Multiple alleles

12,771 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
12,771
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
77
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Multiple alleles

  1. 1. มัลติเปิลอัลลีลส์ (Multiple alleles) ลักษณะทางพันธุกรรม ที่ถูกควบคุมด้วยยีนมากกว่า 2 อัลลีลส์ได้แก่ หมู่เลือด ABO ซึ่งมียีนควบคุมถึง 3 อัลลีลส์ ( IA , IB และ i ) ที่ตำาแหน่ง (Locus) หนึ่งของโครโมโซมที่เป็นคู่กัน (Homolo-gouschromosome) กฏฮาร์ดี-ไวน์เบิร์กสามารถนำามาประยุกต์ใช้ได้กับยีนที่มีอัลลีลมากกว่า 2 ชนิด (multiple alleles) เช่น ยีน A มีอัลลีล 3 ชนิด คือ A1,A2 และ A3 โดยมีค่าความถี่ของอัลลีลเท่ากับ p, q และ r ตามลำาดับ ดังนั้น p+q+r = 1 จะได้ค่าความถี่ของจีโนไทป์ที่สภาพสมดุลตามตาราง
  2. 2. หมู่เลือด ABO ลักษณะพันธุกรรมของหมู่เลือดระบบ ABO เป็นลักษณะที่ควบคุมด้วยยีน 3 แอลลีน คือ IA IB และ i ดังนั้นยีนที่มีมากกว่า 2 แอลลีน ใน 1โลคัส เรียกว่า มัลติเปิลแอลลีน (multiple alleles) ลักษณะของหมู่เลือด ABO ที่มา :http://school.obec.go.th/njw/education/biology/chapter06 /index_l06_p15.html
  3. 3. ที่มา : http://www.biogang.com/bio105.htmlตัวอย่าง พันธุกรรมของ เลือดระบบ ABO ในมนุษย์ IA = สังเคราะห์แอนติเจน A
  4. 4. IB = สังเคราะห์แอนติเจน B i = ไม่สังเคราะห์แอนติเจน A และ B แต่ แ อ ลลี น IA และ IB จะแส ด งอ อ กร่ วม กั น คื อ สั ง เคร า ะห์แอนติเจนทั้งสองชนิด คือ แอนติเจน A และ แอนติเจน B ดังนั้น IAIA = จะมีแอนติเจนเพียงชนิด คือ ชนิด A เลือดหมู่ A IฺฺBIB = จะมีแอนติเจนเพียงชนิด คือ ชนิด A เลือดหมู่ B IฺฺAIB = จะมี แ อนติ เ จนเพี ย งชนิ ด คื อ ชนิ ด A เลื อ ดหมู่AB ii = ไม่ มี แ อนตจิ เ จนเลยเพราะ i เป็ น ยี น ด้ อ ยไม่สามารถสังเคราะห์ แอนติเจนทั้งสองชนิด เลือดหมู่ O การศึกษาความถี่ของอัลลีลในกรณียีนที่มีชนิดของอัลลีลมากกว่า 2 ชนิด ส่วนมากจะศึกษาจากหมู่เลือด ABO ของคน ซึ่งประกอบด้วยอัลลีล 3 ชนิด คือ IA และ IB ที่มีความเด่นเท่ากัน และอัลลีล i ซึ่งแสดงลักษณะด้อย ค่าความถี่ของอัลลีล IA= p , IB= q และ i= r ดังนั้นp+q+r= 1ที่สภาพสมดุลตามกฏฮาร์ดี-ไวน์เบิร์ก จะมีการกระจายตัวของความถี่ของจีโนไทป์ เท่ากับ (p+q+r)2 ได้ดังนี้คือ
  5. 5. จากข้อมูลที่สำารวจได้ จะคำานวณหาค่าความถี่ของอัลลีล IA, IB, i ใน ประชากรที่สำารวจได้ ดังนี้
  6. 6. ตัวอย่างหมู่เ ลือ ด ABO ถูก ควบคุม ด้ว ยอัล ลีล ส์ IA , IB และ iจงหาชนิดและอัตราส่วนฟีโนไทป์ของลูกที่เกิดจากพ่อและแม่ที่มีจีโนไทป์ดังต่อไปนี้ 1. IAi x IB IB เฉลย IA IB : IB i =1 : 1 ดังนั้นลูกที่ได้จะเป็น AB : B = 1 : 1 2. IAi x ii เฉลย IAi : ii =1 : 1 ดังนั้นลูกที่ได้จะเป็น A:O = 1 : 1 3. ตัวอย่างพันธุกรรมสีขนของวัว R1 = นำาลักษณะขนสีนำ้าตาล , R2 = นำาลักษณะขนสีขาว แต่อัลลีล R 1 และ R 2 มี การแสดงออกร่วมกัน ดังนั้น R1 R1 = ขนสีนำ้าตาล R2R2 = ขนสีขาว R1R2 = ขนสี Roan ( เส้นขนจะมีทั้งสีนำ้าตาลและสีขาวในเส้นเดียวกัน ) จะเห็นว่าอัตราส่วนของจีโนไทป์ และฟีโนไทป์ ของการผสมพันธุ์ระหว่างลักษณะเฮทเทอโรไซโกตด้วยกัน จะมีค่าเท่ากัน คือ 1 : 2 : 1การคำานวณหาจำานวน ชนิด และอัตราส่วนของ เซลล์สืบพันธุ์ จีโนไทป์และ ฟีโนไทป์
  7. 7. 4. ชายคนหนึ่งมีเลือดหมู่ B มีลูกชาย 2 คน เม็ดเลือดแดงของพ่อตกตะกอนกับพลาสมาของพ่อ แก่ของลูกคนทั้งสองคน ขณะที่เม็ดเลือดแดงของลูกคนโตไม่ตกตะกอนในพลาสมาของพ่อ แต่ของลูกคนเล็กตกตะกอนกับพลาสมาของพ่อ จงหาว่าหมู่เลือดของลูกทั้ง 2 คน และของแม่เป็นอย่างไรวิธ ีท ำา 1. พ่อเลือดหมู่ B มี antigen B เมื่อตกตะกอนกับพลาสมาของลูกทั้ง 2 คน แสดงว่าลูกมี antibody B ดังนั้น ไม่มี antigen Bแน่นอน 2. พลาสมาของพ่อมี antibody A เมื่อเม็ดเลือดลูกคนโตไม่ตกตะกอนในพลาสมานี้ แสดงว่าไม่มี antigen A ลูกคนโตจึงมีเลือดหมู่ O 3. เม็ดเลือดลูกคนเล็กตกตะกอนในพลาสมาของพ่อ แสดงว่ามีantigen A ลูกคนเล็กจึงมีเลือดหมู่ A พ่อหมู่ B x แม่หมู่ A IBi IAi ลูกหมู่ O ii ลูกหมู่ A IAi 5. ครอบครัวหนึ่งมีลูก 3 คน เมื่อนำาเลือดมาตรวจด้วย antibodyได้ผลดังตาราง พ่อแม่ควรมีจีโนไทป์ เป็นแบบใดก. IAIB x IAiข. IAIB x IBi ค. IAi x IBi ลูกคนที่ Anti - A Anti - B เลือดหมู่ 1. + - A 2. + + AB 3. - + Bวิธีทำา ตามหมู่เลือดของลูกทั้งสามคน มีเพียงครอบครัว ก . และ ค. ที่ให้ลูกมีหมู่เลือดตามนี้ IAIB x IAi IAi x IBi IA- IAi IAIB IAIB IBi IBi หมู่เลือด Rh (ไม่ใช่ multiple allele) Rh+ มี antigen Rh
  8. 8. Rh- ไม่มี antigen และ antibody แต่ถ้าได้รับเลือด Rh+ จะกระตุ้นให้สร้าง antibody Rh6. ในการผสมพันธุ์วัว ระหว่างพันธุ์แท้ขนสีแดงเพศผู้กับวัวพันธุ์แท้ขนสีขาวเพศเมียจะได้รุ่น F1 มีขนสีนำ้าตาลทั้งหมด 6.1 เมื่อให้รุ่น F1 ผสมกันเอง จงหาอัตราส่วนของรุ่น F2 ที่มีสีขน เหมือนพ่อและเหมือนแม่ ? คำา ตอบ ผสมพันธุ์วัว พันธุ์แท้ขนสีแดงเพศผู้ x วัวพันธุ์แท้ขนสีขาวเพศเมีย ลูกรุ่น F1 ขนสีนำ้าตาลทั้งหมด แสดงว่าลูกรุ่น F1 เป็นลักษณะเด่นไม่สมบูรณ์ กำาหนดให้ R เป็นยีนควบคุมลักษณะขนสีแดง R เป็นยีนควบคุมลักษณะขนสีขาว genotype รุ่นพ่อแม่ RR x RR เซลล์สืบพันธุ์ R R genotype ลูกรุ่น F1 RR นำา F1 x F1 RR x RR เซลล์สืบพันธุ์ R R R R genotype F2 RR RR RR RR phenotype F2 ขนสีแดง ขนสีนำ้าตาล ขนสีขาว อัตราส่วน 1 : 2 : 1 6.2 นักเรียนจะอธิบายการแสดงออกของยีนที่ควบคุมสีขนในวัวได้ ว่าอย่างไร? การแสดงออกของยีนที่ควบคุมสีขนของวัวสีแดง และยีนที่ควบคุม ลักษณะขนสีขาวไม่สามารถข่มกันได้อย่างสมบูรณ์ ทำาให้ phenoty pe ลูกมีขนสีนำ้าตาลอยู่ระหว่าง phenotype ของรุ่นพ่อแม่ที่เป็นฮ อมอไวกัส เรียกลักษณะนี้ว่าลักษณะเด่นไม่สมบูรณ์ (incomplete dominant)
  9. 9. 7. ในการผสมพันธุ์ต้นลิ้นมังกรลักษณะใบกว้างพันธุ์แท้กับลักษณะใบแคบพันธุ์แท้ ถ้าลักษณะขนาดของใบลิ้นมังกรเป็นลักษณะที่ควบคุมด้วยยีนเพียงตำาแหน่งเดียว และยีนที่ควบคุมเป็นยีนลักษณะเด่นไม่สมบูรณ์ จงหาอัตราส่วนของฟีโนไทป์ในรุ่น F2คำา ตอบผสมพันธุ์ ต้นลิ้นมังกรลักษณะใบกว้างพันธุ์แท้กับลักษณะใบแคบพันธุ์แท้ลักษณะขนาดของใบลิ้นมังกรเป็นลักษณะที่ควบคุมด้วยยีนเพียงตำาแหน่งเดียว และยีนที่ควบคุมเป็นยีนลักษณะเด่นไม่สมบูรณ์กำาหนดให้ L เป็นยีนที่ควบคุมลักษณะใบกว้าง L เป็นยีนที่ควบคุมลักษณะใบแคบgenotype พ่อแม่ LL x LLเซลล์สืบพันธุ์ L Lgenotype LLนำารุ่น F1 x F1 LL x LLเซลล์สืบพันธุ์ L L L Lgenotype F2 LL LL LL LLphenotype F2 ใบกว้าง ใบกลาง ใบแคบอัตราส่วน 1 : 2 : 1 8. ครอบครัวหนึ่งมีบุตร 4 คน ซึ่งมีหมู่เลือด A B AB และ O ตามลำาดับจงหาว่าพ่อและแม่มีหมู่เลือดชนิดใด ?คำา ตอบหมู่เลือด A B AB Ogenotype IA _ IB_ IAIB iiสมมติฐานพ่อและแม่ _i x _igenotype พ่อและแม่ A Ii x IBiเซลล์สืบพันธุ์ IA i x IB igenotype ของลูก A B II A Ii B II iiphenotype AB A B Oพ่อ แม่ มีเลือด หมู่ A และ B
  10. 10. 9. หมู่เลือด ABO ถูกควบคุมโดยแอลลีน IA IB และ i จงหาชนิดและอัตราส่วนของหมู่เลือดของลูกที่เกิดจากพ่อและแม่ที่มีจีโนไทป์ดังต่อไปนี้ 4.1 IAi x IBIB ถ้าพ่อแม่มี genotype IAi x IBIB เซลล์สืบพันธุ์ IA i IB genotype ลูก IAIB IBi หมู่เลือด (phenotype) AB B4.2 IAIB x ii ถ้าพ่อแม่มี genotype IAIB x ii เซลล์สืบพันธุ์ IA IB x i genotype ลูก IAi IBi หมู่เลือด (phenotype) A B 10. หญิง 2 คน เป็นแฝดที่เกิดจากไข่ใบเดียวกัน แฝดคนพี่แต่งงานกับสามีหมู่เลือด A มีลูกเป็นหมู่เลือด O ส่วนแฝดคนน้องแต่งงานกับสามีหมู่เลือด B มีลูกเป็นหมู่เลือด AB จงหาจีโนไทป์และหมู่เลือดของหญิงแฝดคู่นี้คำาตอบข้อกำาหนด แฝดคนที่ 1 x สามีหมู่เลือด A ลูกหมู่เลือด O Agenotype (I )_i x IAiลูกหมู่เลือด O genotype ii แฝดคนที่ 2 x สามีหมู่เลือด B ลูกหมู่เลือด AB Agenotype I _(i) x IB_ลูกหมู่เลือด AB genotype IAIBแสดงว่าหญิงแฝดคู่นี้มี genotype เป็น IAi คือ มีหมู่เลือดเป็นหมู่ Aสมาชิกในกลุ่ม
  11. 11. 1.นายอธิรักษ์ ภักดีพิน เลขที่ 12.นางสาวกาญชนก อินทร์ง่วน เลขที่ 223.นางสาวมนัสชนก แซ่ฮ่อ เลขที่ 25อ้างอิงhttp://www.nkpw.ac.th/pornsak/puntukum/16.5.htmhttp://www.thaigoodview.com/library/contest2552/type2/science04/27/contents/genetics-198a.html
  12. 12. http://www.sahavicha.com/?name=knowledge&file=readknowledge&id=730http://www.sahavicha.com/?name=knowledge&file=readknowledge&id=730http://www.biology.science.cmu.ac.th/lectures/202231/PopGen_MultiAllele.htmlhttp://www.champa.kku.ac.th/somsong/file/mitosis1.ppthttp://www.sahavicha.com/?name=test&file=readtest&id=481

×