• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Przemysl Drzewny. Research & Development nr 2/2013
 

Przemysl Drzewny. Research & Development nr 2/2013

on

  • 1,413 views

Czasopismo menadżerów sektora leśno-drzewnego. Dostępne tylko w prenumeracie. Zamów: prenumerata@przemysldrzewny.eu. Koszt rocznej prenumeraty (4 numery) wraz z dostawą pod wskazany adres to ...

Czasopismo menadżerów sektora leśno-drzewnego. Dostępne tylko w prenumeracie. Zamów: prenumerata@przemysldrzewny.eu. Koszt rocznej prenumeraty (4 numery) wraz z dostawą pod wskazany adres to tylko 120 zł brutto. Więcej informacji www.przemysldrzewny.eu

Statistics

Views

Total Views
1,413
Views on SlideShare
1,413
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
1
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Przemysl Drzewny. Research & Development nr 2/2013 Przemysl Drzewny. Research & Development nr 2/2013 Document Transcript

    • Magazyn sektora leśno-drzewnego TYLKO U NAS: Andrzej Ballaun o PULI INWESTYCYJNEJ: „W ostatnich trzech latach moce produkcyjne przemysłu drzewnego w Polsce wzrosły o OK. nr 2/2013 | ISSN: 0373-9856 | Nakład: 5 000 egz. 2,7 mln m3.” RAPORTY: Produkcja i naprawa palet 2012 POLSKIE TARTAKI NA DRODZE MODERNIZACJI INWESTYCJE: P A WIL OIS 5, ST ON 5 KO 5 INSTALACJA NA BIOMASĘ W ARŁAMOWIE PAGED ZWIĘKSZA PRODUKCJĘ NOWY STYL buduje fabryKĘ BIOMASA: KRACH NA RYNKU ZIELONYCH CERTYFIKATÓW SPRZEDAŻ DREWNA: pula inwestycyjna NIE CHCEMY UMIERAĆ ZA E-DREWNO w w w.prz e my sl drze w ny.eu | 1
    • Odpowiedzialna ochrona drewna Dr. Wolman GmbH reprezentowana przez : BAStex Sp. z o.o. ul. Krzywickiego 34, 02-078 Warszawa, Tel: + 48 22 622 36 29 Fax :+ 48 22 622 24 78, E-mail: wolman@bastex.pl 2 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • EDYTORIAL MAŁGORZATA WNOROWSKA „ REDAKTOR NACZELNA PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPEMENT Drewno jest podstawą istnienia i funkcjonowania przemysłu drzewnego, który jest naszym eksportowym „oczkiem w głowie.” /Janusz Zaleski/ wypowiedź podczas Sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa /nr 65/ obradującej 7.02.2013 r. Niezwykle ucieszyła mnie powyższa pochlebna wypowiedź podaży drewna (czytaj str. 22-25). Byłoby to doskonałe na- pana ministra wobec dokonań polskich przedsiębiorców rzędzie stymulujące wzrost wydajności w polskich tartakach drzewnych. Niestety nie wiem kogo miał na myśli mówiąc i w efekcie ograniczające silne rozdrobnienie (o czym w ar- „naszym”, bo „oczkiem w głowie” ani ministerstwa gospodarki tykule prof. Krzoska na str. 30). Piszę to jednak w trybie ani ministerstwa środowiska przemysł drzewny się nie czuje. przypuszczającym, gdyż Widać to przy okazji rozmów na temat zasad sprzedaży drew- zmian w zakresie sposobu sprzedaży-rozdziału drewna (jak to na. Widać to również po ostatnich buntowniczych posunię- w swym artykule na str. 18-20 nazywa prof. Lis) trudno ciach ze strony niektórych przedsiębiorców, którzy stworzenie zachęcać: „jedźcie na Dremę czy Lignę i kupujcie maszyny”, puli inwestycyjnej uznali za niezgodne z zasadami swobodnej bo kto wie, czy za rok lub dwa ktoś będzie jeszcze pamię- konkurencji i zgłosili sprawę do UOKiK (czytaj str. 26-28). tał, czym była owa pula inwestycyjna. Tak jak już dziś tylko Tymczasem twórcy systemu sprzedaży drewna twierdzą, że weterani pamiętają, że kiedyś drewno kupowało się w lesie. pula inwestycyjna to świetne rozwiązanie, które wręcz wzmac- Mimo wszystko trzymam kciuki za tych, co wspierają inwe- nia konkurencyjność, stąd też w kolejnych latach można się stycje i za tych, co chcą inwestować. Oby rzeczywiście byli spodziewać wzrostu jej wolumenu nawet do 10% całkowitej „oczkiem w głowie”. WYDAWCA: STOWARZYSZENIE INŻYNIERÓW I TECHNIKÓW LEŚNICTWA I DRZEWNICTWA ul.Czackiego 3/5, 00-043 Warszawa tel./fax (22) 82 827 24 www.sitlid.pl TYP PERIODYKU: kwartalnik drukowany + wersja PDF ISNN 0373-9856 NAKŁAD: 5 000 egz. SKŁAD I DRUK: FORESTOR COMMUNICATION www.forestor.pl REDAKTOR NACZELNA: MAŁGORZATA WNOROWSKA tel. 609 192 635 redakcja@przemysldrzewny.eu SEKRETARZ REDAKCJI: DAMIAN PIEKARSKI tel. 880 100 682 reklama@przemysldrzewny.eu mając na uwadze częstotliwość Prenumeratę czasopisma w cenie 120 zł brutto/rok można zamówić wypełniając formularz na stronie www.przemysldrzewny.eu. lub składając zamówienie na adres: prenumerata@przemysldrzewny.eu Materiałów niezamówionych redakcja nie zwraca. Redakcja zastrzega sobie prawo do KOREKTA: EWA BUCZEK zmian i skracania nadesłanych materiałów. Nadesłanie materiałów do redakcji jest rów- ADRES REDAKCJI: ul. Łukowa 9 lok. 79 02-767 Warszawa OKŁADKA: fot. 123RF noznaczne z przekazaniem wydawcy praw autorskich. autoPromocjA str.55 Kopiowanie i przedruk pisma może nastąpić tylko za zgodą wydawcy. Wydawca oraz redakcja nie biorą odpowiedzialności za treść zamieszczanych reklam i ogłoszeń. www.przemysldrzewny.eu w w w.prz e my sl drze w ny.eu | 3
    • FELIETON „ Herbert Pircher dyrektor zarządzający Stora Enso projekt: plantacja w Guangxi / Chiny W 2012 r. Stora Enso zdecydowała się zainwestować ponad 1,6 mld euro w nowy kompleksowy projekt produkcji leśnej, celulozowej oraz opakowań w Guangxi w Chinach. Według wstępnych danych statystycznych z administracji Lasów nie Stora Enso dzierżawi 90 000 ha gruntów, z czego 72 000 ha Państwowych, Chiny zaimportowały w 2012 około 38 mln metrów stanowią plantacje eukaliptusa. Zatrudnienie znajduje tu 820 osób. sześciennych kłód i 20,6 mln metrów sześciennych tarcicy o łącz- Eukaliptus to roślina pochodząca z Australii. Istnieje około 900 nej wartości 9,4 mld euro, a także ponad 6,6 mln ton bielonej gatunków opisanych, wśród których występuje ogromna różno- celulozy iglastej i 6,1 mln ton masy celulozowej bielonej liściastej rodność genetyczna. Eukaliptus z powodzeniem uprawiany jest o łącznej szacunkowej wartości 6,0 mld euro. w tropikalnych i wilgotnych regionach na całym świecie. W połu- Dla porównania według danych Eurostatu, Polska wyprodukowała dniowych Chinach uprawia się go od ponad 100 lat. w 2011 około 4,6 mln metrów sześciennych tarcicy z czego 0,5 W ciągu ostatnich 25 lat w Chinach nastąpił wielki postęp pod mln metrów sześciennych zostało wyeksportowanych. W tym sa- względem selekcji klonów z czystych gatunków oraz hybryd. Nastą- mym czasie import tarcicy wyniósł 1,2 mln metrów sześciennych, a pił również znaczący postęp w zakresie zarządzania tymi obszarami, łączna wartość handlu osiągnęła 440 milionów euro. w tym w systemie ich nawożenia. Dziś średni roczny przyrost upraw Liczby te wskazują o ogromnym znaczeniu Chin na światowym wynosi 30 metrów sześciennych/ha rocznie. rynku drewna. Liczba ludności wynosząca ponad 1,34 mld oraz Zrównoważony rozwój, wysoka produktywność, krótki okres rota- silny wzrost gospodarczy każe spodziewać się, że rynek celulozy, cji plantacji - wszystkie te zagadnienia wiążą się z koniecznością papieru i innych produktów na bazie drewna będzie w tym kraju szczególnego uwzględnienia aspektów środowiskowych i społecz- nadal wzrastać. nych. Podstawą dla podejmowanych przez Stora Enso działań jest Bezwzględna wielkość rynku i prognozy rozwoju dla różnych pro- zawsze plan zagospodarowana przestrzennego. Uwzględniane są duktów stanowią dla firmy Stora Enso doskonałe prognosty. Szcze- w nim tereny, które najlepiej nadają się pod uprawę eukaliptusa gólnie interesująco rysuje się przyszłość w segmencie opakowań pod względem jakości gleby, kąta nachylenia, wysokości nad po- tekturowych do napojów, w produkcji których Stora Enso Pac- ziomem morza czy potrzeb ochronnych. kaging jest światowym liderem z udziałem około 1/3 światowego Stora Enso nie praktykuje przekształcania naturalnych lasów na rynku. plantacje. Stara się identyfikować i chronić obszary leśne o war- W 2012 r. Stora Enso zdecydowała się zainwestować ponad 1,6 tościach ochronnych. mld euro w nowy kompleksowy projekt produkcji leśnej, celulozo- Wobec gruntów rolnych i w celu ochrony wód tworzone są specjal- wej oraz opakowań w Guangxi w Chinach. W planach jest produk- ne strefy ochronne, w których zakazane jest stosowanie środków cja opakowań kartonowych do mleka oraz jednorazowych kubków chemicznych. Eukaliptus zazwyczaj sadzany jest na terenach gó- do napojów. rzystych i wmieszany w płaskie obszary rolnicze, tworząc ciekawą Do ich produkcji potrzeba około 3 mln metrów sześciennych celu- mozaikę krajobrazową lozy na rok, która pochodzić będzie z własnej plantacji eukaliptusa Aby zachować bioróżnorodność, na 20% obszarów upraw należą- o powierzchni 120 000 ha. Pierwsze próbne plantacje zostały zało- cych do Stora Enso sadzone są gatunki inne niż eukaliptus. żone już w 2002 r. w południowej części prowincji Guangxi. Obec- 4 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • FELIETON „ paweł domagalski specjalista ds. leśnictwa i dostaw drewna Biura Reprezentacji Handlowej IKEA w polsce Z naszego kraju pochodzi ok. 22% drewna, zawartego w artykułach sprzedawanych na całym świecie przez sklepy IKEA. Większość tego drewna pochodzi z polskich certyfikowanych lasów, zatem ryzyko wprowadzenia na rynek Unii Europejskiej drewna nielegalnie pozyskanego jest niewielkie. W ostatnim okresie weszły w życie trzy nowe akty prawne (La- stawcami wpletliśmy idee odpowiedzialnych zakupów, co pozwoliło cey Act, European Union Timber Regulation (EUTR), Australian nam wypracować najlepsze praktyki dla danego regionu pozyska- Illegal Logging Act), które znacząco wpłyną na globalny rynek ob- nia drewna. IKEA Forestry Standard - bo o tym dokumencie mó- rotu drewnem. Jeśli dodamy do tego planowane wprowadzenie wimy, jest opisem praktyk i wymagań, które są podstawą działania podobnych regulacji w Szwajcarii, Norwegii i Japonii - to może- systemu należytej staranności. Dostawca musi spełnić wymagania my śmiało powiedzieć, że rynek obrotu drewnem dla europejskich minimalne dotyczące surowca i praktyk u dostawców IKEA, prefe- przedsiębiorców zmieni się znacząco. Obowiązujące od 3 marca rujemy jednak drewno z certyfikatem FSC. 2013 r. unijne rozporządzenie EUTR zobowiązuje podmioty wpro- Minimalne wymagania IKEA dotyczące drewna opierają się o: wadzające na rynek wspólnotowy drewno i materiały drewnopo- - znane pochodzenie drewna, chodne do stosowania Systemu Należytej Staranności. Celem jest - używanie odpowiednich gatunków, minimalizowanie ryzyka wprowadzenia na rynek drewna nielegal- - unikaniu drewna pozyskanego: nie pozyskanego. Dla firm prowadzących odpowiedzialne zakupy, • nielegalnie, wprowadzenie EUTR może być korzystne, ponieważ warunki za- • w lasach, w których pozyskanie powoduje konflikty kupu surowca będą równe dla wszystkich podmiotów, co powinno socjalne, prowadzić do wyższej konkurencyjności producentów. Jednak do- • w lasach o wysokiej wartości przyrodniczej, piero, gdy poznamy wszystkie krajowe wykonawcze akty prawne, • z lasów naturalnych w strefie zwrotnikowej i podzwrotni- a także sposób kontroli realizacji dyrektywy przez organ właściwy kowej przekształcone w plantacje lub użytki nieleśne, - będziemy mogli powiedzieć, że powyższa teza ma potwierdzenie • w rzeczywistości. IKEA wymaga także konkretnych działań ze strony dostawców: Z naszego kraju pochodzi ok. 22% drewna, zawartego w artyku- m.in.: posiadania wyszkolonego personelu, gromadzenia informa- łach sprzedawanych na całym świecie przez sklepy IKEA. Więk- cji o pochodzeniu drewna, gatunkach, ilościach, poddostawcach, szość tego surowca pochodzi z polskich, certyfikowanych lasów, weryfikacji ryzyka zanim surowiec zostanie przetworzony oraz mi- zatem ryzyko wprowadzenia na rynek Unii Europejskiej drewna nimalizowanie ryzyka wprowadzenia drewna niespełniającego mi- nielegalnie pozyskanego jest niewielkie. nimalnych wymagań. Odpowiedzialne zakupy to od lat bardzo istotny element wizji pro- Drugim bardzo ważnym elementem systemu jest certyfikacja FSC. wadzenia biznesu w Grupie IKEA. Od 15 lat IKEA posiada swój Dziś ponad ¼ artykułów IKEA pochodzi z łańcuchów dostaw speł- system kontroli pochodzenia drewna, który dziś jest podstawą niających standardy FSC CoC. Przyjmując, że tylko ok. 8% la- Systemu Należytej Staranności wymaganego m.in. przez EUTR. sów na świecie posiada certyfikat FSC FM/CoC, możemy mówić W przypadku wyrobów nisko przetworzonych łańcuchy dostaw są o bardzo dobrym wyniku. W Polsce wszyscy dostawcy IKEA mają nieskomplikowane i weryfikacja dokumentów pochodzenia drewna wdrożone systemy FSC CoC co w połączeniu w naszymi wymaga- jest dość prosta. Często w artykułach IKEA używamy wielu ro- niami wobec dostawców (m.in. gromadzenie informacji o łańcuchu dzajów materiałów drewnopochodnych, które pochodzą średnio dostaw i pochodzeniu drewna) powinno spełniać dyrektywy EUTR. z plantacji drzew genetycznie zmodyfikowanych z kilkunastu krajów. W partnerskie, długoterminowe relacje z do- w w w.prz e my sl drze w ny.eu | 5
    • SPIS TREŚCI nr 2/2013 Felieton 4. HERBERT PIRCHER 5. Paweł Domagalski INWESTYCJE 8. COMPLEX - hala płyty klejonej NOWY STYL - fabryka mebli DRAWEX - linia do palet 9. HALEX - linia do stelaży krzeseł 10-11. Inwestycje Paged w Ełku 12-15. Elektrociepłownia na biomasę w Arłamowie innowacje str. 30 W jakie technologie przetarcia inwestuje polski przemysł drzewny? Prof. Sławomir Krzosek kreśli krajobraz polskiego tartacznictwa. 16. Płyta OSB Reflex Eco 17. Piła bimetalowa firmy Ro-Ma RAPORT Sprzedaż drewna 29. Potencjał ligniny 30-35. Polskie tartaki na ścieżce modernizacji 36-37. Produkcja i naprawa palet 2012 r. 18-20. Marketingowy majstersztyk 22-25. Pula inwestycyjna 26-28. Nie chcemy umierać za e-drewno CENY NA E-DREWNO Na mapie kraju widać wyraźny rozrzut cen za ten sam sortyment drewna. Ceny sosny WC01 w RDLP Zielona Góra niekiedy sięgały 280 zł/m3, podczas gdy np. w RDLP Gdańsk i Lublin aukcje kończyły się czasem ceną wywoławczą na poziomie 170 zł. str. 27 6 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT Biomasa 38-40. Krach na rynku zielonych certyfikatów System wsparcia załamał się i to powoduje niekorzystne skutki dla całego sektora OZE, które mogą doprowadzić do tego, że Polska nie będzie w stanie zrealizować swojego celu i osiągnąć do 2020 roku 15-proc. udziału OZE w produkcji energii - mówi Jan Bocian, prezes POLBIO.
    • SPIS TREŚCI pALETY SKRZYNIOWE 147 429 str. 42 Najnowsze regulacje z zakresu kłodowania drewna iglastego. PALETY EUR 6 49 120 SZT. PALETY EUR 3 12 742 SZT. PALETY EUR 2 480 000 SZT. POZOSTAŁE PALETY epal 2% TECHNOLOGIE PRAWO 41. Nowe regulacje 42-45. Na nowo kłodowane BUDOWNICTWO 46-51. Technologia BIM i podejście IPD TARGI 52-54. Mało drewna w budownictwie LEŚNICTWO 56-58. Polska w strefie niskiego ryzyka ZARZĄDZANIE 68-71. Nowoczesne technologie na każdym etapie produkcji 72-73. E-CUT 2000 elektryczna obrzynarka 74-75. Zielone światło dla klejów mocznikowych TRANSPORT 64-67. Średnia gęstość drewna sosny IMPREGNACJA 76-78. Lepsze drewniane ale Wolmanitem impregnowane KADRY 79. Kto jest kim w sektorze leśno-drzewnym? GATUNKI DREWNA 80-83. Paulownia 59-61. Systemy informatycznie zmieniły oblicze Forte RESEARCH & DEVELOPMENT FINANSE 84. Projektowanie mebli na WTD w Poznaniu 62. Debiut fabryki konstrukcji drewnianych 63. EP Serwis wejdzie na giełdę? palety eur 17 536 926 SZT 98% W 2012 r. wyprodukowano w Polsce ponad 18,2 mln palet w systemie EPAL. Szczegółowy raport: str. 36 BIBLIOTEKA 86. Wykorzystanie energetyczne dendromasy w w w.prz e my sl drze w ny.eu | 7
    • INWESTYCJE Otwarcie linii do produkcji drewna klejonego w Dziemianach 8 stycznia br. ruszyła produkcja w nowo otwartej hali do produkcji drewna klejonego BSH i KVH w Dziemianach (woj. pomorskie). To jeden z trzech zakładów należący do firmy Complex. Linia technologiczna oparta głównie na niemieckich maszynach pracuje w systemie półautomatycznym. Jej wydajność wynosi do Hala Nowego Stylu w Jaśle na ukończeniu Na portalu Facebook można oglądać postęp prac dobiegającej końca budowy nowej hali fabryki Nowego Stylu w Jaśle, współfinansowanej z funduszy europejskich. Fabryka Nowego Stylu w Jaśle to pierwsza fabryka mebli budowana od podstaw w Europie od wielu lat. Koszt inwestycji szacowano na 105 mln zł. 30 m/min. Surowiec trafia na nową linię w postaci wysuszonej tarcicy, która najpierw obrabiana jest wstępnie na czterostronnej strugarce Weinig Powermat 1200. Takie strugarki w całej linii są łącznie cztery. Wycinaniem wad i podziałem desek na lamele zajmuje się optymalizerka Opticut 450. Zdrowe lamele są następnie segregowane według długości i poda- wane do urządzenia do łączenia na wczepy klinowe GRECON Ultra TT. Wrzeciona z narzędziami mają napęd pośredni za - Branża meblarska przez kryzys skurczyła się o ok. 40% i w takiej sytuacji nikt nie buduje fabryk - mówił w 2011 r. Jerzy Krzanowski, wiceprezes zarządu Nowego Stylu podczas konferencji inicjującej projekt. Obecnie, po 2 latach budowy, przejeżdżając w pobliżu zakładów Grupy Nowy Styl można już zauważyć olbrzymią konstrukcję. pomocą pasków oraz specjalne ułożyskowanie, zapewniają- Fabryka Mebli w Jaśle rośnie w szybkim tempie. Na miejscu ce bezwibracyjną pracę. Precyzyjne przestawianie wrzeciona >> z narzędziami następuje w zakresie 1/100 mm. Następnie elementy obrabiane są na kolejnej strugarce Powermat 1200, skąd trafiają do nakładarki kleju i jednej z dwóch pras. Nie są Drawex uruchomił linię do palet one pochodzenia niemieckiego, lecz wyprodukowane zostały w Korei Południowej. Sklejone kilkumetrowe belki trafiają do ostatniej już maszyny Powermat 1200, która dokonuje ostatecznego strugania a kapowanie belek na odpowiednie odcinki wyko- W tartaku Drawex w Sienicy (woj. zachodniopomorskie) uruchomiono nowoczesną linię technologiczną do produkcji palet szwedzkiej firmy IM Hart AB. nuje automatyczna pilarka tarczowa do cięcia poprzecznego Störi Mantel model UKS 700. Jest to cięcie tzw. systemu pchanego, Jeszcze 20 lat temu zakład Wiesława Dzieńkowskiego był małym dającego lepszą dokładność niż w systemie przepływowym bez zakładem stolarskim, obecnie tartak zatrudnia 55 osób i produkuje optymalizacji. oprócz palet drewnianych, drewno budowlane i więźby dachowe. Nowa szwedzka linia do produkcji palet, która została zamontowana w nowo wybudowanej hali produkcyjnej, należy do najnowocześniejszych w kraju i ma wydajność ok 1600 palet na zmianę. Dzięki nowej inwestycji wartej 3,5 mln zł zakład w Sienicy z dotychczasowych 30 00 palet miesięcznie będzie mógł produkować ich nawet 100 000/ mies. Właściciel firmy nie chce poprzestać na tej inwestycji i już planuje na przyszły rok zakup kolejnej linii. Drawex produkuje wiele rodzajów palet cztero- i dwuwejściowych, palety CP, jednorazowe, przemysłowe i wykonywane na zamówienie. Nowa linia pozwoli produkować około 100 różnych rodzajów palet. Firma posiada nowoczesne suszarnie do drewna, w których można suszyć zarówno elementy jak i gotowe palety. Jednorazowy wkład do komór suszarniczych to 3 000 sztuk palet. Urządzenia i procesy zapewniają wysuszenie drewnianych elementów do wilgotności poniżej 20% (KD) w taki sposób, że zapewniają uzyskanie w rdzeniu suszonych komorowo elementów temperatury co naj- fot. Complex mniej 56° C przez co najmniej 30 minut, co jest równoznaczne 8 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT z fitosanitarnym zabiegiem termicznym (HT). Wysoką jakość wytwarzanych przez firmę produktów potwierdza Certyfikat IPPC.
    • fot. Nowy Styl inwestycje zapewnia wiceprezes firmy - osoby, które zatrudnione będą w fabryce, praktycznie nie będą pracować fizycznie, gdyż zakład będzie w pełni zautomatyzowany. - Będą obsługiwać komputery, a maszyny tylko wówczas, gdy się zepsują - mówi Krzanowski. Nowoczesne rozwiązania informatyczne, które zostaną wdrożone w fabryce, mają zoptymalizować procesy produkcyjne i obsługę klienta, skracając czas realizacji od zamówienia do wysyłki gotowego mebla o 80%. - Każdy będzie mógł zaaranżować np. swoje biuro i złożyć zamó- >> pracują ekipy odpowiedzialne za poszczególne etapy budowy. Obudowa ścian zewnętrznych, pokrycie dachu oraz stolarka okienna i drzwiowa są już na ukończeniu. Jesienią osiągnięty został tzw. stan surowy zamknięty. W okresie zimowym rozpoczęto realizację prac budowlanych wewnątrz hali. Montaż włoskiej linii technologicznej trwać będzie jeszcze do końca tego roku, a uruchomienie produkcji może nastąpić w przyszłym roku. Dzięki nowemu zakładowi utworzonych zostanie 90 nowych miejsc pracy. Połowę z zatrudnionych stanowić mają kobiety, ale - jak wienie na meble przez Internet. My je wykonamy i dostarczymy - mówi Maria Lasek, kierownik projektu budowy fabryki w Jaśle. Jej zdaniem, czas realizacji zamówienia jest jednym z najważniejszych kryteriów konkurencyjności. Projekt pt. „Innowacyjne technologie w przemyśle meblarskim - budowa nowoczesnego zakładu produkcyjnego w Nowy Styl Sp. z o.o. oraz wdrożenie innowacyjnych produktów na rynku europejskim” współfinansowany jest z Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka na lata 2007-2013. Całkowity koszt powstania fabryki to ponad 105 mln zł, z tej kwoty blisko 40 mln zł stanowi dofinansowanie unijne. fot. Halex Linia do produkcji stelaży w Haleksie Firma Halex z Elbląga, producent ław, stołów i krzeseł, zdecydowała się na zakup półautomatycznej linii do produkcji stelaży krzeseł. Maszyny dostarczyła firma IMAC a uroczyste uruchomienie produkcji nastąpiło w styczniu br. Obecnie trwa pilotażowa produkcja, a pierwsze krzesła, które od początku do końca powstały w elbląskim zakładzie, już zostały zaprezentowane szerokiej publiczności podczas międzynarodowych targów Meble Polska. - W produkcji krzeseł korzystaliśmy dotychczas z poddostawców stelaży krzeseł, które następnie szlifowaliśmy, barwiliśmy, tapice- - Zdecydowaliśmy się na produkcję półautomatyczną, ale tam, gdzie rowaliśmy - mówi Henryk Tatkowski, właściciel Halex. - Niestety, wymagana jest wyjątkowa dokładność stosujemy maszyny sterowa- kooperanci, z którymi pracowaliśmy w okresie kiedy następował ne numerycznie, natomiast na innych stanowiskach chcemy, aby wzrost zamówień, nie byli w stanie nadążyć z produkcją, dlatego to ludzie oceniali materiał, jego przydatność i gospodarowali nim zdecydowaliśmy się na zakup własnej linii. w taki sposób, aby było jak najmniej strat - dodaje Henryk Tatkow- Dodatkową motywacją do rozbudowy zakładu były niewykorzysta- ski. - Wraz z rozwojem produkcji nieuchronnie jednak także na tych ne 3 hektary gruntu należące do firmy. stanowiskach pojawią się w przyszłości maszyny CNC. - Decyzję o inwestycji podjęliśmy już dwa lata temu, jednak jej Dzięki nowej inwestycji znacznie zwiększyła się wydajność pro- realizację przedłużały formalności związane ze staraniami o dofi- dukcji, ograniczono wąskie gardło, jakim było oczekiwanie na re- nansowanie, którego ostatecznie nie otrzymaliśmy i musieliśmy alizację zleceń przez kooperantów. Miesięcznie firma produkuje zakupić maszyny z własnych środków - mówi Henryk Tatkowski. ok. 5 - 7 tysięcy stelaży z drewna liściastego przy pracy jednozmia- Park maszynowy firmy wzbogacił się o całe spektrum nowocze- nowej. Podczas tegorocznych targów Meble Polska firma Halex snych włoskich maszyn do produkcji stelaży krzeseł, począwszy od zaprezentowała pierwsze krzesło - GAL, od początku do końca wy- rozkroju drewna aż po montaż gotowych stelaży. konane w zmodernizowanym zakładzie. w w w.prz e my sl drze w ny.eu | 9
    • INWESTYCJE TEKST: DAMIAN PIEKARSKI Paged zwiększa produkcję sklejki Obecnie Grupa Paged, do której należą fabryki z filmem powierzchnia staje się bardzo gładka w Morągu, Piszu, Ełku oraz Bartoszycach, jest i największym producentem sklejki w Polsce. Malinowski, dyrektor Zakładu Produkcji Sklejki Pozycję tą jeszcze umocni po realizacji zapowia- w Ełku. - Nasze produkty wyróżnia to, że nakła- danych inwestycji. damy film na sklejki, których arkusze wierzchnie - Obecnie przygotowujemy duży pro- spajane są na długości, które zamówił klient. gram inwestycyjny w naszych zakładach sklejkowych - mówi Waldemar Czarnocki. - Po jego uruchomieniu pozostaniemy nie tylko liderem pod względem produkcji i sprzedaży sklejki, ale bardzo wytrzymała - mówi Zbigniew Jest to technologia stosowana jedynie w Ełku i wymaga dużej dokładności. Głównymi gatunkami drewna przerabianymi w Ełku są brzoza (65%) i olcha, kilkuprocentowy udział ma również drewno sosnowe. Przy pomocy piły kapowej powstają wyrzynki, których długość jest dwu- lub trzykrotnością także zaawansowania technologicz- 163 cm. Następnie tak przygotowany surowiec nego i najwyższej jakości oferowanych trafia na taśmie do korowarki. Obróbka hydro- produktów, W zakładzie Paged zgodnie z najnowszymi światowymi standardami. termiczna, ktorej celem jest uplastycznienie drewna, odbywa się w komorach parzelnianych, w których drewno zraszane jest wodą o temperaturze około 60° C. Następnie kłody cięte Sklejka SA w Ełku już Efekty działań inwestycyjnych odczuwalne są są na długość 163 cm. Po przecięciu surowiec pracuje nowa suszar- już w fabryce w Ełku, gdzie uruchomienie no- trafia do dalszej obróbki. nia, która zwiększyła wych mocy suszarniczych zwiększyło wydajność - Na łuszczarce wyrzynek o długości 163 cm zakładu o 20%. Obecnie Zakład Produkcji jest „rozwijany” do kilkunastometrowych wstęg Sklejek w Ełku produkuje miesięcznie blisko zakładu o 20%. o grubości 1,5 mm - oprowadza nas po za- 1700 m³ sklejki. Jego produktem flagowym kładzie Zbigniew Malinowski. - Dokładność Ale to nie koniec pla- jest sklejka oklejana filmem, która stanowi powstawania wstęg kontrolowana jest przez ponad 70% wolumenu. system laserów. - Sklejka z filmami swoją popularność zyskała Następnie wstęga cięta jest na arkusze dzięki odporności na wilgoć. Zanim pojawiła o wymiarach 160 cm x 170 cm, które podawa- Czarnocki, prezes się technologia pokrywania sklejki filmami, ne są automatycznie na cztery taśmy suszarni. Paged Sklejka SA. trzeba było zabezpieczyć ją przed wilgocią na W ciągu pięciominutowej wędrówki arkusza przykład malując farbą, która jednak miała przez suszarnię, w temperaturze sięgającej niską żywotność. Natomiast film, czyli papier 170°C, jego wilgotność spada poniżej 10%. nasączony żywicą, skutecznie i na długo zabez- Stamtąd trafia na czujnik wilgotności. piecza powierzchnię sklejki przed wnikaniem - Kiedy arkusz jest zbyt słabo wyschnięty, zosta- wilgoci. Po sprasowaniu na gorąco sklejki je zaznaczony czerwoną farbą i ponownie trafia moce produkcyjne nów inwestycyjnych - zapowiada Waldemar 10 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • Sklejka powlekana filmem to sztandarowy produkt zakładu w Ełku. Paged zapowiada inwestycje i wzrost produkcji tego asortymentu. fot. Forestor Po sortowaniu i uzupełnieniu braków oraz wad w arkuszach następuje spajanie w spajarkach wzdłużnych. do suszenia - mówi Zbigniew Malinowski. - Prawidłowo wysuszone arkusze sortowane są na te dedykowane produkcji warstw zewnętrznych sklejki oraz te, które trafią do wnętrza płyty. Po kolejnym przesortowaniu i uzupełnieniu braków oraz wad w arkuszach następuje spajanie części arkuszy w spajarkach wzdłużnych. Polega to na połączeniu mniejszych arkuszy w jeden duży. Brzegi smarowane są klejem, a następnie spajane. W zależności od wymogów odbiorcy, powstają arkusze o długości 2,5 m i 3 m. W kolejnym etapie na co drugi arkusz obustronnie nakładana jest walcami odpowiednia ilość żywicy fenolowej lub mocznikowej. Tak posmarowany fornir zespala się naprzemiennie, krzyżowo z suchymi arkuszami. Sklejone arkusze poddaje się prasowaniu wstępnemu w prasach wysokiego ciśnienia (w niskiej temperaturze), gdzie następuje wiązanie przy współudziale żywicy. Drugi etap prasowania następuje w prasie na gorąco w temperaturze ok. 130-140°C przy ciśnieniu jednostkowym wynoszącym 14-16 barów. Po wystudzeniu wyprasowanej sklejki następuje wyrównanie jej brzegów oraz szlifowanie. Dla zdecydowanej większości sklejek nie jest to jednak koniec podróży. „Surowa” sklejka trafia ponownie do hali produkcyjnej i jest poddawana procesowi nakładania filmu. Przy pomocy szybkotaktowej, jednootworowej prasy na sklejkę nakłada się obustronnie film - papier nasączony żywicą. Prasa pracuje pod wysokim ciśnieniem i w temperaturze około 160°C. Na początku na płytę nakładany jest ręcznie film. Następnie sklejka wjeżdża na taśmociągu do prasy. Po 90 sekundach opuszcza ją, a kolejna zajmuje jej miejsce. Płyta uszlachetniona filmem trafia ponownie na fot. Forestor wędzi i pomalowanie ich farbą w kolorze danego filmu. fot. James Davies Wyrzynek o długości 163 cm jest „rozwijany” do kilkunastometrowych wstęg o grubości 1,5 mm. Dokładność powstawania wstęg kontrolowana jest przez system laserów. dział kontroli jakości, gdzie następuje wyrównanie jej kra- w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 11
    • INWESTYCJE TEKST: mgr inż. Wojciech Kosycarz Inwestycja w Arłamowie Prąd, ciepło i chłód z biomasy leśnej 12 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • INWESTYCJE Innowacyjność nowej instalacji na biomasę, która powstała w kompleksie hotelowym w Arłamowie polega na tym, że jako pierwsza w Polsce z biomasy wytwarza zarówno energię elektryczną, jak również energię służącą do ogrzewania i chłodzenia pomieszczeń hotelowych. Elektrociepłownia na biomasę wykonana na zlecenie inwestora - Hotelu Arłamów SA - to już czwarta instalacja kogeneracji w Polsce i trzecia, którą wykonała firma Polytechnik po instalacjach w OZC SA w Ostrowie Wlkp. oraz Tartaku Olczyk w Świdnie. Luksusowy, 4-gwiazdkowy hotel w Arłamowie zofot. Hotel Arłamów stanie otwarty w III kwartale br. Jego budowa trwała od 2010 r. i współfinansowana była z funduszy europejskich. Obiekt położony w gminie Ustrzyki Dolne na szczycie wzniesienia (590 m n.p.m.), w otoczeniu lasów Puszczy Karpackiej, musiał spełniać odpowiednie wymogi pod względem ochrony środowiska, szczególnie w zakresie zużycia energii, której potrzeba Elektrociepłownia wysokosprawnej kogeneracji na biomasę była jednym z pierwszych, w pełni ukończonych i oddanych do użytku obiektów „nowego” Arłamowa”. do ogrzania zimą i klimatyzacji pomieszczeń latem. W skład kompleksu wchodzą bowiem zarówno obiekty mieszkalne jak i trzypoziomowe SPA, 16 gabinetów wellness, baseny (w tym zewnętrzny basen termalny), hale sportowe. Inwestor zdecydował się na budowę własnej elektrociepłowni na biomasę pochodzenia leśnego, tj. zrębki, trociny, kora, spalane w odpowiednich proporcjach. Elektrociepłownia wysokosprawnej kogeneracji na biomasę była jednym z pierwszych, w pełni ukończonych i oddanych do użytku obiektów „nowego” Arłamowa. Dzięki jej energii, nawet w najbardziej fot. Hotel Arłamów mroźne dni mogły być prowadzone prace budowlane w pozostających do ukończenia częściach hotelu. Instalacja posiada wiatę magazynową, gdzie składuje się zakupioną i zważoną biomasę. Z wiaty biomasa podawana jest i do silosu dobowego, skąd paliwo poprzez wygarniacze >> Produkowane ciepło jest przeznaczone do ogrzewania obiektów hotelowych i zapewnienia ciepłej wody użytkowej. Dodatkowo w sezonie letnim ciepło kierowane jest do chillerów (agregaty absorpcyjne), które wytwarzają wodę lodową na potrzeby klimatyzacji. w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 13
    • INWESTYCJE M OI M Z DA N I E M marian sobieraj POLYTECHNIK Polska Sp. z o. o. Obowiązujące obecnie przepisy promują elektrociepłownie opalane biomasą poprzez możliwość uzyskania dodatkowych dochodów z tytułu certyfikatów. Przy produkcji mocy elektrycznej w generatorach do 1,0 MW i spełnieniu wymogów wysokosprawnej kogeneracji (a elektrociepłownie POLYTECHNIK spełniają te wymogi) sumuje się kwoty z certyfikatów zielonego i żółtego, tj. ok. 140 PLN + 125 PLN. W przypadku mocy generatora powyżej 1,0 MW sumuje się certyfikat zielony i czerwony, tj. ok. 140,00 PLN + 2,50 PLN. Produkowany prąd można wykorzystywać na potrzeby własne i wtedy dany zakład oszczędza na zakupie prądu od 300,00 PLN do nawet 400,00 PLN/ MWh lub sprzedać do sieci z zyskiem ok. 100,00 PLN/MWh. Dodatkowo do wykorzystania mamy ciepło w postaci wody o parametrach w zależności od instalacji - 60/80 lub 60/90° C. Według naszych kalkulacji instalacje te spłacają się w okresie od 3 do 6 lat. Koszt produkcji 1 MWh prądu waha się w zależności od typoszeregu od 70,00 PLN do 100,00 PLN, tym samym 1 GJ ciepła z kogeneracji kosztuje odpowiednio od ok. 19,40 PLN do 27,80 PLN. W kosztach tych ujęte zostały tylko wynagrodzenie obsługi, koszt zakupu biomasy (do 170,00 PLN za tonę), koszt zużywanego prądu na potrzeby własne elektrociepłowni, jak również koszt przeglądów serwisowych instalacji. Przygotowywana ustawa OZE na podstawie dotychczasowych jej upublicznionych propozycji będzie jeszcze bardziej wspierać produkcję energii elektrycznej i cieplnej z odnawialnych źródeł, co w konsekwencji skutkować będzie jeszcze wyższym wskaźnikiem opłacalności dla inwestycji budowy elektrociepłowni opalanych biomasą. żerdziowe, przenośnik poprzeczny i popychacz zostaje załadowane do paleniska. W tym samym czasie wentylatory pierwotne i wtórne wdmuchują powietrze potrzebne do spalania. Odpowiednio długa droga przebywania cząstki w palenisku (powyżej 2 s.) zapewnia całkowite spalenia paliwa. W następnym etapie gorące spaliny (temp. do 1000° C) oddają swoją energię olejowi termicznemu w kotle opłomkowym oraz w ekonomizerach. Następnie spaliny zostają odpylone w multicyklonie. W ciągu spalin, za multicyklonem, znajduje się LUVO - jest to wymiennik ciepła spaliny-powietrze, który podgrzewa powietrze wdmuchiwane do paleniska, co podnosi sprawność instalacji. Spaliny “wyciągane” są wentylatorem, który jednocześnie utrzymuje stałe podciśnienie w palenisku oraz w urządzeniach i kanałach spalin, spaliny „wyrzucane” są przez komin do atmosfery. Co ciekawe, instalacja jest bez elektrofiltra i spełnia obowiązujące w Polsce normy emisji, które są „ostrzejsze” niż aktualne normy w Europie. Gorący olej termiczny oddaje swoją energię olejowi silikonowemu w bloku ORC, olej ten odparowuje i porusza turbinę, która napędza asynchroniczny generator. Produkowany w instalacji prąd jest zużywany na potrzeby obiektów hotelowych, a nadwyżki sprzedawane do sieci energetycznej. W przypadku wyłączenia bloku ORC, instalacja pracuje jako ciepłownia. Instalacja posiada odpowiedniej wielkości agregat prądotwórczy, który zabezpiecza układ w przypadku braku zasilania z sieci. Produkowane ciepło jest przeznaczone do ogrzewania obiektów hotelowych i zapewnienia ciepłej wody użytkowej. Dodatkowo w sezonie letnim ciepło kierowane jest do chillerów (agregaty absorpcyjne), które wytwarzają wodę lodową na potrzeby klimatyzacji. Całość jest kontrolowana i sterowana programowalnym sterownikiem S7 firmy Siemens. 14 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • Hotel Rezydencja to dawny obiekt Urzędu Rady Ministrów, który przez lata był miejscem owianym mgiełką tajemnicy, a nawet sensacji. Podczas stanu wojennego w 1982 roku przez 6 miesięcy był tu internowany Lech Wałęsa, późniejszy prezydent RP. Dostęp do kompleksu miały tylko wysoko postawione osoby. Obecnie historyczny „Arłamów” po gruntownym remoncie otrzymał nazwę „Rezydencja” i jest ogólnie dostępny dla odwiedzających go gości. Hotel Rezydencja połączony jest z nowym Hotelem Arłamów podziemnym przejściem. fot. Fadom INWESTYCJE W kompleksie hotelowym Arłamów najpierw wybudowano elektrociepłownię na biomasę. Obecnie powstają pozostałe obiekty wokół hotelu, m.in. stajnie dla koni, w tym wiele budyków z wykorzystaniem konstrukcji drewnianych. Na zdjęciu - wykonawcy firmy Fadom oraz Lech Wałęsa, niegdyś internowany w Arłamowie, dziś jako turysta. RĘBAKI DO PRODUKCJI ZRĘBKA OPAŁOWEGO RĘBAKI DO PRZEROBU SYSTEMY PODAWANIA ODPADÓW TARTACZNYCH I ODBIORU Długoletnie doświadczenie w branży maszynowej i własny, rozwinięty dział konstrukcyjny pozwala na zaoferowanie naszym Klientom kompleksowych rozwiązań w postaci: • linii do produkcji biomasy z odpadów drzewnych z funkcją sortowania frakcji, • linii korowania z usuwaniem odpadów, • linii rozkroju tarcicy z uwzględnieniem zagospodarowania odpadów. DREMA 2013 Pawilon 5, stoisko 77 PILARKI WIELOPIŁOWE Przyłęki, ul. Wydmowa 7, 86-005 Białe Błota telefon: (52) 381 02 18, fax: (52) 381 01 97 e-mail: oska@oska.com.p MASZYNY DO CIĘCIA PIANKI TAPICERSKIEJ w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 15
    • I N NO WA C J E OSB REFLEX ECO firmy Kronospan ze specjalną powłoką aluminiową została zaprezentowana podczas tegorocznych targów Interbud w Łodzi na stoisku firmy Sopexim. OSB REFLEX ECO Do budynków energooszczędnych i pasywnych Fot. Forestor OSB REFLEX ECO to nowa drewnopochodna płyta budowlana firmy Kronospan ze specjalną powłoką aluminiową. Rdzeń płyty stanowi konstrukcyjna płyta OSB Superfinish Eco OSB/3 do zastosowania w warunkach wilgotnych, zewnętrzną powłokę natomiast stanowią specjalna folia celulozowa i perforowana folia aluminiowa. Dzięki temu nowy kompozyt uzyskał wyjątkowe właściwości w zakresie przenikania ciepła i to w obie strony. Budynki, do których budowy zostanie użyta, mogą z jednej strony ograniczyć utratę ciepła na zewnątrz dzięki temu, że płyta od strony wnętrza budynku absorbuje ciepło. To doskonałe rozwiązanie dla uzyskania wskaźników pasywności budynku, ale również dla zwiększenia izolacyjności cieplnej starszych budynków. W tym celu polecane są szczególnie do konstrukcji dachów czy zabudowy poddaszy. Zaletą antyrefleksyjnej powierzchni płyty jest również ograniczenie przenikania ciepła nawet do obiektu o 97% w przypadku uporczywych upałów. Tym samym, płyta użyta np. do budowy poddasza potrafi utrzymać temperaturę niższą o 5 - 15 stopni C w porównaniu do zwykłej płyty, która izolowałaby budynek w tych samych warunkach działania promieni słonecznych. OSB REFLEX ECO dostępna jest w standardowych arkuszach 3000 x 2500 mm i trzech grubościach 15, 18, 22 mm. Ciekawym, łatwym do montażu rozwiązaniem są mniejsze płyty (2500 x 625 mm) z frezowaniem na pióro-wpust, ułatwiającym ich łączenie. Płyty OSB REFLEX ECO produkowane są w czeskiej fabryce Kronospanu, w Polsce ich dystrybutorem jest firma Sopexim z Konstantynowa Łódzkiego. 16 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • I N NO WA C J E Piła bimetalowa szczególnie dobrze sprawdzi się przy obróbce trudnoobrabialnego surowca. fot. Ro-Ma Piła bimetalowa z dwóch gatunków stali Piły bimetalowe Black Säge (do drewna) i Iryd Säge (do metalu) to nowe produkty w ofercie Zakładów Narzędzi Skrawających Ro-Ma. Piła Black Säge poszerzy dostępny przy obróbce trudnoobrabialnego su- zastosowania wyższego posuwu i pręd- w ofercie Ro-Ma segment pił taśmo- rowca. Jednak zastosowanie jej może kości cięcia. Zastosowanie w procesie wych średnich do drewna. Dotychczas nieść wymierne korzyści ekonomiczne przecierania drewna piły Black Säge spółka oferowała cztery rodzaje pił: przy każdym gatunku drewna. Black pozwala znacznie podnieść efektywność, Silver Säge ze stali węglowej, Safir Säge sprawdzi się w różnych warun- a co za tym idzie - obniżyć koszty pracy. Säge, Gold Säge i Tytan Säge ze stali kach atmosferycznych, osiągnie dobre Gwarantuje również oszczędność czasu, stopowej. efekty przecierania zarówno zimą jak gdyż piła bimetalowa pracuje dłużej, wy- i latem. maga rzadszej wymiany i serwisowania. Szeroki wybór wymiarów i wersji pił dawał klientom duże możliwości optymalnego dostosowania narzędzia do własnych potrzeb. Jednakże spółka Ro-Ma zdecydowała się na dalszy rozwój swojego asortymentu - wprowadzenie pił bimetalowych. Piły bimetalowe, w odróżnieniu od pił monolitycznych, zbudowane są z dwóch spojonych ze sobą gatunków Szczególnie dużą skuteczność piła wykazuje przy przecieraniu twardych gatunków drewna, drewna zmarzniętego i egzotycznego. Przy prawidłowej eksploatacji, ostrzenie i rozwieranie pił konieczne jest nawet trzykrotnie rzadziej niż w przypadku pił ze stali węglowej. Ostrze ze zestali szybkotnącej gwarantuje wyższą odporność na zużycie i pękanie. Bimetaliczna konstrukcja piły zwiększa także odporność jej korpusu na pękanie. Efektem po- stali. Korpus piły Black Säge to wyso- W przypadku drewna nieokorowanego łączenia dwóch gatunków stali jest piła kiej jakości stal stopowa, natomiast czy zanieczyszczonego piachem także o zwiększonej wydajności i efektywności, ostrze to odporna na ścieranie stal warto zdecydować się na wybór piły odporna na ciepło i przegrzanie. szybkotnąca M42. Ro-Ma wprowadza Black Säge. Black Säge nie jest piłą tanią, ale biorąc do oferty piłę w szerokości 34 mm Piły bimetalowe charakteryzują się dłuż- pod uwagę jej wydajność i wytrzymałość, o grubości 0,9 mm. Black Säge dostęp- szą niż monolityczne żywotnością, są jednostkowy koszt cięcia jest znacznie na jest w wersji RO - rozwarta i ostrzona. bardziej wydajne. Mają wysoką wytrzy- niższy od pił monolitycznych. Piła ta szczególnie dobrze sprawdzi się małość zmęczeniową, dają możliwość w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 17
    • SPRZEDAŻ DREWNA TEKST: dr hab. WOJCIECH LIS, prof. UP Jak Lasy Państwowe drewno okrągłe w 2013 roku sprzedały? Marketingowy Majstersztyk LP zastosowanym systemem sprzedaży już odniosły sukces w 2013 roku. w mojej opinii - z całą pewnością – jest to majstersztyk marketingowy. Są cztery główne czynniki, decydujące o koniunkturze gospodarczej nim udziale w rynku drewna okrągłego, wynoszącym w latach w polskim sektorze leśno - drzewnym: 2000 - 2011 - 94,55%. Kontrolują zarówno pozyskanie drewna 1. Dostępność drewna okrągłego na rynku. ogółem (94,71% polskiego rynku), jak i pozyskanie najważniejszej 2. Cena drewna. dla sytuacji ekonomicznej sektora – grupy sortymentów zaliczanych 3. Kurs euro. do grubizny - 94,40% udziału (patrz tabela 1) . 4. Koniunktura gospodarcza w Polsce, strefie krajów two- Lasy Państwowe sprzedały drewno znakomicie. Za niewątpliwy suk- rzących Unię Gospodarczo - Walutową (szerzej, choć znaczące ces uznać należy rozdział - sprzedaż już w pierwszych dniach 2013 w daleko mniejszym stopniu: Unii Europejskiej, Europie, w świecie). roku prawie 84% drewna przeznaczonego na cały rok, to jest ponad 99% drewna okrągłego wystawionego już do sprzedaży (tabela 1). W tym artykule skupię się na pierwszym, najważniejszym, obecnie Wszystko to odbyło się na spadającym coraz szybciej rynku i przy wprost decydującym czynniku – dostępności drewna na polskim gwałtownie obniżającej się koniunkturze - zarówno w Polsce, jak rynku. Lasy Państwowe (LP) są z całą pewnością podmiotem i w Unii Europejskiej, a szczególnie w krajach należących do EMU ustalającym, normującym w dużym stopniu sytuację na polskim (ang. Economic and Monetary Union = Unii Gospodarczo-Walutowej rynku pod tym względem. Są największym dostawcą, o śred- = strefy euro). Tabela 2. Sprzedaż drewna przez Lasy Państwowe w 2013 roku Plan sprzedaży przez LP na 2013 (zarządzenie 82/12) pierwotny m3 modyfikacja PULA inwestycyjna % m3 m3 % planu 3 % Portal Leśno-Drzewny wystawione na sprzedaż 876 871 BD BD 70 20 460 324 67,9 19 846 514 19 631 456 98,92 30 8 768 710 29,1 8 505 649 5 070 400 59,61 100 29 229 034 100 29 229 034 29 229 034 97 28 352 163 23 990 500 84,62 (PLD) Systemowe E-Drewno (SED) razem PLD+SED 18 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • SPRZEDAŻ DREWNA Tabela 1. Udział Lasów Państwowych w pozyskaniu drewna w latach 2000 - 2011. Źródło: GUS – Leśnictwo 2008 – 2012, Raport o stanie lasów w Polsce 2005 – 2011, Rocznik Statystyczny GUS 2000- 2011 Pozyskanie drewna okrągłego Rok Polska Udział LP w pozyskaniu w % PGL LP ogółem ogółem grubizna 27 659 26 025 25 718 24 097 92,98 92,59 26 671 25 017 25 115 23 471 94,17 93,82 2002 28 957 27 137 27 403 25 595 94,63 94,32 2003 30 836 28 737 29 220 27 134 94,76 94,42 2004 32 733 30 427 30 994 28 669 94,69 94,22 2005 31 945 29 725 30 371 28 164 95,07 94,75 2006 32 384 30 228 30 842 28 700 95,24 94,95 2007 35 935 34 146 34 090 32 314 94,87 94,63 2008 34 273 32 407 32 549 30 695 94,97 94,72 2009 34 629 32 701 33 104 31 188 95,60 95,37 2010 35 467 33 568 33 769 31 882 95,21 94,98 2011 kojenia rynku – długookresowo być może grubizna 2001 malne zwiększenie podaży w celu uspo- ogółem 2000 Pociągnięcie, którego celem było maksy- grubizna 37 180 34 877 35 075 32 789 94,34 94,01 94,71 94,40 średnio spełniło swój cel. Na razie prawdopodobnie uspokoiło ceny. A przynajmniej ograniczyło ich gwałtowny wzrost. Bo przedsiębiorcy rynku i cen? – zobaczymy to dopiero po aukcji. Jako wywoławcze i obowiązujące ocenie przedsiębiorców zbyt pracochłonna przez LP. jętość drewna. Ceny nie były przedmiotem zakresie wciąż trwają. W dotychczasowej czas licytacji w aplikacji „e-drewno” (SED) leśno - drzewnym (PLD) licytowali tylko ob- i negocjacje z przedsiębiorcami w tym oficjalnym ogłoszeniu cen uzyskanych pod- w ramach sprzedaży ofertowej w portalu jest, w wyniku bardzo rozbudowanych wymagań biurokratyczno - formalnych, moż- przyjęto ceny na odpowiednią grupę han- Trudno na razie ocenić trafność i powo- ilości drewna. Atutem jest możliwość wej- (3% - co daje niecałych 900 tys. m drew- ścia wylicytowanego w ten sposób drewna na okrągłego w całym kraju) puli drewna średnioważonej ceny drewna, uzyskanej liwość pozyskania niewielkich stosunkowo dzenie wydzielenia niewielkiej stosunkowo dlowo-gatunkową, ustalone na podstawie do przyszłej puli zakupowej przedsiębiorcy 3 podczas przetargów w II półroczu 2012 r. Czy wobec tego już nastąpiło uspokojenie na cele „inwestycyjne”. Przyjmowanie ofert sprzedane   >> pozostało do sprzedaży            m3 94,55 % % zmodyfikowanego wystawionego  bd  bd  bd 18 829 954 94,88 4 927 700 m3 % % zmodyfikowanego wystawionego  bd  bd  bd 95,92       57,93 97,19 4 594 509 54,02 93,24             23 757 654 83,79 99,03 4 594 509 15,72 źrodło: opracowanie własne na podstawie wyników przetargów publikowanych systematycznie w Portalu LeśnoDrzewnym LP , Tabela 1 w załącznikach 1 do Zarządzenia 82/12 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z 19 listopada 2012 r. w sprawie sprzedaży drewna przez PGL LP w 2013 roku (EM-900-10/13) 19,34 w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 19
    • sprzedaż drewna wykres 1. Zmodyfikowana Oferta podaży drewna przez Lasy PańStwowe na 2013 r. PULA INWESTYCYJNA : 876 871 m3 SYSTEMOWE E-DREWNO: 8 505 649 m3 z tego wystawiono do sprzedaży: 5 070 400 m3 3% 29,1% 67,9%, PORTAL LEŚNO-DRZEWNY : 19 846 514 m3 z tego: wystawiono do sprzedaży: 19 631 456 m3 >> w PLD. Nie wiadomo jednak, jak stabilna będzie wielkość tej puli. Bo na razie z udziałem PLD w rynku bywało różnie (porównaj – wykres 1 na s. 38 w PD 1/2013). Od 50% (2010) do 70% (2009, 2013). Generalnie – LP zastosowanym systemem sprzedaży już odniosły sukces w 2013 roku. Dla mnie, z całą pewnością – jest to majstersztyk marketingowy. Jak na tym wyjdzie przemysł drzewny? Na razie wygląda na to, że przepłaca. Ale rynek musi się oczyścić! Z hurraoptymistów, z tych, co to muszą kupić za wszelką cenę, by tylko nie miał sąsiad. Z tych co gromadzą, by móc sprzedać drożej gwałtownie potrzebującym. Ale też z tych, co mając już zamówienia – nie kupią „tu i teraz”, bo „na pewno będzie taniej”. Wszelkie skrajności są złe. Zawsze najlepiej wychodzi się będąc w środku (to też jakiś przyczynek do średniej, o której rozważania są w moim felietonie na str. 64-66). Na rynku drewna okrągłego to oczyszczanie jeszcze pewnie potrwa. Najbardziej zależy od tego, czy LP przeznaczą do sprzedaży i w jakiej formie pozostałe 15,72% objętości drewna wynikającej z Zarządzenia 82/12 (a 19,34% drewna dotychczas sprzedanego w 2013 roku – tabela 1), czy też sprzedaż tą wyraźnie zwiększą, a przynajmniej obietnicę tego zamiaru zwiększenia wyraźnie wyartykułują. Oprócz objętości drewna przeznaczonego do ewentualnej zwiększonej sprzedaży – ważny jest też moment podania tej wiadomości. Teoretycznie do sprzedaży w PLD pozostało jeszcze około 5% drewna, choć przy zakładanym jednym przetargu w ciągu roku sprzedaży takiej być już nie musi wcale. W systemie e-drewno jest jeszcze do sprzedania ponad 54% planu lub ponad 93% objętości drewna w tym systemie już sprzedanego w roku 2013. Możliwości LP mają więc kilka. Nie ma w biznesie żadnego „na pewno”. Działalność gospodarcza z założenia jest zawsze grą rynkową. Trzeba być gotowym na każdą ewentualność. Jest ciekawa, ale też niebezpieczna, mało przewidywalna. Wytrawni inwestorzy na giełdzie mówią: „idąc w góry zabierz i okulary przeciwsłoneczne i parasol” (to bardziej latem w górach, ale zawsze w biznesie). 20 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 21
    • SPRZEDAŻ DREWNA TEKST: Andrzej Ballaun naczelnik wydziału marketingu i handlu LP Sprzedaż ofertowa w Portalu Leśno-Drzewnym (PL-D) dla przedsiębiorców realizujących nowe inwestycje PULA INWESTYCYJNA POZYTYWNIE WPŁYNIE NA KONKURENCYJNOŚĆ Pula inwestycyjna będzie miała znaczący pozytywny wpływ na rozwój konkurencji na rynku wyrobów drzewnych. W przyszłości rozmiar puli inwestycyjnej mógłby wzrosnąć z obecnych 3% do nawet 10% puli dla przedsiębiorców. Na 2013 rok po szerokiej konsultacji z przedstawicielami przemysłu drzewnego dokonano w zasadach sprzedaży drewna szereg znaczących zmian, do których przede wszystkim należą: a) wprowadzenie systemu umów wieloletnich, b) zastąpienie przetargów ograni- czonych sprzedażą ofertową w oparciu, o którą podpisywane są umowy roczne, c) zwiększenie puli drewna w sprze- daży ofertowej do 70% średniorocznej wielkości zakupu drewna z ostatnich 3 lat, d) wprowadzenie wydzielonej puli dla nabywców rozwijających się lub realizujących nowe inwestycje. Wprowadzenie procedury sprzedaży Leśno-Drzewnym (PL-D) dla przedsiębiorców realizujących nowe inwestycje” - procedury prowadzonej w cyklach rocznych, prezesa Urzędu wykonania Ochrony Decyzji Konkurencji i Konsumentów Nr DOK- 9/2008 z 29 grudnia 2008 r., której istotą był zarzut polegający na „przeciwdziałaniu ukształtowania się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji poprzez uzależnianie warunków sprzedaży drewna od posiadania historii zakupu drewna przez przedsiębiorców ubiegających się o zakup drewna od PGLLP oraz od przebiegu historii tego zakupu.” ciw jednemu z głównych zarzutów prezesa UOKiK, którym było utrudnianie wejścia na rynek nowym i rozwijającym się przedsiębiorcom. Wydzielona pula na pewno zwiększy dostęp przedsiębiorców do sprzedaży ofertowej w Portalu Leśno-Drzewnym, choć omawiane rozwiązanie nie jest oczywiście doskonałym. Jest to próba wyjścia naprzeciw nowym inwestycjom produkcyjnym. Zgodnie z ustaloną procedurą, złożono do właściwych dyrektorów RDLP ponad 80 wniosków o możliwość uczestniczenia w sprzedaży ofertowej w Portalu Leśno-Drzewnym (PL-D) dla przedsiębiorców drewna: „sprzedaż ofertowa w Portalu jest konsekwencją Przedstawiona procedura wychodzi naprze- realizujących nowe inwestycje, z czego prawie 10 nie mogło być pozytywnie zaakceptowanych, przede wszystkim z powodu uchybień formalnych i rzeczowych. Najwięcej wniosków zostało złożonych i zaakceptowanych w RDLP w Szczecinie, Białymstoku, Katowicach i Radomiu. W jednej RDLP, a mianowicie w Zielonej Górze nie złożono żadnego wniosku. trzech latach powodujących wzrost mocy produkcyjnych przemysłu drzewnego o około 2,7 mln metrów sześciennych w następującym układzie: drewno wielkowymiarowe iglaste około 950 tys. metrów sześciennych, 22 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT 230 tys. metrów sześciennych, drewno średniowymiarowe około 1,4 mln metrów sześciennych, drewno małowymiarowe około 120 tys. metrów sześciennych. Analiza złożonych wniosków daje podstawy do stwierdzenia, że pula inwestycyjna będzie miała znaczący pozytywny wpływ na rozwój konkurencji na rynku wyrobów drzewnych i to jak określono w ustalonych parametrach (inwestycje powyżej 5 tys. metrów sześciennych przerobu drewna), tj. o określonym istotnym wymiarze, mającym znaczenie dla rynku. Rozmiar wydzielonej puli może wydawać się jednak zbyt niski, choć nie symboliczny. Niestety nie można było go należycie ustalić bez szczegółowej analizy skali potencjalnych inwestycji i zapotrzebowania producentów wchodzących na rynek, co już obecnie nastąpiło. Zakładając, że dotychczasowi nabywcy drewna mieliby zapewnienie dotyczące możliwości uczestniczenia w procedurze sprzedaży ofertowej na poziomie 65% do- Uznane wnioski przez RDLP potwierdziły zaistnienie inwestycji w ostatnich drewno wielkowymiarowe liściaste około tychczasowych zakupów drewna, rozmiar puli inwestycyjnej mógłby osiągnąć poziom nawet do 10% puli dla przedsiębiorców. Pierwotnie planowano, że będzie wynosić ona w 2013 roku 5%, jednak napotkano zdecydowany opór w tej kwestii reprezentantów przemysłu drzewnego. Ustalono ostatecznie, że wielkość tej puli zostanie
    • SPRZEDAŻ DREWNA oparta o wielkość wzrostu pozyskania drewna w 2013 roku w porównaniu do roku ubiegłego, co w praktyce oznacza, że wyniesie ona około 3% wielkości całej puli drewna dla przedsiębiorców. Mamy nadzieję, że po przedstawieniu danych dotyczących skali inwestycji, jakie zaistniały w przemyśle drzewnym, wzrost puli drewna przeznaczonej na ten cel nie powinien już budzić tak wielu emocji a ponadto zmierzałby w kierunku ostatecznego wykonania decyzji prezesa UOKiK. Szczegółowe dane dotyczące złożonych wniosków po ostatecznej akceptacji dyrektora generalnego Lasów Państwowych wraz z terminem rozpoczęcia procedury sprzedaży zostaną podane na stronie internetowej www.zilp.lasy.gov.pl/ drewno. Schemat uczestnictwa biorcy omawianej w przedsięprocedurze przedstawiono na wykresie 1 (patrz: następne strony). Dokładne zasady przeprowadzenia procedury sprzedaży drewna „sprzedaż ofertowa w PL-D dla przedsiębiorców realizujących nowe inwestycje” a także Wzrost mocy produkcyjnych przemysłu drzewnego w Polsce w ostatnich 3 latach: 2,7 mln m3 w tym: 950 tys. m3 drewno wielkowymiarowe iglaste 230 tys. m3 drewno wielkowymiarowe liściaste 1,4 mln m3 drewno średniowymiarowe 120 tys. m3 drewno małowymiarowe opis innych form sprzedaży drewna obowiązujących w PGL-LP znajduje się w Zarządzeniu Nr 82 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 19 listopada 2012 r. w sprawie sprzedaży drewna przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe na 2013 rok oraz załącznikach do tego zarządzenia. Te materiały, jak i inne obejmujące tematem sprzedaż drewna przez LP, dostępne są na stronie internetowej: www.zilp.lasy.gov.pl/drewno. >> w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 23
    • SPRZEDAŻ DREWNA >> S C H E M AT PR O C E D U RY S PR Z E DA ż Y OF E RTO W E J Z P U L I I N W E S T YC Y J N E J MINIMUM 5 tys. m3 WIĘCEJ O udział w procedurze może ubiegać się przedsiębiorca, który złoży wniosek do dyrektora generalnego Lasów Państwowych i wykaże wzrost mocy produkcyjnych w wysokości minimum 5 tys. m3 drewna. Wniosek i inne dokumenty dotyczące skali inwestycji oraz dopuszczenia jej do użytko- 1. wania składane są w RDLP właściwej dla miejsca zaistniałej inwestycji. OPINIOWANIE Złożony wniosek jest opiniowany przez właściwą RDLP, a ostateczną decyzję o dopuszczeniu przedsiębiorcy do sprzedaż ofertowej dla nowych inwestycji podejmuje dyrektor generalny Lasów Państwowych. 2. 0% 7 5% 6 5% 3 3. 24 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT 3 OFERTY ZAKUPU Po uzyskaniu pozytywnej decyzji, przedsiębiorca bierze udział w kolejnych trzech rocznych procedurach sprzedaży ofertowej dla nowych inwestycji. Oferty zakupu drewna złożone przez przedsiębiorcę wynoszą maksymalnie odpowiednio w pierwszym roku 70% a w następnych 60% i 35% wzrostu zatwierdzonych mocy produkcyjnych osobno dla każdej z grup drewna: - drewno wielkowymiarowe iglaste, - drewno wielkowymiarowe liściaste, - drewno średniowymiarowe, - drewno małowymiarowe.
    • SPRZEDAŻ DREWNA 4. PRZEBIEG UMOWY BEZTERMINOWE 5. Sam przebieg jak i techniczna strona sprzedaży ofertowej dla nowych inwestycji są identyczne jak w przypadku przeprowadzonej już powszechnie znanej procedury sprzedaży ofertowej na podstawie wielkości zakupów. - przedsiębiorca chcący złożyć ofertę zakupu musi posiadać aktywne konto i zalogować się do aplikacji PL-D, Przedsiębiorcy uprawnieni do wzięcia udziału w procedurze sprzedaży ofertowej dla nowych inwestycji mogą zawierać bezterminowe umowy wieloletnie. Terminarz procedury podany jest do wiadomości na stronie internetowej PL-D : www.zilp.lasy.gov.pl/drewno. - minimalna oferta sprzedaży jednostki LP w grupie handlowo-gatunkowej wynosi 50 m3, - ceny drewna dla obu procedur sprzedaży ofertowej są ustalone na tym samym poziomie (wg obowiązujących zasad sprzedaży drewna), - przypis drewna odbywa się, dla wszystkich ofert zakupu złożonych do określonej oferty sprzedaży, w sposób proporcjonalny do stopnia jej „przeofertowania” (z uwzględnieniem określonej przez przedsiębiorcę minimalnej ilości zakupu drewna dla oferty zakupu), - sprzedaż odbywa się w dwóch etapach (drugi etap dla przedsiębiorców, którzy nie otrzymali pełnego przypisu w etapie pierwszym), - w procedurze nie mogą brać udziału przedsiębiorcy, u których występują należności przeterminowane nieobjęte kwotą zabezpieczenia oraz posiadający blokadę za niespisanie umowy na drewno, - po ogłoszeniu wyników przedsiębiorca w ciągu 30 dni spisuje roczną ofertę sprzedaży z kierownikiem jednostki organizacyjnej Lasów Państwowych sporządzającej ofertę sprzedaży lub jego pełnomocnikiem, - przedsiębiorca zakupuje drewno wg ceny określonej w ofercie sprzedaży, a w przypadku grup handlowo-gatunkowych z reprezentantem na podstawie przeliczników, - w przypadku wystąpienia błędów techniczno-informatycznych po stronie PGL LP lub proceduralnych, przedsiębiorcy służy prawo złożenia odwołania do nadleśnictwa lub zakładu Lasów Państwowych, w którym nastąpił błąd. w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 25
    • sprzedaż drewna TEKST: fot. Forestor dr MAŁGORZATA WNOROWSKA NIE CHCEMY UMIERAĆ za e-drewno Podczas gdy część przedsiębiorców drzewnych szuka wsparcia UOKiK w przeforsowaniu zasad sprzedaży drewna opartych tylko na systemie aukcji e-drewno, druga strona nazywa je narzędziem spekulacji i wyniszczania konkurencji. Która frakcja ma większe szanse na sukces? 26 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • sprzedaż drewna wzmożyły zmienione zasady sprzedaży drewna, są wysokie ceny Nowy system sprzedaży drewna, w którym 70% zapotrzebowania surowca osiągane na e-drewno. firm pokrywały dostawy w ramach ofert na umowy roczne, nie - Liczyliśmy na to, że zwiększenie w 2013 r. do 70% ilości drew- zapewnił przedsiębiorcom oczekiwanej stabilizacji ani równych wa- na dostępnego w innej formule zakupów niż e-drewno, pozwoli runków i wymaga pilnej dalszej naprawy - uznali członkowie Rady ograniczyć zjawisko pojawiania się absurdalnie wysokich cen na Izby. Zastrzeżenia wobec nowego systemu ma także Ogólnopolski otwartych aukcjach. Jednak dotychczasowy przebieg bieżących Związek Pracodawców Przemysłu Drzewnego, który jednak nie aukcji świadczy, że w wielu wypadkach to nie wystarczyło - pisał wybrał drogi dialogu z leśnikami, lecz złożył zawiadomienie do w styczniowym liście do ministra Marcina Korolca Sławomir Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta. Wrochna, prezydent PIGPD. Wszystko wskazuje na to, że nowe zasady sprzedaży drewna, które zaczęły obowiązywać w 2013 r. (szczegółowo omówione Rozrzut cen w nr. 1/2013) wkrótce znów ulegną zmianie. Na w listopadzie przez dyrektora generalnego LP zarządzenia nr 82 mapie ten - Rada Izby miała tego świadomość od chwili opublikowania sam kraju widać sortyment wyrany drewna. rozrzut Ceny sosny cen za WC01 w RDLP Zielona Góra niekiedy sięgały 280 zł/m3, podczas gdy bez końcowych konsultacji z nami - wyjaśnia Bogdan Czemko, np. w RDLP Gdańsk i Lublin aukcje kończyły się czasem ceną wy- dyrektor biura PIGPD. - Od tego czasu wystosowaliśmy zarówno woławczą na poziomie 170 zł. Kolejny raz ceny drewna tartacznego do dyrektora LP jak i do szefów resortów środowiska i gospodarki świerkowego w RDLP Katowice sięgały 360 zł/m3, podczas gdy kilka pism, w których ostrzegaliśmy przed skutkami złych rozwiązań na północy kraju można było je kupić np. o 140 zł taniej. Ceny i wysokich cen, proponowaliśmy szereg działań mogących pomóc przemysłowi drzewnemu. papierówki S2B, zwłaszcza na zachodzie kraju, często przekraczały Wysokie ceny na e-drewno drewno tartaczne dębowe. Różnice tych cen nałożyły się na te, cenę drewna wielkowymiarowego. Znaczny rozrzut cen zanotowało które Lasy Państwowe stworzyły w swojej ofercie drewna sprze- Główny problem, którego nie rozwiązały, a być może dodatkowo >> Średnia cena wylicytowana w okresie 20.11 – 31.12. 2012 r. (aukcje bieżące) Zestawienie cen uzyskanych na aukcjach e-drewno w okresie grudnia 2012 r. i na aukcjach e-drewno systemowe w styczniu 2013 r. Źródło: Lasy Państwowe. 263,21 225,96 224,29 207,57 190,53 178,81 258,61 218,08 221,28 199 189,77 221,42 201,48 182,8 Poznań Radom Zielona Góra Szczecin Białystok 196,85 181,98 170,21 171,57 Gdańsk Średnia cena wylicytowana w okresie 01.01 – 20.01. 2013 r. (aukcje systemowe) 167,97 Łódź Katowice Lublin 175,27 Toruń w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 27
    • sprzedaż drewna zdaniem Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Przemysłu Drzewnego dawanego na umowy i spowodowały, że warunki pracy i konkurencji przedsiębiorstw w różnych częściach Polski zostały dramatycznie zróżnicowane. Polskiej Izby Gospodarczej PrzemysŁu Drzewnego Problem ten był również dyskutowany podczas spotkania, które odbyło się pod ministra Marcina Korolca. Uczestniczyli w nim prócz gospodarza także Adam Wasiak, dyrektor generalny LP i jego współpracownicy, przedstawiciele izb i stowarzyszeń oraz kilku przedsiębiorców. Wychodząc naprzeciw problemowi zbyt wysokich cen na drewno dyrektor generalny na spotkaniu u ministra środowiska zapowiedział, że ustalona zostanie wielkość skonta i że będzie to wielkość odczuwalna a nie jak dotąd – symboliczna. - Za sprawę pilną należy uznać uzgodnienie, jak należy dalej indeksować ceny drewna w zależności od sytuacji na rynku - mówi Adam Wasiak. Przyznał również, że zasady sprzedaży drewna trzeba dalej reformować i zaproponował, aby organizacje reprezentujące przemysł System aukcji e-drewno to rozwijające się narzędzie spekulacji drewnem, wyniszczania konkurencji przez pozbawianie jej dostępu do zaopatrzenia i skutecznego wykorzystywania przez Lasy Państwowe pozycji monopolisty. drzewny same utworzyły małe zespoły zada- prawem konkurencji porozumień między niowe, które przedstawią propozycje zmian. sprzedawcą a wybranymi nabywcami, a być Po stronie LP będzie z nimi współpracował może nawet i zmowy cenowej. Dlatego też Wydział Marketingu DGLP. jeszcze w lutym zdecydowano o zgłoszeniu tego podejrzenia do UOKiK. Przy okazji ZAKAZANE POROZUMIENIE? Spotkanie u ministra koniec stycznia z inicjatywy zdaniem Istnieje uzasadnione przypuszczenie, że już w roku ubiegłym, tj. w okresie prowadzenia sprzedaży drewna wg przepisów prawa cywilnego [art. 701 kc] na warunkach bardziej klarownych niż w bieżącym roku, miała rzekomo miejsce praktyka stosowania przez dyrektora generalnego LP dla uznaniowo uprzywilejowanych nabywców, głównie wielkich firm, obniżek do cen zaoferowanych i ustalonych w toku przetargów i aukcji. Gotowość Lasów Państwowych związek liczy na to, że UOKiK weźmie pod do lupę również nowe zasady sprzedaży drew- ustępstw wobec klientów, którzy oczekują na obowiązujące na 2013 r. rabatów czy upustów za wielkość zakupów, - Wprowadzone w zarządzeniem nr 82 czy szybszy termin płatności, nie spodo- z dnia 15.11.2012 r. w sprawie sprzedaży bała się jednak części przedsiębiorców. drewna przez Państwowe Gospodarstwo Ich głosem mówi Mirosław Florkiewcz Leśne Lasy Państwowe na 2013 r. (znak z Ogólnopolskiego Związku Pracodawców EM-900-10/12) dla nabywców drewna Przemysłu Drzewnego. w 2013 r. preferencje dla przedsiębiorców - Według napływających do związku od pod pozorem realizacji rzekomo nowych in- przedsiębiorców informacji, istnieje uzasad- westycji stanowi wybieg dodatkowo jeszcze nione przypuszczenie, że już w roku ubie- sprzyjający ograniczeniu konkurencji - czy- głym, tj. w okresie prowadzenia sprzedaży tamy w oświadczeniu OZPPD. drewna wg przepisów prawa cywilnego [art. Wystąpienie przedsiębiorców do UOKiK 701 kc] na warunkach bardziej klarownych jest zdaniem Lasów Państwowych posu- niż w bieżącym roku, miała rzekomo miej- nięciem zbędnym, gdyż wszelkie działania sce praktyka stosowania przez dyrektora i zapisy zasad sprzedaży drewna były usta- generalnego LP dla uznaniowo uprzywile- lane z prawnikami, którzy nie doszukali się jowanych nabywców, głównie wielkich firm, nieprawidłowości, a pula inwestycyjna ma obniżek do cen zaoferowanych i ustalonych na celu wręcz oddalenie zarzutów UOKiK w toku przetargów i aukcji - uważa Mirosław o zamykanie rynku sprzedaży drewna dla Florkiewicz. wybranych klientów o ograniczenie konku- Zdaniem rady związku, tego rodzaju prak- rencyjności. tyki mogą mieć charakter zakazanych 28 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • TEKST: R A P ORT Nicolas Smolarski Frost & Sulivan W ligninie tkwi niedoceniony potencjał Od 2010 r. sam przemysł celulozowo-papierniczy wytworzył około 50 mln ton ekstra- howanej ligniny, lecz zaledwie 2% tej ilości (1 mln ton) zostało wykorzystane komercyjnie do wytwarzania produktów o niskiej wartości, takich jak środki dyspergujące lub wiążące; reszta została spalona jako niskowartościowe paliwo. Dzisiaj rynek ligniny wart jest około 300 mln dolarów. Ostatni przełom w rozwoju technologii pozyskiwania i przetwarzania ligniny może wpłynąć na zmianę tendencji w przemyśle chemicznym opartym dotąd na przetwórstwie ropy. Powiązana z rynkami o wartości powyżej 130 mld dolarów, lignina może w przyszłości stać się głównym odnawialnym źródłem związków aromatycznych w przemyśle chemicznym. Pierwsze możliwości mogą pojawić się już w roku 2015, w związku z bezpośrednim dostarczaniem fenolu do większości zastosowań przemysłowych: żywic fenolowych, surfaktantów, żywic epoksydowych, klejów i poliestru. Przemysł dopiero zaczyna zdawać sobie sprawę z potencjału ligniny. To jedyne odnawialne źródło przemysłowych związków aromatycznych, a ponadto nie jest ono zależne od wahań cen ropy. Lignina stanowi 30% wszystkich niekopalnych zasobów organicznego węgla na Ziemi. Jej dostępność przekracza 300 mld ton i co roku wzrasta o około 20 mld ton. Wysokiej jakości ligninę pozyskuje się z drewna; stanowi ona około 2035% jego masy. W porównaniu z innymi składnikami drewna (celulozą i hemicelulozami), jest ona o wiele bardziej złożonym polimerem, lecz przez długi czas była uznawana za substancję o niskiej jakości i zapewniającą niewielką wartość dodaną. Nowe, rozwijające się technologie umożliwiają obecnie pozyskiwanie ligniny o dużej czystości, która może zostać przetworzona w celu uzyskania rozmaitych wysokowartościowych substancji chemicznych i produktów, m.in. BTX (benzen, toluen, ksylen), fenolu, waniliny czy włókna węglowego. Jedną z unikatowych zalet ligniny jest to, że można ją wykorzystywać bezpośrednio jako „dodatek” w celu zastąpienia fenoli w istniejących procesach petrochemicznych albo też dalej przetwarzać, by uzyskać części składowe polimerów. Nieuniknione jest, że wykorzystanie potencjału ligniny będzie wymagać pokonania pewnych barier. Ograniczona dojrzałość technologii, słabe powiązania pomiędzy mysłem, przeznaczanie wsparcia rządowego głównie na rozwój biopaliw oraz brak możliwości finansowania dla biorafinerów biochemikaliów to niektóre spośród najważniejszych wyzwań dla rozwoju konkurencyjnych kosztowo zastosowań ligniny. Firma doradcza Frost & Sullivan dokonała analizy rynku ligniny, biorąc pod uwagę potencjalne rozwiązania i wyznaczyła kierunki rozwoju na najbliższe 10 lat. Przemysł petrochemiczny ma zdecydowanie największe możliwości w zakresie przyspieszania wprowadzania na rynek środków chemicznych opartych na ligninie. Wykonanie pierwszego kroku na tym rynku może zapewnić wiodącą pozycję w zakresie technologii, a także zawarcie strategicznego partnerstwa i przewagę konkurencyjną. działalnością badawczo-rozwojową a przew w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 29
    • TEKST: R A P ORT dr hab. Sławomir Krzosek, prof. SGGW Polskie tartaki Dzisiejsze tartacznictwo w Polsce jest wciąż bardzo rozdrobnione. Mamy około 8000 tartaków. Czy będziemy powielać ścieżkę niemiecką, w której procesowi modernizacji towarzyszyło zmniejszenie liczby tartaków? W 2005 roku, w styczniowym numerze Przemysłu siębiorstwa, przecierające łącznie do 0,5 miliona m3 drewna Drzewnego ukazał się artykuł mojego autorstwa: Polskie okrągłego w ciągu roku (Stelmet, Swedwood). tartaki w przededniu modernizacji. W artykule scharakteryzowałem ogólny poziom techniczny tartaków w Polsce oraz Park maszynowy wyraziłem przypuszczenie, że po inwestycjach we wtórny W obrębie najmniejszych, ale ilościowo najliczniejszych za- przerób, w wielu tartakach przyszedł czas na modernizacje kładów dominuje pilarka taśmowa pozioma. W tartakach, w zakresie hal przetarcia. które są zakładami przemysłowymi, nadal główną maszyną Pisałem wtedy, że polscy tartacznicy „zastanawiają się jak do przetarcia drewna jest pilarka ramowa pionowa. Mimo modernizować, jaką wybrać technikę przetarcia a potem tego, niezaprzeczalnym faktem jest również to, że proces jakie konkretne maszyny, jakiego producenta”, oraz że modernizacji polskiego tartacznictwa nie tylko się już roz- „biorąc pod uwagę ilość i dostępność surowca w Polsce począł, ale jest on już zaawansowany. Biorąc pod uwagę oraz możliwości inwestycyjne naszych tartaków musi to być wszystkie okoliczności, w jakich działają polscy tartacznicy, maszyna (lub szerzej: zestaw maszyn – linia) możliwie jak można stwierdzić, że proces modernizacji jest daleko za- najbardziej uniwersalna…” i dalej: „Z tego względu większe awansowany. szanse przy przyszłych decyzjach inwestycyjnych będą miały pilarki taśmowe”. Po ośmiu latach warto ponownie przyjrzeć się naszym tartakom i zobaczyć, co się zmieniło, czy rzeczywiście byliśmy TARTAK OLCZYK Według mojej wiedzy, pierwsza poważna modernizacja miała miejsce w 2005 roku w Tartaku Olczyk, najwięk- wtedy w przededniu zmian. szym i najnowocześniejszym obecnie jednozakładowym Gdzie jesteśmy teraz? kupił fabrycznie nową linię do przetarcia drewna iglastego, Produkcja tarcicy w Polsce w ostatnich latach, według sza- składającą się z 2 rębarek pryzmujących, zestawu 4 pilarek cunków Polskiej Izby Gospodarczej Przemysłu Drzewnego, taśmowych, agregatu profilującego, dwuwałowej wielopiły utrzymuje się na poziomie około 8 milionów m [Morgoś i pilarki tarczowej poziomej do cięcia krzyżowego. Schemat 2012 a i b]. Szczegółowe dane dotyczące tej produkcji linii wyprodukowanej przez niemiecką firmę EWD przedsta- w latach 2007 – 2011 przedstawiono na wykresie 1. wiono na rysunku 1. Uzupełnieniem linii jest automatyczna Dzisiejsze tartacznictwo w Polsce to nadal około 8 000 obrzynarka do desek bocznych typu CATECH szwedzkiej tartaków, a więc jest bardzo rozdrobnione. Strukturę wiel- firmy Söderhamn Eriksson. Na linii przecierane są kłody kości tartaków w Polsce pod względem ilości przecieranego o średnicy od 20 cm w cieńszym końcu. Cieńsze kłody kie- drewna przedstawiono na wykresie 2. rowane są na maszynę HewSaw R200 fińskiej firmy Veisto. przedsiębiorstwie tartacznym w Polsce. Tartak Olczyk za- 3 Tartacznictwo w Polsce to z jednej strony małe kilkuosobo- Według informacji uzyskanych od właściciela, Tartak Olczyk we firmy, przecierające często mniej niż 1000 m drewna w 2011 roku przetarł 312 tys. m3 drewna okrągłego, okrągłego rocznie, a z drugiej strony wielozakładowe przed- natomiast w 2012 roku – 350 tys. m3. Tartak Olczyk nie 3 30 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • R A P ORT na ścieżce modernizacji 1520 1405 7730 6915 Na jedną firmę tartaczną w Polsce przypada średnio produkcja ok. 1 000 m3 tarcicy rocznie. 1317 6420 1400 6650 1510 6800 poprzestał na modernizacji hali przetarcia. Kilka lat po uruchomieniu linii do przetarcia, zakupił fabrycznie nowy skład surowca od niemieckiej firmy Holtec. Na chwilę obecną Tartak Olczyk jest klasycznym przykładem realizacji modelu kompleksowego przerobu drewna okrągłego w jednym miejscu aż do 2007 2008 2009 2010 2011 przetworzonego wyrobu gotowego wraz z zagospodarowaniem produktów ubocz- Wykres 1. Produkcja tarcicy w Polsce (w tys. m3) z podziałem na : nych oraz produkcją energii skojarzonej. iglastą Tartak Olczyk był też pierwszym w Polsce liścastą źródło: [Morgoś 2012] tartakiem, który uruchomił kotłownię wytwarzającą ciepło i energię elektryczną. pow. 50 tys. m3 od 20 do 50 tys. m3 od 5 do – 20 tys. m3 poniżej 5 tys. m3 Jako drugi tartak w Polsce, po Barlinku, uruchomił produkcję peletu. Za przykładem tartaku Olczyk poszły inne firmy, np. 1% Swedwood (produkcja peletu), Stelmet 4% (produkcja peletu i produkcja energii skojarzonej). 19% Nowe maszyny Jak wiadomo, modernizować można zarówno kupując maszyny fabrycznie nowe jak i używane. Z wykorzystaniem fabrycznie nowych maszyn i urządzeń, poza Tartakiem Olczyk, przeprowadzono modernizację obu tartaków w Barlinku. W tartaku iglastym pracuje fabrycznie nowa linia profilująca niemieckiej firmy SAB, a w tartaku liścia- 76% stym pilarki taśmowe pionowe niemieckiej firmy Möhringer. Wykres 2. Struktura wielkości polskiego przemysłu tartacznego. Źródło: [Strykowski 2011] >> w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 31
    • R A P ORT >> Fabrycznie nowe maszyny pracują rów- Gdzie? Wielbark nież w zbudowanym od podstaw tartaku Firma: Swedwood firmy Swedwood (należącym do Ikea) Technologia: Söderhamn Eriksson w Wielbarku, w tartaku firmy Swedspan (również należącym do Ikea) w Koszkach jak i w tartaku firmy Stelmet w Zielonej Górze. W hali przetarcia tartaku w Koszkach, uruchomionego w ubiegłym roku, pracuje maszyna HewSaw R200 fińskiej firmy Veisto. Maszyny używane Wiele tartaków zostało w ostatnich ośmiu latach zmodernizowanych przy wykorzy- staniu maszyn używanych, zakupionych jako kompletne linie. Można do nich zaliczyć tartak Płociczno, tartak Perfect w Starachowicach, tartak firmy Poltarex w Bielsku Pomorskim, tartak firmy KPPD w Kaliszu Pomorskim (trwa właśnie montaż linii), trwa montaż tartaku firmy Kaszub Gdzie? Kalisz Pomorski w Kaliskach. Firma: KPPD Technologia: Söderhamn Eriksson Traki pionowe Można również wskazać przykłady modernizacji mniejszych tartaków z wykorzystaniem traków pionowych. Używaną linię, składającą się z traka pionowego z przestawnym sprzęgiem i zdalnie sterowanym wózkiem podawczym firmy Esterer oraz automatycznej obrzynarki (tej samej firmy) zakupiła w 2005 roku firma Burkietowicz w Odolanowie. Wykorzystując używane maszyny firmy Esterer (trak pionowy i automatyczną obrzynarkę) zmodernizowana została w 2006 roku także hala przetarcia w JB Tartak w Studzionce. Przy użyciu używanych maszyn (w tym traka pionowego firmy Möhringer) zmodernizowała w ubiegłym roku halę przetarcia firma Patria-Top w Wieleniu. Modernizację hali przetarcia przy zastosowaniu traków przeprowadziła też firma Complex w tartaku w Dziemianach. Przed modernizacją była tam klasyczna dwutraktowa hala przetarcia. W trakcie modernizacji wymieniono oba traki na nowe, polskie Uruchomienie nowej linii w tartaki KPPD w Kaliszu Pomorskim planowane jest na czerwiec 2013 r. W początkowym okresie jej wydajność wyniesie od 100-120 tys. m 3 drewna okrągłego przy dwuzmianowej pracy. i dostawiono nową wielopiłę do rozpuszczania pryzm (oba traki tylko pryzmują). Zestaw maszyn uzupełnia używana obrzy- >> 32 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • R A P ORT Firma: Tartak Olczyk Technologia: Söderhamn Eriksson Technologia: EWD fot. Forestor Gdzie? Krasocin Firma: Poltarex fot. Poltarex Gdzie? Bielsko Pomorskie w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 33
    • R A P ORT >> rys. 1 . Schemat linii tartacznej firmy EWD w Tartaku Olczyk. Źródło: EWD narka do desek bocznych typu EDGAR wózek Baljer & Zembrod. Oczywiście matyczną obrzynarkę do desek bocznych to produkcji Söderhamn Eriksson. W tartaku modernizacje mają miejsce również np. bardzo nowoczesny, elastyczny tartak, zaj- firmy Poltarex w Polnicy zmodernizowano w tartakach produkujących palety, które mujący niewielką powierzchnię. Schemat dwutrakową halę przetarcia, pozostawiając dotyczą zarówno maszyn do produkcji takiej linii przedstawiona na rysunku 2. oba traki jako pryzmujące i dostawiając desek paletowych jak i samych maszyn Dysponując takim zestawem, tartak może wielopiłę do rozpuszczania pryzm. i linii do zbijania palet. szybko wykonać każde zamówienie i do- Obrzynarki Pilarki taśmowe pionowe ni po pile taśmowej. Pilarki taśmowe W licznych tartakach pojawiły się używane, Wiele tartaków iglastych przy modernizacji umożliwiają osiąganie większej wydajności automatyczne obrzynarki do tarcicy bocznej, hali przetarcia zdecydowało się na pilarki materiałowej niż linie oparte na pilarkach np. w Tartaku Janina i Wacław Witkowscy taśmowe pionowe. tarczowych. Liczba zatrudnionych w takiej w Rychłowicach (firmy Wurster&Dietz), Najczęściej był to zestaw czterech pilarek hali to dwie osoby: operator zestawu rębar- w tartaku Swedwood w Stepnicy (firmy taśmowych z rębarką pryzmującą pracujący ki i taśmówek oraz operator automatycznej Söderhamn Eriksson), w Tartaku Płociczno w systemie z zawracaniem. Taki zestaw obrzynarki. Maksymalna prędkość posuwu (firmy Söderhamn Eriksson) czy w tartaku pracuje w Tartaku Olczyk (jako pierwsza w linii pilarek taśmowych wynosi do 120 firmy POLTAREX w Bielsku Pomorskim grupa maszyn), w tartaku w Wielbarku, m/min. Zdolność przetarcia takiej linii przy (firmy Söderhamn Eriksson). w tartaku w Bielsku Pomorskim. Taki ze- założeniu dobrej organizacji pracy to - we- To tylko kilka wybranych przykładów, staw jest obecnie montowany w tartaku dług przedstawiciela firmy EWD na Polskę z pewnością można wskazać jeszcze wiele w Kaliszu Pomorskim. Będzie on pracował Helmuta Schmausa - od 80 do 100 tys. innych przypadków większych lub mniej- w systemie z zawracaniem. Według infor- m3 na rok, na jedną zmianę (oczywiście szych modernizacji w tartakach dotyczą- macji w zależności od średnicy przecieranego cych samych hal przetarcia. dyrektora starczyć tarcicę o dobrej jakości powierzch- Szumowicza-Włodarczyka, generalnego KPPD, linia drewna). Według informacji dyrekto- w początkowym okresie będzie miała Skład surowca W wielu zakładach modernizacja objęła również składy surowca, gdzie dużą popularnością cieszy się uniwersalny wózek manipulacyjno-sortowniczy Marka niemieckiej firmy Baljer & Zembrod. Tartak Janina i Wacław Witkowscy zakupił ostatnio używaną linię do przygotowania kłód do przetarcia z korowarką VK i wykrywaczem metalu, natomiast do podziału dłużyc na kłody już od lat wykorzystywany jest tam ra tartaku Macieja Remuszko, Tartak zdolność przetarcia ok. 100 – 120 tys. m3 w Wielbarku na takiej linii uzupełnionej drewna okrągłego na rok na dwie zmiany. o dwie automatyczne obrzynarki do desek Uruchomienie linii jest planowane na czer- bocznych (wszystkie maszyny produkcji wiec 2013 roku. Budując halę, przewidzia- szwedzkiej), pracując na 2,5 zmiany (20 no możliwość rozbudowy linii o wielopiłę do godzin na dobę) w 2012 roku przetarł rozpuszczania pryzm. 260 tys. m3 drewna okrągłego. Na 2013 To z pewnością nie przypadek ani pomyłka, rok zaplanowano przetarcie w wysokości że zastosowano pilarki taśmowe do drewna 270 iglastego. Zestaw czterech pilarek taśmo- Rozbudowując taką linię o wielopiłę do roz- wych z rębarką pryzmującą, pracujący puszczania pryzm, można istotnie podnieść w systemie z nawrotem uzupełniony o auto- jej zdolność przetarcia. 34 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT tys. m3 drewna okrągłego.
    • R A P ORT rys. 2. Schemat linii: zestaw czterech pilarek taśmowych z rębarką pryzmującą, pracujący w systemie z nawrotem uzupełniony o automatyczną obrzynarkę do desek bocznych to bardzo nowoczesny, elastyczny tartak, zajmujący niewielką powierzchnię. Źródło: EWD linia bez nawrotu Nowe linie SAB Co dalej? Poza tartakami, które zdecydowały się na W ostatnich latach w Polsce zamonto- I na koniec można postawić pytanie: co opisany powyżej zestaw, można wskazać wano również dwie fabrycznie nowe linie dalej? Nie ulega wątpliwości, że proces w Polsce tartaki, w których pracują zestawy profilujące niemieckiej firmy SAB. Linie te modernizacji będzie postępował. Polscy składające się z 7 pilarek taśmowych (Tartak pracują w tartaku firmy Stelmet w Zielonej tartacznicy wiedzą, że bez modernizacji, bez Płociczno), czy 2 pilarek taśmowych (tartak Górze oraz w tartaku iglastym w Barlinku. poprawy jakości powierzchni produkowanej Perfekt w Starachowicach). W tartaku Według informacji przedstawiciela firmy tarcicy, bez szybkiej reakcji na zmieniające w Płocicznie pierwsza grupa maszyn składa Söderhamn Eriksson Polska, Ikea planuje się potrzeby rynku, bez obniżania kosztów się z rębarki pryzmującej i 4 pilarek taśmo- budowę tartaku w Stalowej Woli (patrz: produkcji nie ma przyszłości. Wraz z po- wych pracujących w systemie z nawrotem Przemył Drzewny nr 1/2013). stępującym procesem modernizacji liczba a druga grupa maszyn to 3 pilarki taśmowe W zakupionym w Szwecji używanym tartaków w Polsce będzie się stopniowo do rozdzielania na tarcicę elementu obro- tartaku linia przetarcia składa się z zmniejszać. Podobne zmiany zachodziły bionego z 4 stron po dwukrotnym przejściu rębarki pryzmującej, zestawu 4 pila- również w innych krajach. Dla przykładu przez pierwszy zestaw maszyn. Tartak rek (zestaw w Niemczech obecnie, według informacji Perfekt w Starachowicach zakupił w 2011 pryzmujący) poprzedzanej VDS (Verband der Deutschen Säge und roku kompletną, używaną linię firmy EWD, drugą rębarką pryzmującą (zestaw do Holzindustrie – Związek Niemieckiego w skład której wchodzą: tarcza rębarki rozpuszczania pryzmy). Zestaw pryzmu- Przemysłu Tartacznego i Drzewnego), pryzmującej, zestaw 2 pilarek taśmowych jący będzie wyposażony w nawrót. Kłody w około 2000 tartakach produkuje się do kłód, czyli z wózkiem (tzw. tandem) oraz o większych średnicach będą przecierane rocznie około 25 milionów m3 tarcicy. wielopiła FR19 i automatyczna obrzynarka z wykorzystaniem nawrotu, a kłody cień- W latach 60. ubiegłego wieku w Niemczech do desek bocznych Optimes. Pilarki ta- sze – w linii prostej bez zawracania pryzmy. istniało aż 10 000 tartaków. Niemiecki śmowe służą do pryzmowania, a wielopiła Aktualnie trwa transport zdemontowanego przykład dowodzi, że procesowi moderniza- do rozpuszczania pryzm. Największa ilość już tartaku do Polski. Uruchomienie tarta- cji towarzyszy zmniejszenie liczby tartaków. pilarek taśmowych pionowych stosowana ku planowane jest na 2014 rok. Sprawą otwartą jest zarówno czas trwania taśmowych i pionowych wielopiły tego procesu, jak i jego końcowy efekt. w jednej linii tartacznej to 12 sztuk. Właśnie taka linia, składająca się z 12 pilarek taśmowych pionowych (trzy grupy po cztery pilarki), zakupiona w 2008 roku, jest montowana w tartaku w Kaliskach. Na takiej linii nie ma potrzeby montowania nawrotu dla pryzmy. Cały proces przetarcia odbywa się w linii prostej i odpowiada to trzykrotnemu przejściu przecieranej kłody przez zestaw: rębarka i 4 taśmówki. Literatura: 1. Krzosek Sławomir 2005: Polskie tartaki w przededniu modernizacji ? Przemysł Drzewny, nr 1/2005. 2. Morgoś Zbigniew 2012a: Tartacznictwo w liczbach – wstępne wyniki 2011 roku. Rynek Drzewny, nr 2/2012. 3. Morgoś Zbigniew 2012b: Tartacznictwo w liczbach – ostateczne wyniki 2011 roku. Rynek Drzewny, nr 4/2012. 4. Strykowski Władysław, 2011: Drewno w gospodarce UE i w Polsce. III Europejski Kongres Gospodarczy Katowice, 16 – 18 maja. w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 35
    • R A P ORT TEKST: dr MAŁGORZATA WNOROWSKA Rośnie W 2012 r. wyprodukowano w Polsce ponad 18,2 mln palet w systemie EPAL - wynika z ankiety przeprowadzonej przez Polski Komitet EPAL wśród członków. Oznacza to wzrost o 1,7% w stosunku do roku poprzedniego. W badaniach ujęto szczegółowo produkcję poszczególnych typów palet produkowanych w systemie EPAL, tj. najbardziej popularne palety EUR i palety skrzyniowe, ale także nowe typy palet EUR 2, EUR 3 i EUR 6, nie uwzględnianych w poprzednich statystykach. Łącznie w 2012 r. wyprodukowano o 313 tysięcy palet więcej niż w roku poprzednim. Wynik ten to głównie zasługa wzrostu produkcji nowych typów palet, wśród których prym wiedzie paleta EUR 2 (480 000 szt.), w mniejszym zaś stopniu palety EUR 3 (12,74 tys. szt.) oraz EUR 6 (49,12 tys. szt.). Znaczny spadek odnotowano natomiast w produkcji palet skrzyniowych. Jeszcze w 2011 r. produkowano ich ponad 204 tysiące, natomiast w ubiegłym roku z linii produkcyjnych zeszło już tylko 147 000 nowych palet skrzyniowych. Nie oznacza to jednak, że na rynku spadło zapotrzebowanie na ten typ wyrobu. Ze statystyk dotyczących napraw palet wynika, że wprowadzone już do obrotu palety skrzyniowe wciąż są naprawiane i użytkowane. W 2012 r. naprawiono ponad dwukrotnie więcej palet skrzyniowych niż rok wcześniej (odpowiednio 7 831 i 3 240 szt.). Ogółem w 2012 r. naprawiono 4,33 mln palet, czyli o ponad 100 tys. więcej niż rok wcześniej. Zainteresowanie odbiorców paletami używanymi jest wyraźną tendencją nasilającej się w ostatnich latach dekoniunktury. Poszukując oszczędności w zakresie logistyki towarów klienci bardziej szanują palety, dokładniej je ewidencjonują, częściej oddają do renowacji. Tendencja do częstszych napraw palet wynika również z zapisów ustawy o odpadach. W 2012 r. uprawnione do produkcji palet w systemie EPAL w Polsce były 102 podmioty (wobec 106 w 2011 r.), natomiast licencję na naprawę palet paskich i skrzyniowych posiadały 83 firmy (wobec 88 w 2011 r.). 36 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • R A P ORT produkcja I NAPRAWA 4 228 246 pALETY SKRZYNIOWE 147 429 PALETY EUR 6 49 120 SZT. PALETY EUR 3 12 742 SZT. 4 326 178 PALETY EUR 2 480 000 SZT. 2012 2011 nAPRAWA PaLeT eur [SZT.] POZOSTAŁE PALETY epal 2% 7 831 3 240 palety eur 17 536 926 SZT 98% 2011 PRODUKCJA PALET W 2012 R. 2012 nAPRAWA PaLeT SKRZYNIOWYCH [SZT.] w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 37
    • TEKST: BIOMASA DAMIAN PIEKARSKI krach na rynku Polskie Towarzystwo Gospodarcze Bioenergii POLBIO wzywa ministra gospodarki do interwencji na rynku skupu biomasy na cele energetyczne. 276,06 284,00 282,10 282,80 277,65 263,21 231,89 I kwartał II kwartał III kwartał 2011 2011 2011 Przedsiębiorcom zajmującym się sprzedażą energii elektrycznej odbiorcom końcowym nie opłaca się inwestować w zielone technologie. Mogą bowiem kupić świadectwa pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii po ok. 135 zł/MWh, czyli taniej niż zapłaciliby za pozyskanie własnych certyfikatów i uiszczenie opłaty zastępczej, która wynosi ok. 280 zł/MWh. Ponadto Urząd Regulacji Energetyki szacuje, że problem niskich cen certyfikatów wynika z ich nadpodaży. Nadmiar certyfikatów na rynku jest już tak duży, że trzeba by wyłączyć wszystkie OZE na pół roku, aby rozładować napięcie. 38 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT IV kwartał I kwartał 2012 2011 II kwartał III kwartał 2012 2012 W związku z załamaniem na rynku świadectw pochodzenia tzw. „zielonych certyfikatów”, Polskie Towarzystwo Gospodarcze Bioenergii POLBIO wystosowało w lutym br. list protestacyjny do wicepremiera Janusza Piechocińskiego, ministra gospodarki. Autorzy listu pytają: gdzie popełniono błędy lub jakie niedoskonałości istniejącego systemu wsparcia spowodowały realną groźbę upadku wielu małych i średnich przedsiębiorstw z branży biomasy i produkcji energii odnawialnej? - System wsparcia załamał się i to powoduje niekorzystne skutki dla całego sektora OZE, które mogą doprowadzić do tego, że Polska nie będzie w stanie zrealizować swojego celu i osiągnąć do 2020 roku 15-proc. udziału OZE w produkcji energii - mówi Jan Bocian, prezes POLBIO, podczas konferencji prasowej 13 marca br. - Naszym zdaniem, kluczowa jest interwencja na rynku „zielonych certyfikatów”, aby ograniczyć drastyczny spadek ich wartości, jak również sprawdzenie, czy nie doszło do manipulacji na rynku giełdowym.
    • BIOMASA zielonych certyfikatów Giełda czy nas w przyszłości z produkcji zielonej (zielonych certyfikatów) energii a nie z dokumentów, które zostały wytworzone w sztuczny sposób. Zdaniem członków POLBIO, to firmy produkujące biomasę, włączając się w realizację zobowiązań Polski, przejęły na siebie najwyższe ryzyko związane z inwestycjami w produkcję energii z OZE. – To my ponosimy największe konsekwencje bieżącej sytuacji, dlatego że zdecydowaliśmy się na zbiór, przetworzenie i dostarczenie biomasy do energetyki zawodowej - wyjaśnia Jan Bocian. - Aż 182,99 do 60 tys. osób zatrudnionych w sektorze bioenergii w Polsce może stracić źródło utrzymania, a w przypadku niektórych 134,45 IV kwartał 2012 I kwartał 2013 W odpowiedzi na doniesienia POLBIO, Komisja Nadzoru Finansowego podjęła działania sprawdzające, czy nie nastąpiła wspomniana manipulacja. - Zgodnie z ustawą Prawo energetyczne (art.9e ust.6) prawa majątkowe wynikające ze świadectwa pochodzenia energii elektrycznej są zbywalne i stanowią towar giełdowy, o którym mowa w art. 2 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych. Bez radykalnej interwencji i bieżącej, jasnej deklaracji ze strony rządu RP sytuacja się nie poprawi - uważa Jan Bocian. Narastającym problemem jest akumulacja „zielonych certyfikatów”, które mogą być wykorzystane w przyszłości nie produkując zielonej energii. Komisja Europejska rozli- przedsiębiorców - cały dorobek życia. W 2012 r. prezes URE wydał Wiesław Ciura, właściciel firmy W-Irex, 14 798 która jest producentem biomasy pochodzenia leśnego zaznacza, że wsparcie finansowe dla producentów biomasy wcale nie musi się wiązać z wydatkami państwa, ponieważ wsparcie tak de facto dają wszyscy podatnicy, którzy w każdym rachunku za energię płacą również za energię z odnawialnych źródeł. - Prawdę mówiąc pieniądze są, istnieje jedynie kwestia regulacji - dodaje. Pierwszą kwestią, która powinna podlegać regulacji, jest zdaniem Wiesława Ciury ograniczenie importu, natomiast drugą – świadectw pochodzenia OZE na łączny wolumen 16 735 893,698 MWh (za produkcję w 2010, 2011 i 2012 r.) oraz 796 świadectw CHP na łączny wolumen 25 836 599,517 MWh (za produkcję w 2010 r., 2011 r. i 2012 r.) obrót „zielonymi certyfikatami” wyłącznie >> w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 39
    • BIOMASA >> Pierwszą kwestią, która powinna podlegać regulacji, jest zdaniem Wiesława Ciury (na zdjęciu pośrodku) ograniczenie importu, natomiast drugą – obrót „zielonymi certyfikatami” wyłącznie sesyjnie na giełdzie. sesyjnie na giełdzie. tów biomasy agrarnej zasugerował, że Zgodnie z obowiązującym u nas prawem, klasyfikacja biomasy na leśną i nieleśną każdy producent lub sprzedawca energii jest bardzo istotna ze względu na to, że musi określoną jej część pozyskiwać ze biomasa pochodzenia agrarnego potrze- źródeł odnawialnych oraz posiadać świa- buje większego wsparcia finansowego od dectwo pochodzenia („zielony certyfikat”). strony państwa. Tylko wówczas biomasa Jeżeli nie posiada takiego świadectwa, agrarna, która jest droższa i technologicz- może kupić je na rynku lub na podstawie nie trudniejsza do współspalania, będzie umów dwustronnych. Dla tych producen- mogła skutecznie konkurować z biomasą tów i sprzedawców, którzy tego nie uczynią, leśną. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska Reakcja przedstawiciela producentów bio- przygotował tzw. opłatę zastępczą. Ceny masy leśnej Wiesława Ciury była natych- certyfikatów od kilku miesięcy są na niskim miastowa: poziomie. Ich sprzedaż nie wyrównuje strat - Podział na biomasę leśną i pozaleśną poniesionych przez producenta energii nie jest dla nas istotny. Każda biomasa jest w technologii współspalania na zakup biomasą. Ten podział wprowadziło sztucznie droższej od węgla biomasy. Z tego względu Ministerstwo Gospodarki - zaznacza. bardziej opłaca się zmniejszyć użycie bio- W paragrafie 6 ustęp 2 punkt 6 nowego masy i płacić opłatę zastępczą do NFOŚ. projektu rozporządzenia udział biomasy Pomimo zorganizowanej wspólnie kon- agro w układach dedykowanych do spala- ferencji wydaje się, że interesy członków nia biomasy oraz układach hybrydowych od POLBIO nie zawsze są zbieżne. Szczególnie 2016 roku ma wynosić 30% a od 2019 widać to w podejściu do definicji biomasy. roku już 50%. Tomasz Rogala, przedstawiciel producen- Zdaniem POLBIO, wsparcie współspalania 40 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT biomasy w energetyce zawodowej jest niekorzystnym rozwiązaniem. - Istnieje możliwość przekierowania biomasy do efektywniejszych systemów niż technologia współspalania - uważa prezes Bocian. - Rozwiązanie takie nie uwzględnia bowiem efektywnej eksploatacji energii zawartej w biomasie do produkcji ciepła oraz energii w kogeneracji. W odpowiedzi na list POLBIO, Ministerstwo Gospodarki stwierdziło, że „w ramach swoich uprawnień koncentruje się przede wszystkim na ustanawianiu ram prawnych”. Mowa tu o ramach, w których poruszają się podmioty-firmy inwestujące w OZE. Czytamy dalej, że „Ministerstwo Gospodarki nie ma możliwości wpływania na prowadzoną działalność gospodarczą przez niezależne podmioty”. Dochodzimy w końcu do „zielonych certyfikatów” i dowiadujemy się, że Ministerstwo Gospodarki „podtrzymuje swoje stanowisko dotyczące bieżącej sytuacji występującej na rynku tzw. „zielonych certyfikatów” i nie zamierza dokonywać żadnych zmian.
    • PR AWO Nowe regulacje Terminy zapłaty Skonto za szybszą płatność w transakcjach handlowych Projekt ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych wprowadza m. in. zasadę przewidującą 30-dniowy termin zapłaty przez organ publiczny z możliwością jego wydłużenia maksymalnie do 60 dni. W transakcjach między przedsiębiorcami termin zapłaty – co do zasady – nie powinien przekraczać 60 dni. Nowe regulacje przewidują również 30-dniową procedurę badania zgodności towaru lub usługi z umową oraz ryczałtową stałą kwotę rekompensaty za koszty dochodzenia należności. W ustawie utrzymano również rozwiązanie z obecnie obowiązujących przepisów – możliwość naliczania przez wierzyciela odsetek ustawowych w sytuacji, gdy termin zapłaty jest dłuższy niż 30 dni, jako tzw. opłata za kredyt kupiecki. Dochodzenie roszczeń wynikających z projektu ustawy następować będzie w postępowaniu nakazowym. Rząd przyjął projekt ustawy 4 grudnia 2012 r. 8 lutego 2013 r. ustawa została uchwalona przez Sejm Od 1 kwietnia 2013 r. wśród odbiorców drewna zaopatrujących się w Lasach Państwowych ma zastosowanie skonto w wysokości 1% w przypadku zapłaty należności w terminie do 14 dni od daty wystawienia faktury. Zasadę tę wprowadzono zarządzeniem nr 24 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 7 marca 2013. r. Skonto należy rozumieć w dwojaki sposób. Po pierwsze, jako upust od ceny w przypadku, gdy następuje przedpłata na drewno, a cena jest pomniejszana w momencie wystawienia faktury. Po drugie, gdy występuje odroczony termin płatności (o którym mowa w § 5 ust. 9 załącznika nr 1 do Zarządzenia Dyrektora Generalnego LP nr 82 z dnia 19 listopada 2012 r.). Wówczas faktura wystawiana jest na kwotę bez upustu, a po dokonaniu w obowiązującym terminie płatności, wystawiana jest faktura korekta uwzględniająca skonto. i przekazana do Senatu. KOSZALIŃSKIE PRZEDSIĘBIORSTWO PRZEMYSŁU DRZEWNEGO SPÓŁKA AKCYJNA ul. Waryńskiego 2, 78-400 Szczecinek | kppd@kppd.pl | tel. +48 94 37 49 700 | www.kppd.pl TARCIA LIŚCIASTA OBRZYNANA NIEOBRZYNANA FRYZY ELEMENTY MEBLOWE DESKI PODŁOGOWE TARCICA IGLASTA OBRZYNANA NIEOBRZYNANA KONSTRUKCYJNA PROGRAM OGRODOWY BRYKIET IGLASTY I LIŚCIASTY DREWNO KOMINKOWE USŁUGI: STRUGANIE SUSZENIE IMPREGNACJA ZIELONA IMPREGNACJA BRĄZOWA PARZENIE PŁYTY KLEJONE: BUKOWE DĘBOWE SOSNOWE w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 41
    • PR AWO Tymczasowe warunki techniczne dla iglastego drewna kłodowanego NA NOWO KŁODOWANE Z dniem 1 kwietnia 2013 r. weszło w życie nowe Zarządzenie nr 26 z 8 marca 2013 dyrektora generalnego Lasów Państwowych w sprawie odbioru i obrotu drewna iglastego wyrabianego w kłodach oraz ewidencji surowca drzewnego w jednostkach organizacyjnych lasów państwowych. Tym samym traci moc zarówno ubiegłoroczne zarządzenie nr 53 dotyczące tej materii oraz zarządzenie nr 86 (podpisane w listopadzie 2012 r.), które je zmieniało. Nowe zarządzenie wprowadza znów tylko tymczasowe warunki techniczne dla drewna iglastego kłodowanego. 1. Wstęp 1.1. Przedmiot warunków technicznych Przedmiotem warunków są wymagania jakościowo-wymiarowe, zasady pomiaru, obliczania miąższości i cechowania surow- niowaniem co 10 cm, długość nominalną gatunku lub rodzaju i jednakowej długości. ustala się z nabywcą drewna. Standardowe Przy kłodach mierzonych grupowo, prze- długości kłód to 3,0; 4,0; 5,0; 6,0 m. znaczonych dla jednego odbiorcy, za zgodą stron dopuszcza się rozchód częściowy 2. Pomiar metodą statystyczną oddzielnie dla każdej ca drzewnego wyrabianego w postaci kłód. 2.1. Postanowienia ogólne dotyczące przygotowania drewna do 1.2. Zakres stosowania warunków pomiaru. technicznych Warunki techniczne stosuje się przy pozyskaniu i obrocie surowcem drzewnym Jakość okrzesywania i D o średnicy w górnym końcu bez kory dobra pomiarze, obliczaniu miąższości i cechowa- zgodnie z normą PN-D-95000:2002. 2.1.2. Przycięcie końców. 1.3. Określenia Metr przestrzenny m 3(p) Końce kłód powinny być przycięte prostopadle do ich podłużnej osi. Dopuszcza się odchylenie do 1/10 średnicy w miejscu – jednostka pomocnicza do obliczania przycięcia. miąższości drewna mierzonego w stosach. 2.1.3. Przygotowanie do pomiaru Kłoda 2.1.3.1. Kłody mierzone w sztukach - część strzały o długości no- minalnej od 2,7 m do 6,0 m i średnicy mierzonej wg pkt. 2.2.3. w górnym końcu bez kory od 14 cm. W zakresie terminologii długości kłód nie stosuje się normy PN93/D-02002. Kłody wyrabia się z odstop- 2.1.3.2. Kłody mierzone w stosach W stosach mierzy się kłody klas jakości C 2.1.1. Okrzesywanie iglastym wyrabianym w postaci kłód, jego niu. umowy. pojedynczo i grupowo (g.k.b.k.) do 22 cm włącznie i długości do 5,0 m. Stos układa się tak, aby czoła stosu były w jednej płaszczyźnie. Stos winien zawierać drewno jednego gatunku lub rodzaju, jednakowej długości, jednej klasy jakości, do których stosuje się jedną cenę i jeden zamiennik. Zaleca się układać stosy szersze niż 4 m. W przypadku reklamacji jakościowych surowca kłodowanego odebranego w stosach miąższość reklamowanego drewna oblicza się w sztukach pojedynczo. 2.2. Pomiar kłód w sztukach pojedynczo i grupowo Kłody należy ułożyć w stosy górnymi końcami w jednym kierunku. Stos układa się tak, aby czoła kłód były w jednej płaszczyźnie. Stos winien zawierać drewno jednego 42 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT 2.2.1. Elementy pomiaru Elementami pomiaru kłód są długość l (dłu-
    • PR AWO gość nominalna bez nadmiaru dla celów kontrolnych) i średnica górna (dg) oraz 2.3.3. Wysokość stosu liczba sztuk kłód o jednakowej średnicy dla każdej ze stron, określa się jako śred- górnej przy pomiarze drewna w sztukach nią arytmetyczną przynajmniej czterech grupowo. pomiarów. Miejsca pomiaru powinny być może być mniejsza niż suma średnic dwóch kłód. Pomiaru wysokości stosu dokonuje się od dolnej d górnej krawędzi stosu. 3. Określanie miąższości rozłożone równomiernie wzdłuż szerokości Jednostką miary miąższości jest metr stosu i trwale oznaczone. Odległości mię- sześcienny (m³). Miąższość kłód określa Długość kłód mierzy się taśmą lub innym dzy miejscami pomiaru wysokości nie mogą się z dokładnością do drugiego znaku po przyrządem pomiarowym, z dokładnością być większe niż 1 m w przypadku stosów przecinku. do ` 3.1. Miąższość kłód mierzonych w sztukach pojedynczo i grupowo 2.2.2. Pomiar długości 1 cm. Pomiar powinien być wykonany o szerokości do 6 m oraz nie większe niż 2 m wzdłuż najkrótszej linii łączącej obydwa w przypadku stosów o szerokości powyżej czoła. Obowiązuje nadmiar długości kłód 6 m. Przy szerokościach stosu większych nie mniejszy niż 5 cm i nie większy niż niż 6 m wykonuje się pomiary wysokości 3.1.1. 10 cm. Za długość do obliczania miąższo- z jednej strony na metrach parzystych, podstawie tablic ści przyjmuje się długość nominalną. z drugiej strony na metach nieparzystych. 2.2.3. Pomiar średnicy górnej (dg) Pierwszą i ostatnią wysokością dla każdej ze stron stosu jest wysokość, która nie Określenie miąższości na Miąższość kłód odczytuje się z tablic stanowiących załącznik nr 3 do Zarządzenia >> Pomiar średnicy wykonuje się bez kory po najmniejszej średnicy, z dokładnością do 1 mm a wynik pomiaru zaokrągla się do pełnych centymetrów w dół. Średnicę górną (dg) mierzy się przymiarem liniowym. 2.2.4. Klasy grubości Kłody wyrabia się z odstopniowaniem co 10 cm, długość nominalną ustala się z nabywcą drewna. Standardowe długości kłód to 3,0; 4,0; 5,0; 6,0 m. Klasy grubości kłód przyjmuje się według tabeli nr 1. Średnica Klasa górna grubości 14 – 22 cm 1K 23 – 29 cm 2K ≥ 30 cm 3K 2.3. Pomiar kłód w stosach nieregularnych na gruncie. 2.3.1. Elementami pomiaru są: długość l, szerokość s oraz wysokość h. Pomiar długości, szerokości i wysokości wykonuje się z dokładnością do 1 cm. Pomiary wykonuje się taśmą lub innym przyrządem pomiarowym. Za długość stosu l przyjmuje się nominalną długość kłód. 2.3.2. Szerokość stosu mierzy się wzdłuż krawędzi dolnej, po obu stronach stosu przyjmując średnią arytmetyczną tych pomiarów. w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 43
    • PR AWO >> Tabela 2. Współczynniki zamienne dla kłód iglastych mierzonych w stosach. nr 26, na podstawie średnicy górnej (dg) i długości l. 3.1.2. Obliczanie miąższości Kłody na Współczynniki zamienne m(p) Długość kłód (m) Rodzaj drewna podstawie wzoru w korze na m³ bez kory Sosna, Modrzew, Daglezja sześciennych na podstawie uproszczonego 2,7 – 5,0 0,61 Świerk Jodła, Miąższość kłody V oblicza się w metrach 2,7 – 5,0 0,66 wzoru: 3.1.3. Określenie miąższości za pomocą urządzeń elektronicznych Dopuszcza się, za zgodą stron, pomiar Gdzie: i obliczanie kłód za pomocą elektronicz- l - długość kłody, w metrach; nych urządzeń pomiarowych u odbiorcy. dg – średnica górna bez kory, w centymetrach; W przypadku pomiaru średnicy w korze z – zbieżystość na odcinku kłody od przekroju potrącenia na korę zostaną ustalone od- górnego do środkowego, w cm/m rębnym trybem. 3.2. Określanie miąższości kłód mierzonych w stosach na gruncie Dla każdej ze stron stosu (czoła) oblicza się pole jego powierzchni, której elementami są średnia arytmetyczna wysokości h oraz szerokość stosu s. Średnia arytmetyczna pól powierzchni obu czół pomnożoną przez długość stosu l stanowi objętość stosu. Zbieżystość kłody (z) = 0,7 cm/m Tabela 3. Warunki techniczne dla drewna sosnowego (So), modrzewiowego (Md) i daglezjowego (Dg) w kłodach Cecha jakościowa Warunki techniczne dla kłód A B Długość standardowa (m) Minimalna średnica górna bez kory (cm) Sęki otwarte (cm) Sęki zarośnięte (guzy) Krzywizna jednostronna Pęknięcia czołowo-boczne głębokie i przechodzące Chodniki owadzie C D1) 3,0; 4,0; 5,0 i 6,0 30 23 14 niedopuszczalne dopuszczalne zdrowe do 3 cm dopuszczalne o wysokości do 1 cm nie bierze się pod uwagę wyższe: dopuszczalne na niedopuszczalne ½ obwodu dopuszczalne 1 cm/m 1,5 cm/m 2 cm/m niedopuszczalne niedopuszczalne 4 cm/m dopuszczalna krzywizna dwustronna w rozmiarze 2 cm/m dopuszczalne dopuszczalne powierzchniowe dopuszczalne wewnętrzna niedopuszczalna dopuszczalna do 1/3 średnicy czoła zewnętrzna Zgnilizna niedopuszczalna dopuszczalna Spała żywiczarska niedopuszczalna dopuszczalna Wielordzenność niedopuszczalna dopuszczalna Obecność ciał obcych niedopuszczalna dopuszczalne Zabarwienia sinizna brunatnica Uszkodzenia maszynowego pozyskania niedopuszczalna dopuszczalna na przekrojach do ½ powierzchni bielu dopuszczalna niedopuszczalna dopuszczalna dopuszczalne powierzchniowe na pobocznicy do 2 cm głębokości dopuszczalne 1) Drewno klasy D: to drewno nie odpowiadające warunkom klas: A, B i C, które jednak nadaje się do przerobu. Wad nie wymienionych w tabeli nie bierze się pod uwagę. 44 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • PR AWO Miąższość stosu kłód na gruncie oblicza Tabela 4. Warunki techniczne dla drewna świerkowego (Św) i jodłowego (Jd) w kłodach. się w metrach sześciennych, stosując do A drewna (z m³(p) na m³) odpowiednie współczynniki zamienne. Minimalna średnica górna bez kory (cm) zamienne dla kłód iglastych mierzonych w stosach przyjmuje się według tabeli nr 2. Sęki otwarte (cm) 4. Cechowanie Krzywizna jednostronna 4.1. Cechowanie kłód mierzonych w sztukach pojedynczo. Pęknięcia 30 D1) 23 14 dopuszczalne do 2 cm dopuszczalne 1 cm/m 2 cm/m 5 cm/m niedopuszczalne dopuszczalne niegłębokie dopuszczalne niedopuszczalne Chodniki owadzie niedopuszczalne dopuszczalne dopuszczalne powierzchniowe dopuszczalne wewnętrzna niedopuszczalna dopuszczalna do 1/5 średnicy czoła zewnętrzna niedopuszczalna dopuszczalna niedopuszczalna dopuszczalna Zgnilizna Obecność ciał obcych 4.2. Cechowanie kłód mierzonych w sztukach grupowo Na czole jednej z kłód umieszcza się: a) znak graficzny Lasów Państwowych, b) płytkę w kolorze czerwonym zawierającą oznaczenie cyfrowe numeru sztuki oraz 6-cyfrowy numer jednostki organizacyjnej Lasów Państwowych. czołowoboczne głębokie i przechodzące C 3,0; 4,0; 5,0 i 6,0 Zabitki Na czole każdej kłody umieszcza się następujące znaki: a) znak graficzny Lasów Państwowych, b) płytkę w kolorze czerwonym zawierającą oznaczenie cyfrowe numeru sztuki oraz 6-cyfrowy numer jednostki organizacyjnej Lasów Państwowych. 4.3. Cechowanie kłód mierzonych w stosach na gruncie B Długość standardowa (m) Współczynniki Stos cechuje się przez umieszczenie na czole jednej z kłód: a) znak graficzny Lasów Państwowych, b) płytkę w kolorze czerwonym zawierającą oznaczenie cyfrowe numeru sztuki oraz 6-cyfrowy numer jednostki organizacyjnej Lasów Państwowych, Na czole każdej kłody zapisuje się lubryką wymiar (dg). warunki techniczne dla kłód Cecha jakościowa przeliczenia z objętości stosu na miąższość sinizna niedopuszczalna dopuszczalna Zabarwienia brunatnica Uszkodzenia maszynowego pozyskania niedopuszczalna dopuszczalna dopuszczalne na pobocznicy do 2 cm głębokości dopuszczalne Drewno klasy D: to drewno nie odpowiadające warunkom klas: A, B i C, które jednak nadaje się do przerobu. Wad nie wymienionych w tabeli nie bierze się pod uwagę. 1) Nowe rozporządzenie dopuszcza, za zgodą stron, pomiar i obliczanie kłód za pomocą elektronicznych urządzeń pomiarowych u odbiorcy. 5. Wymagania 5.1. Jakość kłód Każdą kłodę w całości należy zaliczyć do jednej z klas jakości według tabeli nr 3 dla drewna sosnowego, modrzewiowego i daglezjowego a drewna świerkowego i jodłowego według tabeli nr 4. Klasy A, B i D oznacza się poprzez naniesienie symbolu klasy jakości na czole górnego końca. Klasę jakości C pozostawia się bez oznaczenia. w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 45
    • budownictwo TEKST: dr inż. Michał Juszczyk, Wydział Inżynierii Lądowej Politechniki Krakowskiej Rysunek 1. Model BIM budynku mieszkalnego (na zielono zaznaczono elementy więźby dachowej). Nowoczesne narzędzia dla efektywnej realizacji przedsięwzięć budowlanych Technologia BIM i podejście Postęp i rozwój techniki komputerowej pozwolił na przeniesienie projektowania z papieru na ekran komputera. IPD Realizacja przedsięwzięcia budowlanego wiąże się z koniecznością współpracy wielu specjalistów z różnych dziedzin oraz wielu przedsiębiorstw. Wszystkie osoby i podmioty (z inwestorem, projektantem i wykonawcą na czele), uczestniczące w realiza- Następnym krokiem było przejście od cji przedsięwzięcia budowlanego, powiązane są siecią wzajem- rysunków 2D do modeli 3D. Kolejny i jak nych relacji i zależności. Kluczową kwestią dla efektywności ich na razie ostatni etap tej ewolucji to BIM - technologia pozwalająca na przedstawienie całego cyklu życia obiektu budowlanego od fazy projektowania, poprzez proces budowy a następnie eksploatacji do rozbiórki. współpracy jest komunikacja, wymiana i obieg informacji. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie i popularyzacja wiedzy o technologii BIM (Building Information Modelling) oraz podejściu IPD (Integrated Project Delivery), pozwalającym zwiększyć efektywność wymiany i obiegu informacji, a także maksymalnie wykorzystać kompetencje specjalistów i przedsiębiorstw zaangażowanych w realizację przedsięwzięcia budowlanego zarówno w fazie projektowania jak i wykonawstwa. Celem artykułu jest również przedstawienie korzyści wynikających ze stosowania technologii BIM oraz podejścia IPD w realizacji przedsięwzięcia budowlanego. 46 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • budownictwo Model BIM z wyróżnioną więźbą dachową oraz automatycznie wygenerowanymi rzutem i przekrojami. Okno z opisami zawierające szczegóły i opisy. szczegół konstrukcji dachu (na zielono wyróżniona została krokiew narożna) Rysunek 2. Lista informacji, jakie mogą być zawarte w modelu BIM Technologia BIM [por. 6, 7]: Postęp i rozwój techniki komputerowej pozwolił na przeniesienie projektowania z papieru na ekran komputera. Następnym krokiem było przej- • ście od rysunków 2D do modeli 3D. Kolejny i jak na razie ostatni etap trójwymiarowa geometria obiektu oraz jego wszystkich instalacji i urządzeń, tej ewolucji to BIM - technologia pozwalająca na przedstawienie całego cyklu życia obiektu budowlanego od fazy projektowania, poprzez proces • opisy elementów obiektu, budowy a następnie eksploatacji do rozbiórki. Na rysunku nr 1 przedsta- • charakterystyki zastosowanych mate- wiono model BIM budynku mieszkalnego (na zielono zaznaczono elemen- riałów budowlanych i/lub urządzeń, ty więźby dachowej). • Koncepcja BIM (czyli modelowania informacji o obiekcie budowlanym) informacje dotyczące technologii robót budowlanych, zakłada opracowanie wirtualnego modelu obiektu budowlanego przed • jego fizyczną realizacją. Innymi słowy zastosowanie technologii BIM po- specyfikacje techniczne (w tym szczególne wymogi dotyczące jakości robót), zwala na opracowanie w fazie projektowania „cyfrowej reprezentacji fi- • zycznych i funkcjonalnych cech obiektu” [8]. Należy tu od razu odróżnić informacje wynikające z obliczeń inży- model BIM od modelu 3D, którego głównym zadaniem jest prezentacja nierskich (dla elementów konstrukcyj- obiektu budowlanego w atrakcyjnej formie (izometrii lub perspekty- nych, instalacji, urządzeń itp.) wie). Na rysunku nr 2 przedstawiono wcześniej prezentowany mo- • przedmiar robót, del BIM budynku mieszkalnego z wyróżnioną więźbą dachową oraz • wstępne lub szczegółowe oszacowania kosztów, automatycznie wygenerowanymi rzutem i przekrojami. • Istotą opracowania modelu w technologii BIM jest nie tylko przed- informacje dotyczące planowanego postępu robót w czasie, stawienie geometrii projektowanego obiektu, ale również zbudowa- • nie zasobu informacji o obiekcie. inne informacje (np. związane z oszacowaniem ryzyka, wymogami BHP, Model BIM stanowi spójne źródło informacji o obiekcie budowlanym organizacją placu budowy itp.). dostępnych dla osób i podmiotów uczestniczących w realizacji przedsięwzięcia budowlanego zarówno w fazie projektowania jak i fazie wykonawczej. Dla porównania – w tradycyjnej dokumentacji technicznej oraz >> w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 47
    • budownictwo >> dokumentacji budowy ma miejsce duże Zasada współpracy Koncepcja BIM zakłada, poprzez bu- rozproszenie informacji (ze względu na ilość Jednym z podstawowych założeń BIM jest dowę dokumentów, opracowań czy formatów współpraca wszystkich osób i podmiotów obiektu przed przystąpieniem do rze- modelu, wirtualne przechowywania), co skutkuje bardzo czę- budowy w wzniesienie zaangażowanych w realizację przedsięwzię- czywistej sto utrudnionym i długim czasem dostępu cia budowlanego. Zasoby informacji w mo- i wyeliminowania możliwych problemów do danych istotnych w danym momen- delu mogą być uzupełniane, modyfikowane [por. 8]. Przed przystąpieniem do fizycznej cie realizacji przedsięwzięcia. Na rysunku lub aktualizowane adekwatnie do roli i kom- realizacji obiektu model powinien być kom- nr 2 przedstawiono także po stronie prawej petencji poszczególnych osób i podmiotów pletny, a także wolny od błędów i konfliktów szczegół konstrukcji dachu (na zielono wy- - np. projektantów różnych branż, koszto- pomiędzy różniona została krokiew narożna) oraz okno rysantów, inżynierów odpowiedzialnych za projektowymi. z opisami zawierające szczegóły i opisy. planowanie lub realizację robót. Wdrożenie BIM w realizacji przedsięwzięć zastosowanymi celu symulacji rozwiązaniami potencjał wpływu na koszty przedsięwzięcia koszty zmian projektowych NAKŁADY/EFEKTY projektowanie zgodne z podejściem tradycyjnym projektowanie zgodne z podejśceim IPD Aby w pełni wykorzystać zalety technologii BIM, faza projektowania faza budowy postęp przedsięwzięcia w czasie wszyscy specjaliści zaangażowani w realizację przedsięwzięcia budowlanego powinni wykorzystywać wspólny model, ściśle ze sobą współpracując. Z tym postulatem koresponduje koncepcja IPD 48 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • budownictwo budowlanych wymaga sto- siębiorstwa sowania szeregu narzędzi wysoko informatycznych. Narzędzia sultanci, dostawcy wyro- tensywnie rozwijane przez bów budowlanych i inni. wielu producentów oprogra- (Skład zespołu jest uza- mowania inżynierskiego. Na leżniony od charakteru rynku dostępne są aplikacje i stopnia skomplikowania do projektowania architek- realizowanego przedsię- tonicznego, konstrukcji, in- wzięcia.). Kolejnym za- stalacji, a także do kosztory- łożeniem IPD jest ścisła sowania i planowania robót współpraca budowlanych. Tabela 1. Porównanie podejścia tradycyjnego i IPD . Żródło: opracowanie na podstawie [working def],[guide]. roboty budowlane), kon- takie są obecnie bardzo in- członkami zespołu już od wczesnej realizujące specjalistyczne pomiędzy fazy projek- Podejście IPD towania w celu wyko- Aby w pełni wykorzystać za- rzystania lety technologii BIM, wszy- wiedzy i doświadczenia scy specjaliści zaangażowani poszczególnych członków w realizację przedsięwzięcia zespołu, aby zminimalizo- budowlanego powinni wy- wać ryzyko pojawienia się korzystywać wspólny mo- błędów projektowych. In- del, ściśle ze sobą współ- na wiedzy i doświadczeń, koresponduje koncepcja eliminacja niepotrzebnych IPD (zintegrowanej realizacji Podejście tradycyjne: Podejście IPD (zintegrowana realizacja przedsięwzięcia): fazy przedsięwzięcia wyraźne oddzielenie tradycyjnych faz przedsięwzięcia: projektowania, pozyskania wykonawcy/wykonawców, budowy fazy projektowania i pozyskania wykonawców, podwykonawców i dostawców nakładają się efekt projektowania wiele projektów branżowych jeden wspólny wirtualny model obiektu sposób projektowania 2D (czasem wizualizacje 3D) wspierane przez systemy CAD, budowa modelu, wspierane przez narzędzia wykorzystujące technologię BIM dostępność informacji o obiekcie szczegółowe informacje o obiekcie dostępne po zakończeniu projektowania szczegółowe informacje o obiekcie dostępne od wczesnej fazy projektowania osoby i podmioty uczestniczące w realizacji przedsięwzięcia budowlanego rozproszeni, kierujący się własnymi interesami współpracujący w zespole, kierujący się wspólnymi celami rola wykonawcy i podwykonawców pozyskiwani po zakończeniu fazy projektowej, ich rola sprowadza się do wykonania robót rola dostawców pozyskiwani po zakończeniu fazy projektowej, ich rola sprowadza się do dostarczenia środków produkcji (sprzętu, materiałów, wyrobów, urządzeń, systemów itp.) tegracja zespołu, wymia- pracując. Z tym postulatem Kryterium: działań to, w myśl IPD, kompetencji, wykonawca, podwykonawcy i dostawcy mogą być zaangażowani w przedsięwzięcie od wczesnej fazy projektowania, mają także możliwość współpracy z innymi członkami zespołu wykorzystując swoje kompetencje, wiedzę i doświadczenie przedsięwzięcia). IPD jest koncepcją realizacji przedsięwzięcia budowlanego, >> której założeniem jest integracja ludzi, systemów, struktur biznesowych oraz metod dla wykorzystania umiejętności, doświadczeń Konstrukcje drewniane i wiedzy wszystkich członków zespołu realizującego przedsięwzięcie dla minimalizacji niepotrzebnych nakładów i optymalizacji efektywności we wszystkich fazach pro- dla profesjonalistów jektowania i budowy [1]. Fundamentalnym postula- tem dla IPD jest budowa zespołu odpowiedzialnego za realizację przedsięwzięcia. W skład zespołu, poza triadą inwestor, projektanci i wykonawca, mogą wchodzić również podwykonawcy (w szczególności • przestrzenne modelowanie • platforma AutoCAD • wykrywanie kolizji dla elementów drewnianych i wierceń • eksport danych CNC 25% RABATU przed- Robobat Polska Sp. z o.o. tel.: 12 639 25 15 e-mail: bk@robobat.pl w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 49 www.robobat.pl
    • budownictwo >> klucz do osiągnięcia celu w postaci realizacji przedsięwzięcia bu- BIM oraz IPD – bariery a oczekiwane korzyści dowlanego przy zachowaniu założonej jakości robót budowlanych, Dla upowszechnienia i wdrożenia technologii BIM oraz koncepcji w określonym terminie i w ramach określonego budżetu. Mimo iż IPD konieczna jest zmiana dotychczasowej filozofii realizacji przed- realizacja przedsięwzięcia zgodna z założeniami IPD jest wykonal- sięwzięć budowlanych. Jedną z podstawowych kwestii jest zmia- na bez BIM, technologia BIM rekomendowana jest jako wysoce na wartości, którymi kierują się osoby i podmioty zaangażowane przydatna dla osiągnięcia efektywnej współpracy niezbędnej w IPD w realizację przedsięwzięć budowlanych. BIM i IPD wymagają [por. 2]. zmiany tradycyjnych ról uczestników przedsięwzięcia budowlanego Zestawienie najistotniejszych różnic pomiędzy tradycyjnym podej- - w przypadku wykonawców i dostawców polegającej na wniesie- ściem z wyraźnie oddzielonymi fazami projektowania, pozyskania niu wiedzy oraz doświadczenia, a także pełnieniu funkcji doradczej wykonawcy i budowy a podejściem IPD (zintegrowaną realizacją już na etapie projektowania. BIM to również rewolucja techniczna przedsięwzięcia) przedstawiono syntetycznie w tabeli nr 1. w sposobie projektowania – przejście od systemów CAD do syste- Podstawowym warunkiem sukcesu przedsięwzięcia budowlane- mów opartych o technologię BIM – oznacza konieczność przeszko- go realizowanego z zastosowaniem IPD jest współpraca, zaufanie lenia rzeszy projektantów i zakupu oprogramowania. Podejście IPD i koncentracja członków zespołu na celu przedsięwzięcia a nie na wymaga opracowania i wdrożenia standardów współpracy uczest- celach indywidualnych. ników przedsięwzięcia budowlanego. Co więcej, w przypadku za- Niespełnienie tych warunków grozi tym, że członkowie zespołu po- mówień publicznych konieczne jest opracowanie ram prawnych dla zostawać będą w antagonistycznych relacjach. przedsięwzięć, które byłyby realizowane z zastosowaniem IPD. Korzyści, jakie płyną z zastosowania BIM i IPD można rozpatrywać w trzech kluczowych aspektach – czasu, jakości i kosztów. Ścisła współpraca inwestora, projektantów z różnych branż i wykonawców (a także dostawców) od wczesnej fazy projektowania pozwala na eliminację zbędnych lub wielokrotnie powtarzanych zadań, skróce- Osiągnięcie korzyści wynikających z IPD wymaga uznania wspólnej hierarchii wartości oraz akceptacji przez wszystkich członków zespołu poniższych zasad [na podst. 1]: • • celów i wynikających z tego wspólnych korzyści, • innowacyjności wynikającej ze współ- pracy i wymiany informacji, • • podejmowania decyzji przez zespół, wczesnego zaangażowanie w przedsię- wzięcie, • wczesnego definiowania i akceptacji celów przedsięwzięcia, • • • zintensyfikowanego planowania, otwartej i szczerej komunikacji wykorzystania nowoczesnych tech- nologii (w tym BIM), • realizacji obiektu budowlanego. Efektywne wykorzystanie wiedzy i doświadczenia podmiotów zaangażowanych w realizację przedsięwzięcia budowlanego prowadzi do minimalizacji ryzyka pojawienia się błędów projektowych. wzajemnego szacunku i zaufania, wspólnych nie czasu projektowania, skrócenie czasu budowy skrócenie cyklu pracy zespołowej i „przechodniego przywództwa” (przewodzenia pracom zespołu przez najbardziej kompetentnego członka zespołu na danym etapie przedsięwzięcia). Zastosowanie BIM i IPD daje możliwość precyzyjnego dopasowania formy, konstrukcji i funkcjonalności obiektu budowlanego do potrzeb i możliwości ekonomicznych inwestora. Redukcja kosztów wynika z minimalizacji ilości zmian projektowych - eliminacja konfliktów i wzrost zaufania między podmiotami zaangażowanymi w realizację przedsięwzięcia. W tabeli nr 2 zestawiono korzyści wynikające z zastosowania BIM i IPD z perspektywy inwestora, projektantów i wykonawców. Oczekuje się, że wykorzystanie koncepcji IPD i technologii BIM pozwoli uniknąć wielu kosztów związanych ze zmianami projektowymi. Ponadto dzięki IPD i BIM potencjał wpływu na koszty przedsięwzięcia, który jest największy we wczesnej fazie projektowania, ma być wykorzystywany o wiele intensywniej niż w przypadku podejścia tradycyjnego. Na wykresie (patrz str. 48) przedstawiono schematycznie porównanie potencjału wpływu na koszty w przypadku projektowania w podejściu tradycyjnym i podejściu IPD. W podejściu IPD intensyfikacja działań i decyzji projektowych ma miejsce o wiele wcześniej niż w podejściu tradycyjnym. W efekcie pozwoli to na uniknięcie kosztów związanych ze zmianami projektowymi dokonywanymi w fazie budowy. 50 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • budownictwo BIBLIOGRAFIA: Podsumowanie Wymagania związane ze skróceniem cyklu realizacji, oczekiwania [1] The American Institute of Architects: “Integrated Project względem jakości robót oraz redukcji kosztów przedsięwzięć bu- Delivery: A Guide” AIA National, AIA California Council, 2007 dowlanych powodują zmianę sposobu funkcjonowania branży budowlanej. Możliwymi reakcjami na zachodzące zmiany są: - wykorzystanie technologii BIM jako technicznej platformy dla [2] The American Institute of Architects, California Council: “Integrated Project Delivery – A Working Definition” McGraw Hill, 2007 [3] Griem P.: “Integrated Project Delivery Using BIM”, Structure potrzeb projektowania, analiz kosztowych, a także planowania Magazine, April 2009 i zarządzania procesem budowy, [4] Juszczyk M., Zima K.: “Building Information Modeling - realizacja przedsięwzięcia w oparciu o podejście IPD jako in Construction Process” TECHSTA 2010, Management and sposobu na wykorzystanie wiedzy technicznej, doświadczenia i kompetencji wszystkich uczestników przedsięwzięcia począwszy od wczesnej fazy projektowania. Technologies for Sustainable Development in the Building Industry, 8-th International Conference, Prague 2010 [5] Juszczyk M.: “BIM jako techniczna platforma zintegrowanej realizacji przedsięwzięcia, omówienie IPD (Integrated Project Delivery)” Zalety BIM i IPD w krajach rozwiniętych zostały już dostrzeżone Seminarium „Dzień BIM” - Politechnika Krakowska, Kraków 2012 – rewolucja w sposobie myślenia i realizowania przedsięwzięć [6] Kozlovska M., Sabol L.: “Innovation approarches to building budowlanych dokonuje się na naszych oczach. W chwili obecnej w Polsce ilość przedsięwzięć realizowanych w oparciu o technologię BIM można ostrożnie określić jako „pojedyncze” (brak jest statystyk, na które można się powołać). Niemniej w momencie, project preparation and realization” Czasopismo Techniczne, Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej, Zeszyt 2 rok 107 1-B/2010 [7] Zima K.: “Wprowadzenie do BIM – definicje, rozwiązania, cele, korzyści” Seminarium „Dzień BIM” - Politechnika Krakowska, Kraków 2012 w którym inwestorzy w Polsce uświadomią sobie, że stosowanie [8] Smith D.: “An Introduction to Building Information Modeling BIM i IPD daje korzyści przewyższające nakłady, które w związku (BIM)”, Journal of Building Information Modeling, Fall 2007 z wdrożeniem BIM i IPD należy ponieść, najprawdopodobniej zaobserwujemy efekt „kuli śniegowej”. Dla projektantów, wykonawców, dostawców i innych potencjalnych uczestników przedsięwzięcia budowlanego znajomość technologii BIM oraz rozumienie i gotowość do stosowania zasad wynikających z podejścia IPD stanie się wówczas znaczącym atutem. Rysunki w niniejszym artykule, przedstawiające model BIM budynku mieszkalnego, opublikowano dzięki uprzejmości M.A.D Engineers SC.oraz Datacomp sp. z o.o. Widoki obiektu i jego szczegółów dla rysunków przedstawiających model BIM przygotowano w oparciu o program BIM Vision. Tabela 2. Zestawienie korzyści dla głównych uczestników przedsięwzięcia budowlanego wynikające z zastosowania BIM i IPD. Źródło: opracowanie własne Inwestor Projektanci Wykonawcy bezpośrednia komunikacja, wymiana informacji, wykorzystanie wiedzy i doświadczenia pozostałych uczestników przedsięwzięcia dostępność wiarygodnych oszacowań kosztowych od wczesnej fazy projektowania wysoka dostępność informacji dla podejmowania decyzji projektowych efektywne zarządzanie fazą budowy dzięki bezpośredniej komunikacji pomiędzy członkami zespołu projektowego możliwość uniknięcia pułapki „najniższej ceny” dostępność wiarygodnych danych i informacji na wszystkich etapach projektowania dobra synchronizacja planowania fazy budowy, planowanie oparte na kompletnej informacji redukcja kosztów wzniesienia i utrzymania obiektu możliwość opracowania spójnych i precyzyjnych projektów, modeli i dokumentacji technicznej dobre relacje z podwykonawcami i dostawcami oraz możliwość efektywnego zarządzania łańcuchem dostaw skrócenie czasu realizacji przedsięwzięcia bez straty jakości robót budowlanych i zmian kosztów oszczędność czasu w fazie przygotowywania dokumentacji technicznej minimalizacja ryzyka związanego z roszczeniami budowlanymi w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 51
    • TAR GI TEKST: dr MAŁGORZATA WNOROWSKA Mało drewna w budownictwie Budma, Interbud oraz Gryf-Bud to zdaniem redakcji czasopisma Przemysł Drzewny trzy najciekawsze imprezy targowe branży budowlanej. Sprawdziliśmy, jak w tym roku promowało się na nich drewno. Tegoroczna Budma podkreślił dominację stolarki PVC na polskim rynku. Tylko nieliczni producenci zapropomowali zwiedzającym okna i drzwi drewniane. Między Budmą, Interbudem oraz targami Gryf-Bud można znaleźć więcej różnic niż podobieństw, co stanowi spory atut zachęcający, by jako zwiedzający być na każdej z tych imprez. Dla wystawców natomiast poniższa krótka refleksja może stanowić swego rodzaju wskazówkę - w którą imprezę warto ulokować swój budżet marketingowy, by osiągnąć większe korzyści. Budma Styczniowa Budma to niewątpliwie największe, najbardziej prestiżowe i rzeczywiście międzynarodowe targi. Określenie „największe” oczywiście jest relatywne, znając rozmach wystawy z poprzednich lat. Nieodpartym wrażeniem jest obecność tych samych marek od wielu lat, przyzwyczajonych do swoich miejsc w „ulubionych” halach. Nietrudno też zauważyć brak w tegorocznej edycji kilku liderów, również z branży drzewnej. Profil wystawców, jak i zwiedzających, a także fakt, że odbywa się w ciągu tygodnia, każe pozycjonować Budmę jako typową imprezę B2B. Zaobserwować można wręcz niechęć wystawców do przemierzających stoiska „detalistów”. Nic dziwnego, wspomniany rozmach, wizyty ministrów, zapowiedzi tysięcy zwiedzających z całej Europy (Międzynarodowe Targi Budownictwa BUDMA 2013 zwiedziło ponad 53 000 gości z 50 krajów świata) i w końcu wysoki koszt udziału w targach sprawiają, że wystawcy mają spore oczekiwania co do efektów marketingowych, jakie ma im przynieść obecność na Budmie. Mają być to poważne, długoterminowe kontrakty, ale też wypromowanie marki poprzez pokazanie się w prestiżowym towarzystwie. Tradycyjnie już w hali 6a pojawiło się najwięcej firm z branży drzewnej, choć można je wyliczyć na palcach: Koszalińskie Przedsiębiorstwo Przemysłu Drzewnego, Wiązary Burkietowicz, Tartak Stefan, Nature Wood, Zakład Stolarski Andrzej Sikora, Quick Parquet, Zakład Stolarski Bogumiła Spigiel, Dwernik czy Holz-Henkel. - Na tragach Budma jesteśmy tradycyjnie od wielu lat - mówi Marek Szumowicz, prezes KPPD. - Nie jest to czas łatwy dla budownictwa, więc nie mamy wielkich oczekiwań wobec tegorocznej edycji. Staramy się 52 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • TAR GI utrzymywać stałe relacje z naszymi klientami, a spotkanie na targach jest ku temu bardzo dobrą okazją. W innych halach pojawili się także producenci drewnianej stolarki otworowej, choć ich oferta była skromna w porównaniu z konkurencją PVC czy drzwi metalowych. Okazale promowało się drewno jedynie na stoiskach Invado, Pozbud i Drutex oraz Starlite (okna dachowe). Nawet fabryka okien „na żywo”, w której można było podpatrzeć jak produkuje się „najlepsze” okna, bazowała na profilach z tworzyw sztucznych. Stosunkowo niewiele drewna było także w pokazowym Domu „Zeroenergetycznym Plus – GREEN POWER” zbudowanym w szkielecie... stalowym. Akcentem drewnianym wśród laureatów Złotych Medali MTP było okno dachowe VELUX GGL z innowacyjną ThermoTechnology™. Interbud Nieco inaczej wygląda profil targów Interbud, które odbyły się na początku marca w Łodzi. Międzynarodowe z nazwy, są raczej targami regionalnymi i to zarówno pod względem profilu wystawców, jak i zwiedzających. Podczas trzech dni ofertę zaprezentowało trzysta pięćdziesiąt firm, a targi odwiedziło trzynaście tysięcy dwieście osób. Na statystyki zwiedzających wpłynęła zapewne organizacja imprezy w czasie weekendu, kiedy to indywidualni inwestorzy przyjeżdżają czy przychodzą na targi całymi rodzinami. Powyższa refleksja nie stanowi jednak o słabo- ści targów Interbud. Wręcz przeciwnie, wielu wystawców ceni w Interbudzie właśnie możliwość spotkania się zklientem z sąsiedztwa, który jako indywidualny inwestor ma sprecyzowane cele i... budżet do zagospodarowania. Do tego typu klienta dopasowana jest też oferta, stąd też sporo wystawców Interbudu to tartaki, producenci więźby dachowej pod indywidualne budownictwo, firmy produkujące stolarkę otworową, schody czy podłogi. Na Interbudzie pojawili się zarówno wystawcy, którzy pokazali się wcześniej na targach Budma, np. ArtHauss, czy Fabryka Domów Drenianych Bartek ale też liderzy rynku, którzy wybrali tylko imprezę w Łodzi, np. Budmiex Danwood, oferujący energooszczędne domy prefabrykowane w systemie drewnianej konstrukcji szkieletowej, czy Tartak Olczyk. Ten ostatni Na stoisku Pol-Skone na Budmie zaprezentowano nową kolekcję SEMPRE Onda oraz okno EC 90 PLUS. Nowości Classen prezentowane na Budmie to kolekcja Design Boden oraz nowe dekory i wymiary desek jednej z najbardziej ekskluzywnych linii producenta Extravagant Dynamic. Kolekcję uzupełniło sześć dekorów paneli w rozmiarze 1286x194 oraz osiem XXL Long w rozmiarze 2175x243. >> TARTAK T Y B L E TARCICA KONSTRUKCYJNA Tyble 45 A 98-420 Sokolniki Dział handlowy: tel. 62/ 784 51 19 Sklep firmowy: tel. 62/784-51-08 tartak@tyble.pl CE AT Y A, Ł EJ OW H ROW I DAC WO K BA I O T ODB I T IĘŹ RK ,W P LKI LKI OL A E R I E , A E Y ST OAZ I TR KI, A, B DY I B CIC ENT EM TAR CHO I MOZA S EL E OW TY G IE DŁO IANE ARK O P N KI P REW DE S ANE JE D RUG AC EW Y ST DOWA EL NT ME GRO OWE ELE AO N TUR E - SOS EK HIT OW BL A RC ME ŁA ZY MA FRY Z EUROPEJSKIM ZNAKIEM JAKOŚCI ww .pl yble w.t w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 53
    • TAR GI 1. wybrał właśnie marcowe targi na premierę swojego nowego produktu - domku narzędziowego. - Domki narzędziowe z suszonej polskiej sosny to nowość, którą wprowadzamy dopiero na rynek. Domki będą sprzedawane w paczkach do samodzielnego montażu mówi Andrzej Kowalski z Tartaku Olczyk. - Na targach Interbud postanowiliśmy sprawdzić zainteresowanie rynku tym produktem. Tradycyjnie już na Interbudzie swoje stoisko miała firma Sopexim, prezentując w tym roku najnowszą płytę OSB (więcej na ten temat w dziale innowacje). Fot. Forestor Gryf-Bud 3. 4. 2. 1. Stoisko firmy Budrex na targach Interbud. 2. Prototyp domku narzędziowego był nowością prezentowaną w Łodzi na stoisku Tartaku Olczyk. 3. Okazałe stoisko firmy Sopexim promowało drewno konstrukcyjne, ale również innowacyjne płyty OSB. 4. Sporym zaintersowaniem cieszyły się konstrukcje Fot. Gryf-Bud dachowe łączone w systemie płytek kolczastych. Podczas targów Gryf-Bud w Szczecinie, w konkursie „EKOlider” komisja nagrodziła systemowe rozwiązanie konstrukcji domów z drewna klejonego warstwowo firmy Konsbud. 54 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT Swoje stałe miejsce w krajobrazie targów budowlanych ma także Gryf-Bud w Szczecinie. 160 wystawców i ok. 9000 zwiedzających stawia ją w statystykach nieco niżej od Interbudu, jednak pod względem oferty i licznych nowości corocznie prezentowanych na szczecińskiej wystawie jest ona godna uwagi. Tym bardziej że ideą przewodnią targów było budownictwo niskoenergetyczne i pasywne. Organizacja targów w Szczecinie to także spory atut dla firm, które chcą zainteresować swoją ofertą inwestorów z Niemiec, którzy licznie przyjeżdżają co roku na Gryf-Bud. Na tegorocznych, marcowych targach w Szczecinie drewno promowało się doskonale. Medal „Wyróżniony Wyrób” zdobyły konstrukcje wsporcze prefabrykowanych wiązarów zgłoszone przez firmę Wiązary Burkietowicz, natomiast w konkursie „EKOlider” komisja nagrodziła systemowe rozwiązanie konstrukcji domów z drewna klejonego warstwowo firmy Konsbud. Zapewne już niedługo wiele firm rozpocznie tworzenie swoich budżetów marketingowych na przyszły rok. Wybór jednej z powyższych imprez targowych, na których warto mieć swoje stoisko, może być w przyszłym roku utrudniony. Wszystko dlatego, że tradycyjnie otwierająca nowy rok Budma odbędzie się w przyszłym roku w marcu, co zapewne skomplikuje sytuację zarówno organizatorom Interbudu i Gryf-Budu, którzy będą musieli poszukać nowych, dogodnych terminów, które nie będą kolidować z niewątpliwie największą imprezą budowlaną.
    • ZAPRENUMERUJ PRZEMYSŁ DRZEWNY RESEARCH & DEVELOPMENT DOŁĄCZ DO MENADŻERÓW, KTÓRZY ODNOSZĄ SUKCES ZDOBĄDŹ DOSTĘP DO RAPORTÓW I ANALIZ BRANŻOWYCH SKORZYSTAJ Z DODATKOWYCH PROFITÓW PAWILON 5 STOISKO 55 8 MAJA POLSKI DZIEŃ NA LIGNIE. ZWIEDZANIE Z TŁUMACZEM PRENUMERATA W PROMOCYJNEJ CENIE + NIESPODZIANKA BEZPŁATNE EKSKLUZYWNE ZAPROSZENIA NA TARGI PIERWSZY W POLSCE MAGAZYN SEKTORA LEŚNO-DRZEWNEGO WWW.PRZEMYSLDRZEWNY.EU w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 55
    • Leśnictwo polska w strefie niskiego ryzyka Z MAŁYMI WYJĄTKAMI Na mapie z podziałem na 17 dyrekcji LP zaznaczono kolorem szarym obszary uznane w ramach Krajowej Analizy Ryzyka za obszary ryzyka nieokreślonego w ramach kryterium III Drewna Kontrolowanego. 56 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • leśnictwo Wybrane obszary leśne RDLP w Białymstoku i RDLP w Krośnie zostały zakwalifikowane do regionów ryzyka nieokreślonego w ramach kryterium III Drewna Kontrolowanego. Co to oznacza dla przedsiębiorców zaopatrujących się w drewno z tych obszarów? obszary ryzyka nieokreślonego Od 1 lutego obowiązuje Krajowa Analiza Ryzyka (KAR) dla obszaru Polski opracowana przez FSC® Polska i zatwierdzona przez FSC International Center. KAR jest obligatoryjna dla wszystkich firm, które posługując się normą FSCSTD-40-005, chcą określić stopień ryzyka Nadleśnictwa Białowieża, Browsk Hajnówka dla surowców pochodzących z polskich lasów. Krajowa Analiza Ryzyka została przeprowadzona dla wszystkich typów lasów, z uwzględnieniem pięciu kryteriów oceny Drewna Kontrolowanego. W wyniku dokonanej oceny przeważający obszar Polski został zakwalifikowany jako obszar ryzyka niskiego. Oznacza to, że surowiec pochodzący z tych terenów spełnia wszystkie kryteria Drewna Kontrolowanego. POZYSKANIE Teren pochodzenia może być uważany za obszar niskiego ryzyka w odniesieniu do nielegalnie Nadleśnictwa Baligród, Bircza, Brzozów, Cisna, Dukla, Dynów, Kańczuga, Kołaczyce, Komańcza, Krasiczyn, Lesko, Lutowiska, Rymanów, Strzyżów, Stuposiany , Ustrzyki Dolne pozyskanego drewna, jeżeli na danym terenie spełnione są poniższe wskaźniki związane z gospodarką leśną: 1.1. Dowody pozyskania drewna w zgodzie z prawem obowiązującym w regionie. 1.2 Istnieje dowód na legalność pozyskania i zakup drewna w obszarze zawierającym mocny i efektywny system udzielania licencji i pozwoleń wyrębu. 1.3. Dowody, raporty nielegalnego pozyskania w rejonie pochodzenia są nieznaczne lub ich brak. 1.4. Poziom korupcji związanej z udzielaniem zezwoleń i licencji na pozyskanie i handel drewnem jest niewielki. PRAWA ZWYCZAJOWE I OBYWATELSKIE Obszar pochodzenia może być rozważany jako obszar niskiego ryzyka w odniesieniu do wymogów praw zwyczajowych i obywatelskich, jeżeli następujące wymagania są spełnione: 2.1. Brak wydanego przez Radę Bezpieczeństwa ONZ zakazu eksportu drewna z danego kraju. 2.2. Kraj lub obszar nie jest uważany za źródło drewna konfliktowego (np. Rodzaj Drewna konfliktowego wg USAID). 2.3. Nie ma dowodów fizycznej pracy dzieci lub znacznego naruszania fundamentalnych zasad i praw pracy w lasach i rozważanych obszarach. 2.4. W sytuacji konfliktów o istotnym znaczeniu w odniesieniu do praw tradycyjnych i kulturowych mają miejsce sprawiedliwe procesy ich rozwiązywania. 2.5. Brak dowodów naruszania konwencji ILO 169 dot. ludności rdzennej i tubylczej zamieszkującej rozważany obszar leśny, pomimo otrzymanych w procesie konsultacji opinii wskazujących na naruszenie praw ludności lokalnej w postaci ograniczenia dostępu do surowca drzewnego na terenie Nadleśnictw Białowieża, Browsk i Hajnówka, zgłoszone uwagi nie odnoszą się bezpośrednio do wskaźników przewidzianych w omawianej kategorii Drewna Kontrolowanego. W związku z powyższym, ryzyko związane z kategorią II uznano za niskie w odniesieniu do całego obszaru Polski. W związku z występowaniem wysokiej koncentracji wartości przyrodniczych i potencjalnego zagrożenia tych wartości poprzez >> w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 57
    • leśnictwo >> działania gospodarcze, obszar znajdujący się w zasięgu terytorialnym nadleśnictw: Białowieża, Browsk, Hajnówka (w obrębie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku) oraz Baligród, Bircza, Brzozów, Cisna, Dukla, Dynów, Kańczuga, Kołaczyce, Komańcza, Krasiczyn, Lesko, Lutowiska, Rymanów, Strzyżów, Stuposiany i Ustrzyki Dolne (w obrębie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie; porównaj załączoną mapę) został uznany za region ryzyka nieokreślonego w ramach kategorii III oceny Drewna Kontrolowanego. Katarzyna Bolechowska, specjalista ds. certyfikacji CoC, FSC® Polska Posiadacze certyfikatów FSC mogą korzystać z niecertyfikowanych surowców na potrzeby certyfikowanej produkcji pod warunkiem, że i dostawca, i surowiec zostaną skontrolowane przez przedsiębiorstwo pod kątem speł- Lasy poza LP W kategorii IV i V oceny Drewna Kontrolowanego cała Polska została uznana za obszar ryzyka niskiego. Natomiast w kategorii III lasy znajdujące się w zasięgu ekoregionu Global 200 PA0504 (wg WWF), będące poza zarządem Lasów Państwowych oraz nieposiadające certyfikatu FSC, należy traktować jako obszar ryzyka nieokreślonego. W związku z powyższym, FSC Polska zwraca uwagę na fakt, że pozyskiwanie surowca drzewnego na potrzeby produkcji FSC z wymienionych wyżej nadleśnictw oraz lasów innej własności znajdujących się w obszarze wspomnianego Global 200 wiązać się będzie z koniecznością przeprowadzania dodatkowych weryfikacji terenowych w odniesieniu do kategorii ryzyka nieokreślonego. Przedsiębiorstwa powinny ocenić zasadność ekonomiczną i organizacyjną takich weryfikacji indywidualnie. Decyzje o rozpoczęciu, kontynuacji lub przerwaniu zakupów drewna z obszarów o ryzyku nieokreślonym leżą w kompetencjach osób odpowiedzialnych za posiadany system kontroli pochodzenia produktu FSC i zarządów firm. nienia minimum wymogów FSC. Częścią tych wymogów jest analiza ryzyka oparta o 5 podstawowych kryteriów FSC. Analizę taką należy przeprowadzić dla obszaru, z którego pozyskiwany jest dany surowiec (nie jest to konieczne jeśli obowiązuje KAR). Wynik analizy na poziomie niskim (oraz spełnienie kilku innych kryteriów) umożliwia przyznanie surowcowi statusu Drewna Kontrolowanego i włączenie go w certyfikowaną produkcję. Wynik analizy na poziomie nieokreślonym wymaga dodatkowych kroków - przeprowadzenia weryfikacji terenowej. Wytyczne dotyczące takiej weryfikacji precyzuje Załącznik 3 do standardu FSC-STD-40-005. Trzeba pamiętać, że zgodnie ze standardami FSC surowiec certyfikowany nie może być zmieszany z surowcem niecertyfikowanym na potrzeby certyfikowanej produkcji. Firmy, które przeprowadziły już analizę ryzyka dla obszaru Polski, w ciągu 12 miesięcy od daty wejścia w życie Krajowej Analizy Ryzyka, muszą dostosować je do wyników Krajowej Analizy Ryzyka zatwierdzonej przez FSC IC. Drewno Kontrolowane jest pojęciem stosowanym w systemie certyfikacji FSC dla określenia surowca drzewnego lub pochodnego, oferowanego przez przedsiębiorców jako drewno bez certyfikatu FSC, jed- nak sprawdzonego (skontrolowanego) pod kątem możliwości zmieszania go z surowcem certyfikowanym. Kategoria Drewna Kontrolowanego powstała w sytuacji niedoborów rynkowych surowca certyfikowanego. W sytuacji niewystarczającej podaży drewna certyfikowanego dopuszczono możliwość mieszania surowca certyfikowanego z Drewnem Kontrolowanym. Kontrola polega na ocenie źródła pochodzenia surowca pod kątem spełniania najważniejszych wymogów FSC, opisanych w projekcie krajowej analizy ryzyka. Kontrola surowca może być przeprowadzona zarówno przez nabywcę w stosunku do zakupionego przez niego drewna nie posiadającego certyfikatu (zgodnie z wymogami standardu FSC-STD-40-005 V2-1) lub przez zarządcę lasu, oferującego surowiec nie posiadający certyfikatu FSC FM (zgodnie ze standardem FSC-STD-30-010). 58 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT Według Transparency International Index, wskaźnik korupcji CPI w Polsce wynosi 5,3 (miejsce 41, 2011 rok), co pozwala na uznanie ryzyka za niskie (zgodnie z FSC-ADV-40-005-12 wartość 5,0 lub wyższa wskaźnika CPI pozwala na uznanie ryzyka dotyczącego wskaźnika 1.4 za niskie). Według Worldwide Governance Indicators Polska osiągnęła w roku 2010 ok. 70/100 wskaźnik korupcji (kraje najmniej skorumpowane osiągają najwyższe wartości wskaźnika)
    • ZARZĄDZANIE ZARZĄDZANIE TEKST: DAMIAN PIEKARSKI zmieniły oblicze Forte Systemy informatyczne Narzędzia informatyczne Fabryka Mebli Forte SA istnieje od ponad nacji i zarządzania. Zdaniem dyrektora za- są dziś nieodzownym 20 lat. Obecnie posiada cztery zakłady kładu w Hajnówce - zmienia oblicze firmy. produkcyjne w Polsce oraz dziesięć spółek - o profilu handlowym. Konieczność inte- oszczędzania czasu i pieniędzy – uważa elementem służącym do zarządzania nowocze- Jest doskonałym przyrządem do gracji procesów poszczególnych zakładów, Andrzej Szczygieł, dyrektor oddziału Forte wymiany dokumentów, informacji, wyma- w Hajnówce - Produkcja jest bowiem wiel- gały wdrożenia nowoczesnych systemów kim morzem pełnym różnych informacji, za- informatycznych, które z jednej strony czynając od rozkroju, płyt do zapakowania usprawnią produkcję, ale również optymali- elementów w paczki. wiele procesów produk- zują koszty projektowania, produkcji, sprze- Każdy ruch w systemie, tzw. transakcja, cyjnych i zoptymalizować daży i logistyki. Temu celowi służy również niesie za sobą konsekwencje księgowe. przemyślana struktura organizacyjna firmy, Każdy element procesu produkcji zyskuje która jako jedna z nielicznych w Polsce po- lub traci wartość np. w przypadku znisz- siada strukturę macierzową. czenia. W związku z tym firma Forte wpro- snym przedsiębiorstwem meblarskim. W firmie Forte udało się usprawnić koszty dzięki wdrożeniu systemów SAP, czy PDM. wadziła kontrolę kosztów, kontrolę zużycia Paczka – jednostka Forte materiałów oraz kontrolę zużycia czasu. Wewnętrzną jednostką miary w fabrykach Forte była pierwszą w Polsce firmą, która Forte jest paczka. uruchomiła w ramach systemu SAP R/3 - Paczka mieści w sobie elementy, które po tzw. Konfigurator Wariantów - funkcjonal- złożeniu stają się pełnowartościowym me- ność, która umożliwia wykorzystanie syste- blem – mówi Andrzej Szczygieł. - Wszystkie mu do produkcji mebli na zamówienia, gdy meble projektowane są tak, aby mogły się mamy do czynienia z wieloma wariantami w niej zmieścić. Na linii pakującej istotnym (kolorów, wielkości) materiałów i tkanin elementem jest czas, dlatego wszystkie obiciowych. paczki powinny dać się łatwo zapakować. Każdy wytworzony element powinien znaleźć zastosowanie przy jak największej liczbie mebli. Rozkroje wykonuje się w każdej fabryce osobno, jednak cała praca koordynowana jest centralnie, tak aby wydajność rozkroju była jak największa. Projektowanie 3D W każdym kraju, do którego trafiają meble Forte, obowiązuje inne moda. Dlatego przed przystąpieniem do produkcji następuje zapoznanie się z zapotrzebowaniami i stylem panującym w danym regionie. Służy do tego system SAP R/3, który jest czymś więcej niż tylko narzędziem koordy- >> w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 59
    • ZARZĄDZANIE Ważnym elementem w procesie produkcji mebli jest system zarządzania gospodarką magazynową. Za pomocą czytnika kodów kreskowych istnieje możliwość sprawdzenia, gdzie znajduje się dany produkt. Tygodniowo na sześciu pilarkach Schelling przetwarza się około 5000 m³ płyt, tyle ile pomieści 200 tirów. 60 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT Za pomocą wiertarek Weeke wierci się około 800 000 elementów tygodniowo.
    • ZARZĄDZANIE 34 000 Struktura macierzowa elementów zapakowano w Forte w 2012 r. Powstało z tego 5 000 paczek, czyli około 2 500 mebli Dopiero po akceptacji projektu, do pracy wkraczają inżynierowie. Podstawą ich pracy są programy komputerowe do projektowania w 3D, znacznie optymalizujące czas pracy. Na podstawie programu można wygenerować rysunki wykonawcze oraz instrukcje obsługi. Z rysunku wykonawczego otrzymuje się specyfikę materiałową, czyli wszystko, co będzie potrzebne przy procesie produkcji poczynając od płyt, obrzeży, okuć, szkła, ozdobników, a na styropianie i kartonie kończąc. System PDM Kolejnym ważnym systemem odpowiadającym za zarządzanie dokumentacją jest system PDM (Produkt Data Management - zarządzanie danymi produktu). - Wyobraźmy sobie, że mamy halę produkcyjną o powierzchni – uważana za bardzo nowoczesną i zarazem bardzo trudną do stosowania w praktyce. Jest zbudowana z kolumn i wierszy. W kolumnach umieszczane są najczęściej funkcje powtarzalne zaś w wierszach funkcje nietypowe, zmieniające się określone zadania. Struktura macierzowa stosuje zasadę podwójnego podporządkowania, co oznacza, że pracownik ma dwóch szefów. Zalety • wsparcie merytoryczne menedżerów w realizacji zadań • możliwość całościowego rozpatrzenia i kierowania projektem • skrócenie kanałów przepływu informacji • względna równość obszarów zadaniowych • elastyczność Wady • odejście od zasady jednoosobowego rozkazodawstwa • możliwość konfliktów kompetencyjnych między menedżerami z racji podwójnej podległości pracowników • kosztowne wdrożenie 2 ha zapełnioną po brzegi materiałami. Wchodzimy tam z nieaktualnym rysunkiem, który wykorzystamy przy produkcji. W takiej sytuacji powstaje błąd seryjny – zauważa dyrektor oddziału Forte w Hajnówce. - W związku z tym, na centralnym serwerze zawsze umieszczane są rysunki aktualne. Taki rysunek drukowany jest w momencie cięcia danego elementu, następnie wkładany do stosu płyt. Wraz z płytami rysunek podąża do kolejnego przystanku, w którym płyty zmieniają się w nowy element, na przykład ramy drzwi. W takim momencie element dostaje inny indeks i inny rysunek. - Dzięki takim rozwiązaniom istnieje bardzo ograniczona możliwość System 5 S obowiązujący pracowników Forte: 1. selekcja 2. systematyka 3. sprzątanie 4. standaryzacja 5. samodyscyplina pomyłki, ponieważ każdy rysunek podpowiada pracownikowi, co ma wykonać na konkretnej maszynie - mówi Andrzej Szczygieł. . w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 61
    • finanse TEKST: leszek czyż Fabryka Konstrukcji Drewnianych zadebiutowała na New Connect FKD to już trzecia - po TimberOne i Biofactory - spółka, która zachęca inwestorów z NewConnect optymistycznymi prognozami dla rynku wielkowymiarowych konstrukcji z drewna. Debiutu spółki na parkiecie miał miejsce 21 marca. Pierwszego dnia notowań zyskał 20%, osiągając cenę 0,90 zł za jedną akcję, przy cenie debiutu ustalonej na 0,75 zł. Kolejne dni kreśliły już tylko wykres w dół. Do obrotu trafiły 4 mln akcji serii A2 oraz 702.584 akcji serii B. Losy poprzednich debiutantów TimberOne i Biofactory nie potoczyły się tak optymistycznie jak wynikało to z planów. Realizacja inwestycji, na którą miały być przeznaczone pozyskane z debiutów środki, została znacznie spowolniona. Do dziś wielkogabarytowych konstrukcji drewnianych nie produkuje żadna ze wspomnianych spółek. Być może inaczej będzie w przypadku Fabryki Konstrukcji Drewnianych, która debiutowała na NewConnect w marcu br. Przy obecnie posiadanym parku maszynowym, możliwości produkcyjne spółki pozwalają na obróbkę około 5 tys. m3 drewna konstrukcyjnego rocznie. Budowa nowej hali z przeznaczeniem pod produkcję wielkogabarytowych konstrukcji drewnianych, na którą zostały przeznaczone m.in. środki z emisji akcji serii B wprowadzone na NewConnect, zwiększy możliwości produkcyjne spółki. Dzięki wsparciu w ramach kredytu technologicznego, spółka zakupiła również nowoczesną linię do klejenia drewna. Jak podkreśla prezes, silną stroną FKD jest innowacyjność. - Od początku działalności współpracujemy z Katedrą Konstrukcji Drewnianych Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w zakresie wdrożenia innowacyjnej technologii drewna, wzmacnianego włóknami kompozytowymi i polimerowymi – mówi Waldemar Zieliński. Debiut na NewConnect ma według prezesa wzmocnić i wypromować pozycję Spółki w kraju oraz kontynuować jej dalszą ekspansję zagraniczną już jako spółki giełdowej. - Wkraczamy w etap dywersyfikacji geograficznej, a mając do zaoferowania wysokiej jakości produkt i nowoczesne zaplecze technologiczne wierzę, że jesteśmy na właściwej drodze do rozwoju poprzez ekspansję nie tylko w Polsce, ale i w Niemczech, na Ukrainie czy w Rosji - mówi Waldemar Zieliński. Podjęcie planu ekspansji zagranicznej to m.in. efekt analiz rynku, z których wynika że częściej stosuje się tam drewno zarówno w budownictwie indywidualnym, jak i przemysłowym. - Ze względu na nowoczesne zaplecze technologiczne oraz własną bazę transportową jesteśmy samowystarczalni i nie musimy przy montażu konstrukcji korzystać z podmiotów zewnętrznych, co wpływa pozytywnie na czas realizacji projektów, a także ich wycenę – dodaje Waldemar Zieliński. Fabryka Konstrukcji Drewnianych chce niezmiennie wzmacniać swoją pozycję na rodzimym rynku. W jednym z ostatnich raportów giełdowych Spółka poinformowała o zawarciu umowy z Warbud SA, przedmiotem której jest budowa trzech magazynów soli zlokalizowanych w województwie lubelskim. Wartość tych projektów wyniesie łącznie 3,6 mln PLN. Notowania FKD na New Connect w ciągu tygodnia od debiutu. Fabryka Konstrukcji Drewnianych powstała w 2009 r. Spółka wykonuje nowoczesne konstrukcje drewniane oraz wszelkie komponenty architektoniczne oparte o ten budulec - zarówno konstrukcje wielkogabarytowe, niestandardowe czy nawet niewielkie elementy infrastruktury ogrodowej. Emitent oferuje produkty i usługi w ramach czterech głównych linii biznesowych: konstruowania hal i obiektów przemysłowych, produkcji i montażu drewnianych więźb, pokryć dachowych oraz domów szkieletowych z drewna, a także kompleksowej renowacji zabytków w zakresie dachów i pokryć dachowych. 62 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • finanse EP Serwis wejdzie na giełdę? 9 mln zł za 49% udziałów w spółce EP Serwis zajmującej się obrotem paletami zapłacił w lutym Fundusz Enterprise Venture Fund. Kapitał, którym fundusz zasilił konto spółki z Kozienic (woj. mazowieckie) zostanie przeznaczony na rozwój usług outsourcingu palet i kapitał obrotowy, który posłuży m.in. do zakupu palet. Marek Parkot, prezes firmy, nie wyklucza, że w ciągu kolejnych lat będzie próbował pozyskać kapitał debiutując na Giełdzie Papierów Wartościowych. EP Serwis przez wiele lat sbył producentem palet, dwa lata temu dzięki wsparciu unijnemu uruchomił innowacyjną linię do produkcji wsporników paletowych z odpadów drzewnych. Ale jak przyfot. EI znaje Marek Parkot, prezes firmy, 40 mln przychodów i aż 0,8 mln zł zysku netto, jakie w ubiegłym roku wypracowała spółka to w głównej mierze zasługa świadczonych usług z zakresu wynajmu, naprawy i obrotu paletami oraz recyklingu zużytych opakowań Od prawej; Marek Parkot, prezes EP Serwis oraz Rafał Bator, drewnianych. partner w Enterprise Investors. - Wycofaliśmy się z produkcji palet, bo firm, które je produkują i robią to bardzo dobrze, jest wiele w Polsce i bę- i światowymi firmy w Polsce będą coraz chętniej zlecały tego typu dziemy z nimi ściśle współpracować - mówi Marek Parkot. usługi na zewnątrz i udział outsourcingu wzrośnie z obecnych W tym roku spółka przewiduje nawet 10-20% wzrost przychodów nego - mówi Rafał Bator, partner w Enterprise Investors. oraz podwojenie wyniku netto. Obecnie w jej portfelu znajduje się około 50 klientów, głównie z branży FMCG (dóbr szybkozbywalnych), ale liczba ta może wzrosnąć dzięki kontaktom biznesowym nowego inwestora. Rafał Bator, partner w Enterprise Investors (EI) nie ukrywa, że fundusz wierzy w powodzenie biznesplanu EP Serwis i rozwój usług pool-paletowego. - Liczymy na to, że w ślad za rozwiniętymi rynkami europejskimi 10 do co najmniej 30%. w czasie naszego horyzontu inwestycyjWśród silnych stron EP Serwis jest według Enterprise Investors silna pozycja konkurencyjna, innowacyjna usługa, rozbudowana sieć dystrybucyjna i serwisowa, dobra reputacja. Do czynników sprzyjających usłudze pool paletowego oferowanego przez EP serwis analitycy EI zaliczyli wprowadzenie nowelizacji ustawy „prawo własności przemysłowej”, spowolnienie gospodarcze i coraz większą presję na minimalizację kosztów oraz potencjał rynku szacowany na 2 mld zł. 600 500 400 300 200 Wzrost przychodów usługi poolu paletowego EP Serwis (tys. zł / m-c). źródło: EP Serwis 100 0 kwiecień 2008 kwiecień 2010 kwiecień 2012 w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 63
    • T R A N S P ORT TEKST: dr hab. WOJCIECH LIS, prof. UP Kartka z kalendarza leśnika Średnia gęstość drewna sosny Czy zwiększenie normatywnej gęstości drewna sosny, o co najmniej 40 kg/m 3 – może być jakimkolwiek działaniem na szkodę firm świadczących usługi transportowe w zakresie wywozu drewna z lasu? Felieton ma charakter polemiczny wobec opinii przedstawionych w artykule „Przewoźnicy twierdzą, że sosna jest cięższa”, Przemysł Drzewny nr 1/2013. Na stronie 420 ”Kalendarza leśnika z elementami Książki Służbowej” (patrz: tabela 2) z 2011 roku znajduje się tabela zatytułowana „Ciężar właściwy drewna”. W Książce Służbowej w 2012 r. tabela „Ciężar właściwy drewna” była drukowana na stronie 428. Takie kalendarze i książki z tabelami w tym samym brzmieniu wydawane były przez kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt lat. I wtedy gęstość (ciężar właściwy, masa właściwa) drewna sosny świeżo ściętej na poziomie 700 kg/m3 nie budziła żadnych wątpliwości. Przez dziesiątki lat była co najmniej milcząco akceptowana. Również przez Ogólnopolski Związek Pracodawców Transportu Drogowego, którego członkowie przecież drewno z lasu wywożą nie od dzisiaj i nie od 2012 roku. Nikt nikogo przez dziesiątki lat jakoś nie posądzał o korupcję. Nikt nie sugerował, że „kwestia ta być może powinna zainteresować Centralne Biuro Antykorupcyjne i inne służby” (Maciej Wroński, dyrektor biura prawnego Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Transportu Drogowego według Przemysłu Drzewnego 1/2013 s. 48). A przecież 700 kg/m3 dla świeżo ściętego drewna sosny to znacznie mniej niż średnia gęstość 740 kg/m3 dla drewna przewożonego środkami transportu drogowego. Drewno świeżo ścięte, zanim trafi na środek transportu drogowego, składowane jest jeszcze w lesie przeciętnie przez 1,5 – 2 tygodnie. W tym czasie, jeśli jest składowane (a powinno być) chociażby na położonych poprzecznie kłodach czy dłużycach (zobacz: zdjęcie) - jeszcze przecież przeschnie, jeszcze straci część wody (z 2,5 beczki, bo tyle, obrazowo rzecz ujmując, może mieć przeciętnie 1 mp drewna świeżo ściętego). Czyli, z całą pewnością, po kilkunastu dniach składowania w lesie drewno ma ciężar właściwy mniejszy niż drewno świeżo ścięte. Czy wobec tego zwiększenie normatywnej gęstości drewna sosny o co najmniej 40 kg/m3 – może być jakimkolwiek działaniem na szkodę firm świadczących usługi transportowe w zakresie wywozu drewna z lasu? Na wielkość średnią składają się różne czynniki. Należy zastanowić się chociażby nad drewnem posuszowym, opałowym czy energetycznym! Czy one nie są składnikami średniej masy transportowanego drewna tak samo, jak drewno leżące w intensywnym deszczu czy w mokrym śniegu? (Przypomnijmy sobie przysłowiowe: Jeśli trzymamy głowę w piekarniku, a nogi w lodówce, to średnio przebywamy w temperaturze pokojowej!) W równaniu nie można widzieć jednej tylko jego strony. Średnia ma to do siebie, że czasem działa na korzyść zainteresowanego, a czasem nie; że raz się zyska, innym razem się straci – to inne już przysłowie ludowe. Gęstość drewna sosny (dotyczy to również innych rodzajów drewna), najbardziej popularnego, najczęściej stosowanego i przewożonego - w zależności od miejsca jego pozyskania, wieku ścinanego drzewa, pory roku, okresu, jaki upłynął między ścinką a przewozem, nawet od warunków atmosferycznych i miejsca składowania 64 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT po zrywce - może się wahać od około 500 kg/m³ do nawet 1 200 kg/m³. To oznacza, że przewoźnik może załadować na typowy pojazd służący do wywozu drewna z lasu o ładowności 25 ton - od około 21 m³ do 50 m³ surowca okrągłego (tabela 1). W tabeli 3 przedstawiono fragment z „Kalendarza leśnika z elementami Książki Służbowej” z 2013 – gęstość drewna jest na s. 475 – wynosi już 740 kg/m3 dla drewna przewożonego środkami transportu drogowego, czyli jest zgodna z wielkością normatywną zatwierdzoną przez ministra środowiska: (M. Korolca) i ministra gospodarki: (wz. M. Kasprzak). Do opracowania danych do tabeli, która zamieszczona jest w normie ogłoszonej 17.05.2012 w Dz.U. poz. 536 (Rozporządzenie ministra środowiska oraz ministra gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna) wykorzystałem dane źródłowe i wyniki badań takich cenionych i uznanych autorytetów drzewnictwa jak: prof. Korczewski, prof. Krzysik, Szmit, prof. Prosiński, Pieriełygin. Ze współczesnych badaczy wykorzystałem dane z opracowań doktora W. Kokocińskiego z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu (szkoła prof. Perkitnego). Pod uwagę brałem również opracowania powszechnie dostępne: na portalach internetowych, np.: PaliwaDrzewne.pl, budownictwo.pl czy poradniki zawodowe dla drzewiarzy i dla budownictwa. Do ostatecznego wyznaczenia gęstości transportowej drewna posłużyły mi roz-
    • T R A N S P ORT Gęstość przewozową drewna sosny na poziomie 800 kg/m3 uznać można, w świetle moich analiz literaturowych i podanych źródeł, za jedną z wyższych, ale na pewno nie za średnią - uważa prof. Lis (na zdjęciu). Fot. Archiwum autora TABELA 1. Ładowność pojazdów, liczba ładunków i koszty transportu drewna w zależności od masy właściwej drewna okrągłego Liczba m drewna okrągłego ładowana na samochód 3 Masa właściwa drewna [w kg/cm3] Koszt dowozu 50 000 m3 drewna okrągłego na odległość Liczba załadunków do przewiezienia 50 000 m3 drewna okrągłego 30 km 50 km Średni koszt jednego kursu pojazdu 500 600 750 900 Ładowność pojazdu [w kg] 20 000 25 000 20 000 25 000 20 000 25 000 20 000 25 000 500 40 50 1250 1000 625 000 600 000 937 500 900 000 1200 17 21 3000 2400 1 500 000 1 440 000 2 250 000 2 160 000 700 29 36 1750 1400 875 000 840 000 1 312 500 1 260 000 850 24 29 2125 1700 1 062 500 1 020 000 1 593 750 1 530 000 800 25 31 2000 1600 1 000 000 960 000 1 500 000 1 440 000 740 27 34 1850 1480 925 000 888 000 1 387 500 1 332 000 960 21 26 2400 1920 1 200 000 1 152 000 1 800 000 1 728 000 660 30 38 1650 1320 825 000 792 000 1 237 500 1 188 000 750 27 33 1875 1500 937 500 900 000 1 406 250 1 350 000 Źródło: opracowanie własne; koszty na podstawie danych firm przewozowych >> w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 65
    • T R A N S P ORT ważania i analizy na następujące tematy: jego gęstości w stanie świeżym, powietrzno-suchym i absolutnie suchym, wilgotności drewna, twardości drewna, zawartości wody w drewnie, suszenia i przechowywania drewna, czasu schnięcia drewna na wolnym powietrzu (wzór Kässnera). Bardzo ważny jest okres – pora roku dokonywania pomiarów (źródła naukowe zalecają, by pomiary w terenie wykonywane były zimą!). Żadnych pomiarów nie dokonywałem osobiście. Wszystkie dane pierwotne zostały zaczerpnięte ze źródeł naukowych i praktycznych, o których wspomniałem wyżej. Szczegóły wyliczeń zawarte są w ekspertyzach, jakie opracowałem dla Lasów Państwowych: „Drewno jako źródło energii odnawialnej” w 2011 roku i „Gęstość drewna mającego zastosowanie w przemyśle i budownictwie, przewożonego środkami transportu drogowego w podziale na drewno brzostu, wierzby, orzecha oraz pozostałe iglaste i pozostałe liściaste” w 2012 roku. Tabela gęstości drewna przewożonego środkami transportu drogowego przed przekazaniem jej ministerstwu konsultowana była z firmami, które zlecają wywóz drewna z lasu i które same przewożą drewno, zarówno dla własnych potrzeb, jak i odpłatnie świadczą Tabela 2. Ciężar właściwy drewna. Źródło: Kalendarz leśnika 2011 Gatunki drewna Gęstość drewna świeżo ściętego [kg/m³] Gęstość drewna całkowicie suchego [kg/m³] DRZEWA IGLASTE takie usługi. Wszystkie zawarte w niej wielkości, również dla sosny 740 kg/m3 – uznały konsultowane firmy za wielkości poprawne! Dodatkowe konsultacje podczas przygotowania tego artykułu – potwierdzają tę opinię. Gęstość przewozową drewna sosny na poziomie 800 kg/m3 uznać można, w świetle moich analiz literaturowych i podanych źródeł, za jedną z wyższych, ale na pewno nie za średnią. Nie jest to oczywiście wielkość najwyższa, bo ta dochodzi do 900 kg/m3, a w niesprzyjających warunkach (drewno długo leży w wodzie, błocie lub w mokrym śniegu) nawet do 1200 kg/m3.. Równocześnie ciekawe jest pytanie, dlaczego dopiero teraz, gdy jest jakiś porządek w transporcie drewna, gdy określone są ogólne warunki dla sprawnej, sprawiedliwej (rozumianej jako przeprowadzanej według tych samych kryteriów dla wszystkich przewożących drewno przedsiębiorców) kontroli, gdy w świetle obowiązującego powszechnie prawa wystarczy załadować liczbę m3 drewna zgodną z możliwością jego teoretycznego przewiezienia przez dyspozycyjny środek transportowy – pojawiają się problemy? Jak zwykle, kiedy nie wiadomo o co chodzi – decydują pieniądze. Tabela 3. Tabela gęstości drewna dla gatunków drewna mającego zastosowanie w przemyśle i budownictwie, przewożonego środkami transportu drogowego. Źródło: Załącznik do rozporządzenia ministra środowiska oraz ministra gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. (poz. 536) Lp. Gatunek drewna Gęstość drewna [kg/m³]* 1 brzoza 810 2 buk 980 sosna 700 480 3 daglezja 660 modrzew 760 600 4 dąb 950 świerk 740 430 5 grab 960 jodła 1000 450 6 grochodrzew (robinia) 870 7 jesion 800 8 jodła 750 DRZEWA LIŚCIASTE dąb 1080 710 wiąz 950 680 jesion 920 750 buk 990 730 grab 1080 830 olcha 690 530 brzoza 650 650 klon 870 660 lipa 730 530 9 klon jawor 900 10 klon zwyczajny 900 11 lipa 670 12 modrzew 830 13 olcha 750 14 osika 710 15 sosna 740 16 świerk 720 17 topola 670 18 wiąz 820 *w przypadku drewna mierzonego w stosach, jego objętość wyrażoną w metrach przestrzennych przelicza się na objętość w metrach sześciennych przy zastosowaniu współczynników zamiennych określanych w Polskiej Normie PN-D-95000. 66 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • PR AWO EUR OPEJSKIE Niemałe. Jeśli dla drewna sosny przyjmie się średnią gęstość na poziomie 800 kg/m³ - załadować można 31 m3, jeśli masa właściwa w transporcie wyniesie 740 kg/m3 – załadować można 34 m3 drewna (dla typowego samochodu o ładowności 25 ton). W tabeli 1 określono wielkość ładunków w m3 oraz liczbę samochodów niezbędnych do przewiezienia 50 tys. m3 drewna okrągłego wzorcowymi pojazdami służącymi do tego celu - o ładowności 20 t i 25 t. Rodzi to odpowiednie koszty po stronie odbiorców z przemysłu drzewnego jednocześnie limitując zyski przedsiębiorców świadczących usługi przewozowe. Wyznaczona i zaproponowana przeze mnie wielkość 740 kg/m3 jako masa właściwa dla drewna sosny w transporcie – w równym stopniu uwzględnia interesy obu stron – i odbiorców drewna i przewoźników. Dlaczego więc to przewoźnicy są niezadowoleni? Prawdopodobnie obowiązująca od dziesiątków lat wielkość 700 kg/m3 sosny świeżo ściętej, jaką to gęstość zalecały Lasy Państwowe dla swojego drewna, nie była przestrzegana zbyt powszechnie. Koszty transportu są znaczące i ze względu na rosnące ceny paliw (mimo okresowych wahań), coraz wyższe. Średnie koszty przewozu 50 tys. m3 drewna okrągłego wynoszą: na odległość 30 km dla drewna wielkowymiarowego – 860 tys. zł, dla drewna średniowymiarowego – 910 tys. zł; na odległość 50 km: dla drewna wielkowymiarowego – 1200 tys. zł, dla drewna średniowymiarowego – 1300 tys. zł. Odległości 30 i 50 km uważane są za modalne (występujące najczęściej) w transporcie drewna okrągłego w Polsce. Bardziej szczegółowe obliczenia dla różnych gęstości transportowanego drewna, w tym dla sosny, przewożonej typowymi samochodami na wzorcowe odległości 30 i 50 km zawiera tabela 1. Działalność gospodarcza powinna być działalnością przynoszącą zysk. Ceny proponowane przez osoby świadczące usługi w zakresie przewozu drewna zysk taki powinny zapewnić. Ale przedsiębiorcy, na rzecz których usługi wywozu drewna z lasu są realizowane, mogą też ceny te zaakceptować lub nie. W okresie bessy, jaką teraz mamy w kraju – rynek stopniowo, konsekwentnie zweryfikuje przedsiębiorców. Pozwoli przetrwać tylko najlepszym, z cenami akceptowanymi przez odbiorców; wszędzie, i w przetwórstwie drewna i w jego przewozie. Bo wszyscy działają w tych samych warunkach. Działający drożej, gorzej - muszą poczekać. Na hossę, na lepsze czasy, na zapotrzebowanie, na ich usługi lub wyroby po każdej cenie. Nie można zakrzyczeć rzeczywistości! Pod rozwagę panu Maciejowi Wrońskiemu i Ogólnopolskiemu Związkowi Pracodawców Transportu Drogowego. w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 67
    • TEKST: TECHNOLOGIE redakcja Nowoczesne technologie na każdym etapie produkcji Firmę PFZ Łódź tworzą jej dwaj założyciele: Jacek Kubiak i Krzysztof Wasilewski. - Od samego początku postanowiliśmy, że będziemy reprezentować tylko tych producentów maszyn i urządzeń dla branży tartacznej i drzewnej, którzy proponują nowoczesne czy wręcz innowacyjne technologie i jednocześnie dbają o bezpie- Tegoroczna wiosna - głównie dzięki targom Ligna w Hanowerze - przebiega pod znakiem nowoczesnych technologii tartacznych. Krótki przewodnik na temat oferty liderów branży przygotowała firma PFZ z Łodzi, od wielu lat doradzająca polskim klientom w doborze najlepszych metod modernizacji zakładów drzewnych. czeństwo pracy oraz zapewniają rozwiązania w pełni ekologiczne - wspomina Jacek Kubiak. - Nawiązując współpracę z partnerami zagranicznymi kierowaliśmy się możliwością dostarczenia klientowi rozwiązań do różnych etapów procesu produkcyjnego. PLAC SUROWCA Firmą, która jest światowym liderem w organizacji placu surowca, jest niemiecki HOLTEC. W skład oferty firmy Holtec wchodzą systemy transportu kłód, sortowanie kłód i przenośniki, linie cięcia poprzecznego, piły poprzeczne, linie do sortowania z systemami kontroli. Technologia HOLTEC „obudowuje” zainstalowane na linii ogławiarki, korowarki, wyszukiwacze metalu, urządzenia do znakowania kłód oraz systemy pomiaru i optymalizacji. Firma oferuje rozwiązania BASIC Line dla mniejszych firm, SOLID Line dla średnich firm oraz SOLID PLUS dla zakładów o skali wielkoprzemysłowej, w tym pracujących całodobowo w systemach 24/7 zakładów produkujących płyty drewnopochodne. Każdorazowo opcja uzgadniana jest z klientem na miejscu, tak aby wykorzystać dla danego przypadku możliwie proste, ale jednocześnie trwałe rozwiązania, unikając przy tym niepotrzebnych kosztów nadmiernego rozbudowania linii. - Ważnym argumentem do podjęcia współpracy właśnie z tym producentem była nie tylko doskonała jakość i trwałość linii czego potwierdzeniem są instalacje pracujące na całym świecie, ale też partnerski sposób traktowania klienta i troskliwa opieka gwarancyjna oraz pogwarancyjna - mówi Krzysztof Wasilewski. Podobnym podejściem do klienta charakteryzuje się kolejna, niemiecka firma Jörg Elektronik GmbH, mieszcząca się w okolicach Jeziora Bodeńskiego. To właśnie produkty tej firmy odpowiadają za pomiar i optymalizację kłód w sortowniach HOLTEC. - Wieloletnie doświadczenie w projektowaniu i wdrażaniu algorytmów optymalizacyjnych oraz współpraca oprogramowania z systemami elektronicznego za- 68 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • TECHNOLOGIE W sortowniach Holtec za pomiar kłód odpowiadają systemy firmy Jörg Elektronik GmbH. rządzania tartakiem to ważne atuty Jörg Elektronik i jej rozwiązań do zastosowań przemysłowych - wymienia Jacek Kubiak. - Gdyby udało się, tak w jak wielu krajach zachodnich, uznać w Polsce ten system pomiaru do rozliczeń z dostawcami, to jesteśmy przekonani, że ułatwiłoby to życie wielu tartacznikom. Jednak do prze- - oparte o maszyny obtaczające - linie niemieckiego producenta Wema Probst. Trak KARA F2000 i KARA Master to maszyny przeznaczona do jednoosobowej obsługi, solidne, szybkie i bardzo wydajne. Z powodzeniem zastępują traki taśmowe, pozwalając na redukcję zatrudnienia prowadzenia tej dość żmudnej operacji potrzebna jest gotowość i jednocześnie na uzyskanie w tym samym czasie większej ilości odpowiednich organizacji w naszym kraju. tarcicy o lepszej jakości i precyzji wymiarowej. Do firm, których skala przerobu jest jeszcze zbyt mała, aby myśleć - Ważną cechą jest duża elastyczność tego traka, gdyż wymiar cięcia o linii HOLTEC, skierowana jest oferta firmy Baljer&Zembrod. można zmienić każdorazowo w szybki sposób przed każdym „prze- Sztandarowym produktem tej firmy są wozy do sortowania i mani- >> pulacji drewna okrągłego, będące swego rodzaju mini - linią. - Taki wóz w szybki i bezpieczny sposób jest w stanie zmierzyć surowiec, podzielić na odpowiednie odcinki i porozwozić do boksów lub hali tartacznej - mówi Jacek Kubiak. - Dane uzyskane z pomiarów i sortowania mogą zostać zarchiwizowane, a sam wóz może zostać wyposażony w wiele funkcji dodatkowych, takich jak korowanie za pomocą ramienia umieszczonego na pojeździe, znakowanie czoła kłód czy też komunikacja drogą radiową z biurem w celu aktualizacji specyfikacji. Baljer&Zembrod produkuje również szeroką gamę korowarek w tym delikatnie korujące urządzenia do drewna liściastego oraz reduktory napływów korzeniowych. Urządzenia te na placu surowca mogą być zdalnie sterowane przez operatora wozu sortującego. Reduktory napływów korzeniowych oraz stacjonarne dźwigi manipulacyjne bardzo często są elementami wyżej wspomnianych linii firmy HOLTEC, z którą firma Baljer&Zebrod ściśle współpracuje PRZETARCIE Dla kolejnego etapu produkcyjnego, czyli przetarcia, PFZ proponuje rozwiązania o wydajnościach przeznaczonych dla mniejszych i średnich producentów. Są to fińskie traki tarczowe KARA oraz Sterownia tartaku zrealizowanego przez Holtec i Jörg. w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 69
    • TECHNOLOGIE tarcicy może następować od razu po przetarciu albo przed czy po przejściu przez strugarki. Laserowe systemy pomiarowe są też stosowane w przemysłach płyt drewnopochodnych. Jest to propozycja dla większych zakładów, posiadających już pewną mechanizację w postaci podajników poprzecznych lub wzdłużnych, na których systemy takie mogą być zainstalowane. Kapowanie pakietów Ważną cechą jest duża elastyczność traka KARA F2000, gdyż wymiar cięcia można zmienić każdorazowo w szybki sposób przed każdym „przelotem” kłody. Firma HOLTEC ma także ofertę do końcowego etapu produkcji - jest producentem pił do kapowania pakietów. Na tym polu jest lotem” kłody - mówi Krzysztof Wasilewski.- cia i mierzy rzeczywistą szerokość drewna. Jest to maszyna przeznaczona głównie do W Polsce system taki pracuje w firmie mniejszych tartaków, ale w Skandynawii Swedwood w Wielbarku. jest wiele zakładów, gdzie trak Kara pra- Klasyfikacja surowca cuje w linii z podajnikami, obrzynarką i piłą poprzeczną. W niektórych zakładach Ponieważ klienci często pytają, jak uspraw- traków jest więcej w linii, ale obsługuje je nić klasyfikację czy sortowanie materiału zaledwie kilka osób i mimo to osiągają taką uzyskanego z hali przetarcia, PFZ nawią- wydajność, na którą w naszych zakładach zał współpracę ze szwedzką firmą Limab, pracuje kilkadziesiąt osób i wiele maszyn oferującą bezkontaktowe systemy pomiaru uzupełniających. laserowego. Są one przydatne do pomiarów Drugą propozycją maszyn przecierających takich parametrów jak grubość, szerokość, drewno w ofercie PFZ są linie produkcyjne czy też długość, ale również do klasyfikacji firmy Wema Probst do obróbki surowca tar- produktów pod względem obliny, skręcenia tacznego o średnicy do 35 cm i długościach czy innych wad materiałowych. Klasyfikacja już od 1 m. To linie dedykowane szczególnie producentom palet i opakowań. Zestaw urządzeń składa się z obtaczarki, maszyny wielofunkcyjnej, wielopiły i łączącego wszystko systemu podajników. Prócz tego Wema Probst oferuje maszyny do produkcji palików i masztów oraz wysoko wydajne przemysłowe obtaczarki jedno- i dwugłowicowe, przeznaczone dla producentów programu ogrodowego. - Za rozwiązaniami Wema Probst przemawia wyjątkowa solidność wykonania uważa Krzysztof Wasilewski. W zakresie przetarcia ciekawą propozycję ma również firma Jörg Elektronik. System SeeCon służy do stałego pomiaru drewna bezpośrednio po maszynie tnącej. Specjalistyczna kamera liniowa (z optyką i źródłami światła) rozpoznaje szczelinę cię70 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT również światowym liderem, od ponad 30 lat dostarczając na wszystkie kontynenty różne typy tych urządzeń, od najmniejszych, mobilnych aż po zespoły w pełni zautomatyzowane. Oryginalnych konstrukcji HOLTEC pracuje na świecie już prawie 7 tysięcy. Stacje ES121® i VarioCut® powszechnie stosuje się w produkcji palet. W niemieckim przemyśle paletowym są one standardem. Prócz zastosowania czysto produkcyjnego, piły i stacje kapujące wykorzystywane są do przygotowywania gotowych pakietów do wysyłki, służąc do rozcinania lub wyrównywania materiału, co usprawnia załadunek i dodatkowo poprawia estetykę gotowego wyrobu.
    • TECHNOLOGIE Suszarnia przyjeżdża od producenta z Bawarii gotowa do pracy. Przy dobrym przygotowaniu na miejscu rozładunku jeszcze tego samego dnia można rozpocząć pierwsze suszenie. Wyjątkowe rozwiązania konstrukcyjne suszarni chronione są eu- Obróbka termiczna ropatentem a jej innowacyjność uhonorowana została Złotym Propozycją dla każdej wielkości zakładu są suszarnie niemieckiej Medalem Targów DREMA. Firma EBERL oferuje również suszar- firmy EBERL. Oferuje ona energooszczędne suszarnie próżniowe nie kontenerowe, do obróbki termicznej, do drewna opałowego, w wielu różnych rozmiarach. Są to więc z jednej strony niewielkie bębnowe suszarnie do zrębków, trocin i innych materiałów sypkich suszarnie dla warsztatów stolarskich, a z drugiej ogromne przemy- a od niedawna również próżniowe piece do utwardzania i wyżarzania. słowe urządzenia przywożone od producenta na miejsce docelowe Z innych ciekawych i nowoczesnych rozwiązań wspomnieć jeszcze za pomocą specjalnych transportów ponadgabarytowych. należy o fińskiej grupie JARTEK, oferującej m.in. technologię ter- - Zalety „Eberli” to szybkie, łagodne i o bardzo dobrej jakości susze- micznej modyfikacji drewna Thermowood, dzięki której po wysoko- nie, niskie koszty suszenia dzięki zastosowaniu układu pompy ciepła temperaturowej obróbce rodzimego drewna otrzymuje się barwione umieszczonego w samym sercu suszarni, w strumieniu nawiewania, w całej masie drewno imitujące gatunki egzotyczne, naturalnie za- brak konieczności posiadania kotła grzewczego czy jakiegokolwiek bezpieczone przed czynnikami atmosferycznymi i doskonale nadają- źródła ciepła, brak konieczności podłączenia wody do nawilżania ce się do elewacji, wykonania tarasów czy mebli ogrodowych. wsadu w komorze - mówi Jacek Kubiak. - Do uruchomienia takiej suszarni wystarcza zwykłe przyłącze prądu. Suszarnia przyjeżdża od IMPREGNACJA producenta z Bawarii gotowa do pracy, przy dobrym przygotowaniu W najbliższym czasie PFZ planuje rozpocząć współpracę z produ- na miejscu rozładunku jeszcze tego samego dnia można rozpocząć centem autoklawów do impregnacji ciśnieniowe. Będzie to dosko- pierwsze suszenie. nałe uzupełnienia dotychczasowej oferty maszyn, produkowanych przez firmy reprezentowane przez łódzką spółkę. Wema Probst oferuje maszyny do produkcji palików NIE TYLKO NIEMIECKIE TECHNOLOGIE i masztów oraz EBERL Hala 13 stoisko A25 wysoko wydajne HOLTEC Hala 27 stoisko E52 przemysłowe obtaczarki jedno- JÖRG Elektronik Hala 27 stoisko D41 i dwugłowicowe przeznaczone WEMA PROBST Hala 27 stoisko D40 dla producentów programu ogrodo- BALJER & ZEMBROD Hala 27 stoisko E18 wego. LIMAB Hala 27 stoisko D11 91-604 Łódź, ul. Opolska 33 info@pfz.pol.pl Krzysztof Wasilewski tel. +48 500 106 404 www.pfz.com.pl Jacek Kubiak tel. + 48 601 299 933 w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 71
    • TECHNOLOGIE ADVERTORIAL SPRINGER Maschinenfabrik AG E-CUT 2000 elektryczna obrzynarka bezpasowa Nazwa firmy: SPRINGER MASCHINENFABRIK AG Adres: Hans Springer Straße 2, 9360 Friesach, Austria www.springer.eu Nowa obrzynarka to rewolucyjne rozwiązanie, które zostało zaprojektowane z myślą o najbardziej wymagających za- Oferta: Drewno okrągłe: sortowanie kłód, transport, korowanie Produkcja tarcicy: sortowanie wstępne, sortowanie końcowe, pakietowanie Obróbka: struganie, sortowanie wg klas jakości Dalsza obróbka: produkcja KVH, BSH, płyt klejonych, rozwiązania systemowe do produkcj wyrobów z drewna litego, rozwiązania dedykowane przemysłowi płyt drewnopochodnych oraz papierniczemu. LICZBA około 250 os. PRACOWNIKÓW Udział eksportu: 75% Kontakt: Daniel Rynkiewicz przedstawiciel na rynek polski daniel.rynkiewicz@springer.eu tel. kom. +43 676 88110 619 stosowaniach -- stwierdza Timo Springer, prezes Zarządu Producenta Maszyn SPRINGER SA. E-CUT 200 jest niezwykle prosty i solidny w swojej konstrukcji, szczególnie w obszarach zwykle stwarzających problemy, dotyczące eksploatacji i konserwacji. Dzięki zastosowaniu elektrycznego napędu udało się uzyskać pełnię kontroli nad ruchem pił, przez co wyeliminowano problemy związane z wpływem wahań temperatury, spowalniających działanie, które obecnie można zaliczyć do przeszłości poprzednich modeli. E-CUT 200 domyślnie wyposażony w dwadzieścia jeden modułów wyposażonych w 300-milimetrowe piły przeznaczony jest do obrzynania płyt i desek o standardowej długości 6 metrów. W przypadku konieczności obrzynania dłuższych elementów wystarczy rozbudować urządzenie o dodatkowe moduły. Nowością jest wyposażenie sztaplarki w dwa centralne, zewnętrznie położone silniki napędzające. Te wyjątkowe Daniel Rynkiewicz jest odpowiedzialny za współpracę z klientami firmy Springer w Polsce. 72 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • TECHNOLOGIE E-CUT 200, pierwszy elektrycznie napędzany trimmer do obrzynania desek, będzie nowością prezentowaną podczas targów Ligna w Hanowerze na stoisku firmy Springer (hala 23, stoisko D31). jednostki napędowe wprowadzają brzeszczoty w ruch rotacyjny: w przeciwieństwie do dotychczasowych, napędzanych pasami, ich koszty utrzymania są znacznie zredukowane. Kolejną zaletę stanowią jedyne w swoim rodzaju, elektrycznie sterowane piły kapujące, ponieważ cechują się lepszą efektywnością niż porównywalne modele hydrauliczne lub pneumatyczne. Pełna kontrola i dokładność umożliwia optymalną kontrolę pił kapujących oraz bardzo precyzyjne pozycjonowanie brzeszczotów w procesie cięcia. E-CUT 200 zyskuje dodatkowe punkty przewagi w sferze konserwacji: wszystkie elementy napędowe umieszczone są na zewnątrz, dzięki temu są łatwo dostępne. Robocza część jest zamknięta, dzięki czemu jej niekontrolowane ruchy nie wyrządzą żadnych szkód podzespołom. Obrzynarka wyposażona jest w nowy hermetyzator pyłów. Specjalny system otwierania pozwala na nieograniczony dostęp do mostka konserwatorskiego, co pozwala na szybką i bezkolizyjną wymianę ostrza tnącego. Firma SPRINGER Maschinenfabrik istnieje od 60 lat i jest obecnie zarządzana przez przedstawicieli trzeciego pokolenia rodziny Springer - braci Timo i Gero. Firma jest od początku istnienia nastawiona na innowacyjne koncepcje i rozwiązania inwestycyjne, pozwalające na podniesienie wydajności i jakości. - Każdy klient ma inne cele, a jego zakład funkcjonuje w różnych warunkach. Dlatego podstawą naszych działań jest dopracowanie indywidualnych rozwiązań i spełnienie potrzeb konkretnego klienta - wyjaśnia filozofię firmy Timo Springer. w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 73
    • technologie paweł weimann DYREKTOR SPRZEDAŻY Casco Adhesives Zielone światło dla klejów mocznikowych Można zaryzykować stwierdzenie, że najlepszymi klejami do drewna są ciągle kleje mocznikowe, a ogólniej rzecz ujmując – żywice (kleje) aminowe. Od ponad 100 lat nie wymyślono lepszego rozwiązania do klejenia drewna niż właśnie żywice aminowe i to pod wieloma istotnymi względami, jak np. jakość spoiny klejowej, jej wytrzymałość mechaniczna, odporność na wilgoć, wodę, temperaturę, czynniki chemiczne, a także stosunkowo niski koszt wytworzenia w porównaniu z innymi rozwiązaniami do klejenia drewna proponowanymi na rynku. Znane twierdzenie „cena za jakość” o tyle sprawdza się w przypadku klejów mocznikowych, że płacimy najniższą możliwą cenę za najwyższą oferowaną jakość klejenia drewna, jaka jest obecnie dostępna. Żywice aminowe stanowią grupę produktów, które spełniają wymagania dla wielu zastosowań. Najbardziej popularne oraz najtańsze w tej grupie kleje mocznikowe są szeroko stosowane w przemyśle meblowym, w produkcji podłóg oraz drzwi, ale także w produkcji płyt wiórowych, sklejek oraz wszelkich innych elementów z drewna z przeznaczeniem głównie do użytku wewnętrznego. Z kolei nieco droższe systemy melaminowe lub melaminowo-mocznikowe, obok wyżej wymienionych aplikacji, mogą być używane do klejenia elementów z drewna lub materiałów drewnopochodnych, w tym elementów konstrukcyjnych, również tych z przeznaczeniem do użytku zewnętrznego i narażonych na działanie zewnętrznych czynników atmosferycznych. W grupie tych żywic znajdują się ponadto żywice fenolowe stosowane do produkcji sklejek wodoodpornych oraz kleje rezorcynowe i rezorcynowo-fenolowe przydatne do produkcji elementów konstrukcyjnych z drewna, w tym nośnych elementów konstrukcyj- Mamy zatem do czynienia z bardzo nowoczesnymi klejami mocznikowymi, które z powodzeniem mogą konkurować z wszelkimi innego typu klejami, również pod kątem emisji formaldehydu lub szerzej pod kątem emisji VOC (emisja lotnych związków organicznych) i co więcej, mogą nawet tę konkurencję wygrywać. 74 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • „ technologie Nowoczesne kleje mocznikowe spełniają najbardziej rygorystyczne wymagania odnośnie emisji formaldehydu, wynoszące np. w opracowanym w ubiegłym roku we Francji standardzie A+ poniżej 0.01 mg/m3. nych narażonych na działanie zewnętrznych czynników atmosferycznych. Prawdopodobnie żadne z rozwiązań klejowych dostępnych na rynku nie spełnia tylu różnych norm i standardów, co popularne żywice (kleje) aminowe. Może to wynikać z ich popularności i szerokiego wykorzysta- nia w przemyśle drzewnym. W praktyce nie ma takiego układu klejenia drewna lub materiałów drewnopochodnych, gdzie nie można ich zastosować. W każdym przypadku użycie tego typu kleju wymaga „jedynie” spełnienia określonych warunków tech- producenta wyrobów z drew- że dzisiaj są dostępne na kątem na. rynku produkty klejowe, w du lub szerzej pod kątem Na koniec warto wspomnieć których zawartość formalde- emisji VOC (emisja lotnych o kwestii emisji formalde- hydu jest śladowa (poniżej li- związków organicznych) i co hydu, która to od czasu do mitu normy europejskiej), co więcej, mogą nawet tę kon- czasu jest tematem gorą- w konsekwencji oznacza, że kurencję wygrywać. cych dyskusji w branży, a w przypadku tego typu żywic, Dowodem na to jest speł- w szczególności wśród pro- formaldehyd nie jest wymie- nianie przez nowe układy ducentów mebli. Formalde- niony w składzie kleju, który aminowe coraz to bardziej hyd jest istotnym składnikiem w dalszym ciągu pozostaje rygorystycznych żywic aminowych, co wynika z definicji klejem moczniko- emisji formaldehydu, jak dla z ich konstrukcji chemicz- wo-formaldehydowym, czyli przykładu limit A+ opraco- nej. Należy podkreślić, że produktem wany ostatnio we Francji na przestrzeni ostatnich lat mocznika i formaldehydu. (limit w kwestii poziomu zawartości Mamy zatem do czynienia poniżej 0.01 mg/m3, który wolnego formaldehydu, a co z bardzo nowoczesnymi kle- jest jednocześnie poziomem za tym idzie i jego poziomu jami mocznikowymi, które minimum dla normy europej- emisji, nastąpił ogromny po- z powodzeniem mogą kon- skiej EN 717-1, opisującej stęp w technologii produkcji kurować z wszelkimi innego badanie emisji formaldehydu tych żywic. Do tego stopnia, typu klejami, również pod metodą komorową). polikondensacji emisji emisji formaldehy- limitów formaldehydu nicznych i/lub technologicznych, takich jak np. określona wilgotność klejonych materiałów, ich temperatura, temperatura klejenia, ciśnie- jest światowym liderem w dostarczaniu systemów lakierowania i klejenia dla przemysłu drzewnego nie, czas klejenia itp. Dostawca kleju może z jednej strony zaproponować najlepszy w danych warunkach system klejowy, a z drugiej Dystrybutorzy: strony, optymalizować parametry procesu klejenia dla wybranego systemu klejowego. Oczywiście zawsze podstawą wyboru systemu LAKIERY I KLEJE: Sezam Sp. z o.o. ul. Warszawska 15 62-300 Września T +48 61 437 09 60 F +48 61 436 44 10 LAKIERY: „2W” Sp. z o.o. ul. Pabianica 119/131 93-490 Łódź T +48 42 250 53 76 F +48 42 250 53 79 PPUH Lemir ul. Saska 4 30-720 Kraków T/F +48 12 656 01 04 Ecco Finishing Polska Sp. z o.o. ul. Pomiejska 4b 87-300 Brodnica T/F +48 56 493 16 11 oraz optymalizacji procesu klejenia są określone i ściśle sprecyzowane zapraszamy wymagania Akzo Nobel Industrial Coatings Sp. z o.o. ul. Polna 1A, 62-025 Kostrzyn T 48 61 897 05 00, F +48 61 897 05 19 Poznań 16-19 kwietnia 2013 stoisko 62, pawilon 3 w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 75
    • IMPREGNACJA TEKST: dr inż. andrzej kundzewicz Dla nas drzewiarzy jest rzeczą oczywistą, że słupy drewniane mają znaczną przewagę nad żelbetowymi. Spróbujmy usystematyzować argumenty świadczące, że do budowy napowietrznych linii telekomunikacyjnych i energetycznych niskiego i średniego napięcia drewniane słupy są lepsze od żelbetowych. Lepsze drewniane, ale Wolmanitem impregnowane Bez wątpienia główną przewagą stosowania drewna do produkcji słupów służących do budowy napowietrznych linii telekomunikacyjnych i energetycznych jest odnawialność i dostępność tego surowca. Ponadto, drewno pozyskiwane do produkcji słupów pochodzi z zabiegów sanitarnych, jakimi są trzebieże, a gotowy słup jest kumulatorem CO2 przez cały okres jego użytkowania. Natomiast wyprodukowanie słupów żelbetowych nie tylko pochłania olbrzymią energię, co wiąże się z wysoką emisją CO2, ale także powoduje zwiększoną emisję dwutlenku węgla do atmosfery z tytułu ich transportu - ciężar objętościowy słupów żelbetowych jest bowiem trzykrotnie wyższy niż słupów drewnianych. Wpływa to zarówno na transport, montaż jak i demontaż. Znacznie taniej, wygodniej i korzystniej dla środowiska jest transportować, montować czy demontować lżejsze słupy drewniane. WYTRZYMAŁOŚĆ I SPRĘŻYSTOŚĆ Kolejnymi argumentami przemawiający za słupami drewnianymi są ich wytrzymałość i sprężystość. Współczynnik wytrzymałości drewna sosnowego jest 2,5-krotnie większy od 76 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • IMPREGNACJA współczynnika wytrzymałości żelbetu, co to uciążliwe i kosztowne działania. Przykład matycznych, do których głównie należą: oznacza, że z jednostkowego ciężaru kon- wyników jednego z przetargów na konser- antracen, fluoren (difenylometan), fenan- strukcji uzyskuje się 2,5-krotnie większą wację słupów oświetleniowych w 2011 r. tren, benzo(a)antracen i benzo(a)piren. nośność. wykazał, że sam koszt utylizacji jednego Węglowodory aromatyczne zawierające te słupa żelbetonowego wynosi nawet 2000 substancje są słabo rozpuszczalne w wo- zł/szt. Tymczasem zużyte słupy drewniane dzie, nie podlegają naturalnej biodegradacji można spożytkować i użyć np. jako bez- i mają własności sorbowania się w glebie pieczne drewno opałowe, ale tylko pod oraz kumulowania w szacie roślinnej, tkan- warunkiem, że do ich impregnacji użyto kach zwierząt i ludzi. Działają one mutagen- nieszkodliwych substancji. Olej kreozotowy nie, a ich obecność w organizmach żywych czyni odpad niebezpiecznym czyni je bardziej podatnymi na choroby W przypadku wyeksploatowanych słupów nowotworowe. drewnianych, ich utylizacja uzależniona jest Odpady elementów drewnianych, takich od tego, jakim środkiem ochrony drewna jak zużyte słupy teleenergetyczne impre- zostały one zaimpregnowane. Cięgle jesz- gnowane olejami zawierającymi policyklicz- cze w wielu zakładach słupy impregnowane ne węglowodory aromatyczne, pochodzące są olejem kreozotowym w procesie pu- z rozbiórek i remontów, kwalifikowane są stokomórkowym Ruepinga. Skuteczność jako odpady niebezpieczne (kod 170204) zabezpieczenia tym środkiem jest po- i podlegają - według obowiązującego prawa twierdzona dziesiątkami lat użytkowania - szczególnemu nadzorowi i obowiązkowi podkładów kolejowych i słupów. Jednakże ewidencji. ELASTYCZNOŚĆ Najważniejszym parametrem powiększającym znacznie przewagę słupów drewnianych nad żelbetowymi jest ich elastyczność. Huraganowe wiatry, których nasilenie jest konsekwencją emisji dwutlenku węgla i co za tym idzie wyostrzeniem ekstremów pogodowych, powodują łamanie całych sekcji odciągowych linii. Gdy złamany zostanie jeden słup żelbetowy, pociąga za sobą często całą linię, generując ogromne starty. Jeśli złamany zostanie słup drewniany, sąsiadujące z nim słupy utrzymają się. NIE SZPECI KRAJOBRAZU Bez wątpienia budowa linii energetycznych czy telekomunikacyjnych jest w aspekcie krajobrazowym zjawiskiem nieciekawym. Drewniane słupy komponują się w krajobrazie znacznie lepiej od żelbetowych, dlatego też preferowane są na obszarach o szczególnym znaczeniu krajobrazowym, w parkach narodowych czy obszarach naturowych. Słupy drewniane są także preferowanym miejscem budowy gniazd bocianich. DEMONTAŻ I UTYLIZACJA Demontaż i utylizacja słupów żelbetowych klasyfikacja: T - toksyczny, kancerogenny, kategoria 2, czy oznaczenia: R45, R43, Bezpieczna impregnacja R60, R63, R36/38 przy obecnym stanie Alternatywny rozwiązaniem wobec impre- wiedzy i świadomości ekologicznej wywo- gnacji olejem kreozytowym w procesie łują zrozumiały niepokój. Drewno odpado- pustokomórkowym Ruepinga jest impre- we impregnowane olejami zawierającymi gnowanie słupów w procesie pełnokomór- policykliczne węglowodory aromatyczne kowym (w cyklu próżniowo-ciśnieniowym) (zwłaszcza odpadowych słupów teleener- w bezchromowym, wodnym roztworze getycznych i podkładów kolejowych) jest Wolmanitu CX-8. odpadem niebezpiecznym dla środowiska środkiem Wolmanit CX-8 o doskonałych z uwagi na znaczną zawartość silnie toksycznych i rakotwórczych substancji aro- właściwościach Dzięki impregnacji penetracyjnych można >> Składowanie niebezpiecznych odpadów Słupy drewniane są preferowanym miejscem budowy gniazd bocianich. fot. redakcja Odpady elementów drewnianych, takich jak zużyte słupy teleenergetyczne impregnowane olejami zawierającymi policykliczne węglowodory aromatyczne, pochodzące z rozbiórek i remontów, kwalifikowane są jako odpady niebezpieczne (kod 170204) i podlegają, według obowiązującego prawa, szczególnemu nadzorowi i obowiązkowi ewidencji. w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 77
    • IMPREGNACJA osiągnąć wysoką skuteczność zabezpieczenia słupów drewnianych, gi penetracyjne. Skuteczność zabezpieczenia, a co za tym idzie przy jednoczesnym wyzbyciu niebezpiecznych dla zdrowia i środowi- trwałość słupów, poza penetracją zależy od wartości grzybo- ska czynników. Utylizacja wyeksploatowanych słupów jest wówczas i owadobójczej aktywnych składników impregnatu. Bardzo wysoką prosta i jednocześnie tańsza, nie wymaga wdrażania procedur skła- skuteczność środki Wolmanit serii CX zawdzięczają wyjątkowej dowania odpadów niebezpiecznych. Drewno takie można np. użyć formulacji, opartej na miedzi HDO. Jest ona wynikiem unikalnej do celów energetycznych, gdyż analiza gazów po spalaniu drewna syntezy przeprowadzanej w firmie-matce BASF. Ten własny czynnik zabezpieczanego Wolmanitem CX nie wykazała żadnych dodat- aktywny impregnatu pozwala zawsze stwierdzić, czy do roztworu kowych związków chemicznych niż w przypadku spalania drewna impregnacyjnego nie dolany został inny impregnat, oraz czy drewno niezabezpieczonego żadnym środkiem. Poza Polską słupy impre- zaimpregnowane zostało Wolmanitem CX. gnuje się Wolmanitem CX-8 w następujących europejskich krajach: w Finlandii, Norwegii, Szwecji, Słowacji, Słowenii, we Włoszech NISKA KOROZYJNOŚĆ i na Węgrzech. Dla firm prowadzących impregnację do ważnych cech środków TRWAŁE ZABEZPIECZENIE no koncentrat jak i roztwór impregnacyjny są stabilne i homogenne, Wolmanit serii CX należy bardzo niska korozyjność i fakt, że zarów- Trwałość impregnowanych słupów zależy od retencji impregnatu, czyli ilości aktywnych substancji w drewnie. Warunkiem koniecznym do skutecznego zabezpieczenia słupów jest przesycenie całej strefy bielastej drewna sosny. Stosując Wolmanit CX-8 można to osiągnąć, gdyż impregnat ten odznacza się doskonałymi właściwościami penetracyjnymi. Zostało to potwierdzone w licznych badaniach, w tym w badaniach poligonowych, jak również w skali produkcyjnej na przestrzeni wielu lat. Badania niezależnych audytorów drewna impregnowanego zgodnie ze skandynawskim systemem dzięki czemu wszystkie procesy impregnacyjne są powtarzalne. Poza tym, Wolmanit CX nie zmienia właściwości mechanicznych impregnowanego drewna. Skoro bezsprzecznie - jak wykazano powyżej - do budowy napowietrznych linii telekomunikacyjnych i energetycznych niskiego i średniego napięcia powinny być wybierane drewniane słupy zamiast żelbetowych, dlaczego nie zawsze tak się dzieje? Jednym z powodów jest siła przyzwyczajenia projektantów. Mają gotowe opracowania i oprogramowania dla słupów żelbetowych. jakości NTR wykazały, że Wolmanit CX-8 najlepiej spełniał wymo- Test korozyjności Wolmanit® CX 2,5 % Słup sosny zaimpregnowany środkiem Wolmanit® CX. Ocena stopnia rozkładu - 0 (drewno zdrowe) Po 8 latach użytkowania 78 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • kadry KTO JEST KIM w sektorze leśno-drzewnym? Jacek Siwiński Adam Wasiak z dniem 1 marca objął stanowisko dy- dyrektor generalny Lasów Państwowych, rektora generalnego VELUX Polska, 21 lutego w Brukseli został wybrany polskiej spółki handlowej światowego członkiem zarządu Eustaforu. Poprzednio lidera w produkcji okien do poddaszy, polskie Lasy Państwowe reprezentował zastępując na tym stanowisku Lidię Tomasz Wójcik. Pozostałych 5 członków Mikołajczyk-Gmur, która po 20 latach zarządu nie zmieniło się. Na prezydenta w firmie i po 10 latach na stanowisku organizacji ponownie wybrano Georga dyrektora generalnego przeszła na emeryturę. Erlachera. Eustafor to Europejskie Stowarzyszenie Lasów Jacek Siwiński ma 45 lat i od 1993 roku pracował w firmie Państwowych, zrzeszające gospodarzy zarządzających jedną Robert Bosch na różnych stanowiskach. Był dyrektorem ge- trzecią powierzchni lasów Unii Europejskiej. Stowarzyszenie neralnym nowo założonego przedstawicielstwa Grupy Bosch założono w 2006 r., ma za zadanie wspierać i wzmacniać i przez kilka lat pracował na Bliskim Wschodzie. W roku 2004 lasy państwowe w Europie. Zrzesza 26 członków z 20 krajów wrócił do Polski i objął stanowisko regionalnego dyrektora europejskich, m.in. z Austrii, Bułgarii, Niemiec, Chorwacji, sprzedaży w dziale elektronarzędzi. Ukończył Politechnikę Francji, Szwecji, Norwegii. Warszawską na Wydziale Automatyki i Robotyki. Przez lata rozwijał swoje umiejętności menadżerskie nie tylko w praktyce biznesowej, ale także poprzez dodatkową edukację. W 1997 roku ukończył podyplomowe studia menedżerskie w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie, obecnie kończy studia MBA w Szkole Biznesu Politechniki Warszawskiej. W ubiegłym roku Grupa VELUX zainwestowała blisko 200 mln złotych w fabryki w Polsce. Inwestycja objęła przede wszystkim ich modernizację i przystosowanie linii produkcyjnych do produkcji Nowej Generacji okien. Pierwszym celem nowego dyrektora generalnego Velux jest pomyślne wprowadzenie na rynek Nowej Generacji okien dachowych. Janusz dawidziuk wygrywając w marcu br. konkurs na dyrektora Biura Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej będzie zajmował to stanowisko przez kolejną kadencję. Janusz Dawidziuk jest absolwentem Wydziału Leśnego Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Karierę zawodową w leśnictwie rozpoczął w 1979 r. od stanowiska stażysty i starszego taksatora w białostockim oddziale Biura Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej. Wojciech Michałowski został w styczniu powołany na stanowisko prezesa zarządu Barlinek SA zastępując na tym stanowisku Pawła Wronę, pełniącego funkcję prezesa przez ponad 10 lat. Wojciech Michałowski jest absolwentem Politechniki Gdańskiej. W latach 20012012 był dyrektorem w warszawskim biurze Roland Berger Strategy Consultants odpowiedzialnym za sektor bankowości i restrukturyzacji. Jego doświadczenie międzynarodowe obejmuje pracę w Niemczech, Wielkiej Brytanii, Rosji i na Ukrainie. Po ukończeniu studiów doktoranckich na SGGW, w 1984 r., został nadleśniczym terenowym w Nadleśnictwie Supraśl. W latach 1986 – 1987 był zastępcą nadleśniczego, a w latach 1987 – 1991 nadleśniczym Nadleśnictwa Browsk. W 1991 r. powołany został na stanowisko Zastępcy Dyrektora Generalnego LP, a w 1993 r. na stanowisko Dyrektora Generalnego, które pełnił przez kolejne cztery lata. Od 1998 r. pracował w Biurze Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej, początkowo jako starszy inspektor, a następnie Dyrektor Oddziału w Warszawie. W latach 2001-2005 ponownie objął stanowisko Dyrektora Generalnego LP. W 2005 r. wrócił do pracy w BULiGL jako Zastępca Dyrektora a od kwietnia 2008 roku, w wyniku procedury konkursowej, objął stanowisko Dyrektora BULiGL. w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 79
    • g at u n k i d r e w n a TEKST: dr hab. Paweł Kozakiewicz DREWNO Z POŁUDNIOWEJ AZJI Paulownia (Paulownia sp.) Drzewa paulowni ze względu na szybki przyrost są uprawiane plantacyjnie dla potrzeb przemysłu papierniczego i energetycznego, szczególnie w Azji. Pozyskiwane lekkie i łatwe w obróbce drewno jest coraz szerzej wykorzystywane w przemyśle drzewnym. Surowiec ten służy do produkcji tworzyw drzewnych (płyty stolarskie, sklejki, płyty wiórowe i pilśniowe) oraz tanich przedmiotów użytkowych. Paulownia sp. młody krzewiący się okaz kwiat dojrzewające owoce 80 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT liście kora
    • g at u n k i d r e w n a Nazewnictwo Paulownia to rodzaj drewna pozyskiwanego z kilku gatunków drzew określenie pawłownia. Obecne na rynku drewno paulowni (pawłowi) dawniej zaliczanych do rodziny trędnikowatych (Scrophulariaceae), pochodzi gównie z upraw plantacyjnych, w których dominują hybrydy a obecnie do wydzielonej, osobnej rodziny paulowniowatych (Paulow- (mieszańce międzygatunkowe) np. paulownia tajwańska (Paulownia niaceae), do której należy między innymi paulownia omszona zwana x taiwanica) – mieszaniec P. fortunei i P. kawakamii (Ridsdale, White, też puszystą i cesarską (Paulownia tomentosa (Thunb. ex Murr) Steud. Usher, 2006). Omawiany rodzaj drewna nie został ujęty w normie PN- (Kiri)) oraz paulownia Fortunego (Paulownia fortunei (Seemann) Hem- -EN 13556:2005 dotyczącej terminologii stosowanej w handlu drewnem sley, et Forbes & Hemsley) – (zipcodezoo.com…). w Europie. Na „starym kontynencie” rozpoznawalny jest głównie jako Nazwa łacińska prezentowanego rodzaju nie jest przypadkowa a została paulownia, natomiast w Azji ma wiele innych nazw np.: kiri i sima-giri nadana ku czci królowej Niderlandów, córki cara Pawła I – Anny Pawło- w Japonii oraz inyin i pàotóng w Chinach. wy (Pirc 2006, Russell, Cutler i Walters 2008), stąd polskojęzyczne Pozyskanie Do rodzaju Paulownia zalicza się kilkanaście gatunków roślin drzewiastych występujących naturalnie w cieplejszych rejonach Azji, głównie w Chinach oraz w Laosie i Wietnamie. Drzewa te występują do wysokości ok. 1000 m n.p.m. Obecnie są uprawiane plantacyjnie na znacznie szerszym obszarze, przy czym stworzono kilka ich krzyżówek (hybryd międzygatunkowych) o większej dynamice przyrostowej. Takie uprawy znajdują się w Azji i Australii, na południu Ameryki Północnej oraz na południu Europy. Na „starym kontynencie” pierwszą paulownię cesarską posadzono w Jordin des Plantes w Paryżu w 1834 roku. Kilka lat później sadzonki paulowni trafiły do Ameryki Północnej [Ridsdale, White, Usher, 2006]. Paulownie to rośliny zrzucające liście na zimę, zwykle nie zbyt wysokie (12-15 m według Pirca [2006], do 26 m według Owena i More [2009] o szerokich koronach z grubymi, rozbudowanymi konarami. Gdy główny pęd przemarznie, roślina zaczyna się krzewić (fot.1a), co często zdarza się PRZEKRÓJ POPRZECZNY element klejony w klimacie Polski. Na wierzchołkach pędów rozwijają się wiechowate kwiatostany, przy czym pąki kwiatowe są wykształcane już na jesieni w roku poprzedzającym kwitnienie [Pirc 2006]. Kwiaty są pachnące, naparstkowo-dzwonkowate o długości 5-6 cm, na zewnątrz bladofioletowo-niebieskawe, a wewnątrz z żółtymi prążkami [Kremer 1995]. Na sztywnych pędach występują naprzemianległe, sercowate liście. W przypadku paulowni cesarskiej liście mają długość nawet do 30 cm. Są one od góry jasnozielone do zielonych, a od spodu szare, filcowato owłosione. Rozwijają się dość późno i późno opadają, bez jesiennego przebarwiania. Owocami są jajowate, zaostrzone i lepkie torebki o długości 3-4 cm, które zawierają liczne oskrzydlone nasiona. W miarę drewnienia zmieniają barwę z zielonej na szarobrązową [Aas i Riedmiller 1993]. Kora jest szarobrązowa i dość gładka nawet u starszych okazów, urozmaicona dużymi białawymi przetchlin- kami [Kremer 1995]. Roślina ta lubi stanowiska słoneczne, ciepłe i osłonięte, a w młodości jest wrażliwa na niskie temperatury (podatna na przemarzanie). Poza tym jest to mało wymagające drzewo, które dobrze rośnie na różnych typach gleb i znosi okresowe niedostatki wody. W sprzyjających warunkach rozwija się niezmiernie szybko. Pień jest prosty i dobrze widoczny do górnej strefy korony (Kremer 1995). Drzewa te dożywają do 80 a nawet 100 lat [www.paulowniasupply. com]. Budowa makroskopowa Żółtawe drewno wąskiego bielu jest nieco jaśniejsze i trudno odróżnialne od strefy twardzieli, która ma barwę od miodowej do żółto-brązowej, niekiedy z ciemniejszymi pastelowo brązowymi lub fioletowymi smugami. Struktura (pierścieniowonaczyniowa lub półpierścieniowonaczyniowa) jest uzależniona od gatunku i rejonu pozyskania drewna (warunków wzrostu drzew). Szerokie nawet >> PRZEKRÓJ PROMIENIOWY PRZEKRÓJ STYCZNY w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 81
    • g at u n k i d r e w n a Obrazy mikroskopowe drewna paulowni : a) przekrój poprzeczny, b) przekrój promieniowy, c) przekrój styczny kilku centymetrowe przyrosty roczne są widoczne na wszystkich przekrojach (najlepiej na przekroju poprzecznym) . Naczynia mimo że podkreślone przez miękisz skrzydełkowo-smugowy są dość słabo wyróżnialne na tle jasnej tkanki drzewnej. Drobne promienie drzewne makroskopowo można dostrzec jedynie na przekroju promieniowym. Omawiane drewno paulowni pod względem wizualnym przypomina bielaste drewno krajowego wiązu lub jesionu. Budowa mikroskopowa Jak wspomniano wcześniej omawiane drewno liściaste prezentuje strukturę pierścieniowonaczyniową lub półpierścieniowonaczyniową. Przyrosty roczne rozpoczyna miękisz inicjalny o grubości kilku komórek (najczęściej 3 warstwy komórek miękiszowych) oraz mniej lub bardziej wyraźny pierścień dużych naczyń o średnicy 0,2 - 0,3 mm [www.delta-intkey.com/wood/] Mniejsze naczynia w strefie drewna późnego są rozmieszczone pojedynczo lub rzadziej w grupach po 2-3. Naczyniom tym towarzyszy miękisz skrzydełkowo-smugowy. Pionową strukturę drewna współtworzą liczne, cienkościenne włókna. W ścianach poprzecznych członów naczyń (ustawionych pod kątem ok. 30-35o do ich osi podłużnej) występuje perforacja prosta. W ścianach podłużnych naczyń drewna wczesnego brak jest zgrubień spiralnych. Zgrubienia takie występują czasem w naczyniach ze strefy drewna późnego. W strefie twardzieli naczynia wypełnione są przez cienkościenne wcistki. W ścianach promieniowych włókien drzewnych (i tylko w ścianach promieniowych) obecne są nieliczne jamki szczelinowe o skośnych wlotach. Komórki miękiszu włóknistego ułożone są po 2-5 jedna nad drugą. Poziomy system strukturalny tworzą jednorodne i niejednorodne promienie drzewne. Te ostanie zbudowane są z komórek miękiszowych leżących oraz tworzących pojedyncze warstwy marginalne komórek miękiszowych stojących. Promienie drzewne są drobne 1-3 szeregowe (najczęściej 2 szeregowe) i zawierają od kilku do kilkunastu warstw komórek miękiszowych. Promienie jednoszeregowe są jednocześnie najniższe (składają się 3-5 warstw), te o większej liczbie szeregów mają po kilkanaście warstw. Średnia wysokość promieni drzewnych wynosi ok. 0,5 mm. Promirnir drzewne mają ok. 12% udział w objętości drewna [Wanin 1953] Omawiane drewno nie wykazuje budowy piętrowej. Bark w nim również jakiś szczególnych wydzielin czy złogów substancji niestrukturalnych. Właściwości Podstawowe cechy i właściwości fizyczne oraz mechaniczne drewna paulowni podano w tabeli 1. Według sześciostopniowej skali gęstości podanej przez Krzysika [1978], drewno to zalicza się bardzo lekkiego (VI klasa). Średnia gęstość w stanie powietrzno suchym (drewno o wilgotności ok. 12%) wynosi ok. 300 kg/m3. Drewno Paulownia sp. charakteryzują niskie wartości skurczu. Według podanej przez Krzysika [1978] klasyfikacji Monnina, paulowania należy do drewna mało kurczliwego (średni skurcz objętościowy wynosi tylko ok. 8%). Z niską gęstością drewna związane są niskie właściwości wytrzymałościowe drewna paulowni (ale i tak zaskakująco korzystne). Przykładowo średnia wytrzymałość na ściskanie wzdłuż włókien wynosi ok. 33 MPa, 82 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT a wytrzymałość na zginanie statyczne ok. 51 MPa. Średni moduł sprężystości kształtuje się na poziomie 4,1 GPa, a średnia twardość Janki na przekroju poprzecznym wynosi 25 MPa. Obróbka i zastosowanie Drewno paulowni jest łatwe w obróbce ręcznej i maszynowej. Można je z powodzeniem piłować, strugać, toczyć, frezować, wiercić, nawet stosując narzędzia średniej jakości [www.worldpaulownia.com/html/ tech.html]. Podczas obróbki nie wydziela żadnego specyficznego zapachu. Suszenie przebiega łatwo i szybko, bez większego ryzyka pęknięć i odkształceń. Po obróbce hydrotermicznej drewno paulowni jest łatwe do gięcia i skrawania. Jest to materiał łatwy do łączenia za pomocą gwoździ i wkrętów oraz klejenia. Ponadto jest łatwe w wykańczaniu środkami malarsko-lakierniczymi Omawiane drewno nie jest ujęte w normie PN-EN 350-2:2000 dotyczącej naturalnej trwałości i podatności na nasycanie wybranych gatunków drewna mających znaczenie w Europie. Według danych internetowych [http://www.worldpaulownia. com/html/tech.html, http://www.paulownia-timber-sales.com.au/Paulownia.htm] należy przypuszczać, że ma niską naturalną trwałość i nie nadaje się bez impregnacji do zastosowań zewnętrznych. Samo nasycanie środkami ochronnymi nie powinno sprawiać większych problemów. Korzystny stosunek właściwości wytrzymałościowych do gęstości drewna paulowni (wysokie wskaźniki jakości wytrzymałościowej) oraz jego niska cena i dostępność sprawiają, że jest coraz chętniej wykorzystywane w różnych gałęziach przemysłu drzewnego. Kiedyś uznawano go nawet
    • g at u n k i d r e w n a Tabela. Wybrane właściwości fizyczne i mechaniczne drewna paulowni na podstawie badań wykonanych w Katedrze Nauki o Drewnie i Ochrony Drewna SGGW w Warszawie (np. Kaźmierski 2009) Oznaczenie Nazwa cechy lub właściwości [jednostki] Wartość min. – średnia – max. Gęstość drewna świeżego gw [kg/m3] 900 Gęstość drewna w stanie powietrzno-suchym (W=12%) g12 [kg/m3] 220 – 300 – 350 Gęstość drewna w stanie absolutnie suchym (W=0%) go [kg/m3] 190 – 270 – 320 Wilgotność punktu nasycenia włókien Wpnw [%] 27 Porowatość C [%] 82 Skurcz w kierunku wzdłużnym Klw [%] 0,3 Skurcz w kierunku promieniowym Krw [%] 2,3 – 2,5 – 2,7 Skurcz w kierunku stycznym Ksw [%] 3,6 – 4,1 – 5,5 Skurcz objętościowy Kvw [%] 7,3 Wytrzymałość na rozciąganie wzdłuż włókien Rr II [MPa] 38 – 47 – 65 Wytrzymałość na rozciąganie w poprzek włókien Rr┴ [MPa] 1,5 – 1,8 – 2,3 Wytrzymałość na ściskanie wzdłuż włókien Rs II [MPa] 27 – 33 – 40 Wytrzymałość na zginanie statyczne Rgs [MPa] 38 – 51 – 67 Udarność U [kJ/m2] 13 – 17 – 26 Moduł sprężystości wzdłuż włókien Elementy struktury mikroskopowej drewna paulowni cesarskiej (Paulownia tomentosa (Thunb. ex Murr) Steud. (Kiri) – opracowano na podstawie Gregusa 1959: a) człony naczyń drewna wczesnego, b) człony naczyń drewna późnego, c) włókna drzewne, d) miękisz włóknisty, e) komórki miękiszowe promieni drzewnych. jako potencjalny surowiec do wykorzystania w przemyśle lotniczym [Wanin 1953]. Obecnie wykonuje się z niego elementy drzwi i stolarki okiennej oraz mebli. Ze względu na wysoką porowatość i związaną z tym izolacyjność termiczną jest to materiał stosowany jako wypełnienia w ścianach budynków. Niska gęstość zachęca również do użycia omawianego drewna w jednostkach pływających (łodzie i kajaki). W postaci litej służy do wyrobu tanich przedmiotów codziennego użytku: deski do krojenia, podstawki, misy, czarki, pałeczki oraz japońskie sandały, a także różnego rodzaju pudełka. Jednak ze względu na niską twardość drewna (mała odporność na powstawanie wgnieceń, zarysowań i innych uszkodzeń mechanicznych) nie są to przedmioty zbyt trwałe. Szczególnymi zastosowaniami drewna paulowni są rzeźby (łatwość obróbki) oraz instrumenty muzyczne (dobre właściwości akustyczne). Drewno paulowni ze względu na swoje właściwości może zostać użyte jako środniki nart, desek sonwbordowych i surfingowych oraz paletek do tenisa stołowego. Z tego względu omawiany surowiec drzewny jest chętniej przetwarzany na różnego rodzaju tworzywa drzewne. Z paulowni wykonuje się płyty stolarskie, klejonkę oraz płyty wiórowe i pilśniowe. Na rynku krajowym omawiane drewno dostępne jest między innymi pod postacią płyt z desek i listew klejonych na długość, szerokość i grubość. EII [GPa] 2,6 – 4,1 – 7,1 Wytrzymałość na ścinanie wzdłuż włókien Rc II [MPa] 4,0 – 5,2 – 7,0 Twardość Janki na przekroju poprzecznym HJ pop [MPa] 22 – 25 – 29 Uwaga: właściwości mechaniczne podane dla drewna powietrzno-suchego (W=12%) Literatura: Aas G., Riedmiller A., 1993: Drzewa. Rozpoznawanie i oznaczanie liściastych i iglastych drzew Europy. Wydanie I. Muza S.A. Warszawa. Gregus P., 1959: Holzanatomie der europäischen Laubhölzer und Sträucher. Akadémiai Kiadó. Budapest. Johnson O., More D., 2009: Drzewa. Przewodnik Collinsa. Mulico Oficyna Wydawnicza. Warszawa. Kaźmierski D., 2009: Badanie wybranych właściwości fizycznych i mechanicznych drewna paulowni (Paulownia sp.). Praca inżynierska na kierunku technologii drewna wykonana pod kierunkiem dr inż. Pawła Kozakiewicza w Katedrze Nauki o Drewnie i Ochrony Drewna na Wydziale Technologii Drewna SGGW w Warszawie. Kremer B., T., 1995: Drzewa. Leksykon przyrodniczy. Wydanie I. GeoCenter International. Warszawa. Krzysik F., 1978: Nauka o drewnie. PWN. Warszawa. Pirc H., 2006: Drzewa od A do Z. Bauer-Weltbild Media Sp. z o.o., Sp.k. Klub dla Ciebie. Warszawa. PN-EN 13556:2005 Drewno okrągłe i tarcica. Terminologia stosowana w handlu drewnem w Europie. PN-EN 350-2:2000 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych. Naturalna trwałość drewna. Wytyczne dotyczące naturalnej trwałości i podatności na nasycanie wybranych gatunków drewna mających znaczenie w Europie. Ridsdale C., White J., Usher C., 2006: Drzewa. Wiedza i Życie. Warszawa. Russell T., Cutler C., Walters M., 2008: Ilustrowana encyklopedia drzewa świata. Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas. Kraków. Wanin S., 1953: Nauka o drewnie. Wydanie I. PWRiL. Warszawa. Internet: http://delta-intkey.com/wood/ http://zipcodezoo.com/Key/Plantae/Paulownia _Genus.asp http://www.paulowniasupply.com). http://reikoobata.com/instru.htm http://www.paulowania.cn/ http://www.furniturehomedesign.com/wp-content/uploads/2009/01/cho-dansu-chest.jpg http://www.kiripark.com.au/kiriphoto.html w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 83
    • RESEARCH & DE VELOPMENT „ Nowy kierunek studiów w Poznaniu projektowanie mebli W roku akademickim 2013/2014, Wydział Technologii Drewna Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu uruchamia nowy kierunek studiów fot. WTD - projektowanie mebli. Współczesne projektowanie mebli nie jest jedynie owocem pracy wersytecie Przyrodniczym w Poznaniu, na Wydziale Technologii pojedynczych architektów i artystów. Na powstanie atrakcyjnego Drewna uruchomiono nowy kierunek studiów z zamiarem, aby w formie, funkcjonalnego, ergonomicznego i bezpiecznego mebla uczyć studentów projektowania mebli. składa się praca wielu osób pracujących w interdyscyplinarnych Absolwent projektowania mebli będzie posiadał wiedzę w zakresie zespołach. Zwykle pierwsze kontakty projektantów, konstrukto- drzewnictwa i meblarstwa związaną z projektowaniem, konstru- rów i technologów (podczas definiowania założeń projektowych owaniem, przygotowaniem do wdrożenia oraz wytwarzaniem mebli dla nowego produktu, z powodu odrębności wykształcenia) pro- i elementów wyposażenia wnętrz. W trakcie studiów omawiane wadzą do wzajemnego niezrozumienia i uporczywego trzymania będą zagadnienia związane z historią konstrukcji mebli, ich klasy- się własnych koncepcji. Takie podejście istotnie ogranicza pasję fikacją i charakterystyką w ujęciu najważniejszych cech, uwzględ- twórczego poszukiwania rozwiązań satysfakcjonujących wszyst- nianych podczas projektowania. Studenci zajmą się formą, ko- kich uczestników zespołu projektowego. Z tej inspiracji na Uni- lorystyką i funkcjonalnością, ergonomicznym ujęciem wymagań 84 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • RESEARCH & DE VELOPMENT antropometrycznych i bezpieczeństwa użytkowania mebli. Poznają metody i błędy projektowania mebli, charakterystykę materiałów, elementów, połączeń i konstrukcji mebli, a także Centrum pokazowo-dydaktyczne na sggw zasady dotyczące opracowania dokumentacji projektowej. Zgłębią problematykę obliczania sztywności oraz wytrzymałości: elementów, połączeń i całych konstrukcji mebli w tym zagadnienia utraty stateczności mebli i wynikających z tego tytułu zagrożeń dla zdrowia i życia użytkownika. Studia na nowym kierunku mają charakter dwustopniowy. Studia I stopnia trwają siedem semestrów (3,5 roku) i kończą się realizacją pracy dyplomowej inżynierskiej oraz egzaminem dyplomowym. Absolwent uzyskuje wówczas tytuł zawodowy: inżynier projektant mebli. Studia II stopnia trwają trzy semestry (1,5 roku). Po zrealizowanej pracy magisterskiej oraz egzaminie dyplomowym, absolwent otrzymuje tytuł zawodowy: magister inżynier projektant mebli. Absolwent projektowania mebli ma być przygotowany do twórczej pracy projektowej w pełnym zakresie zagadnień wchodzących w obszar meblarstwa, w kontekście użytkowym i kulturowym, koordynowania prac w wielobranżowych zespołach projektowych, samodzielnego prowadzenia działalności gospo- 15. stycznia br., w hali technologicznej Wydziału Technologii Drewna SGGW w Warszawie, odbyło się uroczyste otwarcie Centrum Pokazowo-Dydaktycznego. Centrum powstało w ramach współpracy WTD z producentem maszyn dla przemysłu meblarskiego - firmą HOMAG. W otwarciu uczestniczyli przedstawiciele firmy, m.in. Michał Piłat, dyrektor generalny Homag Polska Sp. z o.o., przedstawiciele Ambasady Republiki Federalnej Niemiec: Mechthild Wagner – Kierownik Wydziału Nauki i Badań Naukowych, Matthias Rehm – Główny specjalista ds. ekonomicznych, władze Wydziału Technologii Drewna z dziekanem prof. dr hab. Krzysztofem Krajewskim, przedstawiciele świata nauki, zaproszeni goście z przemysłu meblarskiego oraz studenci. Centrum jest przykładem współpracy jednostek naukowo-dydaktycznych z przemysłem. Partnerami firmy Homag w przedsięwzieciu są firmy Nestro i Leitz. darczej, podjęcia pracy badawczej i kulturotwórczej. W pracy zawodowej absolwent może zajmować się: obrotem wyrobami drzewnymi, projektowaniem mebli oraz systemów przemysłowych, organizacją procesów produkcyjnych. Może także zostać menadżerem produktów i projektów. Wszechstronne wykształ- Swedspan uruchamia Najnowocześniejsze Centrum B+R geometrycznych, konstrukcyjnych czy strukturalnych obser- Centrum Badawczo - Rozwojowego Swedspan Polska w Orli, którego budowę zakończono w marcu, jest jednym z dwóch najbardziej innowacyjnych obiektów badawczo-rozwojowych produkcji płyt drewnopochodnych na świecie. Nowy obiekt składa się z pomieszczeń biurowych oraz laboratorium, które wyposażone jest m.in. w linię do opłaszczowania oraz linię do lakierowania płyt - obie o szerokości 1300 mm. Wyposażenie ośrodka obejmie ponadto dwie bardzo precyzyjne prasy, służące do produkcji cienkich płyt oraz kompozytów warstwowych, a także szlifierkę laboratoryjną z trzema agregatami szlifującymi, stworzoną specjalnie do obróbki cienkich materiałów płytowych. Zadaniem centrum będzie opracowywanie innowacyjnych rozwiązań w zakresie wykorzystywania włókien drzewnych i produkcji płyt oraz paneli drewnopochodnych, jak również testowanie różnych wariantów wykańczania powierzchni (foliowanie i lakierowanie).Prace nad nowymi technologiami mają na celu optymalizację procesów produkcji, zwiększanie wytrzymałości płyt oraz ograniczanie zużycia surowców. Zespół badawczy będzie liczył docelowo 4 osób (obecnie pracują w nim 4). Firma Swedspan Polska powstała w czerwcu 2009 r. Jest częścią grupy Swedspan. W ostatnich latach firma wybudowała zupełnie od podstaw kompleks produkcyjny, w którym powstają ultra cienkie płyty HDF, w gminie Orla w województwie podlaskim. Obecnie fabryki Swedspan na Litwie, Słowacji, we Francji, Szwecji i Polsce są w stanie w ciągu roku wyprodukować 2 miliony m3 płyt drewnopochodnych, 14 milionów m2 płyt foliowanych wowanego zjawiska oraz umiejętności rysowania. i 6 milionów m2 płyt laminowanych. cenie w dziedzinie projektowania mebli, wsparte wiedzą o nowoczesnych technikach i technologiach pozwala absolwentowi na twórczą współpracę w międzynarodowych zespołach projektantów i konstruktorów, kreujących innowacyjne rozwiązania z zakresu meblarstwa. Rekrutacja 2012/13 Rekrutacja na I rok studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na kierunek projektowanie mebli składać się będzie z postępowania kwalifikacyjnego oraz podjęcia decyzji o przyjęciu na studia. Od kandydata na studia oczekuje się: • zainteresowania w zakresie przedmiotów przyrod- niczych, artystycznych oraz inżynierskich metod analitycznych, • chęci rozwiązywania zagadnień technicznych w zakresie projektowania i wykonawstwa mebli oraz przedmiotów wyposażenia wnętrz, • umiejętności obserwacji i przedstawiania cech w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 85
    • BIBLIOTEKA RECENZENT: dr hab. Paweł Kozakiewicz RECENZJA | Ladislav Dzurenda, Marek Jabłoński, Ewa Dobrowolska, Teresa Kłosińska, Wykorzystanie energetyczne dendromasy. Wydanie II poprawione i uzupełnione. Wydawnictwo SGGW. Warszawa 2011. W kontekście wymagań Unii Europejskiej, mó- O wartościach energetycznych drewna decyduje wiących o koniecznym wzroście udziału energii także jego wilgotność, natomiast podstawowe odnawialnej w strukturze energii finalnej do 15% znaczenie dla transportu, składowania oraz oraz osiągnięciu 10% udziału biopaliw w rynku doboru palenisk ma jego postać (drewno ka- paliw transportowych w 2020 roku, zagadnie- wałkowe, zrębki, pył drzewny). Jak przekonują nie wykorzystania energetycznego dendromasy autorzy, w wielu przypadkach mamy możliwość staje się wyjątkowo aktualne. Problem ten jest uszlachetnienia dendromasy przeznaczonej na analizowany również w zakładach przemysłu cele energetyczne poprzez produkcję zrębków, drzewnego, gdzie przy najbardziej racjonalnym pelet, węgla i gazu drzewnego lub biooleju. wykorzystaniu drewna powstaje znaczna ilość W każdym przypadku przedstawione są przykła- odpadów, które z powodzeniem można wykorzy- dowe schematy instalacji i działanie odpowied- stać na cele energetyczne. nich urządzeń. Szczególną uwagę poświęcono Przy chęci spalania drewna pojawia się szereg procesowi spalania dendromsy popartej skru- pytań dotyczących właściwości energetycznych pulatnymi obliczeniami, między innymi w za- tego materiału, przygotowania i uszlachetnienia kresie zapotrzebowania na powietrze czy ilości paliwa, doboru kotłów i systemów grzewczych, wydzielanych spalin z uwzględnieniem składu spodziewanej emisji dwutlenku węgla i innych chemicznego. zanieczyszczeń gazowych oraz możliwości rów- Domykające książkę rozdziały o wymiarze noczesnego wytwarzania energii elektrycznej. praktycznym to przegląd dostępnych na rynku Przedstawiane opracowanie książkowe, przygo- rozwiązań konstrukcyjnych kotłów, palenisk towane przez międzynarodowy zespół autorów, (rusztowe, cyklonowe, fluidalne) i instalacji zawiera kompleksowe odpowiedzi na wyżej grzewczych postawione pytania i tym samym idealnie trafia (jednoczesne w obecnie najbardziej „palący” problem przemy- i elektrycznej). Poszczególne rozwiązania opa- słu drzewnego. trzone są obszernym komentarzem, dotyczącym Książka liczy 176 stron. W kilkustronicowym ich cech i przydatności do spalania konkretnej wstępie przedstawiono obecne zapotrzebo- postaci paliwa a także regulacji, wydajności wanie na energię pierwotną w Polsce i Unii i sprawności działania. Całość wspiera boga- Europejskiej oraz perspektywy na najbliższe lata ta literatura (77 pozycji), głównie z ostatnich na tle uregulowań prawnych. Z zestawień tych 10 lat – jest to więc także doskonałe źródło bi- w sposób oczywisty wynika rosnąca rola dendro- bliograficzne. masy jako surowca energetycznego. Wydaje się, że jedynym mankamentem tego Zasadnicza treść opracowania ujęta z uwzględnieniem wytwarzanie kogeneracji energii cieplnej jest nader aktualnego problemowo opracowania jest w dziewięciu rozdziałach. Pierwsze z nich przy- dość skromna szata graficzna. Zamieszczone bliżają podstawowe pojęcia i klasyfikacje do- ilustracje w odcieniach szarości wymagają tyczące biomasy oraz dendromasy (substancji nieco więcej uwagi dla ich pełnego zrozumie- organicznej pochodzącej z drzew i krzewów) ze nia. W kolorach byłyby atrakcyjniejsze wizualnie szczegółowym omówieniem jej składu chemicz- i prawdopodobnie bardziej czytelne. Szczęśliwie nego, decydującego o właściwościach ener- niedomogi te rekompensuje profesjonalny opis. getycznych, takich jak ciepło spalania, wartość opałowa i zawartość popiołu. 86 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT
    • w w w.prz e my sl drz e w ny.eu | 87
    • 88 | PRZEMYSŁ DRZEWNY. RESEARCH & DEVELOPMENT