτό του τον συντονιστικό ρόλο του μπλε καπέλου, τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες,υιοθετούν ένα καπέλο και μαζί με αυτό τον συγκεκριμένο τρόπο σκέψης πάνω στο προςεπεξεργασία ζήτημα . Το αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας θα μπορούσε ενδεικτικά να είναι: Μπλε καπέλο ΛΟΓΙΚΗ  Ποιο είναι το θέμα που μας απασχολεί;  Ποια είναι τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουμε και πως θα οργανώσουμε την εργασία μας;  Ποια είναι τα συμπεράσματα και ποιες οι αποφάσεις μας; Άσπρο καπέλο ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ  Τι πληροφορίες έχουμε σχετικά με τους κανόνες υγιεινής και κατά πόσο αυτοί εφαρμόζονται στο σχολικό μας κυλικείο;  Τι επιπρόσθετες πληροφορίες χρειαζόμαστε;  Πως θα φτάσουμε σε αυτές; Κίτρινο καπέλο ΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑ  Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της προώθησης της υγιεινής διατροφής από το σχολικό κυλικείο;  Ποιες είναι οι αξίες που θα προβληθούν μέσα από την ιδέα της υγιεινής διατροφής εντός σχολείου;  Υπάρχουν τρόποι να γίνει η υγιεινή διατροφή πιο ελκυστική για τους μαθητές; Μαύρο καπέλο ΚΡΙΣΗ  Ποιες δυσκολίες/ εμπόδια θα συναντήσουμε στην εφαρμογή του προγράμματος υγιεινής διατροφής στο κυλικείο;  Τι μπορεί να πάει στραβά στην εφαρμογή ενός προγράμματος υγιεινής διατροφής; ~ 32 ~
  • Κόκκινο καπέλο ΔΙΑΙΣΘΗΣΗ  Ποια είναι τα συναισθήματά μας και οι πρώτες μας αντιδράσεις πάνω στο ζήτημα;  Τι μας λέει το ένστικτό μας, είναι εφικτό να εφαρμόσουμε τις νέες γραμμές μας για υγιεινή διατροφή στο σχολικό κυλικείο; Πράσινο καπέλο ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ  Λύσεις και προτάσεις που θα προωθήσουν την υγιεινή διατροφή στο σχολικό κυλικείο  Τι άλλο μπορεί να γίνει;  Με ποιους τρόπους θα ξεπεράσουμε τις δυσκολίες που θα προκύψουν; από Ευαγγελία Χαλιάσου Θα ήθελα να προτείνω σε όλους τους συναδέλφους όταν χρησιμοποιούμε την τεχνικήτων 6 καπέλων να προσπαθούμε να εμπλέκουμε και τρίτους εκτός σχολικού περιβάλλοντος(όπου είναι εφικτό φυσικά) οι οποίοι είναι γνώστες του αντικειμένου (στο θέμα σου λ.χ. ένανδιαιτολόγο, διατροφολόγο ή έναν ιατρό) για την θέση του μπλε καπέλου διότι θα μπορούν νασυντονίζουν την συζήτηση, να βρουν την "χρυσή τομή" (πάντα αλληλεπιδρώντας με τα παιδιά)και να οργανώσουν τις ενέργειες της ομάδας με περαιτέρω κινήσεις, σχέδια και προτάσεις -δράσεις σύμφωνα με το κύρος της επαγγελματικής τους θέσης. από Όλγα Σουργουτσίδου Πολύ καλή ιδέα αυτό με την εμπλοκή επαγγελματιών με εξειδικευμένες γνώσεις, θαμπορούσε να προταθεί από τα παιδιά της ομάδας του άσπρου καπέλου στο σημείο πουδιερωτώνται για το πως θα φτάσουν στις απαιτούμενες επιπρόσθετες γνώσεις αλλά αν καιπάλι δούμε ότι αυτό δε συμβαίνει μπορούμε πάντα εμείς να το προτείνουμε έμμεσα (με τογνωστό σε όλους μας εκπαιδευτικό τρόπο) υπό την ιδιότητα του μπλε μας συντονιστικούκαπέλου!!! από Ειρήνη Πλατάκη Έχεις μια πρωτοτυπία στην πρωτοτυπία... τα καπέλα θα κρύβουν ερωτήσεις και όχιέτοιμες απαντήσεις... επομένως επιδιώκεις ακόμα περισσότερο τον σε βάθος προβληματισμόκαι ασφαλώς την κριτική σκέψη! Πιθανόν να ήταν καλό ο ειδικός να κάτσει ναπαρακολουθήσει τις σκέψεις των παιδιών και στο τέλος να γίνει μια συζήτηση και έναςδιάλογος όπου θα συμπληρωθούν τα κενά και ασφαλώς τα παιδιά να μάθουν από τονκαταλληλότερο χρήσιμες πληροφορίες..."congrad" που λέει και μια μαθήτρια μου!! ~ 33 ~
  • Παίρνουμε αποφάσεις - Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή Ε τάξης – Αικατερίνη Τραγουδά Στο κεφάλαιο 2 αυτής της Ενότητας τα παιδιά καλούνται να αποφασίσουν αν έναςμεγάλος χώρος μιας περιοχής πρέπει να γίνει α) εμπορικό κέντρο β) πάρκο γ) εργατικέςκατοικίες. «Φορώντας» εγώ το μπλε καπέλο του συντονιστή θα μπορούσα να χωρίσω τουςμαθητές σε 5 ομάδες, αφού τους εξηγήσω πρώτα την όλη διαδικασία. Η 1η ομάδα (άσπρο καπέλο) θα πρέπει να αναζητήσει όλες τις απαραίτητεςπληροφορίες για την καθεμιά επιλογή. Μέτα την παράθεση των πληροφοριών θα διεξαχθεί ψηφοφορία όπου θα αναδείξειποια από τις τρεις επιλογές θα επικρατήσει. Αφού θα ανακοινωθεί το αποτέλεσμα η 2η ομάδα (κόκκινο καπέλο) καλείται ναπαρουσιάσει ποιες πιστεύει ότι θα είναι οι αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας.Στη συνέχεια η 3η ομάδα (μαύρο καπέλο) θα πρέπει να δείξει τις αρνητικές πλευρές αυτήςτης επιλογής. Η 4η ομάδα (κίτρινο καπέλο) θα τονίσει τα θετικά στοιχεία του έργου που επιλέχθηκε καιτέλος, η 5η ομάδα ( πράσινο καπέλο) θα φροντίσει να προτείνει δημιουργικές λύσεις ώστε ναεξομαλυνθούν οι δυσκολίες και να υπάρξει όσο το δυνατόν καλύτερο αποτέλεσμα. ~ 34 ~
  • ΦΥΣΙΚΑ Θερμότητα (Ενότητα 5) Καλοί αγωγοί – Μονωτές στο Δημοτικό – Άννα Μαυραντώνη Η συζήτηση ξεκινά γράφοντας στον πίνακα το ερώτημα:"Πώς μπορώ να διατηρήσω τα παγάκια περισσότερη ώρα, εκτός ψυγείου;"Μέσω της τεχνικής brainstorming ξεκινά η καταγραφή των απόψεων των παιδιών στονπίνακα, χωρίς σχολιασμό από τον εκπαιδευτικό. Οι απόψεις που θα ακουστούν θαεμπεριέχουν σίγουρα τον όγκο του παγακίου, τη θερμοκρασία του χώρου, τον χρόνο εκτόςψυγείου και υλικά με τα οποία μπορώ να τυλίξω το παγάκι, κα.Εκεί ο εκπαιδευτικός τους βοηθά λέγοντας τους να περιοριστούν στο είδος του υλικού πουμπορούν να το τυλίξουν, κρατώντας σταθερές όλες τις άλλες μεταβλητές (όγκο, χρόνο εκτόςψυγείου, θερμοκρασία δωματίου. Πάλι μέσω τεχνικής brainstorming οι μαθητές λένε πιθανάυλικά. Ο δάσκαλος καταγράφει και στο τέλος κατευθύνει την συζήτηση σε υλικά προβλέψιμαόπως το μαλλί και το αλουμινόχαρτο. Μέσω brainwriting, οι μαθητές γράφουν στα κελιά του χαρτιού, ο ένας μετά τον άλλοτην άποψή τους, ποιό από τα δύο υλικά θα κρατήσει περισσότερη ώρα το παγάκι άθικτο.Γίνεται ταξινόμηση απαντήσεων στον πίνακα και μετά συζητάνε. Οι περισσότεροι μαθητές θαέχουν απαντήσει ότι το αλουμινόχαρτο κρατά το παγάκι κρύο και το μαλλί το ζεσταίνει και τολιώνει. Ο δάσκαλος ζητά πειραματισμό για αναδόμηση άποψης μαθητών. Τα παιδιάεκπλήσσονται βλέποντας το αποτέλεσμα και εκεί έρχεται η νέα γνώση για τους καλούςαγωγούς και τους μονωτές. Είναι σημαντικό τα παιδιά να σκέφτονται και κάνοντας λάθη να φτάνουν στη γνώσημόνα τους. Επίσης είναι σημαντικό και για τους αδύναμους μαθητές να νιώθουν πως ο ρόλοςτους και οι απόψεις τους ήταν σημαντικές. Το μάθημα γίνεται παιχνίδι και η γνώση μένειεύκολα μέσω δημιουργικότητας και εξερεύνησης. από Άννα Μαυραντώνη Η αλήθεια είναι ότι το μάθημα της φυσικής δυσκολεύει τα παιδιά και είναι κρίμα νααποστηθίζουν κανόνες, ενώ μπορούν απλά να καταλάβουν τη φυσική στον μακρόκοσμο καιμικρόκοσμο μέσα απο πειράματα, συζήτηση και άλλες τεχνικές!! από Δημήτριο Ρόρρη Αφού γκρινιάξω αρχικά για το θέμα του σεναρίου (πρέπει να διευκρινήσεις "Καλοίαγωγοί και μονωτές της θερμότητας" για να μην υπάρχει παρεξήγηση σχετικά με τουςαγωγούς-μονωτές του ηλεκτρισμού), θέλω να υπογραμμίσω την αξία της διατήρησης όλωντων άλλων παραμέτρων σταθερών (όγκο, χρόνο, θερμοκρασία) όταν πειραματίζεσαι με το ~ 35 ~
  • υλικό περιτυλίγματος. Αυτή η παραμετροποίηση που εφάρμοσες είναι το μεγαλύτερο κέρδοςγια τα παιδιά και -δυστυχώς- είναι το ζητούμενο ακόμα και σε παιδιά Γυμνασίου που έχωκάνει αντίστοιχα πειράματα. Ειλικρινά, αν το μόνο που θα θυμούνται από αυτή την ενότηταείναι το να κρατάνε τα άλλα σταθερά όταν άλλαζαν το υλικό, τους έχεις εισάγει επιτυχώςστην επιστημονική μέθοδο (και έχει κάνει και τη ζωή των Φυσικών πιο εύκολη στο Γυμνάσιο!) Πολύ καλό βρίσκω και το συνδυασμό ιδεοθύελλας-brainwriting που εφάρμοσες:άφησες τα προφανή να τα πούνε φωναχτά και κράτησες το πιο προσωπικό brainwriting γιατην "παγίδα", που ίσως κάποιο παιδί που θα την είχε δει, να δίσταζε να δηλώσει ότι και τομαλλί διατηρεί τη θερμότητα για να μην τον κοροϊδέψουν. Σωστή και η άποψη για το λάθος: ό,τι κάνουν λάθος δεν θα το ξεχάσουν εύκολα. Μου άρεσε επίσης και ο τρόπος με τον οποίο "κατεύθυνες" στην επιλογή των 2υλικών, γιατί αν δεν το έκανες θα κατανάλωνες περισσότερη ώρα ή δεν θα καταλήγατε σεαυτό το εντυπωσιακό αποτέλεσμα. Μια τελευταία απορία: μήπως έγινε καμιά παρατήρηση σχετικά με το πάχος του υλικούπεριτυλίγματος; ~ 36 ~
  • Στ΄ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ Μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο – Βάια Μανώλη Οι τεχνικές δημιουργικότητας παρουσιάζουν πολύ ενδιαφέρον και πράγματιενισχύουν θετικά τους μαθητές. Με τα παιδιά του Δημοτικού Σχολείου δουλεύουμε πολύ την ιδεοθύελλα /καταιγισμόιδεών ειδικά στην εισαγωγή σε νέες ενότητες ή στο ξεκίνημα ενός project για νακαταγράψουμε ιδέες/απόψεις/γνώσεις των παιδιών. Συνηθίζω να επανέρχομαι στον αρχικόκαταιγισμό στο τέλος της ενότητας ή του σχεδίου και να συμπληρώνουμε στο χαρτί μας μεάλλο χρώμα μαρκαδόρου όλα όσα κατακτήσαμε -σαν αξιολόγηση ή και ιδέα για περισσότερηενασχόληση. Επίσης πολύ ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι δημιουργίες ιστοριών σε ανάλογα γνωστικάαντικείμενα -ιστορία, θρησκευτικά- ή δράσεις όπως η φιλαναγνωσία γιατί βοηθάνε στηνκαλλιέργεια της ενσυναίσθησης. Αυτό που πρόσφατα δοκίμασα με μαθητές της Στ - μαζί κάνουμε Αγωγή και Ευέλικτηζώνη - ήταν τα 6 καπέλα της σκέψης με προβληματική κατάσταση τη μετάβαση από τοΔημοτικό στο Γυμνάσιο, κάτι που τα απασχολεί έντονα. Η αλήθεια είναι ότι αρχικά κράτησαγια μένα το μπλε καπέλο της λογικής /συντονισμού. Έγινε σε ένα διδακτικό δίωρο και λειτούργησε κάπως έτσι: Χωρίστηκαν οι ομάδες, έγιναν ομάδες (2/3 ατόμων γιατί είναι μικρό τμήμα)επιλέγοντας χρώμα που τους αρέσει οπότε αυτόματα απέκτησαν και το ανάλογο καπέλο.Τους εξήγησα τον τρόπο εργασίας και είχαν περίπου 15 λεπτά για να συνεργαστούν. Στην παρουσίαση: Η ομάδα με το άσπρο καπέλο κατέθεσε τις πληροφορίες που είχεγια το Γυμνάσιο, η ομάδα με το μαύρο βρήκε αδύνατα σημεία/ τι μπορεί να γίνει λάθος, ηομάδα με το πράσινο προσπάθησε να λύσει το θέμα με δημιουργικό τρόπο, η ομάδα με τοκόκκινο λειτούργησε με συναίσθημα, η ομάδα με το κίτρινο βρήκε τα θετικά και η ομάδα τουμπλε καπέλου συντόνιζε και έβαζε τα ζητήματα στο λογικό πλαίσιο. Κατά την παρουσίασηκάθε ομάδας καταγράφαμε στον πίνακα και συζητούσαμε όσα ακούγονταν. Στο τέλος στησύνθεση επικεντρώσαμε σε αυτά που θεωρήθηκαν πιο σημαντικά από τα παιδιά. Νομίζω ότι τους άρεσε πολύ και από ότι είπαν στο τέλος τους έκανε να δουν με άλλομάτι το πρόβλημα. Ήταν πράγματι πολύ εποικοδομητικό. Δεν είχα χρόνο να αλλάξω και τιςομάδες θα με ενδιέφερε πολύ να το δω. ~ 37 ~
  • ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Ο ήλιος ο ηλιάτορας (σελ. 16-17 Ανθολογίου Ε΄& Στ΄Δημοτικού) Ιδεοθύελλα στη λογοτεχνία – Στ΄ Δημοτικού – Μεταξία Κουσκουνά Το σενάριο αυτό το ανέπτυξα στα πλαίσια γραπτής εργασίας κατά τη Β΄ περίοδο στηΜείζονα Επιμόρφωση ( Σεπτέμβριος 2011). Μάθημα: "Ελληνική Γλώσσα" από το Ανθολόγιο Ε΄& ΣΤ΄ τάξης Δημοτικού. "Ο ήλιος ο ηλιάτορας" σελ. 16-17 του Ανθολογίου. Είναι ένα ποίημα του Οδ.Ελύτη και στα δεξιά της σελίδας υπάρχει μία εικόνα η οποία έχει γίνει με την τεχνική τουκολάζ από τον ίδιο τον ποιητή με τίτλο "Η Παναγιά τα πέλαγα". Επεξεργαζόμαστε πρώτα τηνεικόνα και μετά θα περάσουμε στην ανάλυση του ποιήματος. Εδώ θα παρουσιάσω μόνο τηναφόρμηση για την οποία βασιστήκαμε σ αυτό το εικαστικό έργο.Αναφέρομαι σ ένα συγκεκριμένο κομμάτι του σεναρίου, όπου ανέπτυξα με τους μαθητές μουτη μέθοδο της "ιδεοθύελλας" ή "καταιγισμού ιδεών", όπως το αναφέρω μέσα στο σενάριο. "Παρουσίαση του ποιήματος: Αφόρμηση: η εικόνα του βιβλίου. Ζητάμε από τουςμαθητές να την παρατηρήσουν προσεκτικά. (Δε διαβάζουμε ακόμα το ποίημα, θέλουμε ναμείνουμε στην εικόνα). Προβάλλουμε με το βιντεοπροβολέα παρόμοια εικαστικά έργα τουποιητή τα οποία έχουν γίνει με την τεχνική του κολάζ. Με την τεχνική του καταιγισμούιδεών καταγράφουμε στον πίνακα απόψεις, σκέψεις, θέσεις και εμπειρίες των μαθητών οιοποίες προκλήθηκαν από αυτή την προβολή." Σημείωση: Οι μαθητές είναι ήδη χωρισμένοι σε τετραμελείς ομάδες και έχει ορίσει ηκάθε μία τον εκπρόσωπό της, ο οποίος θ ανακοινώσει και θα καταγράψει στον πίνακα τιςιδέες της ομάδας του. Δίνουμε ένα φύλλο χαρτί στην κάθε ομάδα με ένα ξεχωριστό τίτλο: "Συναισθήματα που σας προκαλεί η εικόνα του βιβλίου". " Εμπειρίες και αναμνήσεις που μπορείτε να ανασύρετε βλέποντας την εικόνα". "Σκέψεις που σας έρχονται στο νου βλέποντας την εικόνα". "Υποθέσεις για το θέμα του ποιήματος". "Προτάσεις για δικές σας δημιουργίες: ζωγραφικές, ποιητικές και ό,τι άλλο...." "Λέξεις ή προτάσεις χωρίς συντακτική ή νοηματική δομή οι οποίες σας έρχονται στονου βλέποντας την εικόνα του ποιήματος". ~ 38 ~
  • "Στίχοι τραγουδιών που ξέρετε και ταιριάζουν στην περίπτωσή μας". Στην κάθε ομάδα καταγράφει ο "αρχηγός" τις ιδέες των συμμαθητών του και αφού τοολοκληρώσουν έρχεται ο ίδιος στον πίνακα και τις γράφει κι εκεί. Κάθε ομάδα έχει διαλέξειένα όνομα γι αυτήν κι έτσι γράφει κάτω από το όνομά τους. Πολύ καλύτερα θα ήταν αν έγραφαν τα ίδια σε ένα κομμάτι κόλας του μέτρου, η οποίαβρίσκεται πάντα στις αίθουσές μας. Έτσι με μεγάλα γράμματα και με χρωματιστούςμαρκαδόρους θα έφτιαχναν ένα είδος αφίσας με τις ιδέες και τις προτάσεις τους. Δημιουργείται ενθουσιασμός μέσα στην τάξη και μέσα στις ομάδες η ιδέα του ενόςπαρακινεί και τους άλλους να εκφράσουν τις δικές τους. ~ 39 ~
  • Ιδεοθύελλα σε εργασίες project – Ιωάννα Τραχανοπούλου Στις αρχές της σχολικής χρονιάς και στην προσπάθειά μου να κατανοήσουν οιμαθητές της Α΄ Γυμνασίου την έννοια του Brainstorming σε εργασίες μορφής projectεφήρμοσα την παρακάτω τεχνική Ιδεοθύελλας:1. Δόθηκε στους μαθητές ένα γενικό θέμα και συγκεκριμένα "ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ".2. Ένας μαθητής σηκώθηκε στον πίνακα και ξεκίνησε να γράφει όσες λέξεις σκεφτόταν οιμαθητές πάνω στο γενικό θέμα που τους δόθηκε (πχ ακτινοβολία, τηλεπικοινωνίες,μηνύματα, κλήσεις, βιντεοκλήσεις, ατυχήματα, εθισμός, έξοδα, smart phones, ιντερνετ,παιχνίδια, γραφικά, ξυπνητήρι, ώρα, εφαρμογές, φορτιστής, ακουστικά, καρτοκινητά, πακέταομιλίας, 3G κτλ).3. Εν συνεχεία ζητήθηκε από τους μαθητές να διαχωρίσουν αυτές τις λέξεις σε κατηγορίες.Έτσι δημιουργήθηκαν διάφορες ομάδες όπως:Α. Εφαρμογές Κινητών : μηνύματα, κλήσεις, βιντεοκλήσεις, παιχνίδια, γραφικά, ξυπνητήρι,ώρα, εφαρμογές.Β. Αρνητικές Επιπτώσεις: ακτινοβολία, ατυχήματα, εθισμός.Γ. Αξεσουάρ Κινητών : φορτιστής, ακουστικά.Δ. Χρεώσεις: καρτοκινητά, πακέτα ομιλίας, έξοδα.Ε. Τεχνολογίες Κινητών : smart phones, i-phones, 3G.Στ. Επικοινωνία4. Οι μαθητές χωρίστηκαν σε ομάδες και κάθε ομάδα ανέλαβε να αναπτύξει περαιτέρω τηνκάθε κατηγορία. ~ 40 ~
  • 5. Στο τέλος της ώρας με την επίλυση των επιμέρους προβλημάτων από την κάθε ομάδα καιτη "συναρμολόγησή" τους προσεγγίστηκε κι επιλύθηκε το αρχικό πρόβλημα μέσω τηςσυνεργασίας και της ομαδικότητας. ~ 41 ~
  • ΑΓΓΛΙΚΑ Οι επτά νάνοι (άνευ Χιονάτης) – Ελένη Κραβαρίτη Είναι μια ιδέα που χρησιμοποιούσα παλιότερα με τους μαθητές του Γυμνασίου καισκέφτομαι να το θέσω σε εφαρμογή και στο Λύκειο. Η μελέτη της τεχνικής με τα καπέλα (ναι κι εγώ εκεί κόλλησα) σε συνδυασμό με τοStoryboarding με βοήθησαν να το σκεφτώ λίγο πιο "τεχνικά - θεωρητικά" (βρήκα χώρο ναξεχάσω το συναίσθημα- ντροπή μου!) και ιδού τι προέκυψε: Βήμα πρώτο: Οι μαθητές χωρίζονται σε έξι ομάδες και με τυχαία κλήρωση και στηνκάθε ομάδα ανατίθεται ο ρόλος ενός νάνου. Βήμα δεύτερο: Στέλνουμε τον έβδομο νάνο σε μυστική αποστολή στο δάσος (βήμααπαραίτητο για την επιτυχία του εγχειρήματος). Βήμα τρίτο: Η κάθε ομάδα ονομάζει το νάνο που θα εκπροσωπήσει έτσι ώστε το κάθεόνομα να ταιριάζει με την οπτική των καπέλων. Π.χ. Ο Γκρινιάρης, ο Συναισθηματικός, οΑισιόδοξος (ή Σα-λα-λα-λα-λα), ο Λογικός κτλ. Βήμα τέταρτο: Η κάθε ομάδα αναλαμβάνει να γράψει την ίδια ιστορία από τη σκοπιάτου νάνου της. Βήμα πέμπτο: Επιστρέφει ο έβδομος νάνος και μοιράζει σοκολατάκια στα μέλη τωνομάδων που κατάφεραν να ολοκληρώσουν την ιστορία τους εντός της διδακτικής ώρας! Δουλειά για το σπίτι (το γνωστό afterwork): Επιπλέον η κάθε ομάδα θα πρέπει νασυσκεφθεί μυστικά και να διανθίσει το γραπτό της με μία συνοδευτική σος της αρεσκείας της(μουσική, ζωγραφική, δρώμενο). Οι παρουσιάσεις γίνονται στις δύο επόμενες διδακτικές ώρες. από Βασιλική Γεωργαντά Είναι ένα project που αναπτύχθηκε μέσα στα πλαίσια ενός μεταπτυχιακούμαθήματος που έχω σε σχέση με το εκπαιδευτικό βίντεο. Ένα μπαούλο βρέθηκε μέσα στηντάξη με το παραμύθι της Κοκκινοσκουφίτσας, ένα γράμμα, ψηφιακή κάμερα, φωτογραφική καικασετοφωνάκι. Το γράμμα της Κοκκινοσκουφίτσας καλούσε τους μαθητές να ανατρέψουν τοπαραμύθι αλλά ταυτόχρονα να πάρουν τα ψηφιακά εργαλεία στα χέρια τους για ναεξοικειωθούν με αυτά και στη συνέχεια να βιντεοσκοπήσουν την ανατροπή.Όλοι οι μαθητές εξοικειώθηκαν με τα μέσα και δημιούργησαν από ένα μικρό βιντεάκι στο i-movie. ~ 42 ~
  • Στη συνέχεια χωριστήκαν οι μαθητές σε τρεις ομάδες: η μια θα ανέτρεπε το παραμύθι, ηάλλη θα ήταν οι δημοσιογράφοι και θα έπαιρνε συνέντευξη από τους ήρωες και η τρίτη ομάδαθα βιντεοσκοπούσε και θα φωτογράφιζε την προετοιμασία και την παράσταση.Αποφάσισαν να κάνουν τη γιαγιά εξαρτημένη από τα ψηφιακά μέσα και το λύκο να έρχεται καινα συμβουλεύει τη γιαγιά και τη Μοβσκουφίτσα για την πλοήγηση τους στο διαδίκτυο. Ήτανκαθαρά δική τους η ιδέα.Τώρα δουλεύουμε με τα παιδιά ένα μέρος από το μοντάζ για να καταλήξουμε στο τελικόβίντεο που θα φαίνονται όσο το δυνατόν περισσότερα από όλα τα παραπάνω. Είναιχρονοβόρο το μοντάζ αλλά τώρα που έχουμε ήδη δουλέψει ένα κομμάτι το αποτέλεσμα είναικαταπληκτικό! Υγιεινές Διατροφικές Συνήθειες (αγγλικά α γυμνασίου)-Reverse Brainstorming Ευφροσύνη Σκορδιώτη Στα πλαίσια αυτού του μαθήματος τα παιδιά μαθαίνουν να κατανοούν και ναχειρίζονται λέξεις που σχετίζονται με τη διατροφή και το σωματικό βάρος καθώς και να δίνουν συμβουλές . Τεχνική: Reverse Brainstorming και Brainwriting Τι χρειαζόμαστε: α) γράμμα ενός υπέρβαρου εφήβου από στήλη περιοδικού στην οποία οι έφηβοιαναφέρουν προβλήματα/ ιστοσελίδα ηλεκτρονικού περιοδικού, β) πολύχρωμες λωρίδες χαρτονιού, γ) λευκό χαρτόνι πάνω στο οποίο έχουμε φιλοτεχνήσει τον τίτλο "υγιεινέςδιατροφικές συνήθειες", φωτογραφίες από φαγητά, γλυκά, όργανα γυμναστικής, μαρκαδόρους. Βήμα 1ο Παρουσιάζουμε στα παιδιά, με τη βοήθεια του Η/Υ / φωτοτυπία από αγγλικό ήαμερικάνικο περιοδικό για εφήβους, ένα γράμμα που έχει στείλει ένας έφηβος στο οποίοεκθέτει το πρόβλημά του όντας υπέρβαρος και ζητάει βοήθεια. (3) Βήμα 2ο ~ 43 ~
  • Χωρίζουμε τον πίνακα σε δύο μέρη και σε αυτό το σημείο ξαφνιάζουμε τα παιδιάκαθώς στη μία πλευρά του πίνακα γράφουμε το ερώτημα «πώς μπορεί αυτός ο έφηβος ναπάρει και άλλο βάρος;» Στη συνέχεια χωρίζουμε τα παιδιά σε ομάδες και τους ζητάμε να καταγράψουν τιςιδέες τους σε ένα χαρτί όπως περιγράφεται στη μέθοδο του brainwriting-δηλαδή σε πίνακαμε κελιά. (5) Βήμα 3ο Η κάθε ομάδα παρουσιάζει προφορικά τις ιδέες της και αυτές καταγράφονται στονπίνακα. (5΄) Βήμα 4ο Στη συνέχεια αντιστρέφουμε το ερώτημα γράφοντας πλέον το σωστό στην άλληπλευρά του πίνακα και καταγράφουμε τις λύσεις για υγιεινό τρόπο ζωής με τη μορφήσυμβουλών. (7) Βήμα 5ο Πάλι σε ομάδες τα παιδιά αξιολογούν τις λύσεις και τις συζητάμε για λίγο στην τάξη. (7΄) Βήμα 6ο Οι συμβουλές αυτές καταγράφονται από τα παιδιά σε πολύχρωμες λωρίδες χαρτονιούκαι τις κολλάνε με κάποιες φωτογραφίες στο λευκό χαρτόνι ώστε να γίνει σαν κολλάζ για τηντάξη τους. ~ 44 ~
  • ΓΑΛΛΙΚΑ Ο Δούρειος Ίππος και ο Μενέλαος – Μαρία Γεωργιάδου Πρώτα απ όλα θα ήθελα να επισημάνω ότι η συμμετοχή σε διάφορους σχολικούςδιαγωνισμούς, όπως ταινιών μικρού μήκους, γαλλοφωνίας, φωτογραφίας αποτελεί πολύδημιουργική διαδικασία που απελευθερώνει την παιδική φαντασία! Προσωπικά παρακινώ τουςμαθητές μου να παίρνουμε μέρος. Ο Οργανισμός Γαλλοφωνίας ορίζει 10 συγκεκριμένες λέξεις κάθε χρονιά και ένασυγκεκριμένο θέμα. Οι μαθητές καλούνται να χρησιμοποιήσουν τουλάχιστον 3 και ναδημιουργήσουν ό,τι θέλουν: ποίηση, τραγούδι, χορό, θεατρικό, σκετς κ.λπ.Χρησιμοποιήσαμε λοιπόν το συνδυασμό 2 τεχνικών: random words εφόσον ο κάθε μαθητήςεπιλέγει αυτές που θέλει απο τις 10 και storyboarding.Πως γίνεται αυτό;1. Πρώτα απ όλα συζητούμε πάνω σε όλες τις δυνατές παραγωγές και αποφασίζουμε τι θακάνουμε. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η επιλογή ήταν πολύ εύκολη, όταν τους πρότειναanimation με πλαστελίνη! Ενθουσιάστηκαν, όπως κι εγώ, που είχα πρόσφατα παρακολουθήσειένα διήμερο σεμινάριο πάνω στο animation και ήθελα να το εφαρμόσω!2. Οι 10 λέξεις γράφονται στον πινάκα καθώς και η σημασία τους.Για παράδειγμα οι λέξεις του διαγωνισμού για το 2010 ήταν οι ακόλουθες:crescendo, remue-méninges, mobile, variante, galère,baladeur, cheval de Troie, mentor, escagasser, zapper.Τα παιδιά ξεκινούν να σκέπτονται και να αποτυπώνουν τις ιδέες τους. Οι εργασίεςολοκληρώνονται στο σπίτι και διαβάζονται στην τάξη, την επόμενη φορά.3.Ο δάσκαλος/καθηγητής διαβάζει κάθε ιστορία στην τάξη κι επαινεί τον κάθε μαθητή γιατην προσπάθεια. Συγχρόνως, καλό είναι η διαδικασία να καταγράφεται σε βίντεο, ώστε νααποτυπώνονται οι αντιδράσεις των παιδιών.Συνήθως το πιο αστείο κείμενο είναι το πιο αγαπητό στα παιδιά.4.Ο καθηγητής ζητεί από τα παιδιά να αποφασίσουν ποιους ήρωες θα κρατήσουν απο τιςιστορίες που διαβάστηκαν. Αποφασίστηκε λοιπόν οι ήρωες να είναι ο Μενέλαος και το άλογοτης Τροίας. Μετά, με τη βοήθεια ερωτήσεων του τύπου που βρίσκονται αυτοί; Τι κάνουν; Γιαποιο λόγο; κ.λπ. καταλήξαμε στο ότι ο Μενέλαος πηγαίνει στο σπίτι του Δούρειου Ίππου,που κάνει ζάπινγκ εκείνη την ώρα, για να δουν τον αγώνα Ολυμπιακός# Παναθηναϊκός. Δενπαραλείπει μάλιστα να φέρει και πίτσες! Γίνεται όμως διακοπή ρεύματος και έτσι δεναπολαμβάνουν το γκολ!!! Οι λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν ήταν: Le cheval de Troie (τοάλογο της Τροίας), zapper (κάνω ζάπινγκ) portable (κινητό).5.Στην επόμενη διδακτική ώρα, τα παιδιά έκαναν τους ήρωες με πλαστελίνη, το ντεκόρ καιστην ώρα των καλλιτεχνικών έγινε το σκηνικό και η λήψη των φωτογραφιών. Τα παιδιά τοκαταχάρηκαν, το ίδιο κι εγώ και το βιντεάκι μας πήρε το 1ο βραβείο στην κατηγορία cinema- ~ 45 ~
  • animation!!!! ~ 46 ~
  • ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ιδεοθύελλα στα Μαθηματικά – Ιουλία Μέξη Μία απο τις πιο συχνές ερωτήσεις των μαθητών, στα μαθηματικά, ανεξαρτήτουτάξεως είναι: "σε τι μας χρειάζονται", "γιατί τα μαθαίνουμε όλα αυτά", "που θα ταχρησιμοποιήσουμε"; Με τη μέθοδο της ιδεοθύελλας θα μπορούσαμε να δώσουμε στους μαθητές μας τηλέξη "μαθηματικά" και να τους καλέσουμε να αναφέρουν όποια λέξη σχετική τους έρχεται στομυαλό τους. Στη συνέχεια θα ομαδοποιήσουμε τις λέξεις και κατόπιν θα συνδέσουμε τιςομάδες. Ό,τι και αν έχουν αναφέρει οι μαθητές μας σίγουρα θα προσεγγίσει τα αρχικά τουςερωτήματα και θα δώσει μια νέα διάσταση στη χρήση των μαθηματικών στην καθημερινή τουςζωή! ~ 47 ~
  • ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Παιχνίδια στον Η/Υ – Γεωργία Τζιαβάρα Είχα πολλά χρόνια να διδάξω σε Γυμνάσιο και το πρόβλημά μου ήταν πώς θαπροκαλέσω το ενδιαφέρον στα παιδιά αυτής της ηλικίας. Σκέφτηκα λοιπόν να εκμεταλλευτώτην ενασχόληση των παιδιών με τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Εκτέλεση/Διερεύνηση απλού ψηφιακού παιχνιδιού π.χ. στο περιβάλλον τουScratch Στόχος ήταν μέσω της τεχνικής της ιδεοθύελλας και του αντίστοιχουπρογραμματιστικού περιβάλλοντος οι μαθητές του Γυμνασίου να εισαχθούν στις βασικέςέννοιες του προγραμματισμού. 1. Προσέλκυση της προσοχής και του ενδιαφέροντος των μαθητών Η εμπειρία δείχνει ότι τα παιδιά αυτής της ηλικίας ενθουσιάζονται με τα παιχνίδιαστον Η/Υ. Έτσι, κάναμε μια σύντομη συζήτηση για το ποια παιχνίδια παίζουν στον Η/Υ καιποια από αυτά τους αρέσουν περισσότερο. Τους ανακοίνωσα στη συνέχεια ότι θαασχοληθούμε στο επόμενο διάστημα με το πώς φτιάχνονται αυτά τα παιχνίδια. Τα παρότρυνανα παίξουν ένα απλό παιχνίδι στο περιβάλλον του Scratch και έτσι ξεκίνησε η όληδιαδικασία. 2. Διερεύνηση και ανάλυση ενός απλού παιχνιδιού Χρησιμοποιώντας την τεχνική της ιδεοθύελλας γίνεται διερεύνηση των βασικώνσυνιστωσών του παιχνιδιού (μορφές, κοστούμια, σκηνικά, θέσεις, κινήσεις κλπ). Με τηνολοκλήρωση αυτής της συζήτησης οι μαθητές είχαν εξοικειωθεί με τις βασικές συνιστώσεςτου προγραμματιστικού περιβάλλοντος (Scratch) και του προγραμματισμού όμως γενικότερα. 3. Προτείνουμε πιθανές επεκτάσεις και βελτιώσεις του παιχνιδιού Ακολουθώντας και πάλι την τεχνική της ιδεοθύελλας καταγράψαμε στον πίνακα όλεςτις διαφορετικές προτάσεις των μαθητών για την αύξηση της δυσκολίας του παιχνιδιού έτσιώστε να γίνει και πιο ενδιαφέρον. Τα παιδιά εργάσθηκαν σε ομάδες και κάθε ομάδα επέλεξεμία από τις προτεινόμενες παραπάνω, επεκτάσεις ή τροποποιήσεις του παιχνιδιού καιπροχώρησε στην υλοποίησή της. 4. Παρουσίαση και σχολιασμός των επεκτάσεων Στην συνέχεια ακολούθησε η παρουσίαση των διαφορετικών επεκτάσεων τωνομάδων και επεξήγηση των τεχνικών (εντολών) που χρησιμοποιήθηκαν. Χρειάστηκε περισσότερος χρόνος από ό,τι είχα εκτιμήσει στην αρχή, αλλά ησυμμετοχή και το ενδιαφέρον των μαθητών ήταν μεγάλο. ~ 48 ~
  • Ασφάλεια στο Διαδίκτυο – Άννα ΤσελεμπήΘα χρησιμοποιήσω τη μέθοδο του καταιγισμού ιδεών γιατί το ζήτημα της ασφάλειας τουδιαδικτύου απαιτεί πολύ-επίπεδη εξέταση (διαφύλαξη των προσωπικών δεδομένων τουατόμου, επικινδυνότητα που κρύβει η καθημερινή επαφή με αγνώστους κλπ.) και πρέπει νααναπτυχθούν όσο το δυνατόν περισσότερες ιδέες γύρω από αυτό.ΣενάριοΟ καθηγητής θα εξηγήσει το πρόβλημα στους μαθητές και θα καταγράψει το σκοπό και τουςστόχους του μαθήματος.Η τάξη θα χωριστεί σε ομάδες των 3 ή 4 ατόμων και ένας από κάθε ομάδα θα αναλάβει νακαταγράψει τις απόψεις και τις ιδέες των μελών της ομάδας του.Οι ομάδες ενθαρρύνονται να εκφράσουν ελεύθερα και αυθόρμητα τις απόψεις τους γύρω απότο θέμα.Σε πρώτο στάδιο θα καταγράφουν οι απαντήσεις χωρίς σχολιασμό γιατί σε αυτό το σημείοοποιοδήποτε σχόλιο θετικό ή αρνητικό μπορεί να εμποδίσει τον καταιγισμό και να μπλοκάρειτη διαδικασία.Όταν ολοκληρωθεί ο καταιγισμός η κάθε ομάδα θα κληθεί να μοιραστεί και να επεξηγήσει τιςαπόψεις της, έστω και αν αυτές μοιάζουν απίθανες ή απραγματοποίητες και να βρεθούν τασχετικά συμπεράσματα. ~ 49 ~
  • Α΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ «Πρωινό Άστρο» (Γ.Ρίτσος) (ενότητα 10) Δημιουργική τάξη – Δήμητρα Πανέτα Η μέθοδος με τις Τυχαίες λέξεις (Random words) σε συνδυασμό με τη μέθοδοΔημιουργίας ιστοριών (Storyboarding). Ο συνδυασμός των δύο αυτών τεχνικών θα μπορούσε να αξιοποιηθεί στα πλαίσιατης Νεοελληνικής Γραμματείας της Α΄ Γυμνασίου με αφορμή το ποίημα του Γιάννη Ρίτσου«Πρωινό άστρο». Το ποίημα αυτό είναι ένα νανούρισμα του ποιητή στη νεογέννητη κόρη τουΈρη. Αφού διαβαστεί το ποίημα στην τάξη ο καθηγητής ζητάει από τους μαθητές να τουπουν κάποιες λέξεις σχετικές με το περιεχόμενο του ποιήματος τις οποίες αναγράφει στονπίνακα ο ίδιος ή κάποιος μαθητής. Στη συνέχεια χωρίζει την τάξη σε ομάδες των 5 ή 6ατόμων ανάλογα με τον αριθμό των μαθητών. Η κάθε ομάδα με τις λέξεις του πίνακα καλείται να αυτενεργήσει και να δημιουργήσειμια εργασία. Δίνεται χρόνος 15-20 λεπτά. Ο ρόλος του καθηγητή στο διάστημα αυτό είναισυμβουλευτικός αν κάπου του ζητηθεί βοήθεια. Στα τελευταία 10 λεπτά ένας μαθητής από κάθε ομάδα αναλαμβάνει να παρουσιάσειτην εργασία της ομάδας του. Έτσι οι μαθητές της πρώτης ομάδας χρησιμοποιώντας τις λέξεις του πίνακα καιαξιοποιώντας δικά τους ακούσματα από γιαγιάδες ή μανάδες δημιουργούν το δικό τουςνανούρισμα, το οποίο ζήτησαν να το παρουσιάσουν μελοποιημένο (χρησιμοποιώντας στοιχείαπαραδοσιακής και μοντέρνας μουσικής) την επόμενη διδακτική ώρα. Η δεύτερη ομάδα δημιούργησε μια αφίσα με σχετικό θέμα και η τρίτη ένα ζωγραφικόκολάζ. Κάποιες από τις λέξεις του πίνακα τις χρησιμοποίησαν στον τίτλο των έργων και τιςυπόλοιπες τις υλοποίησαν στο σχέδιο. Η τέταρτη ομάδα έγραψε ένα σενάριο, μια ιστορία με σχετικό θέμα το οποίουποσχέθηκε να το παρουσιάσει δραματοποιημένο στην τάξη, αφού προηγηθεί η κατάλληληπροετοιμασία από τους μαθητές-ηθοποιούς. Ο καθηγητής αφού επιβράβευσε όλες τις ομάδες για τις εργασίες τους υποσχέθηκεκάποιες απ’ αυτές να τις αναρτήσει στην ιστοσελίδα του σχολείου και κάποιες να τιςδημοσιεύσει στη σχολική εφημερίδα. ~ 50 ~
  • ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Φροντίζω για τη διατροφή και την υγεία μου (ενότητα 4) Πώς θα καταστρέψω την υγεία μου μέσα από την διατροφή – Ειρήνη Πλατάκη Νομίζω βρήκα αρκετά ενδιαφέρουσα την μέθοδο «Reserve brainstorming» καιαποφάσισα να την εφαρμόσω θεωρητικά στο μάθημα της Γλώσσας Α΄ Γυμνασίου καισυγκεκριμένα στην Ενότητα 4 που έχει τίτλο «Φροντίζω για την διατροφή και την υγεία μου». 1Ο στάδιο Στο πρώτο στάδιο θα δοθεί στους μαθητές με τη μορφή του παρακάτω ερωτήματος :Πώς μπορούμε να καταστρέψουμε- χειροτερέψουμε την υγεία μας μέσα από την διατροφή; 2ο στάδιο Ασφαλώς είναι ένα θέμα που το γνωρίζουν και φαντάζομαι θα ακολουθήσουναπαντήσεις από τους μαθητές μέσω του καταιγισμού ιδεών. Άλλωστε, οι «πειρασμοί» είναιτόσοι πολλοί... Οι απαντήσεις καταγράφονται στον πίνακα. ( Φροντίζω να καταγραφούν μετέτοιον τρόπο, ώστε να μπορώ στη συνέχεια , όταν θα περάσω στο στάδιο να μου βρουν τιςαντίθετες λέξεις, αν υπάρχουν) Ενδεικτικά αναφέρω λέξεις όπως: παχυσαρκία,καρδιοπάθεια, φαστφούντ (γρήγορο φαγητό), αναψυκτικά, ανορεξία, σιροπιαστά, ανθυγιεινό,κατεψυγμένο κλπ. 3ο στάδιο Αφού δώσω αρκετό χρόνο ώστε να αναφερθούν οι λάθος διατροφικές συνήθειες καιοι συνέπειες αυτών, θα αντιστρέψω το ερώτημα. «Πώς μπορούμε να διατηρήσουμε ή και ναβελτιώσουμε την υγεία μας μέσα από την διατροφή;» Ασφαλώς θα καταγραφούν και αυτές οι απόψεις. Θα φροντίσω να καταγράφω λέξειςμε το αντίθετο νόημα δίπλα στις υπάρχουσες λέξεις του κειμένου. Ίσως και ο πίνακας με τιςκαταγεγραμμένες «καταστροφικές» συνήθειες να τους βοηθήσει να σκεφτούν υγιεινά.Ενδεικτικά αναφέρω: Ισορροπημένο γεύμα, σωστή διατροφή, πρωινό, μεσημεριανό, φρέσκαπροϊόντα, βιολογική καλλιέργεια, χυμός, μέλι, λαχανικά, γαλακτοκομικά, κανόνες καλήςδιατροφής κλπ. 4ο στάδιο Θα ζητήσω από τα παιδιά να μου πουν αν στην καθημερινότητά τους φροντίζουν τηνδιατροφή τους και αν κάνουν μικρά «παραπτώματα» και σε ποιες ενέργειες θα κατέφευγαν οιίδιοι προκειμένου να βελτιώσουν την διατροφή τους. ~ 51 ~
  • Β΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Πως γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα;(ενότητα 7) Σενάριο σε 5 παραλλαγές – Σμαράγδα Φαρίδου Σενάρια για πιο δημιουργική τάξη: Επέλεξα τη Δ.Ε. 7 του σχολικού εγχειριδίου των θρησκευτικών της Β΄ τάξεωςΓυμνασίου, με τίτλο: Πώς γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα; Προσπάθησα να εφαρμόσω όσοτο δυνατόν περισσότερες δημιουργικές μεθόδους: Το πρόβλημα που τίθεται πάντα είναι οσωστός εορτασμός των Χριστουγέννων. Γιορτάζουμε σωστά τα Χριστούγεννα ή ταγιορτάζουμε χωρίς Χριστό; Κοσμικά ή Πνευματικά; Τι πρέπει να γίνει για περισσότεροπνευματικό εορτασμό; Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τους εαυτούς μας και τουςσυνανθρώπους μας να γιορτάσουμε πραγματικά Χριστούγεννα; Επικεντρωνόμαστε στα δύοποιήματα: του Ε. Μάινα και της Αϊτής. Α) Η μέθοδος με τα καπέλα: Διάρκεια 40΄ (βάζω πάντα 40 και όχι 45 γιατίυπάρχει πάντα κάτι απρόβλεπτο που μπορεί να «φάει» την ώρα…Α΄ φάση: (08΄) Εξηγώ σύντομα, ως μπλε καπέλο, το τι σημαίνουν τα καπέλα και χωρίζω τιςομάδες με βάση την ψυχοσύνθεση των μαθητών μου, αφού ήδη γνωρίζω ποιοι είναι πιοσυναισθηματικοί, ποιοι περισσότερο ρεαλιστές, ποιοι αιθεροβάμονες κτλ.Β΄ φάση (15΄): Οι ομάδες ερευνούν με βάση το καπέλο τους:Ομάδα άσπρη: Περιγράφουν ρεαλιστικά τι συμβαίνει στις μέρες μας, αναλύοντας όλα ταενδεχόμενα, δηλαδή και τις περιπτώσεις του σωστού εορτασμού και τις παρεκκλίσεις τουσωστού εορτασμού και τις «ενδιάμεσες» καταστάσεις…Ομάδα μαύρη: Ως συνήγορος του διαβόλου παρουσιάζουν τα πράγματα μαύρα και μάλισταυπερασπίζοντας την κοσμικότητα της εορτής.Ομάδα κόκκινη: Δίνουν τη συναισθηματική χροιά, προσπαθούν να μιλήσουν στην καρδιά μαςγια το τι σημαίνει Χριστούγεννα και υπερασπίζονται την πνευματικότητα του εορτασμού καιτη μυστηριακή συμμετοχή.Ομάδα κίτρινη: Βλέπουν τα πράγματα θετικά, βρίσκοντας δικαιολογίες για όσους εορτάζουνμόνο κοσμικά και δίνουν μια αισιόδοξη νότα παρουσιάζοντας ως δυνατή τη συμπόρευσηκοσμικού και πνευματικού. ~ 52 ~
  • Ομάδα πράσινη: Δίνει λύσεις και προτάσεις για το πώς θα μπορούσαμε όλοι οι άνθρωποι ναεννοήσουμε το πραγματικό μήνυμα των Χριστουγέννων, τι θα έπρεπε να κάναμε ως μέλη τηςΕκκλησίας και ως Εκκλησία.Γ΄ φάση (10΄): Ο αρχηγός κάθε ομάδας παρουσιάζει σύντομα και περιεκτικά τις ιδέες τηςομάδας του.Δ΄ φάση (07΄) : Ως συντονίστρια με το μπλε καπέλο συνθέτω τελικά τις διάφορες απόψειςπου ακούστηκαν.Τα αποτελέσματα της έρευνας μπορούν να αναρτηθούν στον πίνακα ανακοινώσεων της τάξηςή στο ιστολόγιο . Δ.Ε. 7 του σχολικού εγχειριδίου των θρησκευτικών της Β΄ τάξεως Γυμνασίου,με τίτλο: Πώς γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα; Β) Η μέθοδος της δημιουργίας ιστοριών: Επικεντρώνοντας πάλι στα δύο ποιήματα, ζητώ από τους μαθητές μου να γράψουνμια ιστορία που θα έχει ως τίτλο «Γιόρτασα αληθινά Χριστούγεννα». Η καλύτερη ιστορία μπορεί να παρουσιαστεί ως θεατρικό δρώμενο στη Χριστουγεννιάτικηγιορτή. Συνεκτική ιδέα μια παραλλαγή για παράδειγμα της ιστορίας του μπάρμπα Πανώφ.Α΄ φάση (10΄) : Εξηγώ στους μαθητές την ιδέα και τους χωρίζω σε τρεις ομάδες, διότι θέλωαρκετά πρόσωπα αφού το κάθε ένα θα αναλάβει και από ένα ρόλο στην ιστορία. Τους εξηγώεν ολίγοις και την ιστορία του μπάρμπα Πανώφ για να την παραλλάξουν εκσυγχρονίζοντάςτην. Β΄ φάση (20΄) : Οι μαθητές σκέπτονται σύντομα ένα μικρό σενάριο, αποδίδοντας ρόλουςστους συμμαθητές τους.Γ΄ φάση (10΄) :Ο αρχηγός κάθε ομάδας λέει σύντομα το σενάριο της ομάδας του.Δ΄ φάση (05΄) :Επιλέγουμε δια ανατάσεως των χειρών την καλύτερη εκδοχή, επιβραβεύουμεόλους τους μαθητές και δίνουμε επόμενο ραντεβού για πρόβα και απόδοση ρόλων για τηΧριστουγεννιάτικη γιορτή. Δ.Ε. 7 του σχολικού εγχειριδίου των θρησκευτικών της Β΄ τάξεως Γυμνασίου,με τίτλο: Πώς γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα; Γ΄. Η μέθοδος brainwriting. Με επίκεντρο πάλι τα δύο ποιήματα (σελ. 39)Α΄ Φάση (10΄): Θέτω στους μαθητές το πρόβλημα(:Γιορτάζουμε σωστά τα Χριστούγεννα ή ταγιορτάζουμε χωρίς Χριστό; Κοσμικά ή Πνευματικά; Τι πρέπει να γίνει για περισσότεροπνευματικό εορτασμό; Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τους εαυτούς μας και τουςσυνανθρώπους μας να γιορτάσουμε πραγματικά Χριστούγεννα;) Τους εφιστώ την προσοχήστα δύο ποιήματα και τους εξηγώ τι έχουν να κάνουν.Β΄ φάση ( 20΄) Για συντόμευση της διαδικασίας, παρόλο που το θέμα είναι κοινό, μοιράζωπάλι τους μαθητές σε ομάδες, των 5 - 6 προσώπων. Μοιράζω στις ομάδες φυλλάδια με ένα ~ 53 ~
  • πίνακα. Στον πίνακα υπάρχουν δύο στήλες Κοσμικός τρόπος/ Πνευματικός τρόπος, όπου οιμαθητές θα συμπληρώσουν κατά την κρίση τους, τους αντίστοιχους τρόπους εορτασμού τωνΧριστουγέννων. Στον πίνακα υπάρχουν επίσης κάτω από κάθε στήλη ακόμη μία αντίστοιχη μεθέμα: Επιπτώσεις στη ζωή μας. Όπου θα πρέπει να συμπληρώσουν κατά τη γνώμη τους τιεπιπτώσεις έχει στη ζωή μας ο κάθε τρόπος αντίστοιχα. Αν γιορτάζουμε πνευματικά, κι ανγιορτάζουμε μόνο κοσμικά. Τέλος υπάρχει το ερώτημα: Λύσεις –Προτάσεις. Θα πρέπει ναπροτείνουν λύσεις –τρόπους με τους οποίους να εμπεδωθεί περισσότερο ένας πιοεκκλησιοκεντρικός, μυστηριακός τρόπος εορτασμού από τους περισσότερους ανθρώπους.Γ΄ Φάση (10’) :Οι αρχηγοί κάθε ομάδας ανακοινώνουν τα αποτελέσματα της εργασίας τους.Στον πίνακα αναγράφουμε τα κοινά σημεία όλων των ομάδων. Η εργασίες μπορούν επίσης νααναρτηθούν στο ιστολόγιο, αφού γίνει κάποια καλύτερη επεξεργασία. Δ.Ε. 7 του σχολικού εγχειριδίου των θρησκευτικών της Β΄ τάξεως Γυμνασίου,με τίτλο: Πώς γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα; Δ) Η μέθοδος με τις τυχαίες λέξεις. Επικεντρωνόμαστε πάλι στα ποιήματα της σελ. 39.Α΄ φάση (10΄) :Εξηγώ τον τρόπο λειτουργίας της μεθόδου στα παιδιά. Κάποιοι μαθητές λένεκάποιες λέξεις, σχετικές με τα Χριστούγεννα, και τις καταγράφουμε στον πίνακα. Λέμε στουςμαθητές να χρησιμοποιήσουν όλες αυτές τις λέξεις σε ένα κείμενο που θα κατασκευάσουν σεμορφή ποιήματος (δεν είναι απαραίτητη η ομοιοκαταληξία) που να δίνει έναΧριστουγεννιάτικο μήνυμα.Β΄ φάση ( 20΄): Οι μαθητές αφήνονται ελεύθεροι να αυτενεργήσουν και δημιουργήσουν.Γ΄ φάση (10΄): Οι μαθητές διαβάζουν το αποτέλεσμα της προσπάθειάς τους και τουςεπιβραβεύουμε. Όποιο κατά γενική ομολογία συγκεντρώνει το μεγαλύτερο θαυμασμό,αναρτάται στον πίνακα ανακοινώσεων της τάξης ή και χρησιμοποιείται στηνΧριστουγεννιάτικη γιορτή μας. Δ.Ε. 7 του σχολικού εγχειριδίου των θρησκευτικών της Β΄τάξεως Γυμνασίου, μετίτλο: Πώς γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα; Ε) Η Μέθοδος Scamper: Επικεντρωνόμαστε στην εικόνα του βιβλίου: Η Γέννηση του Χριστού του Φ.Κόντογλου, αλλά μόνο το κεντρικό θέμα: Η Παναγία γονατιστή μπροστά στη φάτνη και σεασπρόμαυρο σχέδιο.Άλλες χρήσεις? Πώς μπορώ να χρησιμοποιήσω αυτό το σχέδιο αν το τροποποιήσω;Προσαρμογή? Τι μπορώ να μιμηθώ από τη στάση της Παναγίας μπροστά στο Χριστό; Τι ~ 54 ~
  • δηλώνει; Τι με διδάσκει; Ποιο μήνυμα δίνει για το νόημα του εορτασμού;Τροποποίηση? Τι αλλαγές μπορώ να κάνω στο σχέδιο; Τι χρώματα να προσθέσω και γιατί; Τι σημαίνει το μαύρο και το χρυσό; Τι έχουν να κάνουν με το μήνυμα του ερχομού του Χριστού;Μεγιστοποίηση? Τι να προσθέσουμε; Ποια πρόσωπα ή ποια άλλα στοιχεία πρέπει να προσθέσω με βάση τις ευαγγελικές αφηγήσεις;Ελαχιστοποίηση? Από το σύνολο της εικόνας τι μπορεί να αφαιρεθεί; Ποιο γεγονός παρατηρούμε ότι σε άλλες αντίστοιχες παραστάσεις δεν υπάρχει;Υποκατάστατο? Τι άλλο μπορώ να χρησιμοποιήσω εκτός από την εικόνα για να παρουσιάσω το ίδιο γεγονός; Της Γέννησης του Κυρίου μας Ιησού Χριστού; Πώς μπορώ να αποδώσω το θεολογικό μήνυμα της Γέννησης εκτός από τον εικαστικό τρόπο;Ανακατάταξη? Έχοντας υπόψη άλλες παραστάσεις της Γεννήσεως τι αλλαγές θα μπορούσα να κάνω ως προς τη θέση των προσώπων για παράδειγμα;Αντιστροφή? Είναι δυνατόν να έχουμε αντιστροφή των χρωμάτων; π.χ. χρυσό μέσα στο σπήλαιο και μαύρο γύρω από τη σπηλιά; Θα μπορούσε να γίνει αντιστροφή των προσώπων και π.χ. ο άγγελος να βρίσκεται μπροστά στον σκεπτικό Ιωσήφ ενώ ο πειρασμός μπροστά στο βοσκό;Συνδυασμός? Τι θα λέγατε για ένα μείγμα, ένα κράμα, ένα ετερόκλητο σύνολο, ένα νέο σύνολο; συνδυασμό στοιχείων; Κολλάζ από διαφορετικές απεικονίσεις της Γεννήσεως από βυζαντινούς και δυτικούς ζωγράφους π.χ.; ~ 55 ~
  • Η παραβολή του Σπλαχνικού Πατέρα (του άσωτου υιού) (ενότητα 14) Songstoryboarding… Θρησκευτικά Β΄ Γυμν. Παραβολή σπλαχνικού Πατέρα ή ασώτου υιού – Ιωάννης Μαμαλιόγκας Δημιουργία (τραγουδιστής) ιστορίας - Songstoryboarding… Θρησκευτικά Β΄ Γυμνασίου – Δ.Ε. 14) Παραβολή του σπλαχνικού Πατέρα (ή τουασώτου υιού) Το σενάριο αυτό είναι βασισμένο σε πολυετή εφαρμογή. Αυτό που μου αρέσει να κάνωπροσωπικά και το έχω χρησιμοποιήσει σε πολλές ενότητες του μαθήματος τωνθρησκευτικών στις περισσότερες τάξεις Γυμνασίου και Λυκείου, είναι η δημιουργία μιαςιστορίας με στίχους και μουσική… δηλαδή η δημιουργία ενός τραγουδιού. (Αν διαβάσετε τοπροφίλ μου στην γενική περιγραφή θα καταλάβετε περισσότερα επί του θέματος.) Στην ενότητα της Παραβολής του σπλαχνικού Πατέρα, αφού πρώτα διαβάσουμε τοκείμενο και δούμε τα ερμηνευτικά σχόλια, μοιράζονται στους μαθητές φωτοτυπίες(απαραίτητο αυτό) με τους στίχους που ακολουθούν: Η παραβολή του Ασώτου υιού ή του σπλαχνικού Πατέρα (Στίχοι -Μουσική: Αλέξης Δ. Λάππας - Γιάννης Γ. Μαμαλιόγκας, Κατασκηνωτικός ύμνος Νοσταλγών, Ελαφίνα Ημαθίας © 1998) Σηκώνομαι πρωί πρωί με μια πίκρα στο στόμα. Καθρέφτη μου, ρωτώ-ρωτώ, πώς ζω έτσι ακόμα; Αχ, χώρα μακρινή, μάγισσα παινεμένη, σου παραδόθηκα ψυχή μου καημένη..! Μου τάισες ξυλοκέρατα, μου φόρεσες ψευτιά, λασπώθηκα, λερώθηκα, με πνίγει η βρωμιά, νοστάλγησα το σπίτι μου, κουράστηκα βαθιά νοστάλγησα τη φορεσιά την πρώτη μου ξανά! Πατέρα πίσω γυρίζω, πατέρα πίσω γυρνώ, πατέρα για πάντα επιστρέφω, πατέρα συγγνώμη ζητώ, συγγνώμη ζητώ... Γυρίζω ξένος και πάροικος άξενης πολιτείας, με χαρμολύπη, νοσταλγός Ουράνιας Βασιλείας! Πατέρα ακούραστα, χωράς το γλίστρημά μου, στο δρόμο καρτερείς το κάθε γύρισμά μου! Προσπάθεια επώδυνη να σκύψεις το κεφάλι, Τιτάνας είναι το εγώ κι αμφίρροπη η πάλη... Τα γόνατα λυγίζουνε, βαρύ το πετραχήλι, μα ίσως έτσι μοναχά ξαναγελούν τα χείλη! Πατέρα πίσω γυρίζω, πατέρα πίσω γυρνώ, πατέρα για πάντα επιστρέφω, πατέρα συγγνώμη ζητώ, συγγνώμη ζητώ... ~ 56 ~
  • Προσπάθεια επώδυνη να σκύψεις το κεφάλι, Τιτάνας είναι το εγώ κι αμφίρροπη η πάλη... Τα γόνατα λυγίζουνε, βαρύ το πετραχήλι, μα ίσως έτσι μοναχά ξαναγελούν τα χείλη! Γιατί πατέρα πίσω γυρνώ, πίσω γυρνώ! Στη συνέχεια τραγουδάω το τραγούδι πρώτα εγώ με συνοδεία κιθάρας και μετά όλοιμαζί οι μαθητές. Μέσα σε 5 λεπτά η τάξη έχει αλλάξει! Το πρώτο μούδιασμα των μαθητών(όταν εφαρμόζεται πρώτη φορά και δεν γνωρίζουν τι θα ακολουθήσει…) αντικαθίσταται απόχαμόγελα στα πρόσωπά τους και η όποια φυσική τους ντροπή να τραγουδήσουν ξεπερνιέταιμε την παρότρυνση του διδάσκοντα και τελικά συμμετέχουν όλοι! Και τους αρέσει πολύ! Καιθέλουν κι άλλο, κι άλλο… Αλλά στη συνέχεια η κιθάρα μπαίνει πάλι μέσα στη θήκη της καιακολουθεί συζήτηση και σύγκριση του κειμένου της παραβολής με τη συγκεκριμένη ιστορία-τραγούδι και οδηγούμαστε σε συμπεράσματα.  Σκοπός είναι να ερευνηθεί και να φωτιστεί πιο έντονα η σχέση της συγκεκριμένης παραβολής με το μυστήριο της μετανοίας και την ιερά εξομολόγηση.  Το αντικείμενο της ιστορίας είναι πιστεύω ξεκάθαρο στους μαθητές, παρ’ ότι ποιητική αδεία υπάρχουν κάποια σημεία στους στίχους (Καθρέφτη μου, ρωτώ-ρωτώ, πώς ζω έτσι ακόμα; Αχ, χώρα μακρινή, μάγισσα παινεμένη…) που αποτελούν αναφορά σε πολύ γνωστά μοτίβα παραμυθιών. Μετά το τέλος της όλης διαδικασίας καλούνται οι μαθητές να απαντήσουν στοερώτημα 8 της επεξεργασίας, αλλά πιο εμπλουτισμένο:α) Με τη μορφή του πατέρα στην παραβολή του «Ασώτου Υιού», ο Ιησούς μας φανέρωσε ταχαρακτηριστικά του αληθινού Θεού και Πατέρα Του. Ποια είναι αυτά;β) Γνωρίζοντας ως χριστιανοί αυτά τα χαρακτηριστικά για το Θεό και Πατέρα μας, τιμπορούμε να ελπίζουμε αν κάποιες φορές νοιώθουμε ότι έχουμε απομακρυνθεί από κοντάτου και ποιο Μυστήριο της Εκκλησίας μας μπορούμε να αξιοποιήσουμε στην περίπτωση αυτή; Μία διδακτική ώρα επαρκεί για να γίνει όλη αυτή η επεξεργασία της ενότητας και σεπερίπτωση που δούμε ότι δεν προλαβαίνουμε αναθέτουμε το εμπλουτισμένο ερώτημα 8 ωςεργασία για το σπίτι. Όσοι δεν τραγουδάνε (αν και πιστεύω στην Ελλάδα είναι μεγάλο το ποσοστόσυναδέλφων που έχουν καλή φωνή και μπορούν να τραγουδήσουν) μπορούν να βρουν κάποιοσχετικό τραγούδι με την ενότητα που θέλουν να επεξεργαστούν στο you tube και να τοακούσουν είτε από CD player, είτε απευθείας από το you tube αν μπορούν να πάνε στηναίθουσα υπολογιστών. Ας γεμίσουν οι αίθουσες ήχους και μουσική και ας ενοχλήσουμε λίγοτη διπλανή αίθουσα με τραγούδια και μουσικές… Προσωπικά ποτέ δεν είχα (δόξα τω Θεώ)κανένα παράπονο από συναδέλφους ή κάποιον Διευθυντή. Το αντίθετο μάλιστα… Το Storyboarding πιστεύω ότι μπορεί να πάρει πάρα πολλές μορφές εφαρμογήςπέραν του κλασσικού, όπως για παράδειγμα να βγάλουν οι μαθητές (και όχι ο καθηγητής)μιαν ιστορία (ή ένα τραγούδι) βασισμένη σε μια παραβολή. Συνδυάζεται με την τεχνικήιδεοθύελλας μια χαρά! Κάθε παιδί μπορεί να προχωράει την ιστορία από εκεί που τοτελευταίο την έχει φθάσει κατά μία πρόταση και στο τέλος να δημιουργηθεί κάτι πρωτότυποκαι διασκεδαστικό. ~ 57 ~
  • Το παιχνίδι ρόλων (που όμως δεν είναι μέσα στις τεχνικές που αναφέρθηκαν) μπορείεπίσης να συνδυαστεί με τη δημιουργία ιστοριών και μάλιστα κάθε παιδί (ή μια ομάδα παιδιώνπου συνεργάζονται μεταξύ τους) να διηγείται την ιστορία μέσα από το ρόλο που έχει – αυτόμπορεί να εφαρμοστεί στην παραβολή του Καλού Σαμαρείτη άνετα που υπάρχουν αρκετοίρόλοι για να υποδυθούν τα παιδιά ή οι ομάδες παιδιών και να προσπαθήσουν ναδικαιολογήσουν τις πράξεις τους (ληστές, ιερέας, Λευίτης, Σαμαρείτης). Τέλος μου άρεσε πολύ η τεχνική των έξι καπέλων της σκέψης και θα τη χρησιμοποιώως φυσική συνέχεια του τραγουδιού στην επεξεργασία του κειμένου της παραβολής. Μιασχετική πρόταση έχει και ο συνάδελφος Χρήστος Τρύπκος. Η πρώτη προσπάθεια…- Παναγιώτης Πανόπουλος Να ξεκινήσω με ένα Brainwriting που έκανα πέρυσι –δεν γνώριζα τον όρο, έτσι μουήρθε η ιδέα επηρεασμένος από τη συνάδελφο της Τεχνολογίας που είχε κάτι αντίστοιχο γιατη σχολική βία την προηγούμενη μέρα:Στην ενότητα για τα θαύματα έγραψα στον πίνακα τη λέξη «θαύμα» και είπα στα παιδιά ναγράψουν σε ένα χαρτάκι τι τους έρχεται στο μυαλό όταν ακούνε τη λέξη αυτή.Συγκεντρώσαμε τα χαρτάκια, τα διαβάσαμε και συζητήσαμε τι είναι θαύμα και αν γίνονταισήμερα θαύματα. Στη συνέχεια χρησιμοποίησα τις απαντήσεις τους για να φτιάξω μιαπαρουσίαση την οποία ανέβασα στο wiki με τις εργασίες τους. Ακολουθεί μια πρώτη προσπάθεια με τα «καπέλα» που αναφέρεται στην παραβολήτου σπλαχνικού πατέρα:Άσπρο καπέλο: η ομάδα που φέρει το συγκεκριμένο καπέλο δίνει τις σχετικές πληροφορίες -ο μικρός γιος της παραβολής ζητά το μερίδιό του από την περιουσία του πατέρα του, φεύγεισε χώρα μακρινή όπου σπαταλά την περιουσία του ζώντας άσωτη ζωή.Αναγκάζεται να εργαστεί ως χοιροβοσκός σε ειδωλολάτρη αφέντη. Στο τέλος επιστρέφειστην αγκαλιά του πατέρα.Κίτρινο καπέλο: καλείται η ομάδα να εκφράσει την αισιοδοξία της για την απόφαση του γιου.Με το ένα τρίτο της περιουσίας που θα κληρονομούσε δεν μπορούσε να κάνει σπουδαίαπράγματα. Περιμένουμε ιδέες που δικαιολογούν το μικρό γιο και βεβαιώνουν την προοπτικήμιας καινούργιας καλύτερης ζωής από την μέχρι τότε.Κόκκινο καπέλο: η ομάδα καλείται να εκφράσει τα αισθήματα του μικρού γιού- πώςαισθάνεται όταν ο πατέρας τού δίνει το μερίδιο και φεύγει; (χαρά, αίσθηση ελευθερίας,βεβαιότητα καλύτερης ζωής), τι αισθάνεται όταν τα πράγματα δεν έγιναν όπως τα περίμενε; ~ 58 ~
  • (λύπη, πανικό, ντροπή για την κατάντια του –κλέβει το φαγητό των χοίρων, αλλοτριώνεταιπροσωπικά, κοινωνικά, θρησκευτικά).Μαύρο καπέλο: ποιες δυσκολίες αντιμετώπισε ο νέος στην ξένη χώρα που βρέθηκε;(σπατάλησε τα χρήματα, έγινε χοιροβοσκός, πείνασε). Ποιο ήταν το λάθος του; (έζησεάσωτα).Πράσινο καπέλο: τι προοπτικές είχε ο μικρός γιος φεύγοντας μακριά από τον πατέρα;Μπορούσε να πετύχει στην ξενιτιά;Μπλε καπέλο: ο μικρός γιος νοιώθοντας ότι ζει μια ζωή που δεν ταιριάζει σε άνθρωπο,ξαναβρίσκοντας τον εαυτό του, συνερχόμενος, ανέστη και συγκρίνοντας το πριν με το τώρααποφασίζει να επιστρέψει στον πατέρα του, ζητώντας ταπεινά να γίνει ένας των μισθίων τουκαι όχι να αποκατασταθεί στην προηγούμενη θέση του –κάτι που τελικά συμβαίνει χάρη στηναγάπη του πατέρα. “Η παραβολή του Ασώτου” - Ευτυχία Σπελέτα Σε αυτήν τη διδακτική ενότητα το μάθημα είναι δίωρο οπότε χρησιμοποίησα τις εξήςτεχνικές μεθόδους: την μέθοδο της «χιονοστιβάδας» (snowballing), τον «καταιγισμό ιδεών»(brainstorming) και το «παίξιμο ρόλων». Προσπάθησα να παραλληλίσω την παραβολή με τις οικονομικές δυσκολίες πουβιώνουν σήμερα οι οικογένειες λόγω της οικονομικής κρίσης και να κατανοήσουν οι μαθητέςότι οφείλεται στο κακό χειρισμό των χρημάτων. Επίσης η αναγνώριση των λαθών και ηεπιστροφή στον πατέρα δηλώνει την μετάνοια, την αναγνώριση των λανθασμένων επιλογώνκαι στη απόφαση για αλλαγή τρόπο ζωής. Ένα αισιόδοξο μήνυμα στη κρίση που περνάμε όλοι. Ως αφόρμηση είδαν ένα βίντεο όπου ένα νέος κατασπατάλησε την περιουσία του,απέτυχε και μετά από πολλές αντιξοότητες μπόρεσε να σταθεί πάλι στα πόδια του και ναξεκινήσει τη ζωή του από την αρχή (συνέντευξη από εκπομπή στη τηλεόραση) Χώρισα στους μαθητές σε 3 ομάδες των 6 ατόμων. Αρχικά χρησιμοποίησα την τεχνική της «χιονοστιβάδας». Αφού διαβάσαμε τηνπαραβολή ζήτησα από τους μαθητές να χαρακτηρίσουν με γραπτό λόγο τον Πατέρα, τονμικρό και τον μεγάλο γιο. Κάθε ομάδα ανέλαβε και από ένα πρόσωπο (χιονοστιβάδα). Κατόπινοι αρχηγοί των ομάδων κατέγραφαν στον πίνακα τους χαρακτηρισμούς. Στο επόμενο δεκάλεπτο έβαλα τους μαθητές να προσεγγίζουν τα τρία άτομα(Πατέρα, μικρό και μεγάλο γιο) με τη δική τους οπτική ξεχωριστά ο καθένας. Με τον ~ 59 ~
  • καταιγισμό ιδεών ο καθένας ατομικά ερμήνευσε τους λόγους που το κάθε πρόσωπο ενήργησεκαι έδωσε τους δικούς του χαρακτηρισμούς. Οι μαθητές έγραψαν στον πίνακα όρους όπως:ανευθυνότητα, κατασπατάληση περιουσίας, ασυδοσία, αλλοτρίωση, ζήλια, εγωισμός, αγάπη,φιλευσπλαχνία. Κατόπιν χρησιμοποίησα την τεχνική «παίξιμο ρόλων» ώστε με την ενσυναίσθηση νακατανοήσουν οι μαθητές τους λόγους που οδήγησε τους δυο γιους σε τέτοιου είδουςαντιδράσεις και επιλογές αλλά και το ρόλο του πατέρα. Συσχέτισα την κατασπατάληση της περιουσίας με την σημερινή κατάσταση καιαναλύσαμε την έννοια της μετάνοιας και την συνειδητοποίηση των λανθασμένων επιλογών.Ενώ στην αρχή οι μαθητές ήταν επικριτικοί με τον μικρό και το μεγάλο γιο, με το παίξιμορόλων άλλαξαν τους χαρακτηρισμούς και συνειδητοποίησαν για ποιου λόγους αντέδρασε καιτα τρία άτομα της παραβολής. Στην επόμενη διδακτική ενότητα οι ομάδες μαθητών κατέγραψαν τα συμπεράσματα(συναισθήματα, χαρακτηρισμούς) στο excel και δημιούργησαν γράφημα γραμμής για να δουντις διακυμάνσεις των συναισθημάτων των δυο γιών. Τέλος δημιουργήσαμε ένα πνεύμα αισιοδοξίας ότι παρά τις αντιξοότητες με ατομικήαλλά και με συλλογική προσπάθεια μπορούμε να αντιμετωπίσουμε κάθε δυσκολία. Όλα αυτά καταχωρήθηκαν από κάθε ομάδα σε power point. Διαβάζοντας τώρα την τεχνική «6 Thinking Hat» σίγουρα την επόμενη χρονιά θαχρησιμοποιήσω και αυτήν την μέθοδο που είναι πολύ δημιουργική. Χωρισμός σε 6 ομάδες καικάθε ομάδα αναλαμβάνει ένα καπέλο ή όλες οι ομάδες αναλαμβάνουν και τα έξι καπέλα. Σκέφτηκα τα εξής: Άσπρο καπέλο: εκφράζει την ουδετερότητα, οι μαθητές δίνουν πληροφορίες γιακάθε άτομο της παραβολής χωρίς να κρίνουν. Μαύρο καπέλο: κρίνει η κάθε ομάδα αρνητικά τη συμπεριφορά των ατόμων(αρνητικές κριτικές) Πράσινο καπέλο: δίνουν δημιουργικές λύσεις, θετικούς χαρακτηρισμούς για τουςδυο γιούς αλλά και τη θετική στάση του Πατέρα που συγχωρεί. Κόκκινο καπέλο: Διαισθάνονται αν είναι καλή ή όχι η συμπεριφορά και οι αντιδράσειςτων τριών προσώπων της παραβολής. Κίτρινο καπέλο: Κοιτούν με αισιοδοξία και αξιολογούν τα θετικά οφέλη που παρέχειτο κάθε άτομο. Μπλε καπέλο: Με βάση τη λογική θα αντιμετωπίσουν το κάθε πρόσωπο και θα τοσυμπεράνουν τους λόγους που οδήγησε το κάθε άτομο στις επιλογές του. ~ 60 ~
  • Η παραβολή του Σπλαχνικού Σαμαρείτη (ενότητα 15) Παραβολή Σπλαχνικού Σαμαρείτη – Καλλιόπη Νικολακοπούλου Θα χρησιμοποιούσα την αντίστροφη ιδεοθύελλα στην παραβολή του ΣπλαχνικούΣαμαρείτη. Με κεντρικό θέμα πλησίον-ξένος θα προσπαθούσαμε να δούμε τι θα συνέβαινεεάν κάποιος θεωρούσε ως δεδομένη την άρνηση συμπαράστασης σε κάποιον που δεν είναι"δικός μου" (με οποιονδήποτε τρόπο). Στη συνέχεια, με κατάλληλη επεξεργασία, θακαταλήγαμε στη σημασία και την ανωτερότητα της συμπεριφοράς αυτού του ανθρώπου. Ο Ιησούς υπερασπίστηκε τις γυναίκες (ενότητα 17α) Ο Ιησούς υπερασπίστηκε τις γυναίκες – Χριστίνα Κωνσταντινίδου Πόσες δυνατότητες υπάρχουν και όμως πολλές φορές κολλάμε στα τετριμμένα...Στιςτάξεις μου έχω χρησιμοποιήσει τεχνικές όπως το brainstorming, χωρισμό σε ομάδες, αλλάκυρίως προβολή video ως αφόρμηση για προβληματισμό σε σχέση με το μάθημα. Η τεχνικήπου με ενθουσίασε είναι τα καπέλα . Λέω, λοιπόν, να τολμήσω και αυτό γιατί καθώς διάβαζαγια την τεχνική, φαντάστηκα τα παιδιά να φορούν αυτά τα καπέλα...και να λένε τις απόψειςτους! Τολμώ, λοιπόν, ένα υποθετικό σενάριο για το μάθημα 17α της Β΄γυμνασίου ΟΙησούς υπερασπίστηκε τις γυναίκες. Το τμήμα έχει 24 παιδιά και σκέφτομαι να πάρω 6 jockey καπελάκια στα χρώματαπου υποδεικνύονται (καλά θα ήταν να φορούσαν όλοι, αλλά οι καιροί είναι δύσκολοι!)Η διάταξη της τάξης δεν αλλάζει (κλασσική μετωπική), για να μη δημιουργηθεί φασαρία καιχάσιμο χρόνου (Χρειάζομαι χρόνο για την πρώτη φορά). Ανά 4 τους δίνω ένα καπέλο και εξηγώ σε κάθε ομάδα τι να κάνει. Κάθε ομάδαεπιλέγει το γραμματέα της, που θα καταγράφει τις σκέψεις και τον ομιλητή,που θα φορά το καπέλο όταν παίρνει το λόγο. ~ 61 ~
  • - 1η ομάδα -άσπρο καπέλο: Ενημερώνει όλους για το περιστατικό, καθώς και για τη θέσητης γυναίκας στην Ισραηλιτική κοινωνία.-2η ομάδα-κόκκινο καπέλο: βλέπει το θέμα από την πλευρά της γυναίκας, συναισθήματα,στάσεις ,συμπεριφορά που πηγάζουν από το περιστατικό και από τον επερχόμενο, βέβαιο καιβίαιο θάνατό της.-3η ομάδα- μαύρο καπέλο: λειτουργεί ως συνήγορος του διαβόλου, υπερασπίζεται το δίκαιοσύμφωνα με τον Μωσαϊκό νόμο και την πιστή υπακοή σ αυτόν, που όφειλε κάθε Ιουδαίος.- 4η ομάδα -πράσινο καπέλο :δίνει τη δημιουργική και πρωτοπόρα λύση που έδωσε οΙησούς "ο αναμάρτητος πρώτος...".-5η ομάδα-κίτρινο καπέλο: βλέπει τη θετική πλευρά της κατάληξης της ιστορίας ,πουουσιαστικά δεν είναι το τέλος αλλά μια καινούργια αρχή και μια νέα ζωή για τη γυναίκα."Πήγαινε και μην αμαρτάνεις πια".Τη διαδικασία κλείνω εγώ με το μπλε καπέλο συνθέτοντας, συνοψίζοντας και ευχαριστώνταςτα παιδιά για τη συμμετοχή τους.Όσο γράφω το σενάριο τόσο νοιώθω σα να το έχω εφαρμόσει ήδη και βλέπω τον ενθουσιασμότων παιδιών! από Ιωάννα Κομνηνού Να προσθέσω ότι τα καπέλα της σκέψης πραγματικά φοριούνται. Τι εννοώ; στιςμικρές τάξεις, η εφαρμογή προβλέπει οι μαθητές που εκπροσωπούν τον τρόπο σκέψηςκάποιου καπέλου να το φορούν κιόλας. ~ 62 ~
  • «Πάσχα μέγα, Πάσχα των πιστών!» (ενότητα 33) Εικόνα της Ανάστασης του Χριστού του Μανουήλ Πανσέληνου – Δήμητρα Παπανικολάου Από τις 8 τεχνικές δημιουργικότητας και καινοτομίας θα χρησιμοποιούσα για τομάθημα των Θρησκευτικών στο Γυμνάσιο την τεχνική "Δημιουργία ιστοριών". Θεωρώ, ότιείναι η πλέον κατάλληλη για να "ζωντανέψουμε" τα πρόσωπα, την ιστορία τους και τασυναισθήματά τους. Αυτή η τεχνική βοηθά τα παιδιά, να ταξιδέψουν στο χρόνο, νακαταλάβουν τις ζωές των άλλων και να βγάλουν τα συμπεράσματά τους. Επίσης τις τεχνικές της ιδεοθύελλας και της αντίστροφης ιδεοθύελλας σκέπτομαι νατην χρησιμοποιήσω σε κάποια μαθήματα της Γ΄Γυμνασίου (Αποστολική Σύνοδος, διάταγμαΜεδιολάνων, η Εκκλησία στην Τουρκοκρατία). Τις τεχνικές αυτές της Ιδεοθύελλας και της αντίστροφης ιδεοθύελλας καθώςκαι την τεχνική Brainwriting θα τις χρησιμοποιήσω και σε θέματα διαχείρισης τάξης. Τα 6 καπέλα της σκέψης σκέπτομαι, να τα χρησιμοποιήσω, όταν πρόκειται ναπάρουν τα παιδιά μια απόφαση στο συμβούλιο της τάξης. "Κλέβοντας" το σενάριο της Σμαράγδας Φαρίδου με τη μέθοδο Scamper θα τοχρησιμοποιήσω στην εικόνα της Ανάστασης στο 33 μάθημα της Β΄ Γυμνασίου.Μέθοδος ScamperΔίνω σε φωτοτυπία ασπρόμαυρη την εικόνα της Ανάστασης του Χριστού και συγκεκριμέναμόνο το κέντρο της εικόνας. 1. Άλλες χρήσεις: Αν τροποποιήσω αυτό το σχέδιο πού αλλού μπορώ να το χρησιμοποιήσω; 2. Προσαρμογή: Τι δηλώνει η στάση του Χριστού (αγαπητική κίνηση προς τους πρωτόπλαστους); Τι μήνυμα βγαίνει; Ο Χριστός αναστήθηκε για ποιον και γιατί; 3. Τροποποίηση: Μπορώ να κάνω αλλαγές στο σχέδιο και αν ναι ποιες είναι αυτές; Έχουν σχέση αυτές οι αλλαγές που θέλω να κάνω με το μήνυμα της Ανάστασης; Μπορώ να αντικαταστήσω τα ζωηρά και φωτεινά χρώματα με μουντά; 4. Μεγιστοποίηση: Διαβάζοντας το ευαγγελικό κείμενο που αναφέρεται στην Ανάσταση του Χριστού ποια πρόσωπα θα προσέθετα και γιατί. 5. Ελαχιστοποίηση: Τι θα μπορούσα να αφαιρέσω από την συγκεκριμένη εικόνα δηλαδή ποια πρόσωπα μπορούν να εκλείψουν με βάση άλλες εικόνες που ξέρουμε. Είναι απαραίτητη η ύπαρξη των πρωτοπλάστων; 6. Υποκατάστατο: Με ποιον άλλο τρόπο (εκτός από τη ζωγραφική) μπορώ να αποδώσω το θεολογικό μήνυμα της Ανάστασης; Εδώ παραπέμπω τα παιδιά στο απολυτίκιο Χριστός ανέστη. 7. Ανακατάταξη: Λαμβάνοντας υπ όψιν τον δυτικότροπο πίνακα της Ανάστασης στη σελίδα 135 ρωτώ τα παιδιά αν θα άλλαζα τις θέσεις των προσώπων ή και τη στάση του ίδιου του Χριστού. Θα τονίσω εδώ ότι ναι μεν την Ανάσταση του Χριστού δεν την ~ 63 ~
  • είδε κανείς (δυτικότροπος πίνακας) αλλά σε αυτόν τον πίνακα δεν φαίνονται οι σωτηριώδεις επιπτώσεις της Ανάστασης στον άνθρωπο. από Δήμητρα Παπανικολάου Μου αρέσει να ταξιδεύω με τη χρονομηχανή και να πηγαίνω πίσω στο παρελθόν σεμέρη μακρινά, σε τόπους άγνωστους και να τους ανακαλύπτω μαζί με τα παιδιά μου. Μου αρέσει να αναπαριστώ γεγονότα και ιστορίες μέσα από δρώμενα. Πόσες φορέςσκάψαμε εκείνο το αμπέλι του Ναβουθαί και πώς τον λιθοβολήσαμε στο τέλος για να τουτο πάρει ο βασιλιάς. Θέλαμε να κάνουμε πικετοφορία και να κατέβουμε με τα παιδιά στο προαύλιο για ναδιαδηλώσουμε κατά των πολέμων, όταν κάναμε το μάθημα για το Μιχαία, τον προφήτητης ειρήνης. Και στη Γ΄Γυμνασίου υπάρχει η δυνατότητα για ωραία δρώμενα και "συνεντεύξεις"από τους τρεις Ιεράρχες, το Μέγα Αθανάσιο, τον Παύλο κ.α. ~ 64 ~
  • ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Περπατούμε στους δρόμους του Βυζαντίου – Γεωργία Τσιγκά Η ιστορία είναι το μάθημα που δίνει πάμπολλες ευκαιρίες για εργασία με σενάρια. Θασας μιλήσω για ένα σενάριο που βασίζεται στη δημιουργία ιστοριών και το παιχνίδι ρόλωναλλά ενσωματώνει και άλλες τεχνικές στην πορεία. Το μοιράζομαι με τους μαθητές της Β’ γυμνασίου στο μάθημα της Μεσαιωνικής καιΝεότερης Ιστορίας. Η ύλη του μαθήματος αυτού έχει τη δυσκολία των πολλών ονομάτων καιχρονολογιών. Για να αποφύγω οι μαθητές να χαρακτηρίσουν το μάθημα «δύσκολο», από ταπρώτα μαθήματα επιδιώκω να χωριστούν σε ομάδες των 4-5 ατόμων. Σε κάθε ομάδα δίνωένα τεύχος της εκπαιδευτικής σειράς «Στους δρόμους του Βυζαντίου» εκδόσειςΚαλειδοσκόπιο (κρατικό βραβείο 2000 και 2003). Είναι μικρής έκτασης και μεγέθους βιβλίαμε εξαιρετικό φωτογραφικό υλικό της βυζαντινής περιόδου από μουσεία και συλλογές. Κάθεβιβλίο αναφέρεται σε ένα από τα εξής θέματα: ιατρική και φάρμακα, υφαντουργεία, φαγητό,σχολείο, στρατός. Οι μαθητές κάθε ομάδας ανταλλάσσουν μεταξύ τους το βιβλίο και σε 1-2 εβδομάδεςτο έχουν διαβάσει. Μετά, καλείται κάθε ομάδα να δημιουργήσει ένα πρόσωπο που ασχολείταιμε το θέμα του βιβλίου: έναν γιατρό/ φαρμακοποιό, μια υφάντρα, ένα στρατιώτη κ.λπ. Ηομάδα ονομάζει τον ήρωά της και σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς αυτό το πρόσωποσυμμετέχει στα γεγονότα που διδάσκονται οι μαθητές. Ταξιδεύει, πολεμάει, σπουδάζει,ερευνά την τέχνη του, μαγειρεύει για τους πρέσβεις που φιλοξενεί ο αυτοκράτορας,συμμετέχει σε συνωμοσίες, σκέφτεται, κρίνει, γράφει τα απομνημονεύματά του κ.ά. Αυτάπαρουσιάζονται στην τάξη με μορφή ιστοριών από ένα ή περισσότερα μέλη της κάθε ομάδαςσε όσο περισσότερες διδακτικές ώρες γίνεται. Το συγκεκριμένο σενάριο το εφάρμοσα σε τρεις διαφορετικές τάξεις, διαφορετικέςχρονιές και άρεσε πάρα πολύ στους μαθητές. Για παράδειγμα σας αναφέρω μερικούςχαρακτήρες που υπήρξαν συναρπαστικοί:Η Αρετή, πρώτη υφάντρα στο περίφημο «γυναικείο», δηλαδή κρατικό υφαντουργείο τηςΚωνσταντινούπολης. Ειδικότητά της ήταν τα μεταξωτά. Ταξίδεψε μυστικά μαζί με μοναχούςπου έφερναν μετάξι στη βασιλεύουσα από την περιοχή του Ινδικού ωκεανού. Άλλοτε οιμαθητές μελετούσαν το ταξίδι της στο χάρτη, άλλοτε έβρισκαν πληροφορίες για τις πόλειςστις οποίες στάθμευσε ή είδε, άλλοτε σκέφτονταν τις περιπέτειές της όταν γινόταν πόλεμοςμε τους Πέρσες ή τους Άραβες (δε ζει σε κάποια συγκεκριμένη χρονική περίοδο η ηρωίδααλλά γενικότερα στη βυζαντινή εποχή). Η Αρετή έφτιαξε το περίφημο λάβαρο τουαυτοκράτορα Ηρακλείου όταν εκστράτευσε ενάντια στους Πέρσες και νίκησε. Έφτιαξε επίσηςπολύτιμα βήλα για το παλάτι που είδαμε στις φωτογραφίες.Ο Καλλίμαχος, στρατιώτης στο τάγμα των εξακούβιτων, εξελίχθηκε λόγω των ικανοτήτωντου σε επίλεκτο βουκελάριο και μετά σε στρατηγό. Η τάξη μας παρακολουθεί τη στρατιωτικήζωή του: Συμμετέχει σε μάχες, έχει ένα μοναδικό τρόπο να νικά τις δυσκολίες, φροντίζει τα ~ 65 ~
  • όπλα του, επισκέπτεται κάστρα, γνωρίζει μεγάλους στρατηγούς και αυτοκράτορες αλλάενδιαφέρεται πάντα για τους απλούς στρατιώτες του.Ακόμα, ο Ταξιάρχης, γιατρός στην Αλεξάνδρεια, η Γλυκερία, περίφημη μαγείρισσα τηςΘεσσαλονίκης, ο Δαμασκηνός, σπουδαστής και μετά δάσκαλος, .. και πολλοί άλλοιχαρακτήρες δημιουργήθηκαν και συντρόφεψαν τα μαθήματά μας με το σκεπτικό του σεναρίουαυτού. από Γεωργία Τσιγκά Το βιβλιαράκι είναι τελευταίος στόχος μου κάθε φορά που κάνουμε αυτό το σενάριοαλλά το τέλος της χρονιάς είναι συνήθως αγχωτικό και .. μου μένει η εκκρεμότητα. Τηνεπόμενη φορά θα το κάνω και θα θυμάμαι ότι το σύστησες κι εσύ! Όσο για τη δραματοποίηση, είναι ωραία ιδέα και προσαρμόζεται αναλόγως με τουςμαθητές. Μια φορά που οι μαθητές μου είχαν θεατρικές ανησυχίες ήταν εξαιρετική εμπειρία.Συνήθως περιοριζόμαστε να ζωντανέψουμε κάποιους διαλόγους. Μια μαθήτρια, που ήταναρκετά ντροπαλή για να προτείνει και να παρουσιάζει το χαρακτήρα της ομάδας της,ανακαλύψαμε ότι έκανε θαυμάσια σκίτσα με σκηνές από τις περιπέτειες του ήρωα... και μεαυτά άνοιγε και έκλεινε η αφήγηση της ομάδας της. Υπάρχουν, πάντα νομίζω, πολλές προεκτάσεις όταν θέλουμε να δώσουμε ελευθερίαέκφρασης στα παιδιά και ένα πλαίσιο πιο γοητευτικό από το μάθημα παράδοση-εξέταση. Τοωραίο με τα σενάρια είναι ότι κάθε φορά βγαίνει κάτι εντελώς διαφορετικό αλλάολοκληρωμένο, με την ταυτότητα των συγκεκριμένων παιδιών, μια ταυτότητα ομαδική αλλάκαι ατομική. Μου αρέσει πολύ η ιδέα με την ταινιούλα. Με την πρώτη ευκαιρία θα το δοκιμάσω.Αν ενδιαφέρεστε για σενάρια, μπορείτε να πάρετε κάποιες ιδέες και από τη ΒιβλιοθήκηΕκπαιδευτικών Δραστηριοτήτων του Β επιπέδου επιμόρφωσης στις ΤΠΕ , με τους κωδικούςαπό το επίπεδο Α΄http://ifigeneia.cti.gr/repository/.Δευ υπάρχουν σενάρια Θεολόγων, από όσο ξέρω δεν έγινε ακόμα σεμινάριο για τηνειδικότητά σας, αλλά σίγουρα αρκετές ιδέες, ειδικά από την ιστορία, μπορούν να υιοθετηθούνκαι στα Θρησκευτικά. ~ 66 ~
  • ΧΗΜΕΙΑ Καλή χημική χρονιά! (Β Γυμνασίου) – Ζωή Πάρτσια Η Β΄ γυμνασίου είναι μία ιδιαίτερη τάξη για τις φυσικές επιστήμες. Πρέπει, πλέον, νααντιμετωπίζονται και να αναγνωρίζονται και ξεχωριστά η χημεία από τη φυσική.Ξεκινώντας λοιπόν, για να καταφέρω να γνωρίσω και τους καινούργιους μου μαθητέςχρησιμοποιώ την τεχνική της ιδεοθύελλας. Συνήθως οι μαθητές γνωρίζονται ήδη μεταξύ τους από την Α τάξη, οπότε τα μόνα"προβλήματα" που έχουν να λύσουν είναι η αφεντιά μου και η κ.Χημεία. Για αρχή γράφω το όνομά της στον πίνακα (γιατί και η ορθογραφία της είναι έναδύσκολο πάζλ για τους μαθητές). Στη συνέχεια καλώ τους μαθητές από τον κατάλογο, για να γνωριστούμε, και ζητώ ναμου αναφέρουν κάτι που τους αρέσει, ένα χόμπι, έναν τραγουδιστή, ένα φαγητό, ένα παιχνίδι,επάγγελμα, οτιδήποτε. Με βάση τις επιλογές τους χωρίζω τους μαθητές σε ομάδες, ώστε να είναι μαζίμαθητές με παρόμοιες επιλογές. Η κάθε ομάδα έχει λίγο χρόνο να συνεδριάσει και να παρουσιάσει με ποιον ή ποιουςτρόπους η επιλογή της πχ. το φαγητό, ή το παιχνίδι μπορεί να συνδυαστεί με τη χημεία,κάνοντας ακόμη και "παράλογους" συσχετισμούς. Έτσι, καταφέρνουν να συνδέσουν τη χημείαμε την καθημερινή τους ζωή. Σε περίπτωση που η αντιμετώπιση των θεμάτων είναι μονόπλευρη (μόνο αρνητικές ήμόνο θετικές επιδράσεις της χημείας), στο χρόνο που υπολείπεται, οι ομάδες ανταλλάζουνθέματα ώστε να μπορέσουν να καλύψουν και την άλλη άποψη. Το αποτέλεσμα; Εγώ, μαθαίνω κατά το δυνατό περισσότερους μαθητές μέσα από τα ενδιαφέροντά τους καισχηματίζω μία άποψη για το ποια θέματα της χημείας κρατούν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον τωνμαθητών. Οι μαθητές, σχηματίζουν μία ιδέα για τον ξεχωριστό κόσμο της χημείας και ζητούννα επαληθεύσουν τους συσχετισμούς που έκαναν. Κάπου εκεί ευχόμαστε "Καλή Χημική Χρονιά". ~ 67 ~
  • Γ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑΟ ΔΙΚΟΣ ΜΟΥ ΑΓΙΟΣ! SCAMBER – Μαρία ΘεολόγουΓ᾽ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ: Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας.Οι μαθητές γνωρίζουν μέσα στη ροή των μαθημάτων μεγάλες μορφές του Χριστιανισμού.Αξίζει να διατεθεί μια διδακτική ώρα για να ασχοληθούμε με την πραγματικότητα τηςΑγιότητας, στις διάφορες εκδοχές της.Γράφουμε στον πίνακα τη λέξη: ΑΓΙΟΣ και καλούμε τους μαθητές, χωρισμένους σε ομάδες,να αναπτύξουν το ακρωνύμιο SCAMPER.(Η τεχνική αυτή απευθύνεται κυρίως στον τομέα βελτίωσης υπηρεσιών ή προϊόντων, μπορείόμως κάλλιστα να εφαρμοστεί -με τις κατάλληλες πάντα ερωτήσεις- και ως σκιαγράφησηχαρακτήρων.)Ο βασικός στόχος ήταν να περιγράψουν οι μαθητές το δικό τους αγαπημένο φανταστικό άγιοτου σήμερα. 30 ερωτήσεις γύρω από τα βασικά χαρακτηριστικά του προσώπου του αγίου,αλλά και τις αντιδράσεις του σε διάφορα υποθετικά σενάρια, βοήθησαν τα παιδιά ναεκφράσουν σκέψεις και ιδέες, προφορικά αλλά και γραπτά.Έτσι διαμορφώσαμε σταδιακά διαφορετικά προφίλ αγίων (έναν για κάθε ομάδα), με κοινάχαρακτηριστικά την αρμονία στις σχέσεις με τον εαυτό μας, τους γύρω μας και την πλάσηόλη, ζητούμενα κάθε εποχής.Για να το συνδέσουμε με την Εκκλησιαστική τέχνη τους αγιο-ζωγραφίσαμε ομαδικά. Οιεικόνες τους αναρτήθηκαν στην τάξη για το υπόλοιπο της χρονιάς. από Μαρία Θεολόγου: Οι 10 πρώτες ερωτήσεις αφορούν χαρακτηριστικά όπως: όνομα, ηλικία, φύλο,εθνικότητα, τόπο καταγωγής και διαμονής, ασχολίες ενδιαφέροντα κλπ.Προέκυψαν: 1. ο Άγιος Χόρχε Ισπανός καθηγητής γυμναστικής στην Γαλλία, δυναμικός καιπολύ καλός χορευτής, 2. ο Άγιος Ανδρέας Ρώσος μοναχός «ερημίτης» στο Άγιο Όρος, φιλήσυχοςξυλοκόπος, καλλιγράφος. 3. ο Άγιος Εριόν, αλβανός οικογενειάρχης γείτονας στην Καλαμαριά, ταμίας σεσουπερμάρκετ, με πολύ χιούμορ κι αγάπη στο ψάρεμα. ~ 68 ~
  • 4. ο Άγιος Χρύσανθος, μαθητής γυμνασίου... (Συνολικά 7 διαφορετικοί Άγιοι-όσοι και οι ομάδες) Οι επόμενες 20 ερωτήσεις αφορούσαν τρόπους αντίδρασης σε 4 διαφορετικάσενάρια-προβλήματα. Ανάλογα με τη θέση και τις ιδιαιτερότητες του κάθε Αγίου ουσιαστικάδημιουργήθηκαν 7 διαφορετικές ιστορίες για κάθε περίπτωση! 1ο σενάριο: Οικογένεια στο περιβάλλον του Αγίου υποσιτίζεται. 2ο σενάριο: Κρούσμα ενδοσχολικής βίας. 3ο σενάριο: Φίλος του Αγίου κλέβει... 4ο σενάριο: Ο ίδιος ο Άγιος αδικείται. Πώς αντιδρά; Η κάθε ομάδα παρουσίαζε τί θα έκανε ο Άγιός της στην κάθε περίσταση. Μετά μέσω του Scamper αναλύονταν η κάθε δράση: Τί περισσότερο θα μπορούσε να προσφέρει; Κι αν χειροτέρευε η κατάσταση; Τί άλλο θα μπορούσε να κάνει; Ποιούς άλλους θα μπορούσε να εμπλέξει; Κι αν στην πορεία τα στοιχεία άλλαζαν και αποδεικνύονταν λάθος όσα πίστευε; Η επεξεργασία των ερωτήσεων έγινε στην ολομέλεια και τελικά οι 7 Άγιοι άξιαέφεραν τον χαρακτηρισμό τους, μέσω της συμπεριφοράς τους. Για παράδειγμα στο κρούσμα της ενδοσχολικής βίας ο Άγιος γυμναστήςεπιμορφώθηκε, οργάνωσε ομάδες διαμεσολαβητών, έκανε δράσεις στο σχολείο, στήριξε τοθύμα, διέλυσε την «κλίκα» που δημιουργούσε το πρόβλημα. Ο μοναχός βοήθησε με την προσευχή του και ένα «μάθημα» (σαν αυτό του Ιωσήφπρος τους αδερφούς τους όταν πήγαν στην Αίγυπτο για να πάρουν τροφή) προς τον θύτη πουτον επισκέφτηκε στο «κελί» του, με αποτέλεσμα να υπάρχει μετάνοια και εξομάλυνση στησχέση των 2 μαθητών. Ο αλβανός γείτονας έπαψε να κερνά καραμέλες στο σούπερ μάρκετ τον θύτη καιέπαιρνε μαζί με τα παιδιά του το θύμα για ψάρεμα, λέγοντας ανέκδοτα για να τον κάνει νανοιώσει καλύτερα. Μέσα από το Scamper τελικά δημιουργήσαμε 4(σενάρια) Χ 7(ομάδες) = 21 ιστορίεςσυνολικά. Απλές, καθημερινές, με χιούμορ, με φαντασία κι αγάπη... ~ 69 ~
  • Εκεί δεν κρύβεται άλλωστε το θαύμα; Ο Απόστολος Παύλος στην Ελλάδα – Το κήρυγμα τον Άρειο Πάγο (Ενότητα 8)Σενάρια παρελθοντικά και μελλοντικά- Το κήρυγμα του Παύλου στην Αθήνα – ΜαρίαΔιακογιώργη –ΠαπαποστόλουΣενάρια που έχω ήδη εφαρμόσει:ΙδεοθύελλαΘρησκευτικά γ΄γυμνασίου στην ενότητα 18 "Οι Οικουμενικές Σύνοδοι".Έγραψα στον πίνακα τη λέξη "Συνοδός" (όχι δεν παρατόνισα!). Στη συνέχεια είπα στα παιδιάνα γράψουν στον πίνακα το πρώτο πράγμα που τους έρχεται συνειρμικά βλέποντας αυτή τηλέξη. Το έκανα με τη μορφή "σκυταλοδρομίας", δηλαδή κάθε παιδί που σηκωνόταν, διάλεγετον επόμενο, του έδινε τον μαρκαδόρο και πάει λέγοντας.Στον πίνακα εμφανίστηκαν λέξεις όπως: συντροφιά, παρέα, ασφάλεια, προστασία, οπότε ήτανπολύ εύκολο μετά να τους εισαγάγω στην έννοια της "Συνόδου" από τη θεολογική άποψη.Το θετικό απ όλη αυτή τη διαδικασία ήταν ότι υπήρχε καθολική συμμετοχή ακριβώς γιατί τοαντιμετώπισαν σαν παιχνίδι.BrainwritingΘρησκευτικά γ΄ γυμνασίου στην ενότητα 12 «Το διάταγμα των Μεδιολάνων».Σαν εισαγωγή στην ενότητα έθεσα το ερώτημα «Αν ήσουν αυτοκράτορας της ρωμαϊκήςαυτοκρατορίας, με ποιο τρόπο θα προσπαθούσες να την κρατήσεις ενωμένη γνωρίζοντας ότιπεριλάμβανε πολλούς λαούς με διαφορετικούς πολιτισμούς, ήθη, έθιμα, θρησκεία, για νααποφύγεις τυχόν επαναστάσεις;»Τα παιδιά έγραψαν σ’ ένα χαρτί τις απαντήσεις τους (επώνυμα και ανώνυμα). Στη συνέχειαδιάβασα τις απαντήσεις στην ολομέλεια της τάξης. Κρατήσαμε σημειώσεις στον πίνακα, τιςαξιολογήσαμε, ξεχωρίσαμε τις πιο κατάλληλες και μ’ αυτές ως αφόρμηση ξεκίνησε το μάθημα!Πιθανό σενάριοΘρησκευτικά Γ’ γυμνασίου «Ο απόστολος Παύλος στην Ελλάδα» ~ 70 ~
  • Το κήρυγμά του Παύλου στον Άρειο Πάγο.Reverse BrainstormingΜετά από την ανάγνωση του κειμένου από την ομιλία του Παύλου, που εμπεριέχεται στοσχολικό βιβλίο, θα έθετα το παρακάτωΠιθανό ερώτημα: Τι θα είχε συμβεί αν ο Παύλος δε μιλούσε στους Αθηναίους για τηνΑνάσταση του Χριστού;Πιθανές απαντήσεις: θα τον άκουγαν προσεχτικότερα, θα τον αποδέχονταν, θα τονξανακαλούσαν, δε θα τον ξανακαλούσαν αφού δεν τους είπε κάτι καινούργιο.Αντί για το Reverse Brainstorming θα μπορούσε να εφαρμοστεί και εδώ η τεχνική τουBrainwriting.Αφού διαβάζαμε τις απαντήσεις θα τις αντιπαραβάλαμε με το κείμενο της ομιλίας, πουυπάρχει στο σχολικό βιβλίο και θα χρησιμοποιούσατα 6 καπέλα της σκέψης:Άσπρο καπέλο: Ο Παύλος μιλά σ’ ένα ειδωλολατρικό ακροατήριο, κάποιοι είχανμονοθεϊστικές τάσεις, με έντονες φιλοσοφικές ανησυχίες. Η Αθήνα ήταν κέντρο πολιτιστικόκαι καθετί καινούργιο το υποδέχονταν θετικά.Μαύρο καπέλο: Συνήθως ξεκινούσε το κήρυγμά του από τις εβραϊκές συναγωγές. Τιδυσκολίες είχε να αντιμετωπίσει με ένα τέτοιο ακροατήριο; Πως θα αντιδρούσαν οι Αθηναίοιστο άκουσμα της Ανάστασης με δεδομένο ότι έχουν διχοτομήσει τον άνθρωπο σε ψυχή καισώμα, θεωρώντας το δεύτερο κακό λόγω της φθαρτότητάς του;Κόκκινο καπέλο: Πως αισθάνθηκε άραγε όταν τον κάλεσαν στον Άρειο Πάγο για να μιλήσει;(ικανοποίηση γιατί θα είχε ένα μεγάλο ακροατήριο να κάνει το κήρυγμά του, αγωνία αν θα τακαταφέρει κ.λπ.).Κίτρινο καπέλο: Η πρόκληση να αντιμετωπίσει ένα ακροατήριο διαφορετικό . Θα έπρεπε ναεπιστρατεύσει όλες του τις ρητορικές ικανότητες, δοκιμάζοντας τις δυνατότητές του, για ναμπορέσει να τραβήξει το ενδιαφέρον τους.Πράσινο καπέλο: Πως θα αντιμετωπίσει το ακροατήριο αυτό; «Δε θα επικρίνω τιςειδωλολατρικές τους συνήθειες αλλά θα τους επαινέσω για τη θρησκευτικότητά τους».Μπλε καπέλο: Μέσα από τον έπαινο, τη χρήση λόγων δικών τους ποιητών, θα τουςπροσελκύσει για να μπορέσει να τους μιλήσει για το πρωτάκουστο, ανατρεπτικό καισκανδαλώδες για τους Αθηναίους γεγονός της Ανάστασης.Στο τέλος, με βάση τα συμπεράσματα-προβληματισμούς που εξήχθησαν από τα «6 καπέλα»θα προκαλούσα τα παιδιά να δημιουργήσουν μία ιστορία, την οποία θα μπορούσαν ναπαρουσιάσουν και δραματοποιημένη στην τάξη (φανταστείτε τα περιτυλιγμένα με σεντόνια εν ~ 71 ~
  • είδει χιτώνων, ο «Παύλος» σκαρφαλωμένος σε ένα θρανίο να κηρύττει και το ακροατήριοαπό κάτω καθισμένο ημικυκλικά στο πάτωμα να παρακολουθεί και ν’ αντιδρά ποικιλότροπα).Φυσικά και η τεχνική scamper θα μπορούσε να αξιοποιηθεί απλά δεν έχω καταλήξει ακόμαστα στάδια που/πως θα χρησιμοποιήσω. ~ 72 ~
  • ΙΣΤΟΡΙΑ Ιδεοθύελλα σε project Τοπικής Ιστορίας – Ευφροσύνη Τζιαβάρα Σκέφτηκα ότι σε project που πραγματοποιήσαμε με τα παιδιά της Γ΄ Γυμνασίου, πριν 4νομίζω χρόνια, σε κάποιες φάσεις θα μπορούσα να εφαρμόσω την τεχνική της ιδεοθύελλας. Το θέμα του project ήταν η ιστορία ενός παλιού εργοστασίου κονσερβοποιίας στηνπεριοχή της Ν. Κίου, στο αρχικό κτίριο του οποίου εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από τη Μ.Ασία. Οι άξονες της ανάπτυξης, αλλά και ο χωρισμός των ομάδων θα μπορούσε να προκύψειμέσω της τεχνικής αυτής. Αρχικά θα έγραφα στον πίνακα τη λέξη εργοστάσιο και θα ζητούσα από τα παιδιά ναεκφράσουν ελεύθερα και αυθόρμητα λέξεις που τους έρχονται στο μυαλό (π.χ. εργάτης,προϊόντα, μηχανήματα, λύματα, εργοδότης, επιστάτης, καπνός, συσκευασία, τιμές, αγορά,περιβάλλον, ημερομίσθια κτλ.). Στη συνέχεια θα πρότεινα κάποια κριτήρια ομαδοποίησης των εννοιών, ώστε ναπροκύψουν τα υποθέματα ανάπτυξης π.χ. το κτίριο και οι σταθμοί στην εξέλιξή του, ταπροϊόντα ( η επεξεργασία τους, η τεχνολογία που χρησιμοποιήθηκε), το ανθρώπινο δυναμικό(ιδιοκτήτες, μέτοχοι, εργαζόμενοι κτλ.) και οι συνθήκες εργασίας, η λειτουργία τουεργοστασίου σε σχέση με το περιβάλλον, το εργοστάσιο σήμερα. Οι ιδέες που μετά απόσυζήτηση θα κρίνονταν άσχετες με το θέμα θα διαγράφονταν. Αντίστοιχες με τα υποθέματα,αλλά και τα ενδιαφέροντα των παιδιών θα ήταν οι ομάδες εργασίας που θα προέκυπταν. Η τεχνική της ιδεοθύελλας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και σε άλλες φάσειςυλοποίησης του project π.χ. στην οργάνωση εκδήλωσης παρουσίασης του τελικού προϊόντοςή ακόμα και όταν οι μαθητές δείχνουν κουρασμένοι ή αισθάνονται αδυναμίανα πραγματοποιήσουν τις δραστηριότητες που έχουν αναλάβει. από Ειρήνη Πλατάκη Πιθανόν, με αυτήν τη μέθοδο να κέρδιζες την εγρήγορση των μαθητών. Σε όλα πουλες συμφωνώ. Μόνο στο σημείο που θα διαγραφούν οι λέξεις με βρίσκεις λίγο να διαφωνώ..Εφόσον μιλάμε για δημιουργικότητα θα βρίσκαμε έναν τρόπο να τις συνδέσουμε ακόμα και ανέπρεπε να επικαλεστούμε "υπερρεαλιστικά" επιχειρήματα. από Ευφροσύνη Τζιαβάρα Το project με το συγκεκριμένο θέμα πραγματοποιήθηκε το 2007-08 και πήγε καλά. ~ 73 ~
  • Μάλιστα επειδή το υλικό που προέκυψε ήταν αποτέλεσμα πρωτότυπης έρευνας δημοσιεύτηκεσε πολιτιστικό περιοδικό του Δήμου. Τα παιδιά ενδιαφέρθηκαν και ασχολήθηκαν όσομπορούσαν με την οργάνωση και τη σύνθεση του υλικού. Το "διαγράφονται" ίσως ακούγεταιλίγο βαρύ. Συμφωνώ ότι η " μη έγκριση" κάποιων εννοιών θα δινόταν στα παιδιά μεδιαφορετικό τρόπο και όχι απόλυτο και απορριπτικό για τις ιδέες τους. ~ 74 ~
  • ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Αθλητισμός και φαινόμενα βίας (κεφάλαιο 6ο) Τεχνική της αντίστροφης ιδεοθύελλας – Αικατερίνη Καλτσα Μελετώντας τις τεχνικές δημιουργικότητας και καινοτομίας αποφάσισα να αναπτύξωαυτή της «αντίστροφης ιδεοθύελλας (Reverse brainstorming)» την οποία ομολογώ πωςβρήκα αρκετά ενδιαφέρουσα. Θα επιχειρήσω λοιπόν να περιγράψω ένα σενάριο αυτής τηςτεχνικής στο μάθημα της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της Γ΄ γυμνασίου στην ενότητατου έκτου κεφαλαίου «Αθλητισμός και φαινόμενα βίας».1ο στάδιο: Το πρόβλημα θα δοθεί στους μαθητές ως ερώτημα της μορφής «Πως είναιδυνατόν να αυξάνονται συνεχώς τα κρούσματα βίας από φιλάθλους - οπαδούς στο χώρο τουαθλητισμού;».2ο στάδιο: Στο ερώτημα αυτό θα ακολουθήσουν απαντήσεις από τους μαθητές μέσω τουκαταιγισμού ιδεών. Οι απαντήσεις καταγράφονται στον πίνακα και ενδεικτικά είναι (μετά απόσύνθεση των απόψεων) η καλλιέργεια φανατισμού των φιλάθλων που μετατρέπονται σεοπαδούς, η υπερπροβολή αθλημάτων από τα ΜΜΕ, η εμπορευματοποίηση του αθλητισμού σεσυνάρτηση με τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα κ.α. (ουσιαστικά είναι οι αντίθετες λύσεις).3ο στάδιο: Το πρόβλημα αντιστρέφεται και διατυπώνεται ως εξής: «Πως μπορούν ναμειωθούν ή και να εξαλειφθούν τα φαινόμενα βίας στον αθλητισμό;» και εξετάζονται οιλύσεις σε αυτό το ερώτημα (ουσιαστικά στο παραπάνω στάδιο διατυπώθηκαν οι αιτίες τουφαινομένου).4ο στάδιο: Προτείνονται διάφορες λύσεις από τους μαθητές όπως για παράδειγμα ηκατάλληλη κοινωνική πολιτική και τα αυστηρότερα κατασταλτικά μέτρα από την πολιτεία οιοποίες και αξιολογούνται από τη τάξη. ~ 75 ~
  • ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Τα παιδιά του πολέμου (Ενότητα 5) Πρόταση διδασκαλίας στα πλαίσια της νεοελληνικής γλώσσας – Αναστασία Παπαχαραλάμπους H τεχνική writing brainstorming θα μπορούσε να αξιοποιηθεί στα πλαίσια τηςνεοελληνικής γλώσσας, ιδίως στην παραγωγή λόγου (διαβάζω και γράφω). Για παράδειγμα με αφορμή το κείμενο 2 (Τα παιδιά του πολέμου) από την 5η ενότητατου βιβλίου Νεοελληνική Γλώσσα της Γ΄ τάξης γυμνασίου, θα μπορούσε: 1) να χωριστούν οι μαθητές σε 5 ή 6 ομάδες ανάλογα με τον αριθμό τους, 2) να μοιραστεί στους μαθητές κάθε ομάδας ένα φύλλο χαρτί στο οποίο θα υπάρχειένα κενό για να γραφτούν οι επιπτώσεις των πολέμων ή των φυσικών καταστροφών πάνωστα παιδιά, όπως επισημαίνονται όχι μόνο στο δοθέν κείμενο αλλά και με βάση άλλεςεμπειρίες τους, στην κορυφή της σελίδας και ένας πίνακα με κενά κελιά από κάτω για ναγραφτούν ιδέες για τον τρόπο αντιμετώπισης αυτής της δυσάρεστης κατάστασης. Κάθε μαθητής θα γράφει στο φύλλο του τα στοιχεία που εντόπισε και τις προτάσειςεπίλυσης του προς διερεύνηση θέματος. Στη συνέχεια θα δώσει το φύλλο χαρτιού στονδιπλανό του, ο οποίος θα πρέπει να γράψει τις δικές του απόψεις. Έτσι, όλοι θα πάρουν τοχαρτί του διπλανού τους. Αυτό θα συνεχιστεί μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία και ταχαρτιά να περάσουν από όλα τα μέλη κάθε ομάδας και όλοι να έχουν καταθέσει τις δικές τουςσκέψεις. Στο τέλος, θα συγκεντρωθούν τα φύλλα όλων των ομάδων και θα αξιολογηθούν οιιδέες που καταγράφτηκαν από τους συμμετέχοντες, στα πλαίσια μιας ισότιμης διαλογικήςδιαδικασίας. Οι κοινά αποδεκτές ιδέες και προτάσεις μπορούν να αναγραφούν στον πίνακα,και να αποτελέσουν το υλικό για τη σύνθεση μιας εργασίας/έκθεσης στο σπίτι με παρεμφερήθεματολογία. από Σμαράγδα Φαρίδου Πιστεύω ότι ταιριάζει αυτή η τεχνική σε μαθήματα όπως η νεοελληνική γλώσσα, ηιστορία, τα θρησκευτικά, μαθήματα όπου οι μαθητές μπορούν να γράψουν ιδέες. Μου αρέσειπου στο τέλος δίνεται και μία εργασία κατ οίκον. Αυτό βοηθά τους μαθητές να εμπεδώσουνκαλύτερα τα όσα έκαναν στην τάξη. ~ 76 ~
  • ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ Ανανεώσιμες, φιλικές προς το περιβάλλον μορφές ενέργειας Ενέργεια με καπέλο! – Αργυρώ Τυροθρουλάκη Στα πλαίσια υλοποίησης προγράμματος περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στη Γ’Γυμνασίου με θέμα τις ανανεώσιμες, φιλικές προς το περιβάλλον πηγές ενέργειας μπορούμενα χρησιμοποιήσουμε την τεχνική των 6 καπέλων. Συγκεκριμένα μπορούμε να αφιερώσουμε περίπου 2 συναντήσεις με τηνπεριβαλλοντική ομάδα για την ανάλυση του κάθε καπέλου:Άσπρο καπέλο:1. Εξετάζουμε τις συμβατικές μορφές ενέργειας.2. Συλλέγουμε πληροφορίες για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ): Ηλιακή ενέργεια, Φυσικό αέριο, Αιολική ενέργεια, υδροηλεκτρική ενέργεια, Βιομάζα, Γεωθερμική ενέργεια, Φωτοβολταϊκά στοιχεία. Μαύρο καπέλο:1. Ποιες είναι οι δυσκολίες για την παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ;2. Ποια προβλήματα προκύπτουν από την αντικατάσταση των συμβατικών μορφών ενέργειας στη χώρα μας σήμερα;Πράσινο καπέλο:1. Προτάσεις τι θα γίνει με τα λιγνιτωρυχεία που υπάρχουν;2. Οι εργαζόμενοι σ’ αυτά που μπορούν να απασχοληθούν;3. Πώς μπορεί να αλλάξουν τα ρυπογόνα εργοστάσια της ΔΕΗ;Κόκκινο καπέλο:1. Εξοικονόμηση ενέργειας2. Τρόποι εξοικονόμησης ενέργειας στο σπίτι3. Τρόποι εξοικονόμησης ενέργειας στο σχολείο ~ 77 ~
  • Κίτρινο καπέλο:1. Ποια είναι τα οφέλη για το περιβάλλον από τη χρήση των ΑΠΕ;2. Ποιο το όφελος για τον πολίτη;3. Ποιο το οικονομικό όφελος από την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές; Μπλε καπέλο:1. Σύνθεση απόψεων2. Εξαγωγή συμπερασμάτων3. Παρουσίαση αποτελεσμάτων ~ 78 ~
  • ΞΕΝΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ Δημιουργικό παιχνίδι – Λουκία Δαμιανίδου Οι δικές μου τάξεις αποτελούνται συνήθως από μικρότερο αριθμό μελών από ότι οιυπόλοιπες, καθώς στην ώρα μου οι μαθητές χωρίζονται στις 2 β’ ξένες γλώσσες. Μια δραστηριότητα που έχω εντάξει στην Γ’ γυμνασίου είναι η παραγωγή από τουςίδιους τους μαθητές μου καρτών που μοιάζουν στο παιχνίδι «ταμπού». Σε ομάδες πουδιαμορφώνονται τυχαία, ανάλογα με το σοκολατάκι που τυχαίνει στον καθένα (μικρήσοκολάτα, σοκολατάκι υγείας, γκοφρέτα κλπ), οι μαθητές καλούνται να φτιάξουν μόνοι τουςκάρτες γενικών ομάδων, όπως «παιχνίδια», «οικογένεια» κ μετά συζητούν, βάσει κανόνωνπου έχουμε θέσει, λέξεις που θα ανήκουν στην κάθε κατηγορία. Κάθε ομάδα δημιουργεί 2τέτοιες κατηγορίες χρησιμοποιώντας λεξιλόγιο που γνωρίζουν στα γερμανικά κ βρίσκει τιςλέξεις που θα εντάσσονται στην κατηγορία αυτή. Στη συνέχεια, η κάθε ομάδα φτιάχνει κ κολλάει στον πίνακα μια ζωγραφιά πουπεριέχει, ανάμεσα σε άλλα πράγματα, κ αυτά που αντιστοιχούν στις λέξεις που έγραψε. Σε ολομέλεια παίζουμε έπειτα το παιχνίδι, το οποίο τους αρέσει ιδιαίτερα κ τουςκάνει να ξεφύγουν από το συνεχές μάθημα. Με αυτόν τον τρόπο κάνουμε επανάληψη στο λεξιλόγιο, το διευρύνουμε, κ ο κάθεμαθητής σκέφτεται κ ζωγραφίζει όσο πιο δημιουργικά κ σφαιρικά μπορεί ,τόσο στη φάση τηςσυγγραφής όσο κ αναζήτησης των λέξεων για να κερδίσει! από Αναστασία Παπαχαραλάμπους Το δημιουργικό παιχνίδι που μας παρουσίασες είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον καιπρωτότυπο, καθώς μάλιστα κατασκευάστηκε από τα ίδια τα παιδιά. Με ανάλογο τρόπο θαμπορούσε να αξιοποιηθεί νομίζω και σε μαθήματα, όπως η αρχαία ελληνική γλώσσα και ηνεοελληνική γλώσσα. από Μαρίνα Μπόζιου Πολύ ωραίος τρόπος να μαθαίνουμε λέξεις στα νήπια! Στην τάξη μου από την αρχή της χροιάς όταν ασχολούμαστε με τα χρώματα βάφουμεένα κουτί και το ονομάζουμε "το κουτί των λέξεων". Σε αυτό το κουτί τοποθετούμε κάθε νέαλέξη που μαθαίνουμε από τα διάφορα θέματα που αναδύονται καθημερινά. Τις λέξεις στηναρχή εγώ και στη συνέχεια με τα νήπια τις γράφουμε στον υπολογιστή για να μαθαίνουμε νατις γράφουμε σωστά. Πίσω από κάθε καρτέλα ζωγραφίζουμε ή κολλάμε ό,τι λέει η εικόνα καιτην πλαστικοποιούμε για να μην χαλάει. ~ 79 ~
  • Μια πρώτη άποψη – Ξανθή Αλμπανάκη Μετά από μία ανάγνωση των τεχνικών δημιουργικής σκέψης νομίζω ότι οι τεχνικέςαυτές συνολικά βοηθούν τον εκπαιδευτικό να φτάσει γρήγορα στο στόχο του και ναεκμεταλλευθεί τις δυνατότητες των μαθητών. Πολλές φορές υπάρχει η θέληση αλλά όχι ηγνώση και η εμπειρία από τον εκπαιδευτικό με αποτέλεσμα να θεωρεί ότι απέτυχε ή ότι δενπρέπει να πειραματίζεται. Οι περισσότερες από τις τεχνικές μου ήταν γνώριμες αλλά τώραμπορώ να τις αναπλαισιώσω και να επιλέγω κάθε φορά τι ταιριάζει στην τάξη μου. Το reverse brainstorming, που συνδυάζει το brainstorming και τεχνικές ανατροπήςμιας υπόθεσης είναι κάτι που δεν το είχα δοκιμάσει και σίγουρα θα το επιχειρήσω γιατίβοηθάει πολύ όταν βαλτώνει η προσπάθεια στην τάξη. Είναι αρκετά γρήγορη, βασίζεται στηλογική και χαρακτηρίζεται από ομαδικότητα. Νομίζω ότι στις περισσότερες θεματικές τωνθρησκευτικών μπορώ να τη χρησιμοποιήσω θέτοντας ένα πρόβλημα στην αρχή και ζητώνταςαπό τους μαθητές να καταγράψουν πως μπορούσε να λυθεί αλλά ακόμη και για προβλήματαδιαχείρισης που μπορεί να προκύψουν σε μία τάξη . Τη τεχνική των ιστοριών τη χρησιμοποιώ πολύ συχνά και με διάφορες παραλλαγέςεφόσον στα μαθήματα που διδάσκω (Θρησκευτικά, Ιστορία, Αρχές Φιλοσοφίας) νομίζω ότιταιριάζει πολύ. Πολλές φορές βέβαια κάνω μία μίξη με παραλλαγές («μπείτε στα παπούτσιατου ρόλου», δημιουργική γραφή, κατασκευή ημερολογίου ενός προσώπου που μελετήσαμεκ.α.). Νομίζω ότι οι πρωταγωνιστές όλων των παραβολών από τα θρησκευτικά της Β΄Γυμνασίου αλλά και τα άλλα πρόσωπα, μπορούν να αποτελέσουν ιδανικό υλικό για τηδημιουργία τέτοιων ιστοριών. Η τεχνική των καπέλων με γοητεύει αλλά δεν έχω επιχειρήσει ακόμη να τηχρησιμοποιήσω. Θα μπορούσα όμως στη Γ΄ Λυκείου στα θέματα ηθικής. Όμως μία τέτοιατεχνική νομίζω ότι προϋποθέτει καταρχήν ο εκπαιδευτικός να είναι εξοικειωμένος μετέτοιου είδους προσεγγίσεις και να είναι έτοιμος να δεχθεί την ανατροπή! Γενικά νομίζω ότι οι περισσότερες τεχνικές αν όχι όλες μπορούν να βρουν πρόσφοροέδαφος σε πάρα πολλά μαθήματα και σε όλες τις τάξεις. Βέβαια πάντα κριτήριο είναι η τάξηπου διδάσκουμε και σίγουρα τι ταιριάζει και σε εμάς τους ίδιους. ~ 80 ~
  • από Σπυρίδωνα Κιουλάνη Είναι ιδιαίτερα σημαντικά όσα αναφέρεις εδώ, καθώς βασίζονται όχι μόνο στοθεωρητικό πλαίσιο που καλύπτει τη σχετική μεθοδολογία αλλά και στη μεγάλη εμπειρία πουέχεις στην εφαρμογή της ομαδοσυνεργατικής μάθησης.Έτσι λοιπόν θέτεις πολύ σημαντικά ζητήματα όπως ότι:  οι τεχνικές για τις οποίες συζητάμε βοηθούν τον εκπαιδευτικό να φτάσει γρήγορα στο στόχο του και να εκμεταλλευθεί τις δυνατότητες των μαθητών του,  χρειάζεται γνώση και εμπειρία από τον εκπαιδευτικό,  οι τεχνικές μπορούν να αναπροσαρμόζονται αλλά και να γίνεται συνδυασμός ανάλογα με τους στόχους που έχουμε θέσει αλλά και με βάση τα μαθησιακά στυλ των μαθητών μας.Παράλληλα, θα πρότεινα σε όλους/ες ότι πρέπει να δοκιμάζουμε, να τολμάμε, να αξιολογούμεαυτό που κάνουμε, να το αναπροσαρμόζουμε και να δοκιμάζουμε ξανά…Όσο για την «ανατροπή» που γράφεις εκεί ίσως να βρίσκεται και όλη η γοητεία τηςσυνεργατικής μάθησης. Άλλωστε όπως γράφει και ο William Butler Yeats «Η εκπαίδευσηδεν είναι το γέμισμα ενός κουβά, αλλά το άναμμα μιας φλόγας». Οι απόψεις μου – Θεοδώρα Μητροπούλου Διαβάζοντας τις 8 τεχνικές δημιουργικότητας σκέφτηκα ότι θα μπορούσα να φτιάξωομάδες 5 ή 6 ατόμων ανάλογα με το δυναμικό της τάξης και να δημιουργήσουμε προτάσειςπάνω στο θέμα που θα κινηθούμε. Την Ιδεοθύελλα και την Αντίστροφη ιδεοθύελλα στα project του Λυκείου με θέματαπάνω στην Χημεία και την Βιολογία. π.χ. με θέμα "Μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα" ή"εξαρτησιογόνες ουσίες-Ναρκωτικά". Θα μπορούσα στην Βιολογία Γυμνασίου να δοκιμάσω και την Δημιουργία ιστοριώνζητώντας από τις ομάδες περιγραφή πραγματικών ιστοριών για το θέμα των Ναρκωτικών. Αυτό όμως που θα μου άρεσε να δοκιμάσω είναι τα 6 καπέλα της σκέψης. Ναδημιουργηθούν 6 ομάδες και κάθε ομάδα θα έχει από ένα διαφορετικό καπέλο (χρώμα). Έτσι ~ 81 ~
  • κάθε ομάδα θα ασχοληθεί με συγκεκριμένα θέματα. Π.χ. ¨Ρύπανση" 1ο καπέλο:Πληροφορίες, 2ο καπέλο: Αρνητικές Επιπτώσεις, 3ο καπέλο: Λύσεις, 4ο καπέλο:Αντιδράσεις, 5ο καπέλο: θετικές πλευρές και το 6ο καπέλο: Ο συντονιστής. από Βασίλειο Παπαδά Τελικά οι τεχνικές όταν εφαρμόζονται σε διαφορετικά μαθήματα δείχνουν τηδυναμική τους. Στα θετικά μαθήματα μπορεί να γίνει επιστημονική προσέγγιση τωνναρκωτικών. Στα θεωρητικά μπορεί να γίνει συναισθηματική. ~ 82 ~
  • Α΄ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Καταιγισμός ιδεών στις ερευνητικές εργασίες – Ευμορφίλη Παπαδοπούλου Στο μάθημα της ερευνητικής εργασίας χρησιμοποίησα την τεχνική του καταιγισμούιδεών για τη δημιουργία ερωτημάτων πάνω στα οποία θα δούλευαν τα παιδιά και θα έκτιζαντην ερευνητική τους εργασία. Το θέμα ήταν δίκυκλα και οδική ασφάλεια.Συγκεκριμένα αφού τα παιδιά χωρίστηκαν σε ομάδες (4-5 ατόμων), μοίρασα σε κάθε ομάδαένα χαρτόνι Α3 και μικρά χαρτονάκια (7-8 σε κάθε παιδί). Τους είπα να γράψουν λέξεις πουτους έρχονται στο μυαλό όταν σκέφτονται τις λέξεις δίκυκλα και οδική ασφάλεια. Στησυνέχεια άπλωσαν τα χαρτονάκια πάνω στο θρανίο τους και αφαίρεσαν αυτά πουεμφανίζονταν πάνω από μία φορά. Το 1ο βήμα ήταν να ομαδοποιήσουν τις λέξεις σε κατηγορίες π.χ. τεχνικάχαρακτηριστικά, λόγοι ατυχημάτων, συνέπειες ατυχημάτων, σημασία των δικύκλων στη ζωήτων εφήβων, ατυχήματα στην περιοχή τους κ.α. Ήταν εντυπωσιακό το πόσες λέξεις βρήκαν και στη συνέχεια πόσο εύκολαδημιούργησαν τις κατηγορίες τους. Αν και στην αρχή με κοίταζαν λες και είχα έρθει από άλλοπλανήτη και δεν έλειψαν ειρωνικά σχόλια. Το 2ο βήμα να φτιάξουν ερωτήματα που θα μπορούσαν να απαντηθούν σε κάθεκατηγορία. π.χ. τεχνικά χαρακτηριστικά: πώς είναι φτιαγμένα τα μηχανάκια, υπάρχουνασφαλή δίκυκλα και ποια είναι αυτά; ή αντίθετα ποια είναι τα πιο επικίνδυνα δίκυκλα; Το 3ο βήμα ήταν να παρουσιάσει η κάθε ομάδα τις κατηγορίες ερωτημάτων που είχεφτιάξει στην ολομέλεια και να αποφασιστεί με ποιο ερώτημα θα ασχολούνταν η κάθε ομάδαέτσι ώστε να καλύψει η ερευνητική εργασία ερωτήματα που πραγματικά θα ενδιέφεραν ταπαιδιά. ~ 83 ~
  • ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Οι άγιες εικόνες: έκφραση της πίστεως (ενότητα 18) Θρησκευτικά σύμβολα στις σχολικές αίθουσες – Κωνσταντίνος Χατζηελευθερίου ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Στην δεκάτη ογδόη διδακτική ενότητα με τίτλο «Οι άγιες εικόνες:έκφραση της πίστεως» του βιβλίου των Θρησκευτικών της Α΄ τάξεως των ημερησίων καιεσπερινών ΓΕΛ, χρησιμοποίησα την μελέτη περιπτώσεως (Case Study) και εργασία μεομάδες. Το συγκεκριμένο σενάριο, το εφάρμοσα εφέτος στην Α΄ λυκείου στην οποία διδάσκω,της οποίας η δύναμη είναι 24 μαθητές. Τους χώρισα σε 6 ομάδες των 4 μαθητών και όρισακάθε ομάδα να έχει πρόεδρο για να την συντονίζει, ένα γραμματέα και ένα εκπρόσωπο τύπου. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: Μία διδακτική ώρα. ΣΤΟΧΟΣ: Να ενημερωθούν οι μαθητές για ένα θέμα, το οποίο έχει σχέση με την η18 διδακτική ενότητα, όχι με παθητικό τρόπο, αλλά με ένα τρόπο δημιουργικό καιενεργητικό. Α΄ ΜΕΡΟΣ (10 λεπτά): Μοιράζω στις 6 ομάδες από μία φωτοτυπία του άρθρου τηςWikipedia με τίτλο Lautsi v. Italy και τους παρουσιάζω συνοπτικώς την δικαστική διαμάχη,μεταξύ της Lautsi και του ιταλικού κράτους, για την ανάρτηση ή μη θρησκευτικών συμβόλωνστις σχολικές αίθουσες, μόνο εντός των ορίων της ιταλικών δικαστηρίων. Β΄ ΜΕΡΟΣ (20 λεπτά): Μετά, μοιράζω σε κάθε ομάδα ένα άρθρο (6 άρθρα) από τοδημοσιογραφικό portal in.gr. Κάθε άρθρο παρουσιάζει τις κύριες φάσεις της δικαστικήςδιαμάχης, εκτός των ορίων δικαιοδοσίας των Ιταλικών δικαστηρίων, στο ΕΔΑΔ (Ευρωπαϊκόδικαστήριο ανθρωπίνων δικαιωμάτων) μεταξύ της Lautsi και του ιταλικού κράτους, τιςαντιδράσεις της ιταλικής κοινής γνώμης, του Βατικανού και άλλων Εκκλησιών, των ιταλικώνπολιτικών κομμάτων και πολιτικών προσωπικοτήτων, του περιοδικού τύπου και τωνδιαφόρων κινημάτων που δημιουργήθηκαν υπέρ ή κατά. Από τις ομάδες ζητώ να διαβάσουντα άρθρα (κάθε άρθρο αποτελείται από δύο σελίδες Α4) και να γράψουν μία περίληψη (μισήσελίδα ή λίγο παραπάνω Α4 - συμμετέχουν όλα τα μέλη, αλλά για να μην γίνει φασαρίασυντονίζει ο πρόεδρος και την περίληψη γράφει ο γραμματέας). Γ΄ ΜΕΡΟΣ (10 λεπτά): Αφού γράψει την περίληψη ο γραμματέας, ο εκπρόσωποςτύπου διαβάζει στην τάξη την περίληψη και με αυτόν τον τρόπο όλες οι ομάδες μαθαίνουντην εξέλιξη της εν λόγω υποθέσεως από το 2009 έως το 2011. Δ΄ ΜΕΡΟΣ (5 λεπτά): Στο τέλος παρουσιάζω την απόφαση του ΕΔΑΔ(18/03/2011), δηλαδή τα βασικά της σημεία και συγκεκριμένα για ποιους λόγους τοδικαστήριο απορρίπτει την προσφυγή της Lautsi. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ: Οι μαθητές έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον, ενθουσιασμό καιωριμότητα, παραδόξως πως δεν έκαναν φασαρία και ζήτησαν να επαναληφθεί, δηλαδή ναεξετάσουμε και άλλες διδακτικές ενότητες του βιβλίου των Θρησκευτικών της Α΄ Λυκείου, ~ 84 ~
  • μέσα από υποθέσεις, περιστατικά και καταστάσεις, τα οποία απασχόλησαν την Ελληνικήκοινωνία ή ευρύτερα την ευρωπαϊκή κοινωνία. Η είσοδος και η ένταξη στην Εκκλησία: Το Βάπτισμα (ενότητα 21) Νηπιοβαπτισμός- Ελένη Αθανασίου Στην Α’ Λυκείου, εκεί που υπάρχουν τα μυστήρια της Εκκλησίας, υπάρχει και μιαενότητα αφιερωμένη στο Βάπτισμα. Και φυσικά τα παιδιά (αλλά και σχετική ερώτηση στοβιβλίο) αναρωτιούνται για ποιον λόγο τα να βαπτίζονται ανήλικα και να μην περιμένουν οιγονείς τους να ενηλικιωθούν και να αποφασίσουν μετά ποιά θρησκεία θα επιλέξουν.(Δύσκολο θέμα το ξέρω). Σκέφτηκα εδώ να χρησιμοποιήσω τα έξι καπέλα της σκέψης.Το "πρόβλημα" θα είναι ο νηπιοβαπτισμός και τα οφέλη του:Άσπρο καπέλο: θα συγκεντρώσει τις πληροφορίες για τον νηπιοβαπτισμό, πότεεφαρμόστηκε, τι ίσχυε πριν που οι άνθρωποι βαπτίζονταν μεγάλοι, ποιά η θέση τηςΕκκλησίας για τον νηπιοβαπτισμό (μήπως αυτό το καπέλο το φορέσω εγώ; Ή θα έχω υλικόμε όλα αυτά ή θα έχουν προετοιμαστεί τα παιδιά από πριν).Μαύρο καπέλο: Εδώ προφανώς θα ακουστούν αντεπιχειρήματα (Μάλλον ήταν καλύτερα πρινπου οι άνθρωποι βαπτίζονταν μεγάλοι και ήξεραν καλύτερα τη θρησκεία τους, γιατί ναστερήσεις από κάποιον την δυνατότητα να επιλέξει τη θρησκεία του). Είναι ωραίος ρόλος τομαύρο καπέλο!Πράσινο καπέλο: Ας πούμε ότι θα προσπαθήσει αυτός που το φοράει να προτείνει μια μέσηλύση. Πραγματικά του χρόνου, αν έχω Α’ Λυκείου, θα το εφαρμόσω γιατί θέλω να ακούσω τιςπροτάσεις των παιδιών! Είμαι σίγουρη πως θα έχουν πολύ δημιουργικές λύσεις!Κόκκινο καπέλο: Θα εστιάσει στην αντίδραση της κοινής γνώμης και το συναίσθημα. Πόσο θα"αναστάτωνε" την κοινή γνώμη αν άλλαζε ό,τι ισχύει σήμερα και οι άνθρωποι βαπτίζοντανενήλικες, ύστερα από σχετική κατήχηση. Μάλλον θα εξαρτηθεί από τα "βιώματα" αυτού πουτο φοράει. ~ 85 ~
  • Μπλε καπέλο: Μάλλον ο δυσκολότερος ρόλος του συντονισμού και της οργάνωσης τωναπαντήσεων. Δεν είμαι σίγουρη πως μπορώ να φανταστώ τις προτάσεις. από Ξανθή Αλμπανάκη Πρέπει ρώτα πρέπει να τσαλακωθούμε εμείς για να εμπλέξουμε και τους μαθητές σετέτοιου είδους διαδικασίες. Εγώ πριν δοκιμάσω κάποια τεχνική μαζεύω στο σπίτι τηνοικογένεια και κάνουμε πρόβα για να δω πως θα λειτουργήσει και τι αντιδράσεις θα έχωδειγματοληπτικά. Ο συντονιστής στο παραπάνω σενάριο προφανώς θα πρέπει να καταλήξεικαι σε κάποια συμπεράσματα ίσως υπέρ ή κατά βάσει των δεδομένων που θα ακουστούν(Θυμήσου το Χάρρυ Πότερ με το καπέλο των αποφάσεων). Απλά πρέπει να είσαι έτοιμη καιγια το απρόβλεπτο. Το μυστήριο της μετάνοιας (ενότητα 24) Σενάριο: "Το Μυστήριο της Μετανοίας" – Ευάγγελος Μαρκαντώνης Σίγουρα η προσπάθεια να είναι κανείς δημιουργικός στο σχολείο, αλλά κυρίως ναδώσει στους μαθητές του τη δυνατότητα να είναι δημιουργικοί είναι κάτι δύσκολο, αλλά αξίζειτον κόπο. Από τις τεχνικές δημιουργικότητας και καινοτομίας που μελέτησα σ’ αυτήν τηνενότητα, έχω χρησιμοποιήσει στην τάξη κυρίως την ιδεοθύελλα. Με ενθουσίασε όμως ητεχνική των 6 καπέλων. Θα προσπαθήσω να προμηθευθώ λοιπόν τα 6 χρωματιστά καπέλακαι κάποιες φορές να τα χρησιμοποιώ (μοιράζοντας ένα σε κάθε ομάδα, που θα τοχρησιμοποιεί το μέλος που μιλά εξ ονόματος της ομάδας στην ολομέλεια). Θα πρότεινα ένα σενάριο με αυτήν την τεχνική για το μάθημα «Το μυστήριο τηςμετανοίας – εξομολόγηση» της Α’ Λυκείου. Φέτος που δίδαξα τη συγκεκριμένη ενότητα, θέλοντας να τους δείξω πως λειτουργείη αμαρτία στη σχέση του Θεού με τον άνθρωπο, τους μοίρασα από ένα αυτοκόλλητο χαρτάκιpost it και τους ζήτησα να γράψουν ανώνυμα τι θεωρούν ως αμαρτία (πράξεις, σκέψεις,στάσεις κλπ) και στη συνέχεια να το τοποθετήσουν στον πίνακα. Κατόπιν προχώρησα σε μια«αιρετική» πράξη. Ξεκρέμασα την εικόνα του Χριστού που υπήρχε μέσα στην τάξη και άρχισανα κολλάω τα χαρτάκια καλύπτοντας τελείως την εικόνα. Τους την έδειξα λέγοντας ότι με τιςαμαρτίες είναι σαν να σκοτίζονται τα μάτια της ψυχής μας και να μην μπορούμε να δούμε τοΧριστό, αλλά και σαν να υψώνεται ένας τοίχος ανάμεσα σε μας και το Θεό, με αποτέλεσμα να ~ 86 ~
  • αποξενωνόμαστε απ’ Αυτόν. Επειδή όμως ο Χριστός μας αγαπά πολύ μας έδωσε τον τρόπο να«σπάσουμε» αυτόν τον τοίχο και να μπορούμε να τον ξαναδούμε. Ξεκόλλησα τα χαρτάκια καιάρχισα να τα σκίζω, λέγοντας ότι αυτό μπορεί να γίνει με την εξομολόγηση…Στη συνέχεια θα τους χώριζα σε ομάδες και θα χρησιμοποιούσα τα καπέλα ως εξής:Άσπρο: αφού μελετήσουν την παράγραφο β του σχολικού βιβλίου να παρουσιάσουν τηνέννοια, τη σύσταση και την ιστορική εξέλιξη του μυστηρίου της μετανοίας και εξομολογήσεωςΜαύρο: Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζει κάποιος που σκέπτεται να εξομολογηθεί και τι θατον απέτρεπε από το να εξομολογηθεί;Κόκκινο: Πως θα αισθάνεται κάποιος πριν και πως μετά την εξομολόγηση;Κίτρινο: Ποια θα ήταν τα οφέλη από την εξομολόγηση;Πράσινο: το μυστήριο της μετανοίας μας απαλλάσσει από τύψεις και ενοχές. Υπάρχουν άλλοιτρόποι απενοχοποίησής μας;Μπλε: Θα το κρατούσα για τον εαυτό μου, προκειμένου να συντονίσω τις ομάδες και τιςπαρουσιάσεις τους, αλλά και να καταγράψω τα συμπεράσματά τους και να συνοψίσω. από Μαρία Διακογιώργη – Παπαποστόλου Θα τολμούσα να σας προτείνω στο κόκκινο-συναισθηματικό καπέλο να χρησιμοποιήσετετην εμπειρία των παιδιών όταν εξομολογούνται τα μυστικά τους στους φίλους τους. Έτσι, θαείναι ίσως πιο εύκολο να καταγράψουν τα συναισθήματά τους, δεδομένου ότι λίγα είναι ταπαιδιά που έχουν πνευματικό. από Ευάγγελο Μαρκαντώνη Όντως στη συντριπτική πλειοψηφία των μαθητών η εμπειρία του μυστηρίου είναιανύπαρκτη, οπότε μια τέτοια διατύπωση του ερωτήματος μάλλον θα τους διευκόλυνεπερισσότερο. ~ 87 ~
  • Η ευλογία για μία ζωή συζυγίας: Το βαθύτερο νόημα του μυστηρίου του γάμου (ενότητα 25) Τελικά τα «καπέλα» είναι ένα «μυστήριο» - Δάφνη Γκέρτσιου Θα επιχειρήσω να παρουσιάσω ένα πρόχειρο σχέδιο διδασκαλίας με τη μέθοδο τωνέξι καπέλων για τα θρησκευτικά της Α λυκείου και το μάθημα για το Μυστήριο του Γάμου. Στα θρησκευτικά της Α Λυκείου δίνεται ιδιαίτερο βάρος στα μαθήματα που έχουν ωςθέμα τους τα Μυστήρια της Εκκλησίας. Στη φετινή Α λυκείου είχαμε αρκετές διαρροές καιαποχωρήσεις για διάφορους λόγους με αποτέλεσμα να απομείνουν γύρω στα 12 παιδιά. Οπότεσε κάθε θρανίο των δύο μαθητών και με βάση το διαφορετικό χρωματιστό τους καπέλο θαδώσω έξι διαφορετικές ερωτήσεις.Άσπρο καπέλο: πληροφορίες σχετικές με το μυστήριο του γάμου (αντικείμενα, συμβολισμοί,γνωστά στοιχεία από τη διαδικασία του μυστηρίου).Κόκκινο καπέλο: όνειρα ,συναισθήματα, ανάγκες που οδηγούν κάποιον στο γάμο.Μαύρο καπέλο: ποιοι λόγοι και ποιες σοβαρές αιτίες αποθαρρύνουν κάποιοννα φτάσει στο γάμο;Κίτρινο καπέλο: ποιο είναι το κέρδος ,τα οφέλη και η θετική διάσταση του μυστηρίου τουγάμου;Πράσινο καπέλο: υπάρχει κάποια σύνδεση ,ομοιότητα και κοινό σημείο επαφής μεταξύ τωνμυστηρίων της εκκλησίας;Μπλε καπέλο: Ανακεφαλαιώνω περιληπτικά όσα αναφέρθηκαν κλείνοντας συμπερασματικά.Το μάθημα αυτό ενδείκνυται έτσι κι αλλιώς για συζήτηση, όμως με τη μέθοδο των έξικαπέλων δίνεται η δυνατότητα και ο χρόνος στους μαθητές να οργανώσουν καλύτερα τησκέψη τους και τα επιχειρήματά τους. ~ 88 ~
  • Β΄ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Φανατισμός και Ανεξιθρησκία (ενότητα 21) Φανατισμός και Ανεξιθρησκία – Ευαγγελία Μελαχροινούδη Σας καταθέτω ένα σενάριο (το όποιο θα μπορεί να συνδυαστεί και με άλλες ενότητες)που θα μπορούσε να πάει και τη μορφή project.  Αφόρμηση: Καταιγισμός Ιδεών για τον όρο Φανατισμός.  Ομαδοποίηση και ορισμός Θρησκευτικού φανατισμού.  - Παραδείγματα διαχρονικά και σχετικά με όσο το δυνατόν περισσότερες θρησκείες - ομολογίες {διωγμοί κατά των χριστιανών, διωγμοί κατά των εθνικών, εικονομαχία, ιερά εξέταση, τριακονταετής πόλεμος, αντισιμιτισμός, ιερός πόλεμος, καμικάζι, η θέση των γυναικών σε διάφορες θρησκείες...)  Χωρισμός σε 5 ομάδες  σε κάθε ομάδα δίνεται υλικό από πηγές ιστορικές, άρθρα, ταινίες  Συζήτηση - Συμπεράσματα  Εργασία ομαδική να βρουν μια κινηματογραφική ταινία σχετική με το θέμα και να παρουσιάσουν τις θέσεις...  Για εμβάθυνση δραματοποίηση αλά De Bono:Σε κάθε ομάδα δίνεται ένα παραλλαγμένο σενάριο του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας, τα δυοπαιδιά δεν μπορούν να είναι μαζί γιατί ζουν σε εποχές με έντονα στοιχεία θρησκευτικούφανατισμού. Σε κάθε ομάδα ο μαθητής με το:Άσπρο καπέλο θα παρουσιάζει το γεγονός όπως είναι -"Αφηγητής".Μαύρο καπέλο θα εκφέρει επιχειρήματα υπέρ της θέσης του - «Αιρετικός» - αρνητικέςσυνέπειες.Κόκκινο καπέλο θα εκφέρει επιχειρήματα υπέρ της θέσης του –«Υπέρμαχος»/ συναισθήματαΠράσινο καπέλο θα προτείνει πιθανές λύσεις- συμβιβασμούς - "φίλοςΚίτρινο καπέλο θα παρουσιάσει όλα τα θετικά οφέλη από την επίλυση-"Ρωμαίος +Ιουλιέτα" ~ 89 ~
  • Μπλε καπέλο θα κρατά την τάξη, συντονίζει και συνοψίζει τη διαδικασία –«νοτάρος/δήμαρχος».Ο καταιγισμός ιδεών και η δημιουργική γραφή είναι τεχνικές που χρησιμοποιώ συχνά(αφόρμηση, ανατροφοδότηση αντίστοιχα). Τα έξι καπέλα της σκέψης (σε παραλλαγήδραματοποίησης) φαίνεται να είναι πολύ δημοφιλή, ενώ η μέθοδος Scamper με προβλημάτισεαρκετά και δεν είμαι σίγουρη κατά πόσο η πρόταση εφαρμογής είναι σωστή. από Ευμορφίλη Παπαδοπούλου Θα μπορούσα και εγώ να τις χρησιμοποιήσω στην Κοινωνιολογία στην ενότηταρατσισμός και προκαταλήψεις. Η ανατροπή των προκαταλήψεων μπορεί να επιτευχθεί ότανπροσπαθήσουμε να μπούμε στη θέση των διαφορετικών άλλων. Η μέθοδος Scamper πιστεύωότι επιδιώκει να διευρύνει και να οργανώσει διαφορετικά τον τρόπο σκέψης και θα μουταίριαζε πιο πολύ στον κόσμο των επιχειρήσεων (μάρκετινγκ κτλ.). Τα παιδιά σίγουρα θακερδίσουν κάτι. από Ευαγγελία Μελαχροινούδη Την χρονιά που μας πέρασε τόλμησα να κάνω το 50% των μαθημάτων μαζί με άλλουςσυναδέλφους, την κοινωνιολόγο μας και τη βιολόγο μας, οι μαθητές ευχαριστηθήκαν πολύ ναμας βλέπουν να συνεργαζόμαστε όλοι μαζί. ~ 90 ~
  • ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ένα πρόβλημα από την σκοπιά των 5 ομάδων – Στέργιος Τουρναβίτης Για τα Μαθηματικά της Β΄ Λυκείου. Δίνουμε στα παιδιά το παρακάτω πρόβλημα και ανάλογα με τη μέθοδο που θαεπιλέξουν να το λύσουν (ιδιαίτερα το iii. ερώτημα) τους χωρίζουμε σε ομάδες. Σε σύστημα συντεταγμένων, η αρχή Ο(0,0) και τα σημεία Α(3,2), Β(5,1), παριστάνουντον σταθμό εκπομπής σημάτων και τις θέσεις δύο πλοίων αντίστοιχα.i. Nα σχεδιάσετε ένα σύστημα συντεταγμένων (όχι απαραίτητα στην ίδια κλίμακα) και νασημειώσετε τα τρία προηγούμενα σημεία.ii. Η θέση ενός τρίτου πλοίου παριστάνεται από το σημείο Γ για το οποίο ισχύει: OΓ=2ΟΑ-ΟΒ (σχέση με διανύσματα).Να βρείτε τις συντεταγμένες του Γ και να σημειώσετε την θέση του στο σύστημασυντεταγμένων.iii. Αν η εμβέλεια του σταθμού εκπομπής (μέγιστη απόσταση που μπορεί να φθάσει το σήμα)είναι 5 μονάδες, να βρείτε με ποια από τα τρία πλοία μπορεί να επικοινωνήσει ο σταθμός.1η ομάδα: (Γεωμετρική Λύση) Σχεδιάζουν το σύστημα συντεταγμένων στο τετράδιό τουςσημειώνουν τις θέσεις των δύο πλοίων Α και Β με δύο σημεία και το σημείο Γ αφούμετατρέψουν τη διανυσματική σχέση σε αλγεβρική. Στη συνέχεια σχεδιάζουν τον κύκλο μεκέντρο την αρχή των αξόνων και ακτίνα 5 και αποφαίνονται αν τα πλοία-σημεία βρίσκονται ήόχι στην εμβέλεια του σταθμού.2η ομάδα: (Αναλυτική μέθοδος σύγκρισης χρησιμοποιώντας τον τύπο της απόστασης)Κοινός τρόπος εργασίας για τα δύο πρώτα ερωτήματα με την 1η ομάδα. Διαφοροποιούνται μετην 1η ομάδα στο τρίτο ερώτημα. Εδώ συγκρίνουν τις αποστάσεις των τριών σημείων από τηναρχή των αξόνων με το 5, χρησιμοποιώντας τον τύπο της απόστασης.3η ομάδα: (χρησιμοποιεί για τη λύση ένα πρόγραμμα υπολογιστή π.χ. Geogebra)4η ομάδα: (αξιολόγησης των λύσεων και επέκτασης ή γενίκευσης του προβλήματος και μεάλλα ερωτήματα ή παρεμφερή προβλήματα). Είναι η ομάδα που λειτουργεί ως συνδετικόςκρίκος μεταξύ των προηγούμενων ομάδων. Ρωτάει τους «αρχηγούς» ή τους «εκπροσώπους»των 3 προηγούμενων ομάδων τις δυσκολίες που συνάντησαν στη λύση, τις προηγούμενεςγνώσεις που απαιτούνταν, παρουσιάζουν τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της κάθελύσης και τα οφέλη που αποκόμισε η κάθε ομάδα ώστε να αντιμετωπίζει παρόμοιαπροβλήματα.5η ομάδα: (αναλαμβάνει να αναρτήσει τις παραπάνω λύσεις στο διαδίκτυο, στην ιστοσελίδατου σχολείου). Τις λύσεις των δύο πρώτων ομάδων εφόσον θα είναι διατυπωμένες στο χαρτίθα «σκανάρει» τις εργασίες τους και θα τις αντιγράψει όλες σ’ ένα αρχείο στο word. ~ 91 ~
  • Στο ίδιο αρχείο θα προσθέσει τις εργασίες των 2 επόμενων ομάδων.Στη συνέχεια θα μετατρέψει το αρχείο αυτό σε pdf και με ένα πρόγραμμα μεταφοράςαρχείων θα το «αναρτήσει» στον ιστότοπο του σχολείου, αφού φροντίσει να κάνει και τιςανάλογες συνδέσεις με την αρχική σελίδα του σχολείου.Τελικά θα αφιερωθεί και μία διδακτική ώρα για να παρουσιάσει η κάθε ομάδα σε όλη την τάξητις εργασίες της. ~ 92 ~
  • ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Συνέπειες του ρατσισμού στο άτομο και την κοινωνία "Τα παρατσούκλια" - Συνέπειες ρατσισμού: μια προσέγγιση – Ελένη Παπαγεωργίου Σκέφτηκα να παρουσιάσω μια απόπειρα διδακτικής προσέγγισης του θέματος"Συνέπειες του ρατσισμού στο άτομο και την κοινωνία" που περιλαμβάνεται στην ύλη της Βλυκείου στα πλαίσια της Νεοελληνικής γλώσσας. Το σενάριο θα ολοκληρωθεί σε δυοτουλάχιστον διδακτικές ώρες και χρησιμοποίησα δυο τεχνικές, το brainstorming και τοBrainwriting. Στο σχολικό βιβλίο υπάρχει το κείμενο "Τα παρατσούκλια", απόσπασμα τουπεζογραφήματος του Γ. Ιωάννου "Η Σαρκοφάγος", το οποίο θα αποτελέσει την αφορμή γιασύνδεση με το κύριο θέμα. Ένας μαθητής ή μια μαθήτρια θα διαβάσει μεγαλόφωνα το κείμενο.Κατόπιν καθένας από τους μαθητές/τριες καταθέτει ένα περιστατικό πραγματικό σχετικό μετα παρατσούκλια και τις "ταμπέλες" δικής του εμπειρίας ή μη. Στο τέλος της εξιστόρησηςπρέπει να επιλέξει μια λέξη ή φράση δηλωτική για τον όρο παρατσούκλι-ταμπέλα. Αυτάκαταγράφονται στον πίνακα και αφού ολοκληρωθούν οι μαρτυρίες θα επιχειρηθεί ηδιατύπωση ενός ορισμού για τα παρατσούκλια-ταμπέλες. Μέσα από όλη τη διαδικασία έχει επιτευχθεί η σύνδεση του ορισμού με τις διακρίσειςκαι το ρατσισμό. Έτσι ξεκινά το δεύτερο κομμάτι του σεναρίου, ο εντοπισμός των συνεπειώντου ρατσισμού στο άτομο και την κοινωνία. Οι μαθητές /τριες χωρίζονται σε δυο ομάδες. Τοκάθε μέλος της πρώτης ομάδας καλείται να γράψει σε ένα φύλλο χαρτί μέχρι τρεις συνέπειεςτου ρατσισμού για το άτομο, ενώ της δεύτερης μέχρι τρεις για την κοινωνία. Αφούολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία, θα συγκεντρωθούν τα φύλλα κάθε ομάδας και θααξιολογηθούν οι ιδέες που καταγράφτηκαν από όλους τους μαθητές μέσα από ένα γόνιμοδιάλογο. Οι κοινά αποδεκτές θέσεις μπορούν να καταγραφούν και να μοιραστούν στουςμαθητές, που θα τις χρησιμοποιήσουν ως βασικό υλικό προκειμένου να δημιουργήσουν στοσπίτι μια παράγραφο με σκέψεις τους πάνω στο θέμα. Επίσης, λίγο πριν την ολοκλήρωση του σεναρίου – μαθήματος κάθε ομάδα με κεντρικόάξονα το θέμα της και έπειτα από συνεργασία θα δημιουργήσει ένα σκίτσο, θα επιλέξει ένανήχο, ένα χρώμα, μια γεύση, ένα αντικείμενο … που να εκφράζουν όλα όσα νιώθει κάποιος πουδέχεται ρατσιστική συμπεριφορά (ομάδα 1η) και την κοινωνία που σφύζει από ρατσιστές(ομάδα 2η). ~ 93 ~
  • Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Ελληνική οικονομία – Χρύσα Μπουμπουρέκα Λόγω της ειδικότητάς μου πάνω στα οικονομικά αλλά και λόγω των συνθηκών στιςοποίες βρίσκεται σήμερα η Ελλάδα σκέφτηκα να δημιουργήσω ένα σενάριο πάνω στηνΕλληνική οικονομία στα πλαίσια του μαθήματος Αρχές Οικονομίας. Σαν κατάλληλη μέθοδοθεώρησα τη μέθοδο των έξι καπέλων της σκέψης και σκέφτηκα να την οργανώσωχωρίζοντας τους μαθητές σε ομάδες όπου η κάθε ομάδα θα αντιπροσωπεύει κι ένα καπέλοκαι μια αντίστοιχη ομάδα.Άσπρο καπέλο (κυβέρνηση): Οι μαθητές της ομάδας αυτής θα βρουν πληροφορίες γύρω απότην οικονομία της Ελλάδας τα τελευταία 50 χρόνια και πως αυτή εξελίχθηκε μέχρι σήμερα.Μαύρο καπέλο (Έλληνες πολίτες): Η ομάδα αυτή θα ασχοληθεί με τα αρνητικά σημεία πουπροέκυψαν τα τελευταία χρόνια, τι πήγε λάθος και φτάσαμε στη σημερινή κατάσταση.Πράσινο καπέλο (Ευρωπαϊκή Ένωση):Θα ασχοληθούν οι μαθητές με τις λύσεις που αυτοίπροτείνουν για να βελτιωθεί η κατάσταση.Κόκκινο καπέλο (ΔΝΤ): Θα συζητηθούν από τους μαθητές της ομάδας αυτής οι επιπτώσειςτης κακής πορείας της Ελληνικής οικονομίας.Κίτρινο καπέλο (Πολίτες άλλων χωρών Ευρωπαϊκής Ένωσης)(: Θα απαντήσουν οι μαθητέςαν οι ίδιοι πιστεύουν ότι μέσα από αυτή την κρίση η Ελλάδα δεν θα ξανακάνει τα ίδια λάθη καιότι θα βγει πιο δυνατή στο πέρασμα των χρόνων.Μπλε καπέλο (Δημοσιογράφοι) Η ομάδα αυτή θα συντονίσει τη συζήτηση. ~ 94 ~
  • ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Η ελευθερία του ανθρώπου στις επιλογές και τις πράξεις του (ενότητα 5) Τεχνικές για τη Γ΄ Λυκείου – Μαρία Αυγέρη Θα επέλεγα να χρησιμοποιήσω (και το έχω κάνει σε πολλά μαθήματα) για ταθρησκευτικά της Γ΄ Λυκείου τη μέθοδο της ιδεοθύελλας. Για παράδειγμα στην ενότητα «ηελευθερία του ανθρώπου στις επιλογές και στις πράξεις του» θα τους έβαζα να μου πουν καιθα καταγράφαμε στον πίνακα τι τους έρχεται στο μυαλό όταν ακούν τη λέξη ελευθερία. Στησυνέχεια θα συζητούσαμε κατά πόσο σήμερα είναι εφικτό να υπάρχει και να πραγματώνεται ηελευθερία τόσο σε προσωπικό επίπεδο όσο και στις διαπροσωπικές σχέσεις μεταξύ τωνανθρώπων. Στην ίδια ενότητα θα χρησιμοποιούσα και τη μέθοδο της αντίστροφηςιδεοθύελλας. Δηλαδή θα τους έθετα την ερώτηση τι μπορεί να γίνει ώστε ο άνθρωπος να μηνμπορεί ποτέ να έχει ελευθερία στις επιλογές και στις πράξεις του. Στο τέλος θααντιστρέφαμε τις προτάσεις που έκαναν και θα τις καταγράφαμε στον πίνακα. από Ελένη Αθανασίου Στη Γ’ Λυκείου ειδικά μόνο με τέτοιες τεχνικές μπορείς να δουλέψεις. Εγώ ας πούμεστην ελευθερία έκανα αυτό, γράψαμε τις λέξεις στον πίνακα και μετά η κάθε ομάδα (τουςείχα χωρίσει σε ομάδες πριν) μου ζωγράφισε την ελευθερία όπως τη φαντάζεται. Εννοείταιπως ήμουν εφοδιασμένη με κόλλες Α3 και χρώματα. Το Κοινωνικό Πρόβλημα (ενότητα 7) Το κοινωνικό πρόβλημα – Αικατερίνη Μπομπέτση Στη Γ΄ Λυκείου, σε γενικές γραμμές, έχουν καλά αποτελέσματα οι τεχνικέςbrainstorming, role playing κ.λπ., η συνεργασία σε ομάδες, κ.ά., στη χρήση των οποίων οιμαθητές ανταποκρίνονται θετικά και συνεργάζονται, στην πλειοψηφία τους, πρόθυμα. ~ 95 ~
  • Στο βιβλίο της Γ΄ Λυκείου "Χριστιανική Ηθική", η ενότητα 7 αναφέρεται στο"κοινωνικό πρόβλημα". Εφαρμόζονται οι τεχνικές: εργασία σε ομάδες, brainstorming και reversebrainstorming. Στην ενότητα αυτή αφιερώνονται συνήθως δύο διδακτικές ώρες, διότι τα θέματα πουθίγονται απασχολούν έντονα τους μαθητές, έχουν ανάγκη για συζήτηση (ιδιαίτερα με όσασυμβαίνουν τελευταία στη χώρα) και μία ώρα συνήθως δεν επαρκεί. Στόχος είναι να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές τη σοβαρότητα του "κοινωνικούπροβλήματος" και να ευαισθητοποιηθούν ώστε να συμμετάσχουν ενεργά, με βάση τηχριστιανική οπτική. Χρησιμοποιείται βοηθητικό υλικό όπως: η προβολή ντοκιμαντέρ (π.χ. της Unicef, τηςΔιεθνούς Αμνηστίας, άλλων φορέων) που πραγματεύονται διάφορα κοινωνικά προβλήματα, ηανάγνωση αποσπασμάτων από σχετικά άρθρα του τύπου, κ.λπ. Η επικαιρότητα, ειδικάτελευταία, βρίθει (αυτοκτονίες, άγριες δολοφονίες αθώων και ανήμπορων πολιτών,"φτωχοποίηση" μεγάλου αριθμού ανθρώπων, παιδιά που πεινούν, μετανάστευση, κ.ά.). Α. 1. Προβάλλεται απόσπασμα ταινίας : π.χ. από το ντοκιμαντέρ "A kind ofchildhood", των C. Masud και T. Masud(www.unicef.org/rightsite/files/NYCfilmsProgramweb/ (έτσι εξασκούν και τα Αγγλικάτους), που αφορά την παιδική εργασία και εκμετάλλευση, τη φτώχεια στον τρίτο κόσμο(Μπανγκλαντές), το οποίο είναι μία καλή αφορμή για την αναφορά και σε άλλα κοινωνικάπροβλήματα. Γίνεται παράλληλα αναφορά στη διάκριση του κόσμου σε 1ο, 2ο, 3ο, και 4ο. 2. Όλα τα προβλήματα καταγράφονται στον πίνακα. 3. Οι μαθητές χωρίζονται σε ομάδες, επιλέγουν 3-4 από τα κοινωνικάπροβλήματα και καταγράφουν για κάθε ένα απ αυτά την πιθανή αιτία και τις συνέπειές τους.Ο γραμματέας κάθε ομάδας τα καταγράφει στον πίνακα. Ένας μαθητής αναλαμβάνει να δώσειέναν ορισμό του προβλήματος. 4. Αναζητούνται λύσεις και καταγράφονται όσες ήδη εφαρμόζονται από κρατικούς ήδιεθνείς φορείς, την Εκκλησία, διάφορες Μ.Κ.Ο. και άλλες οργανώσεις. Β. 1. Συζήτηση-αφόρμηση για εκ νέου προβληματισμό: είναι επαρκείς οιεφαρμοζόμενες λύσεις, ναι ή όχι και γιατί; Αν όχι, τι φταίει πραγματικά; 2. Οι μαθητές, με καταιγισμό ιδεών, εντοπίζουν τα πιθανά πραγματικά αίτια (πίσωαπό τα αίτια) που καταγράφονται στον πίνακα. Γίνεται αναφορά στην τάση του ανθρώπου γιαιδιοποίηση των υλικών αγαθών. 3. Τίθεται το ερώτημα: Με ποιον τρόπο θα επιδεινωνόταν ακόμα πιο δραματικά τοκοινωνικό πρόβλημα; Με την τεχνική Reverse brainstorming, καταγράφονται στον πίνακα οιπροτάσεις των μαθητών. ~ 96 ~
  • Διαβάζοντάς τις μεγαλόφωνα, οι μαθητές συνειδητοποιούν την ακόμαμεγαλύτερη δραματικότητα της κατάστασης μπρος σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο και γίνεταιαντιληπτή η ανάγκη για άμεσες, δραστικές και πραγματικές λύσεις, τώρα πια και στον"αναπτυγμένο" κόσμο. Γίνεται αναφορά στους "νέους φτωχούς" και ειδικότερα στη χώρα μας(μαζί με πολλά ακόμα που προκύπτουν με την παρέμβαση των μαθητών), σε συνάρτηση με τησημερινή κατάσταση. 2. Προτάσεις για λύση γράφονται στον πίνακα και διαβάζονται από μαθητή. Γίνεταιδιάκριση μεταξύ ιδιοποίησης και διαχείρισης των αγαθών από τους ανθρώπους. 3. Μαθητές διαβάζουν αποσπάσματα κειμένων (Καινή Διαθήκη, κείμενα πατέρων,κ.λπ.), όπου αναδεικνύεται η στάση του Ιησού, των Αγίων, των 3 Ιεραρχών, ως η μόνηπραγματική λύση του κοινωνικού προβλήματος. Αναφορά σε σημερινά παραδείγματα τέτοιων ανθρώπων, οργανώσεων. Αναφορά στον κίνδυνο από τη "φιλανθρωπική" δράση ατόμων ή οργανισμών ωςάλλοθι διαιώνισης του προβλήματος. 4. Συζήτηση. Αναφορά σε περιπτώσεις μαθητών της τάξης, των οικογενειών τους ή φίλων, πουσυμμετέχουν σε διάφορες οργανώσεις που βοηθούν στην επίλυση κοινωνικών προβλημάτων. Συμπεράσματα. Αποτέλεσμα: Η συντριπτική πλειοψηφία των μαθητών συμμετέχει με μεγάληπροθυμία και ωριμότητα, επικρίνει και προτείνει. Η διάθεση αυτή επιβεβαιώνεται και από τη συμμετοχή των μαθητών σεανάλογες δράσεις που αναλαμβάνουμε ως σχολείο. από Ευαγγελία Μελαχροινούδη Θα μπορούσες να συνεργάζεσαι και με τον συνάδελφο που διδάσκει κοινωνιολογία,για πιο πολλά αποτελέσματα. ~ 97 ~
  • Ο σεβασμός στην ανθρώπινη ζωή (ενότητα 13) Ο σεβασμός στην ανθρώπινη ζωή – Ευαγγελία Μελαχροινούδη Σας καταθέτω ένα σενάριο (το όποιο θα μπορεί να συνδυαστεί και με άλλεςενότητες) που θα μπορούσε να πάει και τη μορφή project.Με αφορμή τις αφίσες της Διεθνούς αμνηστίας(http://antikleidi.wordpress.com/2011/10/17/amnesty/) οι μαθητές καλούνται να γράψουνμια σελίδα ημερολογίου σε δυο φάσεις:Α) κανονικά σαν να ήταν ο εαυτός τους, καταγράφουν την καθημερινότητά τους καιΒ) σαν να ήταν στα "παπούτσια" κάποιου «που διαφέρει/ενός ξένου» (πρόσφυγας,μετανάστης, γυναίκα, άνθρωπος με ειδικές ανάγκες....).Ακολουθεί συζήτηση, για συμπεράσματα και λύσεις.Πρόταση εφαρμογής της μεθόδου Scamper για την ίδια ενότητα και έχοντας ως εποπτικόυλικό τις παραπάνω αφίσες:Άλλες χρήσεις: Που/πως θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί η αφίσα όπως είναι και αναλλάξει.Προσαρμογή: Ποιες ανάλογες συνθήκες μου θυμίζει;Τροποποίηση: τι με ενοχλεί και θέλω να αλλάξω;Μεγιστοποίηση: σε πόσα επίπεδα πρέπει να αγωνιστώ για να βελτιωθεί η κατάσταση, πόσοςχρόνος ενέργεια απαιτείται, μόνος ή όλοι μαζί;Ελαχιστοποίηση: τι θα ήταν καλό να αποφύγω, τι να εξαλειφθεί για να βελτιωθεί ηκατάσταση;Υποκατάστατο: με ποιον άλλο φορέα, πρόσωπο, οργανισμό μπορώ να συνεργαστώ,εναλλακτικοί τρόποι αγώνα.Ανακατάταξη: αναμένετε τα ίδια αποτελέσματα αν αυτά συνέβαιναν σε άλληχώρα/περιβάλλον;Αντιστροφή: τι θα γινόταν αν αυτά ίσχυαν στο δικό μας κόσμο;Συνδυασμός: φτιάξτε μια νέα αφίσα με το δικό σας κόσμο/ζωή.Ο καταιγισμός ιδεών και η δημιουργική γραφή είναι τεχνικές που χρησιμοποιώ συχνά(αφόρμηση, ανατροφοδότηση αντίστοιχα). Τα έξι καπέλα της σκέψης (σε παραλλαγήδραματοποίησης) φαίνεται να είναι πολύ δημοφιλή, ενώ η μέθοδος Scamper με προβλημάτισεαρκετά και δεν είμαι σίγουρη κατά πόσο η πρόταση εφαρμογής είναι σωστή. ~ 98 ~
  • Άρνηση και υποτίμηση της ανθρώπινης ζωής: Άμβλωση (ενότητα 16) Ιστορίες με…δράση και αντίδραση – Βασίλειος Παπαδάς Διάβασα όλες τις τεχνικές. Όλες ομολογώ ότι ήταν ενδιαφέρουσες...κάποιες πιοεύκολα πραγματοποιήσιμες. Κάποιες άλλες πιο δύσκολα. Νομίζω ότι οι τεχνικές για να έχουνεπιτυχία θα πρέπει να προσαρμόζονται στο επίπεδο των μαθητών της τάξης και να έχουμετη δυνατότητα να ελισσόμαστε και να μην είμαστε αυστηρά τυπικοί. Δηλαδή να παραλείπουμεό,τι κουράζει από κάθε τεχνική και να προσθέτουμε ό,τι ενθουσιάζει. Να μην είμαστεσχολαστικοί γιατί αυτό για μένα σκοτώνει τη δημιουργικότητα. Μετά από αυτά τα σχόλια θαεπιχειρήσω να καταθέσω τη δική μου τεχνική. Πάντα μ’ άρεσε το σενάριο και η σκηνοθεσία και γι΄ αυτό χρησιμοποιώ συνήθως μέσαστη τάξη τη δημιουργία ιστοριών. Στη Γ λυκείου στο θέμα της άμβλωσης μπορώ να διηγηθώμια ιστορία μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης αλλά καλό είναι να βάλεις και δύο μαθητές πουείναι δημιουργικοί στην υπόδυση ρόλων και να υποδυθούν ένα ζευγάρι που έχει οικονομικάπροβλήματα ν αντιμετωπίζουν το πρόβλημα μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης. Πάντα μεσοβαρότητα προσεγγίζουμε το θέμα. Ζητάμε από τους μαθητές να παρακολουθήσουν τηνιστορία και στο κρίσιμο σημείο της απόφασης για το μωρό σταματάμε τη δράση ζητώντας απότους μαθητές να εκθέσουν τα επιχειρήματά τους κατά ή υπέρ της άμβλωσης για νασυνειδητοποιήσουν οι μαθητές τις αρνητικές ηθικές ,ψυχολογικές και σωματικές επιπτώσειςτης άμβλωσης. Έχουμε δημιουργήσει δύο σενάρια: α) το σενάριο που το ζευγάρι αποφασίζεινα σκοτώσει το μωρό και β) εκείνο οπού επιλέγει να κρατήσει το μωρό. Στο τέλος τα παιδιάκαταλήγουν στα συμπεράσματα. Να σημειωθεί ότι για τις επιπτώσεις της άμβλωσης θα έχειγίνει η μελέτη σχετικών άρθρων. Δεν ήξερα τη τεχνική με τα έξι καπέλα. θα μπορούσε να εφαρμοστεί με: το άσπρο καπέλο να δίνει πληροφορίες για το θέμα, το μαύρο καπέλο να είναι υπέρ της άμβλωσης, το κόκκινο να εξετάζει τις αντιδράσεις από το περιβάλλον, το πράσινο να δίνει τη λύση, το κίτρινο να εξετάζει τα θετικά του να έχεις ένα μωρό ασχέτως προβλημάτων και το μπλε να έχει τη θέση της λογικής. Τέλος, στα μυστήρια φέτος αφού ολοκλήρωσα την ενότητα έφτιαξα ένα φυλλάδιο πουείχε διάλογο καθηγητή με μαθητές και με "χαλαρές" ερωτήσεις συνοψίζαμε τα συμπεράσματατου κάθε μαθητή για το κάθε μυστήριο και συμπληρώνονταν στο φυλλάδιο αλλά και στονπίνακα οι λέξεις κλειδιά. Κάτι σα συνδυασμό ιδεοθύελλας και τυχαίων λέξεων. Τοαποτέλεσμα ήταν οι μαθητές να συμμετέχουν ακόμα και αυτοί που ήταν αδιάφοροι και κρατάωτην γραπτή εκτίμηση ενός που μου έγραψε στο τέλος ότι ήταν λειτουργικό!! ~ 99 ~
  • Β΄ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Νέοι στο ρυθμό της παραθρησκείας Σέκτες και νέοι – Σταυρούλα Ζευγαρά Στη διδακτική ενότητα <<Νέοι στο ρυθμό της παραθρησκείας>> της Β΄ ΕΠΑ.Λ.,χρησιμοποιήθηκε η τεχνική της ιδεοθύελλας και της Brainwriting, προκειμένου οι μαθητέςνα αναζητήσουν, αφενός μεν τα αίτια που οδηγούν κάποιον σε μια παραθρησκεία και αφετέρουνα εντοπίσουν τους κινδύνους από την αποδοχή παραθρησκευτικών διδασκαλιών. Είχεπροηγηθεί η προβολή ενός ντοκουμέντου με την παραθρησκευτική δράση και οργανωμένηδολοφονία 909 ανθρώπων από τον ηγέτη της οργάνωσης, Ναός του Λαού, Jim Jones.Αλλεπάλληλα ήταν τα ερωτήματα που αφορούσαν την αναζήτηση των αιτίων και εδώ δούλεψεπολύ καλά η τεχνική της ιδεοθύελλας. Για τους κινδύνους δούλεψαν ομαδοσυνεργατικά. Τους δόθηκαν λέξεις κλειδιά, όπωςοικογένεια, ελευθερία- αυτεξούσιο, θρησκεία, καθοδήγηση, φανατισμός, και εκείνοι,επιλέγοντας μία από αυτές, ανέλαβαν να καταγράψουν τον κίνδυνο που απορρέει από μιατέτοια εμπλοκή. Σημαντικό ήταν ότι οι Νέες Τεχνολογίες βοήθησαν για άλλη μια φορά (τοβίντεο λειτούργησε καταλυτικά), καθώς διαπίστωσαν, ότι η προσχώρηση σε μιαπαραθρησκευτική οργάνωση μπορεί να μην είναι πάντα ατομική υπόθεση αλλά να αφοράολόκληρες οικογένειες (κοινόβιο της Γουιάνα). Η κάθε ομάδα παρουσίασε, τα χαρτάκια συγκεντρώθηκαν και κολλήθηκαν στον τοίχοδίπλα σε έναν κατάλογο 422 σεκτών και σε μια πρόσφατη είδηση που αφορούσε σεξουαλικήσατανολατρεία, με τον τίτλο . Μη φοβηθείτε και μην υποφέρετε μόνοι» ~ 100 ~
  • Το ενδιαφέρον ήταν πως διαπίστωσαν, ότι και οι ίδιοι είχαν γίνει αποδέκτεςδιαφημιστικών φυλλαδίων και μάλιστα σε ανύποπτο χρόνο και τόπο (παρέλασηκαρναβαλιού).Ακόμη, έμαθαν να διακρίνουν και να φωτογραφίζουν δράσεις και σκοπιμότητεςπου μπορεί να κρύβονται πίσω από ένα τοιχοκολλημένο <<δωρεάν σεμινάριο αυτογνωσίας>>. ~ 101 ~
  • ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΑ Μαγνητισμός – Ηλεκτρομαγνητισμός Μαγνητισμός (Ηλεκτροτεχνία Β ΕΠΑΛ) – Δημήτριος Ιωάννης Καψίδης Το θέμα του μαθήματος ήταν εισαγωγή στο μαγνητισμό - ηλεκτρομαγνητισμό.Οι μαθητές χωρίστηκαν σε ομάδες και κλήθηκαν να συσκεφθούν ανά ομάδα και να αναφέρουνοτιδήποτε γνωρίζουν από τα προηγούμενα χρόνια και την καθημερινή τους ζωή σχετικά με τοφαινόμενο του μαγνητισμού και τις χρήσεις του, με τη μορφή ιδεοθύελλας. Η κάθε ομάδα σημείωσε τις απαντήσεις της και οι εκπρόσωποί τους τις ανακοίνωσανστην ολομέλεια του τμήματος. Οι απαντήσεις σημειώθηκαν στον πίνακα. Στη συνέχεια οι μαθητές επέστρεψαν στις ομάδες τους και με τη βοήθεια τουσχολικού εγχειριδίου καθώς και κάποιου πληροφοριακού υλικού απάντησαν σε μια σειράερωτήσεων που ήταν διαφορετικές για κάθε μια ομάδα. Οι εκπρόσωποι των ομάδων ανακοίνωσαν τις απαντήσεις στην ολομέλεια"διδάσκοντας" με τον τρόπο αυτό την "ύλη" του μαθήματος.Ο ρόλος του εκπαιδευτικού περιορίστηκε στο συντονισμό των ομάδων και στην παροχήδιευκρινήσεων κατά τη διαδικασία της παρουσίασης όπου αυτές ήταν απαραίτητες. Στη συνέχεια οι μαθητές είχαν την ευκαιρία με κάποια καθοδήγηση να επιβεβαιώσουνμε πειράματα μερικά από τα θεωρητικά στοιχεία που είχαν συναντήσει τις προηγούμενες δυοδιδακτικές ώρες. Η όλη διαδικασία αναπτύχθηκε μαζί με κάποια επιπλέον θεωρία σε περίπου δυο δίωρα. ~ 102 ~
  • Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Δίκτυα ΙΙ (Τεχνολογία Δικτύων Επικοινωνιών) Αλγόριθμος Διάσπασης IP Αυτοδύναμων Πακέτων – Πέτρος Σαλαβασίδης Στο μάθημα Δίκτυα ΙΙ (Τεχνολογία Δικτύων Επικοινωνιών) του τομέαΠληροφορικής των Επαγγελματικών Λυκείων διδάσκεται ένας ιδιαίτερα ενδιαφέροναλγόριθμος, ο αλγόριθμος Διάσπασης IP Αυτοδύναμων Πακέτων (IP FragmentationAlgorithm, σελ. 242-246 του σχολικού εγχειριδίου). Επιγραμματικά, ο αλγόριθμοςπεριγράφει τον τρόπο με τον οποίο μεγάλα πακέτα δεδομένων διασπώνται σε μικρότεραπακέτα δεδομένων ώστε να είναι δυνατή η μεταφορά τους από κόμβο σε κόμβο).α. Ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζω τον αλγόριθμο στους μαθητές είναι μέσω μιας μικρήςιστορίας η οποία δεν σχετίζεται με τα δίκτυα ή τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές.β. Στη συνέχεια ζητώ από τους μαθητές να εντοπίσουν κοινά στοιχεία της ιστορίας με τονγενικό τρόπο λειτουργίας των δικτύων η/υ. Σε αυτό το σημείο μαζεύουμε λέξεις/φράσειςπου οι μαθητές θεωρούν ότι "μοιάζουν" με ότι συμβαίνει στα δίκτυα η/υ. (brainstorming)γ. Ακολούθως παρουσιάζεται αναλυτικά ο αλγόριθμος και δίνεται η ευκαιρία στους μαθητέςνα προσθέσουν ή να αφαιρέσουν λέξεις/φράσεις από στη λίστα (βήμα β). Όταν συμπληρωθείη λίστα ζητείται από τους μαθητές να αντιστοιχήσουν, ο καθένας χωριστά (brainwriting), τιςλέξεις/φράσεις της λίστας με αντικείμενα/ενέργειες που αποτελούν τον αλγόριθμο.δ. Παρουσιάζεται η λίστα των λέξεων/φράσεων με τις αντιστοιχήσεις και δίνεται ηδυνατότητα στους μαθητές, ως τάξη, να αφαιρέσουν οποιαδήποτε αντιστοίχηση θέλουν.ε. Στη συνέχεια δίνεται η λίστα του εκπαιδευτικού και ακολουθεί συζήτηση πάνω σε τυχόνδιαφορετικές αντιστοιχήσεις (από την έως τώρα εμπειρία το 85% των αντιστοιχήσεων είναισωστό).στ. Ζητείται από τους μαθητές να δημιουργήσουν μια ιστορία (storyboarding), εκτός τουχώρου των δικτύων η/υ, η οποία να αξιοποιεί το τρόπο λειτουργίας του αλγόριθμου.ζ. Τέλος, οι μαθητές αξιολογούν όλη τη διαδικασία και σχολιάζουν οτιδήποτε θέλουν γύρωαπό αυτή!Ο χρόνος που χρειάζεται για να ακολουθηθεί η παρακάτω διαδικασία είναι 4 διδακτικέςώρες. Το μάθημα Δίκτυα ΙΙ (Τεχνολογία Δικτύων Επικοινωνιών) εξετάζεται πανελλαδικά. ~ 103 ~
  • Δημιουργία Αλγόριθμου Θα καπελώσουμε τον προγραμματισμό;;; - Ζαχαρούλα Χαρπαντίδου Τα έξι καπέλα σκέψης στη δημιουργία αλγορίθμων. Συνήθως στη διδακτική πράξη χρησιμοποιώ την τεχνική της ιδεοθύελλας έτσι ώστεοι μαθητές να προσεγγίσουν τα θέματα πληροφορικής. Μου φάνηκε όμως πολύ πρωτότυπη η τεχνική των έξι καπέλων σκέψης και θα κάνωμια απόπειρα να προσεγγίσω την ενότητα της δημιουργίας αλγορίθμων με αυτή τη διδακτικήτεχνική. Σκοπός μας είναι η δημιουργία ενός αλγορίθμου για να καθοδηγήσουμε ένα ρομπότ ναβγει από το σπίτι και να πετάξει μια σακούλα σκουπιδιών στον κάδο που βρίσκεται στοαπέναντι, πεζοδρόμιο. (Βασισμένη στην ύλη του σχολικού βιβλίου &1.2 Τι είναι αλγόριθμος,&1.3 Ιδιότητες ενός αλγορίθμου)Μπλε Καπέλο  Ποιο είναι το πρόβλημα για την επίλυση του οποίου θα πρέπει να φτιάξουμε έναν αλγόριθμο;  Ποιος είναι ο σκοπός της άσκησης;  Πως θα οργανώσουμε τις πληροφορίες που έχουμε για να οδηγηθούμε στην επίλυση – δημιουργία του αλγορίθμου;Άσπρο Καπέλο  Ποιες είναι οι διαθέσιμες πληροφορίες που έχουμε – τα δεδομένα του προβλήματος;  Χρειαζόμαστε επιπρόσθετες πληροφορίες;Μαύρο Καπέλο  Ποια προβλήματα μπορούν να παρουσιαστούν;  Θα μπορέσουμε να τα λύσουμε στην πορεία;  Μήπως πρέπει να ξεκινήσουμε από την αρχή;Πράσινο Καπέλο  Σκεφτόμαστε ότι πρέπει να θεωρήσουμε ότι πρόκειται για ένα μικρό παιδί και να σκεφτούμε τις οδηγίες που πρέπει να του δώσουμε για να εκτελέσει τη συγκεκριμένη εργασία.  Θα μπορούσαμε να προσεγγίσουμε διαφορετικά το πρόβλημα;  Τι θα πρέπει να κάνουμε για να υπερπηδήσουμε τα εμπόδια που μπορεί να εμφανιστούν;Κόκκινο Καπέλο ~ 104 ~
  •  Ποια θα είναι τα συναισθήματα που θα παρατηρήσουμε στην τάξη;  Θα υπάρξουν αυθόρμητες αντιδράσεις;  Πως θα δεχτούν οι μαθητές την κίνηση του ρομπότ;  Θα καταλάβουν τι πρέπει να κάνουν για να κινηθεί σωστά το ρομπότ και να εκτελέσει την «εργασία» που του έχουμε αναθέσει;Κίτρινο Καπέλο  Θα καταφέρουμε να κινήσουμε το ρομπότ σωστά για να περάσει το δρόμο, προσθέτοντας τις απαραίτητες συνθήκες (π.χ. έλεγχος δρόμου) και να λύσουμε τα προβλήματα που μπορεί να παρουσιαστούν.  Έτσι με πολύ απλό τρόπο θα μάθουμε και τη δομή επιλογής. από Ζαχαρούλα Χαρπαντίδου Δεν είμαι απολύτως σίγουρη ότι το σενάριο που έφτιαξα είναι εφαρμόσιμο, αλλά αν ήτανπιστεύω ότι το ρομποτάκι θα φορούσε το κόκκινο καπέλο, δηλαδή θα προσπαθούσε νασκεφτεί "how other people will react emotionally, explaining hunches, feelings, gutsenses". Το πιο σημαντικό από όλα, πιστεύω ότι είναι να καταφέρουμε να πείσουμε τουςμαθητές ότι θα πρέπει συνεχώς να φορούν το πράσινο καπέλο! από Πέτρο Σαλαβασίδη Η απορία μου βρίσκεται στο εξής: ο κάδος είναι πράσινος ή μπλε;Έχει γίνει διαχωρισμός των σκουπιδιών σε ανακυκλώσιμα ή μη;Εάν είναι γεμάτος ο κάδος το ρομπότ τι θα πρέπει να κάνει; Μήπως θα πρέπει να φέρει τασκουπίδια πίσω στο σπίτι; ~ 105 ~
  • Βάσεις Δεδομένων Ιδεοθύελλα στις Βάσεις Δεδομένων – Αναστασία Πελεχρά Εφαρμόζω την μέθοδο της ιδεοθύελλας τα τελευταία χρόνια στη Γ τάξηΕπαγγελματικού Λυκείου στο μάθημα "Βάσεις Δεδομένων" και πραγματικά το μάθημα γίνεταιδιασκεδαστικό! Το πρόβλημα που γράφεται στον πίνακα είναι η κατασκευή μιας Βάσης Δεδομένων γιαμια Εταιρία Ενοικίασης Αυτοκινήτων.  Οι μαθητές καταγράφουν στον πίνακα τα πιθανά αρχεία που θα μπορούσαν να αποτελούν την Βάση μας.  Ακολουθεί συζήτηση και ανατροφοδότηση της θεωρίας που έχουμε κάνει για να καταλήξουμε στην τελική επιλογή των αρχείων.  Στη συνέχεια οι μαθητές χωρίζονται σε ομάδες. Κάθε ομάδα προτείνει πεδία για κάθε αρχείο. Τα πεδία γράφονται στον πίνακα κάτω από το όνομα του αρχείου που ανήκουν.  Στη συνέχεια ακολουθεί συζήτηση για το ποια πεδία θα επιλεγούν για το αρχείο μας. Κάθε ομάδα προσπαθεί να υπερασπιστεί τα πεδία που έχει προτείνει χρησιμοποιώντας επιχειρήματα από τους κανόνες της θεωρίας που έχουμε κάνει.  Αφού καταλήξουμε (μετά από μια θυελλώδης αλλά εποικοδομητική συζήτηση) στα πεδία που θα απαρτίζουν τα αρχεία, κάθε ομάδα προτείνει περιορισμούς γι αυτά παρουσιάζοντας στις υπόλοιπες ομάδες τους λόγους για τους οποίους θα πάρει αυτούς τους περιορισμούς. ~ 106 ~
  • ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ Ανακύκλωση - Κομποστοποίηση απορριμμάτων Πώς θα γεμίσουμε πιο γρήγορα τη χωματερή μας; - Δημήτριος Ρόρρης Και τώρα που έχω την προσοχή σας(!), θα σας παρουσιάσω ένα πρόγραμμαπεριβαλλοντικής εκπαίδευσης που είχα κάνει όταν ήμουν στο ΕΠΑΛ Νευροκοπίου: Το θέμα ήταν "Ανακύκλωση - Κομποστοποίηση απορριμμάτων" και ενώ το είχαμεδουλέψει με την ομάδα, θα το παρουσιάζαμε και σε ένα άλλο τμήμα εκτός ομάδας.Ενώ λοιπόν είχα ετοιμάσει τις διαφάνειες με φωτογραφίες από χωματερές και λοιπά συναφήμε επιδιωκόμενο αποτέλεσμα να δείξουμε πόσο κακό κάνει η αύξηση των σκουπιδιών,σκοντάφτω σε μια αναπάντεχη αρνητικότητα των παιδιών του άλλου τμήματος, από το 1ολεπτό της παρουσίασης, του στυλ "καλά, εμείς θα σώσουμε τον πλανήτη;" και "με σκουπίδιαθα ασχολούμαστε τώρα;" Αφού μου πήρε λίγο χρόνο να ξεπεράσω το αρχικό σοκ από τη μαζικότητα τηςαντίδρασης, εφάρμοσα (χωρίς να το ξέρω τότε) την αντίστροφη ιδεοθύελλα:Ξεκινώντας από τη θέση "Πώς μπορώ τότε να καταστρέψω πιο γρήγορα τον πλανήτη, πούέτσι κι αλλιώς πεθαίνει;" καταλήξαμε να ψάχνουμε τρόπους για το πώς θα γεμίσουμε πιογρήγορα τη χωματερή της περιοχής. Με έκπληξη διαπίστωσα την άγρια χαρά με την οποία συμμετείχαν τότε τα παιδιά, σεσημείο που οι ίδιοι μου ζήτησαν να καταγράψουν τους τρόπους αυτούς σε χαρτί. Περάσαμεέτσι χωρίς να το έχουμε σχεδιάσει καλά-καλά και σε ένα καταστροφικότατο Brainwriting, τοοποίο βέβαια ξεσήκωσε πολύ ενθουσιασμό και "χαβαλέ". Ενδιαφέρον ήταν ότι οιπρωτεργάτες της αντίδρασης - που ήταν και οι "ταραξίες" της τάξης - συσπείρωσαν γύρωτους ομάδες που έκαναν διαγωνισμό μεταξύ τους ποιός θα παράξει τις περισσότερες -καιχειρότερες- ιδέες. Εκτός δηλαδή από τις καταναλωτικές μας συνήθειες οι οποίες γεμίζουνπιο γρήγορα τη χωματερή, θίχτηκε και το είδος των σκουπιδιών που θα έκαναν πιο μεγάληζημιά, στο οποίο μάλιστα "έπεσαν διάνα" και ακόμα παραπέρα!Τέλος, με ιδιαίτερη χαρά, η κάθε αυτοσχέδια ομάδα ανακοίνωσε τους επίδοξους τρόπουςγεμίσματος της χωματερής, υπερηφανευόμενη με το πλήθος αλλά και το είδος ζημιάς πουπροκαλούσε στο οικοσύστημα κάθε σκουπίδι που είχαν φανταστεί.Έτσι, αφού τα είπαν και εκτονώθηκαν, έκανα την ερώτηση πού βρίσκεται η χωματερή τηςπεριοχής. Μου απάντησαν ότι είναι κοντά σε ένα χωριό, στο οποίο τύγχανε να μένει έναςμαθητής, ο οποίος δεν ήταν και ιδιαίτερα ομιλητικός στη διαδικασία (τον οποίο μάλισταπρόσεξα ότι πείραζαν ορισμένοι κατά το Brainwriting). Στη συνέχεια λοιπόν τους είπα ότι με τις πρακτικές που μου είχαν παρουσιάσει, ησυγκεκριμένη χωματερή δεν είχε και πολύ χρόνο ζωής ακόμη και ότι θα έκλεινε σε λίγοκαιρό. Πρόσθεσα μάλιστα ότι κοινή πρακτική όταν γεμίζει μια χωματερή, είναι η αναζήτησημιας άλλης, κοντινής περιοχής για δημιουργία νέας χωματερής. Λόγω μορφολογίας τηςλεκάνης Νευροκοπίου, πολλά χωριά των υπολοίπων μαθητών ήταν υποψήφια και όταν τουςτα ανέφερα ονομαστικά, ο ενθουσιασμός έπεσε κατακόρυφα. ~ 107 ~
  • Ο προβληματισμός που επήλθε σχετικά γρήγορα ήταν βέβαια αναμενόμενος. Μάλισταοι ίδιοι οι "αρχηγοί" των ομάδων (των οποίων τα χωριά είχαν μπει στο "κόκκινο"), οι οποίοιπιο πριν παρότρυναν ευφάνταστα την ομάδα, τώρα - με "τσαμπουκά" σχεδόν - καλούσαν ταμέλη της να κόψουν τις μ*&^$%# , να σοβαρευτούν και να μη ρυπαίνουν άσκοπα. Και τοεννοούσαν. Και κάπως έτσι έληξε και το δικό μας reverse-brainstorming. Στο τέλος του προγράμματος κατάφερε η ομάδα και κατασκεύασε δικό της σχολικόκομποστοποίηση από άχρηστες παλέτες, ο οποίος ήταν πολύ καλύτερος τεχνικά από ότιαρχικά είχα κατά νου - κυριολεκτικά με εξέπληξαν με τις ευφάνταστες λύσεις που έδωσαν-τον οποίο τον δούλεψαν σε τέτοιο σημείο που παρήγαγαν τόσο κομπόστ που το πουλάνε(ακόμα και σήμερα από ότι με ενημερώνει ο μαθηματικός με τον οποίο κρατάμε μια επαφήτώρα που έχω φύγει) σε τοπικό πατατοπαραγωγό και βάζουν λεφτά στο σχολικό ταμείο.Φωτογραφία του κομποστοποιητή με την ομάδα στο:http://dl.dropbox.com/u/17668239/%CE%9A%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%B7%CF%84%CE%AE%CF%82%20%CE%95%CE%A0%CE%91%CE%9B%20%CE%9A.%CE%9D%CE%B5%CF%85%CF%81%CE%BF%CE%BA%CE%BF%CF%80%CE%AF%CE%BF%CF%85%202.JPG ~ 108 ~
  • ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Γνωριμία με τις υπηρεσίες του Διαδικτύου – Κωνσταντινία Νέου Οι μαθητές έρχονται συχνά σε επαφή με το διαδίκτυο και τις υπηρεσίες του, όχι τόσομέσω της σχολικής καθημερινότητας όσο μέσω της υπόλοιπης καθημερινής δραστηριότητάςτους. Παρόλο που αρκετοί έχουν δεξιότητες χρήσης κάποιων υπηρεσιών, οι γνώσεις τουςείναι περιορισμένες και αποσπασματικές ενώ σε βασικά ζητήματα (ιστορικά στοιχεία,λειτουργία του διαδικτύου, ασφάλεια) χαρακτηρίζονται από λάθη, ανακρίβειες, σύγχυση καιπαρανοήσεις. Συνηθίζω να χρησιμοποιώ την τεχνική των τυχαίων λέξεων, διότι λειτουργούνως ερέθισμα για να πρωτοτυπούμε...Έτσι,Βήμα 1ο : Δημιουργώ το ερώτημα «Σε τι μας χρησιμεύει το Διαδίκτυο;»Βήμα 2ο: Συγκεντρώνουμε τυχαία ερεθίσματα με τη χρήση ενός λεξικού:Ζάχαρη κλήση Μακό όρνιςπαιδικός ράμμα Φιλία ποτάμιΒήμα 3ο: Δημιουργούμε μια σύνδεση μεταξύ αυτών των λέξεων και του θέματος που μαςαπασχολεί, όπως: Skype, e-mail, Υπηρεσίες chat e- VoIP Τηλε- commerce Συνταγές ιατρική Ψυχαγωγία, Εκπ/κά Λογ/κά Εγκυκλοπαί δειες Παγκόσμιος Ιστός (www) ~ 109 ~
  • Έχω διαπιστώσει ότι είναι πολύ δημιουργική τεχνική, πέρα των αρχικών προσδοκιών! ~ 110 ~
  • Η πράσινη χημεία και η προστασία του περιβάλλοντοςΗ Χημεία και η Προστασία του Περιβάλλοντος...με 6 καπέλα – Γεωργίτσα ΔήμουΤην τεχνική των καπέλων την έχω εφαρμόσει εν μέρει το σχολικό έτος 2009-2010 σεπρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης με θέμα «Η πράσινη χημεία και η προστασία τουπεριβάλλοντος». Τότε δεν γνώριζα την τεχνική των Six Thinking Hats. Τώρα από τη θέσηαυτή και μετά τον αναστοχασμό μου θα την εφάρμοζα ως εξής:1. Άσπρο καπέλο- Η Χημεία και το ΠεριβάλλονΤα περιβαλλοντικά ζητήματα όπως οι κλιματικές αλλαγές, η μόλυνση των υδάτων και οιανανεώσιμες μορφές ενέργειας βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των ειδήσεων και η σημασίατους έχει αυξηθεί σημαντικά στην καθημερινότητα. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν τη χημεία καιτη χημική βιομηχανία ως επιβλαβείς για το περιβάλλον. Ωστόσο, πολλές πρόσφατεςεξελίξεις και επιστημονικές έρευνες στον τομέα της χημείας μας βοηθούν να παράγουμευλικά και εφαρμογές πιο φιλικά προς το περιβάλλον, ενώ διατηρούμε την ποιότητα και τοντρόπο ζωής που προσδοκούμε.Η κοινωνία τείνει να θεωρεί κακό κάθε χημικό προϊόν που δημιουργήθηκε από τον άνθρωποκαι καλό κάθε φυσικό προϊόν. Το γεγονός ότι κάτι προέρχεται από τη φύση δε σημαίνει ότιείναι καλό και για την υγεία ή το περιβάλλον – η ότι είναι απαραίτητα επικίνδυνο ότανπρόκειται για χημικό προϊόν. Τι πιο φυσικό από τα ξύλα που καίγονται σ’ ένα τζάκι; Στηνπραγματικότητα, ο καπνός από τη φωτιά μπορεί να είναι βλαβερός τόσο για την υγεία όσο καιγια το περιβάλλον, ακριβώς όπως και άλλες καύσεις. Χημεία. Ο μύθος και η πραγματικότητα Ο αμύητος όταν μιλάει για την χημεία, συνήθως αναλογίζεται περίεργες γυάλινεςσυσκευές, πολύχρωμα υγρά, ατμούς, αναθυμιάσεις, δυσοσμίες, εκρήξεις, πολεμικά αέρια.Ακόμα, στο μνημονικό του έρχονται μισητοί τύποι, που ίσως κάποτε τον βασάνισαν για νατους αποστηθίσει. Οι πιο πολλοί άνθρωποι, αν δεν τρέφουν απέχθεια , δεν διατηρούν τουλάχιστονσυμπάθεια για την χημεία. Ίσως γι’ αυτό να ευθύνεται και το εκπαιδευτικό σύστημα, που απότις ρίζες του διαχωρίζει την χημεία από την καθημερινή ζωή, από τον ίδιο τον εαυτό μας: Η Χημεία, ως βασική και δημιουργική επιστήμη που συνδέεται με την ζωή τουανθρώπου και του πλανήτη Γη, έχει προσφέρει στα περισσότερα τεχνολογικά επιτεύγματαπου έχουν διαμορφώσει την σημερινή ποιότητα ζωής του ανθρώπου. Όλοι επωφελούμαστε από τα επιτεύγματα της χημείας. Κανένας άλλος κλάδος τηςεπιστήμης δεν έχει προσφέρει τόσα πολλά και ούτε μπορεί να υποσχεθεί περισσότερα απότην χημεία. Μας χαρίζει όχι μόνο τα αναγκαία αγαθά αλλά και την πολυτέλεια του περιττού. ~ 111 ~
  • Ότι υπάρχει στο Περιβάλλον, στην ξηρά, στην θάλασσα και στον αέρα αποτελείται απόχημικές ουσίες. Η χημεία είναι κεντρική επιστήμη και συνδέεται με θετικές και θεωρητικέςεπιστήμες. Η Χημεία έχει την πιο καθοριστική συμβολή στην μετατροπή πρώτων υλών σε νέαπολύ χρήσιμα τεχνητά προϊόντα, όπως π.χ. τα παρακάτω: Τα τρόφιμα, τα φάρμακα, τα καλλυντικά, τα απορρυπαντικά, τα λιπάσματα, ταφυτοφάρμακα, τα τεχνολογικά προϊόντα, τα σπίτια, τα προϊόντα ψυχαγωγίας μας και τόσαάλλα, έχουν κατασκευασθεί και βελτιωθεί με την βοήθεια της χημικής επιστήμης. Η Χημεία με μεθόδους που έχει αναπτύξει κατόπιν έρευνας έχει πετύχει τηνμετατροπή πρώτων υλών σε νέα χρήσιμα προϊόντα. Έτσι, έχει βοηθήσει στην ανάπτυξηάλλων επιστημών αλλά κυρίως στην εξέλιξη της τεχνολογίας. 2. Μαύρο καπέλο- Μερικές Πικρές Αλήθειες  Τα δάση μας καταστρέφονται Τα εδάφη διαβρώνονται ή αχρηστεύονται από συσσώρευση αλάτων  Τα ποτάμια και οι λίμνες στερεύουν Τοξικές ουσίες υπεισέρχονται στην τροφική αλυσίδα Το πόσιμο νερό συνεχώς ρυπαίνεται Οι ασθένειες μας κατακλύζουν Το κλίμα αλλάζει συνεχώς Το μεγαλύτερο μέρος του τρίτου κόσμου μαστίζεται από την έλλειψηαπαραίτητων αγαθών για την επιβίωση, όπως τα βασικά είδη διατροφής και το νερό Τα πάσης φύσεως απόβλητα (αστικά, νοσοκομειακά, βιομηχανικά, διαστημικά,αόριστα) εξελίσσονται σε τεράστιο πρόβλημα. 3. Πράσινο καπέλο- Τι πρέπει να κάνουμε; Τα περιβαλλοντικά προβλήματα που ο άνθρωπος δημιούργησε, είτε λόγω άγνοιαςείτε λόγω αδιαφορίας, αποτελούν σήμερα έναν πραγματικό εφιάλτη, ο οποίος όχι μόνοκαθορίζει το παρόν, αλλά και προδιαγράφει το μέλλον. Όσες παγκόσμιες διασκέψεις και ανγίνουν, οι περιβαλλοντικές συνθήκες όχι μόνο δεν θα διορθωθούν, αλλά και θαχειροτερεύουν συνεχώς, αν δεν διαμορφώσουμε στάση και συμπεριφορά που θα μας οδηγήσειστην προστασία του περιβάλλοντος με βάση τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης, μέσα από τηνδημιουργία ειρηνικών σχέσεων, τόσο ανάμεσα στους ανθρώπους, όσο και ανάμεσα στονάνθρωπο και στην φύση. Για να διατηρηθεί σταθερή η περιβαλλοντική ισορροπία και η ποιότητα ζωής, πρέπειο καθένας από εμάς να σταματήσει να αδιαφορεί και να λάβει ενεργό μέρος στα δρώμενα γιατην προστασία του περιβάλλοντος. 4. Κόκκινο καπέλο ~ 112 ~
  • - Ποιος έχει την ευθύνη για τη χρήση των υλικών; … οι χημικοί … η χημεία … οι χρήστες … η κοινωνία των πολιτών … η πολιτεία Τι μπορούμε να κάνουμε; ... χρήση εναλλακτικών μορφών ενέργειας … εξοικονόμηση ενέργειας … προστασία των δασών 5. Κίτρινο καπέλο- Ζώντας... οικολογικά… «Πριν από περίπου 70.000 χρόνια, η ανθρωπότητα παραλίγο να εξαφανιστεί ότανεξερράγη το ηφαίστειο Τόμπα στην Ινδονησία. Διασώθηκαν μόνο οι πιο επινοητικοί. Είμαστεευάλωτοι στις καταστροφές, αλλά ξέρουμε και να επιβιώνουμε. Μόνο και μόνο γι΄ αυτόελπίζω ότι ο άνθρωπος θα έχει ένα μέλλον». Φρεντ Πηρς, Βρετανός Δημοσιογράφος του περιοδικού «Νew Scientist» Ο άνθρωπος ως αναπόσπαστο και αξεχώριστο μέρος του Βιοφυσικού τουΠεριβάλλοντος έχει την δυνατότητα να διατηρήσει, να μεταβάλλει ή να βελτιώσει τιςαλληλεπιδράσεις και αλληλοσυσχετίσεις που διέπουν το οικοσύστημα, με την προοπτική τηςαειφόρου ανάπτυξης και βιώσιμης κοινωνίας, που θα ικανοποιεί τις ανάγκες του παρόντος,χωρίς να υπονομεύει τις ανάγκες του μέλλοντος, μέσα από μια οικο-αναπτυξιακή διαδικασία,που θα διατηρεί σταθερή την περιβαλλοντική ποιότητα και ισορροπία.Η Πράσινη Χημεία, μια νέα φιλοσοφία, που καλύπτει όλους τους τομείς της Επιστήμης τηςΧημείας, εργάζεται προς την Βιώσιμη Ανάπτυξη α) δημιουργώντας χημικά προϊόντα που δεν βλάπτουν την υγεία του ανθρώπου και το περιβάλλον β) χρησιμοποιώντας βιομηχανικές διεργασίες που μειώνουν ή εξαλείφουν επικίνδυνα χημικά προϊόντα γ) σχεδιάζοντας διεργασίες που ελαχιστοποιούν την παραγωγή αποβλήτων και την χρήση ενέργειας. 6. Μπλε καπέλο- Δεν αρκεί να κάνουμε ότι μπορούμε αλλά να κάνουμε ότιχρειάζεται. Με βάση την διαμορφωμένη δραματική κατάσταση, ο καθένας μας μπορεί και πρέπεινα επωμιστεί το μερίδιο της ευθύνης που του αντιστοιχεί, κάνοντας έστω και μερικές«μικρές θυσίες»: η ανακύκλωση πολλών υλικών, ο περιορισμός της ανεξέλεγκτης ρύπανσηςτου φυσικού περιβάλλοντος, η χρησιμοποίηση των μαζικών μέσων μεταφοράς, η σωστή καιτακτική συντήρηση αυτοκινήτων και εγκαταστάσεων κεντρικής θέρμανσης, ο περιορισμός τηςρύπανσης υδάτινων σχηματισμών είναι μερικοί τομείς που μπορούμε σαν απλοί πολίτες νασυμμετέχουμε ενεργά. ~ 113 ~
  • Παράλληλα, οι χημικοί ερευνούν σήμερα νέες μεθόδους πιο βιώσιμες και πιο φιλικές προς τοπεριβάλλον διατηρώντας την ανάπτυξη της οικονομίας και της βιομηχανίας μας. Μερικάπαραδείγματα:Βιολογικά καύσιμα: καύσιμα κίνησης που προέρχονται από τη βιομάζα. Μία μεγάλη κλίμακαπροϊόντων βιομάζας όπως το ζαχαροκάλαμο, οι σπόροι ελαιοκράμβης, το καλαμπόκι, τοάχυρο, το ξύλο, ζωικά και φυτικά απόβλητα και απορρίμματα μπορούν να μεταμορφωθούν σεκαύσιμα κίνησης.Βιολογικά πλαστικά: παραγωγή πλαστικών υλικών με τη χρήση φυσικών πόρων όπως φυτά,τα οποία είναι βιοδιασπώμενα.Μόνωση: εμπλουτισμένα μονωτικά υλικά για την ενδυνάμωση της ενεργειακήςαποδοτικότητας σε σπίτια και κτίρια.Ελαφριά πλαστικά σύνθετα: βοηθούν στην μείωση της κατανάλωσης καυσίμων γιααυτοκίνητα και αεροπλάνα.Κύτταρα καυσίμων: όταν χρησιμοποιούνται για την εκκίνηση αυτοκινήτων ή μοτοσικλετών, τακύτταρα καυσίμων υδρογόνου παράγουν υδρατμό αντί για καυσαέρια.Νέες τεχνολογίες φωτισμού (όπως το OLEDS) : παραγωγή περισσότερου φωτός μελιγότερη ηλεκτρική ενέργεια.Αεροστρόβιλοι και ηλιακή επένδυση: και τα δύο βασίζονται σε υλικά που παράγονται από τηχημική βιομηχανία. Οι μεταλλικοί έλικες των αεροστρόβιλων έχουν αντικατασταθεί σε μεγάλοβαθμό από έλικες φτιαγμένους από φάιμπεργκλας-ενισχυμένο πολυεστέρα για να αντέχουνκαι στον πιο σφοδρό καιρό.Η ενδυνάμωση της χημείας μέσω της έρευνας και της ανάπτυξης είναι απαραίτητη για να μαςεπιτραπεί η διατήρηση μιας άνετης ζωής που θα βρίσκεται σε αρμονία με το περιβάλλον καιτη φύση. Η ενοποίηση τεχνολογίας, φύσης και ανθρώπων απεικονίζει τη μεγαλύτερηπρόκληση όλων των κλάδων των σύγχρονων επιστημών και κυρίως αυτών που αναφέρονταιστο περιβάλλον. ~ 114 ~
  • Προοπτικές του επαγγέλματος του εκπαιδευτή ενηλίκων – Σπυρίδων Κιουλάνης ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Μία σύντομη εργασία στο πλαίσιο μια Ομαδικής Συμβουλευτικής Συνάντησης πουπραγματοποιήσαμε με φοιτητές/τριες της θεματικής ενότητας ΕΚΕ51 του μεταπτυχιακούπρογράμματος» Εκπαίδευση Ενηλίκων του ΕΑΠ. Στόχος ήταν η κατανόηση μιας ενότηταςτου υλικού μελέτης η οποία αφορούσε τις προοπτικές του επαγγέλματος του εκπαιδευτήενηλίκων. Οι εκπαιδευτικές τεχνικές που χρησιμοποιήσαμε ήταν: 1. Τα 6 καπέλα σκέψης του De Bono 2. Τοίχος σκέψης - Brainstorming 3. Γωνίες μάθησης 4. Ομάδες εργασίας 5. Εμπλουτισμένη εισήγησηακολουθεί μία σύντομη παρουσίαση των τεχνικών που ακολουθήσαμε...1. 1η ενότητα: Διάρκεια: 10΄Ξεκίνησα με μία εισαγωγή και παρουσίαση των στόχων της διαδικασίας (στοχοθεσία) έχοντας(ως συντονιστής) το μπλε καπέλο. Ο ρόλος του μπλε καπέλου είναι να συντονίζει, νααναλύει, να συνθέτει, να επιλύει προβλήματα και να προσφέρει μεταγνωστικέςικανότητες. Αφού εξήγησα τα 6 καπέλα του DB, οι φοιτητές/τριες χωρίστηκαν σε 5 ομάδεςεργασίας, εκπροσωπώντας το άσπρο καπέλο (ρεαλιστική οπτική), το κόκκινο καπέλο(συναισθηματική οπτική), το κίτρινο καπέλο (θετική σκέψη) το μαύρο καπέλο (απαισιόδοξηοπτική) και το πράσινο καπέλο (δημιουργική σκέψη).2. 2η ενότητα: Διάρκεια: 15΄Κάθε ομάδα επεξεργάστηκε το θέμα μέσα από την οπτική των καπέλων.Η 1η ομάδα (άσπρο καπέλο – ρεαλιστική οπτική) είδε το θέμα ρεαλιστικά – τι ισχύει σήμεραΗ 2η ομάδα (κόκκινο καπέλο – συναισθηματική οπτική) αντιμετώπισε την προοπτική τουεπαγγέλματος μέσα από το συναίσθημα ~ 115 ~
  • Η 3η ομάδα (μαύρο καπέλο - απαισιοδοξία) είδε την προοπτική του επαγγέλματος τουεκπαιδευτή ενηλίκων μέσα από ένα πλαίσιο απαισιοδοξίας.Η 4η ομάδα (κίτρινο καπέλο – θετική σκέψη) συζήτησε την προοπτική του επαγγέλματος μεαισιοδοξία.Η 5η ομάδα (πράσινο καπέλο – δημιουργικές λύσεις) αναζήτησε δημιουργικές λύσεις καιπροοπτικές. Κάθε μέλος της ομάδας κατέγραψε αυθόρμητα τις σκέψεις του σε τίτλους σε ένα χρωματιστόχαρτάκι (με το χρώμα του καπέλου) ανά ιδέα.Σε διαφορετικές γωνιές στους τοίχους της αίθουσας είχαμε τοποθετήσει από ένα μεγάλοχαρτόνι, στο οποίο τα μέλη των ομάδων καταχώρησαν τα χρωματιστά χαρτάκια.Ο/η επικεφαλής της κάθε ομάδας κατέγραψε τους τίτλους που θα παρουσίαζε στηνολομέλεια. 3. 3η ενότητα: Διάρκεια: 10΄Ο/η κάθε επικεφαλής παρουσίασε τις πιο σημαντικές ιδέες – τίτλους της ομάδας του. 4. 4η ενότητα: Διάρκεια: 10΄Έκλεισα τη διαδικασία (με τα χαρακτηριστικά του μπλε καπέλου, σύνθεση κλπ) με μίαπροφορική παρουσίαση και σύνθεση των απόψεων που καταγράφηκαν και ακούστηκαν… από Αναστασία Παπαδοπούλου Η εργασία σας πραγματοποιήθηκε με φοιτητές και θα μπορούσε να πάρει άλλη τροπή μεπαιδιά μικρότερης ηλικίας Να μια ιδέα:Σύμφωνα με τις σημειώσεις που μας δόθηκαν, η καλλιέργεια της δημιουργικότηταςπροϋποθέτει: Α) Πλούσια και πολύπλευρη εμπειρία (τι θα γινόταν αν το συναισθηματικό καπέλομιλούσε κάτω από συνθήκες πίεσης από το ρεαλιστικό καπέλο; αν δεν το άφηνε να μιλήσει; ανήταν ειρωνικό απέναντί του;- παιχνίδι ρόλων). Β) Ζωηρή φαντασία (τι θα γινόταν αν τα παιδιά δεν διάλεγαν καπέλα αλλά τα καπέλα τουςδιάλεγαν; όπως στο HARRY POTTER....θεατρικό παιχνίδι). Γ) Αυτονομία και αντισυμβατικότητα (τι θα γινόταν αν φορούσαν το καπέλο στο πόδι-ποιάείναι η άποψη των "κόκκινων ποδιών"; τι μας λένε τα " πράσινα πόδια; τι θα γινόταν ανφορούσαμε 2 καπέλα; τι θα γινόταν αν στο κεφάλι φορούσαμε το άσπρο και στο χέρι τοκόκκινο;- άλλα σκέφτομαι άλλα κάνω...) Η τεχνική με τα καπέλα δεν είναι γραμμική αλλά ευπροσάρμοστη και απαιτεί από εμάς ναπαίξουμε το τηλεοπτικό παιχνίδι. ( ΚΑΨΕ ΤΟ ΣΕΝΑΡΙΟ). ~ 116 ~
  • Παιδαγωγικό Συμβόλαιο – Χριστίνα Δρακοπούλου Εκπαιδευτικός Γαλλικής Γλώσσας αλλά για την ώρα το σενάριό μου είναι γενικότερουενδιαφέροντος. Συνήθως δίνουμε φόρμα σε δραστηριότητες που σχετίζονται με ζητήματα που μαςαπασχολούν. Και ένα από αυτά είναι και η διαχείριση της σχολικής τάξης. Λόγω ειδικότητας έχω επαφή και με τις δύο βαθμίδες (Α/θμια και Δ/θμια), κάθεπου ξεκινά το σχολικό έτος είναι απαραίτητο να μπαίνουν τα όρια και να γνωστοποιούνται ταδικαιώματα (και όχι μόνο οι υποχρεώσεις).Οπότε:α) Μετά από τα προκαταρτικά.. "Παρουσιάζω τον εαυτό μου, μία ευχάριστη ασχολία μου καιμια επιτυχία μου..."Περνάμε στο "δια ταύτα"..Δηλαδή..β) ζωγραφίζω στον πίνακα δύο ανθρωπάκια.. Πολύ απλά.. ένα κύκλο για κεφάλι, μία γραμμήγια σώμα.. ποδαράκια - χεράκια.Προσέχω τα ανθρωπάκια να είναι ίσα σε ύψος.Στο ένα ανθρωπάκι, στο κεφάλι, γράφω το γράμμα "Μ"...που σημαίνει ότι είναι ο μαθητής.Στο δεύτερο ανθρωπάκι, πάλι στο κεφάλι, αναγράφω το γράμμα "Κ" ή "Δ"... που αντιστοιχείστον Καθηγητή ή Δάσκαλο (ανάλογα τη βαθμίδα).γ) Εν συνεχεία μπαίνει το ερώτημα:"Ποιος είναι ο καλός ο μαθητής" (Πως ορίζεται;)Πιθανές απαντήσεις (Εκείνος που παίρνει άριστα, που διαβάζει, που μελετά, που ακούει τηδασκάλα, που έρχεται γραμμένος...)Ερώτηση εκπαιδευτικού προς τους μαθητές: Και αν έχουμε έναν μελετηρό μαθητή, που όμωςβρίζει τους φίλους του; ~ 117 ~
  • Συνεχίζουν οι μαθητές και προσθέτουν και την καλή συμπεριφορά, τον αυτοσεβασμό, τηναλληλοεκτίμηση...Αφού καταγραφούν όλες οι απαντήσεις...δ) προχωράμε στο ανθρωπάκι που αντιπροσωπεύει τον διδάσκαλο.."Ποιος είναι ο καλός καθηγητής"...???Οι απαντήσεις αφορούν σε εκείνον που έχει μεταδοτικότητα, που γνωρίζει πολλά πράγματα.Αλλά και σε εκείνον που δεν βρίζει, δεν προσβάλει... κλπ..Οπότε οι μαθητές με την μέθοδο του brainstorming (βασιζόμενοι έως τώρα και στιςυπάρχουσες σχολικές εμπειρίες τους), συγγράφουν με τον εκπαιδευτικό τους την δική τουςατομική και ομαδική δέσμευση, η οποία θα τους συνοδεύει όλη τη χρονιά και αξίζει νααφιερωθεί μία διδακτική ώρα σε όλο αυτό τον προβληματισμό.Εάν προσπαθούσαμε να αποδώσουμε και σχηματικά κάποια χαρακτηριστικά στηνδραστηριότητα κατά το πρότυπο της θεωρίας που είχαμε στη διάθεσή μας θα λέγαμε ότι:γρήγορο χ χρονοβόρολογικό χ ψυχολογικόατομικό χ ομαδικόΔεν αμελούμε να εντοπίσουμε το γεγονός ότι τα ανθρωπάκια είναι "ίσα" σε μέγεθος ακριβώςεπειδή έχουν αμφότερα δικαιώματα και υποχρεώσεις.Επέκταση του σχεδίου:Τηρούμε ατομικά δελτία "Καλής Συμπεριφοράς" υπενθυμίζοντας σε ώρα κρίσης τις καλέςστιγμές ενός μαθητή, ώστε να εφησυχάζει ότι όχι μόνο οι αποκλίνουσες, αλλά και οι θετικέςσυμπεριφορές καταγράφονται και αποτιμώνται. Σε αυτή την περίπτωση αντί για βαθμούςαπονέμουμε Ζώνες σαν εκείνες του Καράτε. Ξεκινάμε από την Λευκή, περνάμε στην Κίτρινη,προχωράμε στην Πράσινη, την Κόκκινη και τέλος τη Μαύρη. Στην διάρκεια της σχολικήςχρονιάς υπάρχει και "υποβιβασμός" αλλά εντός βδομάδας, ο μαθητής μπορεί να ξανακερδίσειζώνη, κάθε ζώνη συνοδεύεται από ανάλογα προνόμια π.χ. Μπορεί να πηγαίνει για νερό,χωρίς να ζητά άδεια εκπαιδευτικού παρά μόνο με ένα νεύμα. Έτσι δεν διακόπτεται η ροή τουμαθήματος, ο μαθητής αισθάνεται ότι έχει ελευθερία βούλησης και ευχέρεια δράσης. Τυχόνκατάχρηση του προνομίου, οδηγεί σε αφαίρεση. (Έχει τύχει, ουκ ολίγες φορές αλλάμαθαίνουν ακόμη και από αυτό).Η επέκταση συνίσταται κυρίως για την Α/θμια. Την εν λόγω τακτική με τις ζώνες την έχωεντοπίσει σε site Γαλλικού Δημοτικού Σχολείου, έχω ξεκινήσει μία προσαρμογή στα ΕλληνικάΔεδομένα. Όταν θα έχει φτάσει σε ικανοποιητικό σημείο θα την μοιραστώ μαζί σας.Για την Δ/θμια υπάρχουν δύο Κάρτες. Μία Κίτρινη (προειδοποιητική) και μία Κόκκινη(αποβολή από τον "αγώνα"...) Γίνεται χρήση όταν η τάξη τείνει να γίνει "γήπεδο"... ~ 118 ~
  • από Ευαγγελία ΧαλιάσουΤα ατομικά δελτία "Καλής Συμπεριφοράς" που αναφέρεις, τα χρησιμοποιώ κι εγώ αλλά ταέχω σε μορφή καρτών όχι ζωνών με τα εξής χρώματα λευκό, κίτρινο, πορτοκαλί, κόκκινο. από Ιωάννη ΜαμαλιόγκαΣτις κατασκηνώσεις αντί για ζώνες μοιράζαμε "διακριτικά", δηλαδή κάρτες 5Χ5 εκατοστάπου πάνω τους κολλούσαμε κάποιο σύμβολο: π.χ. η πιο ήσυχη ομάδα στο σιωπητήριο έπαιρνεμια κάρτα με κάποιο σήμα που έδειχνε έναν τύπο να κοιμάται στο κρεβάτι του ήσυχος(σκίτσο), η πιο νοικοκυρεμένη ομάδα έπαιρνε μια κάρτα με το σκίτσο μιας σκούπας μεσκουπόξυλο κτλ. Σημασία δεν έχει τι σκίτσα θα βάλουμε, αλλά ότι τα παιδιά επιβραβεύονταιή ότι αν δεν είναι συνεπή χάνουν το βραβείο τους. Αυτός είναι άλλωστε και ο ρόλος τωνζωνών απ ότι κατάλαβα. Έτσι μπορούμε να επιβραβεύσουμε τη δημιουργικότητα, τησυνεργατικότητα, την ησυχία όταν χρειάζεται κτλ. ζωγραφίζοντας αντίστοιχα σύμβολα πάνωστις κάρτες - άλλωστε υπάρχουν και έτοιμα στο διαδίκτυο πάρα πολλά και απλώς χρειάζεταινα εκτυπώσουμε αυτά που θέλουμε και να ετοιμάσουμε τις κάρτες. Στο τέλος της χρονιάς τοπαιδί (ή τα πρώτα Χ παιδιά) με τις περισσότερες κάρτες αμοιβών μπορούν να κερδίσουν απόένα βιβλίο ή ό,τι άλλο κρίνει ο εκπαιδευτικός. ~ 119 ~
  • Brainstorming (ιδεοθύελλα) για την επιλογή περιβαλλοντικού προγράμματος- Ειρήνη Παπαχρήστου Θα έλεγα ότι η τεχνική brainstorming (ιδεοθύελλα) είναι μια πολύ καλή επιλογή, εάνθέλουμε να συναποφασίσουμε για το θέμα ενός περιβαλλοντικού προγράμματος με το οποίοσκοπεύουμε να ασχοληθούμε κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς. Μπορούμε να τηνχρησιμοποιήσουμε είτε με τους συναδέλφους μας στο σύλλογο διδασκόντων, είτε στην τάξημας με τους μαθητές μας. Σε κάθε περίπτωση θα δώσουμε την ευκαιρία σε όλους ναεκφραστούν με τρόπο αυθόρμητο και ευχάριστο! από Χριστίνα Δρακοπούλου H εικονίτσα που συνοδεύει το σχόλιό σας παραπέμπει σε μία αλυσίδα "ιδεοθύελλας".Θα μπορούσαμε δηλαδή είτε εξ αρχής να αφήσουμε τους μαθητές να εμπλακούν σε ένανάκρατο - άναρχο καταιγισμό ή γιατί όχι σε έναν ελεγχόμενο, δηλαδή εάν η κεντρική έννοιαείναι "Νερό": Ιδεοθύελλα για τις απειλές που σχετίζονται με το Νερό. Ιδεοθύελλα για τα θετικά του υγρού στοιχείου. Ιδεοθύελλα για το Νερό στη Λογοτεχνία. Ιδεοθύελλα για τις μορφές του στη φύση. ~ 120 ~
  • ~ 121 ~
  • Το κοινό στοιχείο όλων των δραστηριοτήτων μας ήταν οι … ρόδες! Δεν ξέρω αν έτυχεή αν οι εκπαιδευτές μας «υπονοούσαν» κάτι, πάντως ό, τι κι αν ήταν αυτό και οι τέσσεριςεποχές μεγαλούργησαν! Παρακάτω παραθέτω τα link των οδηγιών αλλά και των έργων μας.Για να τα ξανακοιτάμε όταν τα νοσταλγούμε… Αυτοκίνητα σε κατάσταση πανικού...(1η δραστηριότητα) Οδηγίες προς επίδοξους οδηγούς http://users.sch.gr//rmfrentzou/Solve_the_problem2.pdf Φθινόπωρο http://prezi.com/eefr7h9qekym/traffic/ Χειμώνας http://prezi.com/_3nyaqm-tiht/presentation/ Άνοιξη http://prezi.com/1mfgotzbax_j/2012/ Καλοκαίρι https://docs.google.com/presentation/d/1VUviOUU174Mk7d3rQIpY- G31So4Fn4JFfpag3GFhAwc/present#slide=id.gde7fc8d_1_0 ~ 122 ~
  • Ένα τρένο ταξιδεύει…(2η δραστηριότητα) Οδηγίες προς τους «επιβάτες» http://dkee.att.sch.gr/handout2.pdf Φθινόπωροhttps://docs.google.com/document/d/1itl3o3fHFCHBJ7Ba3nnFnf4bqn4Qz53GwOxKm 0oy13w/edit?pli=1 Χειμώναςhttp://www.slideboom.com/presentations/565054/%CE%A4%CF%81%CE%AD%CE%BE %CE%B5--%CE%B3%CF%81%CE%AE%CE%B3%CE%BF%CF%81%CE%B1-- %CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%B9-%CE%BC%CF%8C%CE%BD%CE%BF- %CF%8C%CE%BD%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%B1.... Άνοιξη http://publ.com/qRZukyo Καλοκαίρι http://www.sharesnack.com/596F6ACF8D6/funs4iik ~ 123 ~
  • Ψωνίζουμε hi-tech…(3η δραστηριότητα) Οδηγίες προς καταναλωτές http://dkee.att.sch.gr/handout_4.pdf Φθινόπωρο http://www.sharesnack.com/AD5F6ACF8D6/fuksr00i Χειμώνας http://www.slideboom.com/presentations/570364/%CF%84%CE%BF- %CE%BA%CE%B1%CF%81%CF%8C%CF%84%CF%83%CE%B9- %CF%84%CE%BF%CF%85- %CE%A7%CE%B5%CE%B9%CE%BC%CF%8E%CE%BD%CE%B1 Άνοιξη http://www.sharesnack.com/AD5F6ACF8D6/fuksr00i Καλοκαίριhttp://www.youtube.com/watch?v=uhJO3d0ow5U&feature=player_embedded ~ 124 ~
  • Εδώ θα βρείτε υπερσυνδέσεις που παραπέμπουν τόσο σε υλικό του μαθήματος όσο και σε προτάσεις συναδέλφων για διαδικτυακά εργαλεία. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ Ο Sir Ken Robinson και η δημιουργικότητα μέσα στην τάξηhttp://www.ted.com/talks/lang/en/ken_robinson_says_schools_kill_creativity.html Η δημιουργικότητα των παιδιών http://www.youtube.com/watch?v=H_hGQuTjI3U&feature=player_embedded Η δημιουργικότητα που έχουμε μέσα μας από την Elisabeth Gilbert http://www.ted.com/talks/lang/en/elizabeth_gilbert_on_genius.html Ομαδική Εργασία http://www.youtube.com/watch?v=OAWkG8m-bgE&feature=player_embedded 29 τρόποι να παραμείνετε δημιουργικοί http://www.youtube.com/watch?v=_1E4aeCTg7s&feature=player_embedded ~ 125 ~
  • ΓΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ Το μπούμερανγκ της καλοσύνης και της ευγένειας από την Χριστίνα Δρακοπούλου http://www.youtube.com/watch_popup?v=nwAYpLVyeFU&vq=medium#t=16 Be happy από την Στυλιανή Καταραχιά http://www.youtube.com/watch?list=UL&feature=player_embedded&v=y4R8It09aJc Μικρές Χαρές από την Στυλιανή Καταραχιά http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=flkFW5E0XcM Hoyt Team από την Ευθαλία Παναγοπούλου http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=ld8SNRii_hY Η Ωδή του Μπετόβεν... Δεν είναι ούτε Γερμανοί ούτε Αυστριακοί ούτε κανΕυρωπαίοι, αλλά μικτή χορωδία από 10.000 Γιαπωνέζους, στην 9η Συμφωνία του Μπετόβεν,που τραγουδούν, μαζί με τους 4 σολίστ και την φιλαρμονική ορχήστρα του Σεντάι, όλο το 3ομέρος της Συμφωνίας που είναι γνωστό από την ΩΔΗ ΣΤΗ ΧΑΡΑ, το ποίημα του FriedrichSchiller που μελοποίησε ο Μπετόβεν στην 9η. Η χορωδία καλύπτει όλον τον χώρο τωνκερκίδων του σταδίου στην Οζάκα και δόθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο, αφιερωμένη στημνήμη των θυμάτων του τσουνάμι. Από την Σμαράγδα Φαρίδου. http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=paH0V6JLxSI Το lipdub δημιουργήθηκε από τους μαθητές του 4ου Επαγγελματικού ΛυκείουΚαβάλας. Γυρίστηκε στις 10 Μαΐου 2012 απο 80 μαθητές του σχολείου, με τη μουσική "Beginyou" από Madcon, 2008 και "Club cant handle me" από Florida ft. David Guetta, 2010. Οπροϋπολογισμός της παραγωγής της ταινίας ήταν μηδενικός (0,00 ευρώ).Mεράκι - φαντασία – συνεργασία. Από την Χριστίνα Δρακοπούλου http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=uJ3I_6-Skgk «Όταν γίνω δάσκαλος…» από τον Κωνσταντίνο Αντωνίου http://www.youtube.com/watch?v=qOT0FBIBqUc&feature=youtu.be Σαν χειμωνιάτικη λιακάδα (Αλκυόνη Παπαδάκη) από την Γεωργία Τσιγκά http://www.youtube.com/watch?v=4mXmBbJwsX8&feature=youtu.be ~ 126 ~
  • ΕΡΓΑΛΕΙΑ Στην διεύθυνση που ακολουθεί θα βρείτε συγκεντρωμένα μερικά από τα εργαλείαπου μπορούν να σας βοηθήσουν στην υλοποίηση ιδεών και έργων σας. Το εργαλείο που είναι συγκεντρωμένα λέγεται sympaloo και είναι επίσης χρήσιμοεργαλείο πρόσβασης στις ηλεκτρονικές διευθύνσεις σας από όπου και αν βρίσκεστε. Θα δείτε λοιπόν εκεί Collaborative Tools, Media Tools, Creative Tools,Πλατφόρμες. Από την Χριστίνα Δρακοπούλου http://www.symbaloo.com/shared/AAAABuVqAy0AA42ACnmBwQ== Top Tools 2011 από την Αναστασία Παπαδοπούλου http://www.slideshare.net/janehart/top-100-tools-for-learning-2011 Για σενάρια, μπορείτε να πάρετε κάποιες ιδέες και από τη ΒιβλιοθήκηΕκπαιδευτικών Δραστηριοτήτων του Β επιπέδου επιμόρφωσης στις ΤΠΕ, με τους κωδικούςαπό το επίπεδο Α΄. Δεν υπάρχουν σενάρια Θεολόγων, από όσο ξέρω δεν έγινε ακόμασεμινάριο για την ειδικότητά σας, αλλά σίγουρα αρκετές ιδέες, ειδικά από την ιστορία,μπορούν να υιοθετηθούν και στα Θρησκευτικά. Από τη Γεωργία Τσιγκά . http://ifigeneia.cti.gr/repository/ Το βιντεάκι της Ευθαλίας Παναγοπούλου. Να το κοιτάμε όταν κουραζόμαστε… Το τελευταίο κουδούνι http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=w1QPKN3kqf0 ~ 127 ~
  • ~ 128 ~