• Save
Filozofia i etyka polityki
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Like this? Share it with your network

Share

Filozofia i etyka polityki

on

  • 4,164 views

Zestaw 115 slajdów przygotowanych przeze mnie na podstawie notatek z wykładów prowadzonych przez prof. Filipowicza.

Zestaw 115 slajdów przygotowanych przeze mnie na podstawie notatek z wykładów prowadzonych przez prof. Filipowicza.

Statistics

Views

Total Views
4,164
Views on SlideShare
4,020
Embed Views
144

Actions

Likes
1
Downloads
0
Comments
0

2 Embeds 144

http://mszczegielniak.eu 139
http://mjblog.daggerka.pl 5

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Filozofia i etyka polityki Presentation Transcript

  • 1. Filozofia i etyka polityki Pokaz przygotowany na podstawiewykładów prof. Stanisława Filipowicza (2011/2012)
  • 2. Wstęp Nauka o polityce jest nauką, która interpretuje rzeczywistość Filozofia to poszukiwanie mądrości Rozum – określa granice poznania Intelekt – poznaje rzeczywistość, eksploruje świat zjawisk
  • 3. Wiedza – symptomatologiarzeczywistości
  • 4. Symptomatologia to nauka zajmująca się opisem i grupowaniem objawów choroby, stanowiąc podstawę diagnostyki, jednak nie wnikając w ich przyczynę Wszystko jest niepewne, brakuje autorytetów
  • 5. Nietzsche Topos śmierci Boga – „zabiliście Boga, ale ta prawda dojdzie do was z czasem” Perspektywiczność Żyjemy w kręgu prawd, które sami stwarzamy Nie ma nieba wyższych prawd (platońska ułuda) Świat został odczarowany Kryzys systemu wiedzy Polityka stała się jednym z nurtów popkultury
  • 6. Lyotard Kryzys uniwersytetów jest pochodną kryzysu wiedzy Upadek metanarracji – zniknęły „ wielkie opowieści”, które stanowiły sens naszego poznania oraz naszej wiedzy  Opowieść emancypacyjna (tradycja francuska) – wiedzę zdobywamy, aby stać się wolnymi  Opowieść kształtowania (tradycja niemiecka) – kształtowanie umysłu i zdobywanie wiedzy jest celem samym w sobie Wszystko zostało sprowadzone do gry językowej – możemy uprawomocnić pewne znaczenia słów
  • 7. W XX wieku Ludzie zrezygnowali z wolności i mądrości Staliśmy sie niewolnikami kanonu Cenimy tylko wiedzę ekspercką, która często jest dyletancka Straciliśmy wiarę we wszystko, zniszczyliśmy nasze autorytety Metafizyka materialistyczna zastępuje metafizykę idealistyczną
  • 8. PRAGMATYZM Obiektywnej rzeczywistości nie ma Upadek konwencjonalnej teorii poznania, czyli powiązania świata słów i świata rzeczy Adekwatność nowym kryterium prawdziwości Nigdy nie jesteśmy w stanie zdobyć wiedzy ostatecznej, nasze poznanie ma zawsze charakter przygodny, przypadkowy
  • 9. Myślenie w dobie kryzysu Załamuje się tradycja oświecenia Pojawia się problem legitymizacji wiedzy Kryzys autorytetów Kryzys instytucji
  • 10. Wittgenstein Próbował rozebrać język do kości Nie można stworzyć obiektywnej teorii znaczenia słów O znaczeniu słowa decyduje jego użycie W ramach gry językowej można usprawiedliwić każde znaczenie słowa Desakralizacja słowa W słowie nie ma prawdy uniwersalnej Granice naszego języka są granicami naszego świata – ile języków, tyle światów Myślenie, słowo traci znaczenie – polegamy na pewnych nawykach, które można interpretować; przestajemy nadawać znaczenie naszym poglądom Brak wyższej instancji – wszystkie poglądy są równoprawne
  • 11. William James W naszym sposobie myślenia charakterystyczne jest używanie słów, które nie mają znaczenia, ale dają pewność Świat jest pewnym konstruktem Odrzućmy ograniczenia niesione przez metafizykę Konwencjonalnej rzeczywistości towarzyszy konwencjonalne poznanie Kryterium prawdziwości sądów jest adekwatność Gdyby istniała rzeczywistość, nie byłoby fundamentalnych sporów Słowo jest planem pracy Sądy są prawdzie gdy znajdą potwierdzenie w praktyce Ideom przydarza się, że bywają prawdziwe Kiedy posługujemy się słowami o aurze pewności (np. Bóg, absolut itd.) to ma to w sobie coś z myślenie magicznego Prekursor pragmatyzmu
  • 12. Hegel Wiedza całościowa nie istnieje, nie ma czegoś co miałoby absolutny charakter, nie ma pełnej prawdy Wiedza została ukształtowana w ramach sytuacji historycznej
  • 13. 3 typy kultury Rorty’ego Religijna – oparta na poszukiwaniu prawdy, która miała przynieść zbawienie Filozoficzna – filozofia rozumu Literacka Szukamy innej wiedzy niż ta filozoficzna Freud wypełnia koncepcję perspektywiczności Nietzschego
  • 14. Rzeczywistość do którejprzyzwyczaili nas filozofowie jestnierzeczywista
  • 15. Freud „Platon naturalizmu” Obraz świata jest szyfrem Prawdy należy szukać za pomocą zmysłów Prawdy rozumu to inscenizacje, racjonalizm to fikcja, prawdy tworzone przez filozofów są nieprawdzie Odbóstwienie jaźni - myślący podmiot nie jest już bohaterem wielkiej sceny Ekonomia zmysłów, popędów Nasze myślenie jest kamuflażem: stłumień, przeniesień i wyparć Wszystkie nasze rozważania, praktyki to rodzaj terapii Nie ma wyższej prawdy, świat racjonalistów nie istnieje – przekreśla tradycję związaną, ze świadomością rozumienia Od początku o niczym nie decydujemy – rola przypadku Naukę moralności musi zastąpić psychologia moralności Język jest polem gry, mistyfikacji, fałszywej rzeczywistości
  • 16. Baudrillard Śmierć rzeczywistości Dziś mapa powstaje wcześniej niż terytorium Hiperrzeczywistość Symulacja – tworzymy za pomocą znaków coś, co stanowi paralelę rzeczywistości Symulakrum – znak, który nie ma znaczenia referencyjnego, nie odnosi się wprost do jakiegoś przedmiotu, nie ma charakteru reprezentatywnego Granica między rzeczywistością a złudzeniem ulega zatarciu W świecie, w którym istnieją media zaciera się różnica między środkiem przekazu, a przekazem Sieć obrazów staje się coraz bardziej gęsta Świat symulakrów tworzony jest z wielkim impetem Molekuły pamięci – coś pamiętamy, ale nigdy tego nie odtwarzamy Logika reality show Tworzymy symulacje, które nam odpowiadają – parki tematyczne Jesteśmy niewolnikami tradycji o charakterze fragmentarycznym Straciliśmy poczucie historyczności
  • 17. Miejsce filozofii polityki
  • 18. Czy można zdefiniować filozofiępolityki? „Nie istnieje żadna definicja filozofii. Jedyną definicją jest wyjaśnienie tego czym się filozofia zajmuje i co robi” (Horkheimer) Nie ma wznoszącego się ponad historię systemu pojęć Czy możemy mówić o naukowych podstawach działania politycznego
  • 19. Koncepcje Filozofia polityki powinna dążyć do prawdy wznoszącej się poza świat opinii (Leo Strauss) Filozofia nie może ukonstytuować się poza sferą opinii, bo to co ma polityczne znaczenie zależy od wyniku głosowania (John Rawls) W społeczeństwie demokratycznym filozofia w ogóle nie jest potrzebna, chyba że jako jakaś forma terapii (Richard Rorty)
  • 20. Leo Strauss Filozofia polityki jest bardzo potrzebna Powinna odgrywać taką role jak filozofia klasyczna, powinna poszukiwać odpowiedzi na pytanie dotyczące dobra Potrzebujemy zawsze jakiejś koncepcji dobra, bo bez niej nie ma koncepcji dobrego życia i dobrego społeczeństwa Polityka staje się polem gry sił Bezpieczeństwo staje się najważniejszym aspektem nauk politycznych
  • 21. Podział Straussa Filozofia polityczna  Dociekania, które pozwalają poznać wiedzę ogólną i powszechną (odwołanie do Platona)  Tematem dociekań jest polityka  Celem jest kształtowanie wiedzy  Zawsze jesteśmy uwikłani w politykę Myśl polityczna  Wszystkie wypowiedzi i idee dotyczące polityki  Perspektywiczność Teoria polityki  Płaszczyzna opinii  Nie potrafi stawiać pytań fundamentalnych Nauka o polityce  Naśladuje model znany z przyrodoznawstwa  Dążenie do precyzji (np. metoda matematyczna)  Nie uwzględnienie czynnika interpretacji
  • 22. 3 fale nowoczesności wg LeoStraussa
  • 23. I fala – Rozstanie z koncepcją cnoty Machiavelli, Hobbes, Monteskiusz Odrzucenie idei cnoty Miejsce cnoty zajmuje idea virtu Narodziny strachu – musimy się siebie bać (Machiavelli) Życie ludzkie nigdy nie staje się lepsze Można myśleć o celach działania, ale to skazuje nas na niepowodzenie
  • 24. Ponieśliśmy klęskę Epoka nowoczesna nie radzi sobie z problemem wychowania i wykształcenia Nawiązania do klasycznego wzorca są nieporadne Jest wiele koncepcji, bo nie możemy znaleźć tej właściwej Hobbes – wyklucza odniesienie do wartości w rozumieniu Greków; nie ma mowy o kształtowaniu, wychowywaniu, za to jest inżynieria Locke – koncepcja własności, mamy się bogacić Monteskiusz – nie liczą się cnoty, a bogactwo
  • 25. II fala - Romantyzm Niemiecki idealizm Ucieczka od świata finansów do autentycznych związków (odradzanie się wspólnoty) Instytucje są ważniejsze od charakterów, bo mogą zmusić ludzi do działania w odpowiedni sposób Rousseau  Odrzućmy szpetotę tego świata  Zajmijmy sie sami sobą  Wady: subiektywizm i sentymentalizm Najważniejsza jest ekspresja
  • 26. Dylemat Rousseau Z jednej strony umowa społeczna Człowiek gubi się w świecie pomnażania dóbr Z drugiej strony bohater wyemancypowany – wyalienowany, poszukujący własnego miejsca Oba plany stara się zintegrować Hegel – to co praktyczne, łączy sie z tym co ogólne; ewolucja jest planem scalającym
  • 27. III fala - Rozczarowanie Jest wiele koncepcji bo nie potrafimy znaleźć tej właściwej Odrzucenie Przewartościowanie Ideę dialektyki zastępuje koncepcja antynomii Gloryfikacja różnicy oznacza u Straussa rozproszenie, w którym gubimy się Dekonstrukcja to żałosna puenta rzeczywistości
  • 28. Rawls Filozofia polityki nie ma dostępu do prawd fundamentalnych związanych ze sprawiedliwością, czy dobrem wspólnym Filozofia to mądrość na poziomie opinii W społeczeństwie demokratycznym filozofia polityki może być widziana jako pewna tradycja, nie może mieć charakteru dogmatycznego – tworzą ją ci którzy piszą i ci, którzy czytają Filozoficzne roszczenia do wiedzy nie mają wyjątkowego charakteru Myśliciele mają tyle samo autorytetu co inni obywatele Wszystko powinno być przedmiotem dyskusji
  • 29. Wola złudzenia, wola pozoru Przestrzenią, w której rodzi się pokusa fikcji jest miasto Groźba fikcji nie jest związana z niedoskonałościami Sednem jest wola złudzenia. Nie możemy mieć żadnej pewności Nie chcemy prawdy – jeśli nie ma prawdy, to nie ma też fikcji Ludzie tworzą fikcję, bo dzięki temu jest im łatwiej w życiu Język jest polem fantazji, a świat jest bajką Fikcja może się także umiejscowić się na poziomie teorii oraz opinii Nie istnieje narzędzie pozwalające oddzielić fikcję od rzeczywistości „Język to ruchoma armia metafor” (Nietzsche)
  • 30. Habermas Krytyka opinii publicznej Nie działa mechanizm autokorekty Powrót do filozofii praktycznej jest sposobem na przezwyciężenie złudzeń Odrodzenie rozumu praktycznego jest ważne - to przełamie wolę złudzenia Mądrość komunikacyjna Brak autentycznej publicznej debaty jest ogromnym problemem Teoria rozumu komunikacyjnego Polityka jako typ wiedzy i typ ludzkich działań Krytyka Habermasa polega na poszukiwaniu różnic
  • 31. Poznanie Według Arystotelesa to rozpoznanie możliwości, które związane są z ludzkim działaniem Poznanie to zdolność wytworzenia Nowa koncepcja polityki – wytwarzanie dobrego prawa i wytwarzanie dobrych instytucji  Dzięki temu wytwarzamy dobre relacji  Między ludźmi nie ma juz strefy dobrego życia rozumianego w kategoriach starożytnych  W życiu dominuje kategoria skuteczności
  • 32. Nowoczesność Nowoczesność to wytwarzanie praw i instytucji (Himmelfarb) Z pola widzenia znika koncepcja dobrego życia, panuje pogląd, że dobre relacje między ludźmi to efekt wytworzenia prawa i instytucji Brak miejsca na koncepcje cnót i politycznego działania
  • 33. Nie ma miejsce na koncepcjedobrego życia To co związane z moralnością jest oddzielone od tego co jest związane z prawem – dobry obywatel nie musi być dobrym człowiekiem Uczymy się myśleć w kategoriach technicznej sprawności Dziś pojęcie dobrego życia jest pojęciem pustym, stało się ornamentem Przestają nas interesować cele Zdaniem Hobbesa poznanie musi opierać się na znajomości przyczyn – nikogo nie interesują już cele
  • 34. Państwo Dziś państwo jest związkiem sprzymierzeńców Nie łącza nas w nim więzi przyjaźni Ważna jest realizacja siebie Widzimy tylko cele cząstkowe – partykularne Nie ma treści etycznej Etykę zastępuje fizyka
  • 35. Morus Morus jest patronem nowej koncepcji wiedzy o polityce Trzeba stworzyć instytucje, których nigdy nie było, trzeba stworzyć jakiś porządek – dzięki temu zrealizujemy ludzkie aspiracje
  • 36. Klęska Te nauki nie spełniły swojej roli Nie ma metody tworzenia dobrego prawa Ci, którzy tworzą prawo, nie korzystają z niego Fizyka nie pomaga nam wytłumaczyć ludzkiego działania
  • 37. Vico Przypadek i wolny wybór decydują o ludzkich działaniach – nie ma konieczności Działanie topiczno-retoryczne Szukamy miejsca, w którym coś nabiera sensu – nasze zdolności i decyzje powinny mieć charakter retoryczny Musimy uogólniać i przekonać innych, że mamy działać wspólnie
  • 38. Koncepcja opinii publicznej Po raz pierwszy użyta przez fizjokratów Wiedza rozpatrywana w kategoriach mocy pozwalającej osiągnąć cel Według Hobbesa wiedza uaktywnia moc, która pozwala realizować cele (np. pozwala zdobyć władzę) To co jest pozbawione mocy jest usuwane przez to co ma moc – prawda usunie kłamstwo bo ma większą moc Jeśli ktoś kłamie to powinien zostać usunięty – tak powinna działać opinia publiczna Myślenie w kategoriach efektywności – koncepcje władzy i prawa pozbawione są sensu etycznego
  • 39. Rorty Filozofia jest niepotrzebna Filozofia jako gatunek przejściowy Filozofia to produkt kulturowy – polityka kulturalna Gdy filozofia zniknie to wszelka dyskusja o rzeczywistości straci znaczenie Poznanie samo w sobie nie ma sensu, nie ma czegoś takiego – nic nie ma znaczenia samo przez się, poznanie jest zawsze jakąś sytuacją Słownik – płaszczyzna na której nabierają znaczenia nasze myśli Pojęcie przygodności Język to system pewnych narzędzi – filozoficzne rozważania dotyczące języka są bezużyteczne, nic z nich nie wynika
  • 40. Długo wierzyliśmy, że mamy pożytekz filozofii Włączano ją do królestwa nauk (Hussler wierzył, że filozofia stanie się nauka ścisłą) Jest to typ wiedzy absolutny do zaakceptowania Filozofia stała się szanowaną dziedziną akademicką Ale my zajmujemy się badaniem „plemion filozofów” Sam rozwój filozofii sprawił, że zaczęliśmy wątpić w jej powołanie Czy filozofia to tylko zbiór narzędzi, który można łatwo wyrzucić?
  • 41. Zdaniem Rorty’ego Oświecenie poniosło klęskę Filozofia przegrywa z nauką Filozofia tworzy fałszywą nadzieję, że wszystko można wyjaśnić Koncepcję unaukowienia powinna zastąpić koncepcja upoetycznienia – literatura, poezja (ich ogląd na ogół spraw ludzkich) jest źródłem z którego powinniśmy czerpać wiedzę w celu poznania i interpretowania ludzkiego działania Dla ludzi współczesnych liberalizm to po prostu wyeliminowanie cierpienia
  • 42. Liberalizm Poniósł klęskę razem z oświeceniem Dla nas najważniejsze staje się wyeliminowanie cierpienia, ale żeby je wyeliminować trzeba je poznać Kultura liberalna ma charakter przygodny Jest nam potrzebny inny liberalizm – utopie liberalna Potrzebujemy nowej wrażliwości
  • 43. Filozofia jako forma terapii Filozofia zajmuje się terapią ducha tak jak lekarz zajmuje się chorobą Filozofia leczy z opętania umysłu przez język Słowo może być lekarstwem, ale może też być trucizną Problemy filozoficzne to problemy źle użytego języka
  • 44. Gadamer Mowa jest czynnością terapeutyczną Terapia to służba, a nie narzucanie gotowych, wcześniej wypracowanych rozwiązań Głębsza, ukryta harmonia jest ważniejsza od powierzchownej (skrytość zdrowia) Trzeba zrezygnować z pomiaru (problem parametryzacji) Najważniejsze jest to czego nie można zmierzyć Potrzeba nieustannej troski o język połączona z przekonaniem, iż to co najważniejsze jest niematerialne Mowa to sztuka, a nie zbiór technicznych sztuczek
  • 45. Obraz rzeczywistości
  • 46. Rola oświecenia Nasz sposób widzenia polityki ukształtowało oświecenie Jesteśmy skazani na słownik Wieku Świateł Pojęcie natury odgrywa rolę fundamentalną – ten porządek ma charakter obiektywny  Porządek naturalny  Natura ludzka  Prawa natury Wierzymy w stworzenie kanonu uporządkowania
  • 47. Rola romantyzmu Jeden z największych przełomów naszej cywilizacji Nasz opis rzeczywistości nigdy nie jest jednolity Narracje emancypacyjne odwołują się do języka romantycznego Jesteśmy zdani na improwizację Odchodzi od koncepcji ładu obiektywnego Wyklucza dążenie do jednolitości Prawdziwe poznanie związane jest z potęga wyobraźni – dokonania rozumu tworzą fałszywy obraz Idea ekspresji związana z potrzebą autokreacji Podstawą staje się nie rygor, a spontaniczne działanie Odrzucenie obiektywnych reguł ontologicznych Miejsce filozofii zajmuje poezja i sztuka Tworzy się nową mitologię – mit ma zastąpić filozofię (forma poznania poprzez mit)
  • 48. Historycyzm W historii istnieją nieubłagane prawa i rozwija się ona w określonym kierunku aby osiągnąć teoretycznie konieczny cel. Uhistorycznienie koncepcji wiedzy i świata także przyczyniło się do podważenia schematów stworzonych przez oświecenie Heglizm – radykalne uhistorycznienie, pojęcia mają tylko historyczne znaczenie Czy istnieją ponadhistoryczne standardy? Czy wszystko podlega przemianie? Historia to świat widziany jako proces przemian – czy ten proces może mieć koniec? Nowoczesność wymieszała historię z nieskończonością Świat zawsze pojawia się w jakimś opakowaniu Myślenie ma charakter transcedentalny
  • 49. Fukuyama Autor „Końca Historii” – zawarł w nim opis procesu historycznego, który się spełnił Odwołania do przyrodoznawstwa i Hegla Ewolucjonizm Liberalizm pozwala realizować ludzkie aspiracje, stanowi spełnienie wszystkich ludzkich pragnień i dążeń Autoafirmacja Wyczerpanie się zdolności myślenia. Dokonało się coś co przesądza jaki nasz świat ma być, jaki jest jego schemat, wytyczne życia Zwycięstwo liberalizmu oznacza kres ludzkich poszukiwań
  • 50. Utopia Wykracza poza granice istniejącego porządku rzeczy, sprzeciwia się mu Roztacza wizję idealnej rzeczywistości Mannheim  Utopia zmieniła świat (np. prawa człowieka)  Ideologia – nie przemieniła świata (miłość) Cała nowoczesność ostatecznie wyraża się w formie utopii konserwatywnej – uczymy się aprobować rzeczywistość, bo nie umiemy myśleć w kategorii zmiany, bo nie stać nas na sprzeciw wobec niej
  • 51. Typy myślenia utopijnego Hiliastyczno-orgianiastyczny – oczekiwanie na królestwo Boże Liberalny – emancypacja Konserwatywny – świat osiągnął już pewnie kształt, który należy afirmować Socjalistyczno - komunistyczny
  • 52. Utopia praw człowieka Ostatni przejaw utopijnego myślenia Retoryka deklaracji praw człowieka nabiera znaczenia bo:  Europa szuka nowej tożsamości aby przezwyciężyć podziały zimnowojenne  Zachód chętnie zaczyna słuchać dysydentów  Klęska w Wietnamie i powrót moralizatorskiego ton retoryki w amerykańskiej polityce zagranicznej  Problemy świata postkolonialnego
  • 53. Szkoła frankfurcka Horkheimer, Adorno Teoria krytyczna – aspiruje do roli języka nadrzędnego Teoria – system twierdzeń z których możemy wywieść inne twierdzenia; nie tylko odnosi się do rzeczywistości, ale też ją tworzy Kult faktów to deprawacja rozumu Oświecenie jest masowym oszustwem Analiza krytyczna ma ujawnić istnienie systemu, którego założenia nieświadomie realizujemy Nauka zastępuje religię Nasza wiedza rozszerza się, ale czy dzięki temu więcej rozumiemy? Rzeczywistość stała się naszym fetyszem – suma faktów, które możemy uogólnić
  • 54. Adorno Myślenie stało się towarem, a język reklamą tego towaru Myślenie jest elementem całego systemu pożytku Kultura jest zdumiewająco jednolita Duch to coś co pozwala myśleć o pełnej wolności (myśl jest wolna) Zeszmacenie języka – nie jest on już żywiołem prawdy, jest brutalnie wykorzystywany
  • 55. Powrót mitu Oświecenie ulega regresowi w mit – tworzy własną mitologią i to właśnie na tym polega jego klęska Utrata wolności staje się faktem gdy poznanie nie może kwestionować swoich procesów Grzechem pierworodnym jest koncepcja użyteczności – uznajemy tylko to, co przynosi pożytki Treść mitu  Iluzja autentyczności  Iluzja wyodrębnienia  Iluzja wolności Wszystko jest podporządkowane gorączkowej potrzebie afirmowania swojej wolności Mit domaga się rytuału
  • 56. Iluzja autentyczności Adorno odwołuje się do Schopenhauera, który identyfikuje iluzje autentyczności Każdy poszukuje siebie, ale to parodia autentyczności – jeśli zaczynamy jej szukać to musimy zrezygnować ze wszystkiego co nie jest nasze własne Kiedy usuwamy kolejne warstwy natrafiamy na pustkę – okazuje się że nie jesteśmy autentyczni, nasza autentyczność staje się nieautentyczna Przemysł kulturalny fabrykuje naszą tożsamość
  • 57. Iluzja wolności Iluzja wolności upada kiedy dociera do nas, że jesteśmy przesyceni wpływami i naśladownictwem Nie ma jej nigdzie, nawet naukowcy stają się zaledwie technikami badań Język pozytywistów staje się ślepy – zanika zdolność do myślenia abstrakcyjnego, słowo zaczyna oznaczać coś bardzo konkretnego, nie ma żadnych abstrakcyjnych znaczeń
  • 58. Zmysły Aspektem kultu złudzeń jest despotyzm zmysłów – założenie, że wszystko umiemy poznać, że wszystkiego możemy „ dotknąć” Dziś wszystko trzeba pokazać Homo sapiens zszedł ze sceny, pojawił się na niej – jak pisze Sartori – homo videns (człowiek, który się gapi) Jak czegoś nie widać to znaczy, że tego nie ma Obrazki rodzą stan pozornej rozkoszy
  • 59. Relacje
  • 60. Indywiduum „ja” jest zawsze radykalnie usytuowane (Sandel) Państwo może być neutralne tylko wtedy kiedy będzie podmiotem nieusytuowanym Człowiek jest zawsze w pewien sposób ukształtowany Człowiek to fenomen albo no-name Prawo wyboru pozwala zrozumieć istotę ludzkiej autonomii (Kant) –wybór musi być związany z koncepcją dóbr Nie ma czystej podmiotowości, myśli są szpiegami namiętności (Hobbes)
  • 61. Wspólnota Pojęcie wspólnoty jest bardzo wieloznaczne (zarzut stawiany komunitarystom) Ludzie są niewolnikami schematów Czy ma sens koncepcja umowy społecznej? Rawls Teoria sprawiedliwości Tradycja kantowska – „ja nieusytuowane” – podmiot abstrakcyjny Sandel – ja jest zawsze radykalnie usytuowane Hussler – nie ma czystej świadomości, świadomość jest zawsze świadomością czegoś
  • 62. Charakter więzi Heidegger – technika jako pewien sposób istnienia  Animal labores – zawsze pracujący człowiek  Człowiek jest uwarunkowany systemem, którego nie jest w stanie ogarnąć w całości  Metafizyka objawia się w technice  Spełnienie metafizyki – staliśmy się bezwolnymi zwierzętami ukonstyuowanymi w świecie technicznej użyteczności  Horyzont myślenia człowieka określają przedmioty  Brak namysłu i technika przynależą wzajemnie do siebie  Uniformizacja myślenia i kultury  Ludzie stają się materiałem technicznej manipulacji  Brak miejsca na wolność, spontaniczność, głębsze relacje  Nie ma już miejsca na politykę rozumianą jako tworzenie relacji, bo wszelkie ramy są już stworzone. Polityka nie zajmuje się już cnotami, ale zwiększaniem wzrostu produkcji i wydajności
  • 63. Taylor Pokazuje że niebezpieczne jest poddanie się schematom liberalizmu Podkreśla niedopuszczalność uproszczeń Rozstanie z Arystotelesem jest początkiem nowoczesności Odrzuca koncepcje umowy społecznej i wolności negatywnej Jeśli odrzucamy abstrakcję - mamy wymiar stricte historyczny Wszystko ma wymiar historyczny
  • 64. Teza społeczna Prawo dokonywania wyboru jest prawem pierwotnym Możliwość dokonywania wyboru związana jest z samym istnieniem społeczeństwa Nasza podmiotowość jest ukształtowana w ten sposób, że to co ogólne ma charakter pierwotny Ważne jest przekonanie, że jesteśmy istotami racjonalnymi
  • 65. Taylor CD Rozważania/interpretacja o polityce nie mają sensu Nasza rozumność dokonuje się poprzez mowę Musimy sobie zdać sprawę, że nasza świadomość ma charakter narracyjny – powstaje dzięki dialogowi, opowieścią i wymianie poglądów Nie ma miejsca na całkowitą odrębność. Odrębność staje się częścią naszej tożsamości Teoria podmiotowości jest jego zdaniem abstrakcyjna Duża role odgrywa u niego historia – istnieją historyczne modele podmiotowości, każda epoka ma własne odmienne ujęcie podmiotowości
  • 66. Taylor kontynuacja Rozważania Taylora uzupełnia Heidegger Koncepcja umowy społecznej nie ma sensu – miałaby go, gdyby pewne kwestia były w nas ugruntowane, ale wszystko jest procesem przemiany W polityce najważniejszy jest język komunikowania i negocjacje  Kwestia dotrzymywania umów  Kwestia wolności Nasza wolność wyraża się w tym, że musimy siebie ciągle interpretować na nowo Nie ma wspólnoty!
  • 67. Heidegger Kategoria bycia  Niknie świat z którym mamy do czynienia  Upada wizja polityki związana z uproszczeniem  Działają technicy Bycie jest rozumieniem, nieustanną przytomnością – pozwala odsłonić to co autentyczne
  • 68. Biopolityka Wielkiej wagi nabiera problem ciała – efekt rozwoju nauk i przenikania osiągnięć naukowych z zakresu biologii na obszar życia społecznego Ważne są zmiany dotyczące samego społeczeństwa, człowieka Ogromna rolę odgrywa medycyna oraz przyrost naturalny Pojawia się zbiorowy podmiot – populacja
  • 69. Ciało - starożytność W Grecji dominował pogląd o równomiernym rozwoju ciała i ducha, ale dominowała jednak troską o duszę Zdaniem Platona celem politycznego działania było formowanie duszy Cyrenejczycy (hedoniści) – nie wierzyli że słowa mogą ukształtować jakąkolwiek konstrukcje – naszym dobytkiem jest więc ciało i związane z nim przyjemności (ciało staje się znakiem tożsamości)
  • 70. Ciało - średniowiecze Kodeks Justyniana – troska o ugruntowanie zasad, które przyczyniają się do zbawienia duszy, nikt nie przejmuje się ciałem postrzeganym jako źródło degradacji Św. Tomasz – formą człowieka jest dusza rozumna
  • 71. Ciało - renesans Pojawia się nowy kanon estetyczny- ciało zaczyna fascynować Staje się symbolem doskonałości – wyrazem tego są rzeźby i obrazy Nowy kanon etyczny – rehabilitacja zmysłów i namiętności rozumianej jako tego co jest związane z ciałem Źródłem poznania są zmysły (Bacon)
  • 72. Habermas Siła modernizmu – człowiek widzi przede wszystkim siebie Ludzie wszystko chcą mieć dzięki zmysłom
  • 73. Giddens Problematyka ciała Późna nowoczesność Musimy siebie nieustanie interpretować – jest to związane ze zdolnością do kwestionowania
  • 74. Foucault Dusza jest więźniem – ciało mówi Medykalizacja społeczeństwa Sztuka jako autokreacja Unormowanie i normalizacja – struktury krępujące człowieka Mechanizm wykluczenia (szaleńcy) To nasz język tworzy rzeczywistość Społeczeństwo dyscyplinarne  Reżim uporządkowania Metafora panopticony Benthama Pełna inwigilacja Całkowite przejrzyste, jasne i określone ramy ale nie ma w nich miejsca na oryginalność, spontaniczność – tryumf normalności
  • 75. Biopolityka Giddens, Foucault Najważniejszy jest człowiek cielesny Socjologia organicystyczna Fascynacja życiem komórkowym Podmiotem jest populacja Polityka zostaje zdominowana przez biologię Celem staje się optymalizacja życia Władza jako moc pobierająca daniny Społeczeństwo jest hodowane
  • 76. Biopolityka CD Przyrost naturalny staje się nowym, istotnym problemem społecznym Urbanizacja Polityka dotyczy teraz gatunku Istotą w pełni suwerennej władzy było zezwalanie na życie i skazywanie na śmierć – biopolityka odwróciła zupełnie tą frazę Biopolityka skazuje na życie i pozwala na śmierć (eutanazja, aborcja) Kolonizacja innych obszarów wiedzy Medykalizacja społeczeństwa Arendt – imperia kolonialne jako efekt myślenia w kategoriach wzrostu, walki ras, antysemityzm religijny zamienił się w antysemityzm biologiczny Smith – koncepcja samoregulacji Spencer – darwinizm, koncepcja walki i selekcji naturalnej przeniesiona na grunt społeczny Foucault – liberalizm tworzy fałszywy obraz nadziej, która nigdy nie zostanie zrealizowana (wolność jednostki) – wiedza weszła na wszystkie obszary życia ludzkiego i unicestwiła wolność Biopolityka to hodowla człowieka
  • 77. Geneza Starożytna Grecja – kluczem było zachowanie równowagi między ciałem i duszą, ale celem politycznego działania było formowanie duszy Stoicy – kluczowa rola ducha, ciało trzeba opanować bo przeszkadza dążyć do doskonałości Hedoniści – słowa filozofów mają charakter złudny, są przedmiotem manipulacji; to właśnie ciało jest znakiem tożsamości Kodeks Justyniana – zasady przyczyniające się do zbawienia duszy Plotyn – ciało jest balastem wobec duszy, który utrudnia osiągnięcie stanu łaski Św. Tomasz z Akwinu – formą człowieka jest dusza rozumna Renesans – rehabilitacja zmysłów
  • 78. Ciało w polu widzenia Przemiany społeczne (znikają klasy) Przemiany w dziedzinie wiedzy (populacja) Rozwój miast (ludzie stają się bardziej widoczni) Przemiany obyczajności Ludzie stają się bardziej ruchliwi Rozwijają się nowe dziedziny wiedzy (ekonomia, higiena, medycyna) – które pozwalają widzieć życie inaczej
  • 79. Biowładza Władza pobierająca daninę Urzeczywistnienie potencji Dysponowanie mocą Biowładza skazuje na życie i zezwala na śmierć Najważniejsza jest afirmacja ciała Skoncentrowana na tworzeniu mechanizmów ekspansji życia
  • 80. Polityka życia Jest rywalką polityki emancypacyjnej Głównym celem jest dążenie do podnoszenia jakości życia Hedonistyczny aspekt polityki stylu życia W centrum zainteresowań znajdują się ludzkie doznania Życie ma być wyrazem zrealizowanych aspiracji Duża rola mody oraz biotechnologii
  • 81. Polityka rasy Najistotniejszą płaszczyzną jest biologia Rasy wyższe, niosące cywilizację, mogą ingerować w koncepcje życia Antysemityzm ulega transkrypcji – polityka antysemityzmu rozgrywa się w kategoriach rasy. Kiedyś zwykła gotowość do zmiany wyznania rozwiązywała problem, dziś nie ma ona żadnego znaczenia (Arendt) Polityka rasy zabezpiecza funkcje śmierci w koncepcji biopolityki Niemożliwa rehabilitacja (np. degenerata burżuja)
  • 82. Schodzi ze sceny animal politicus,wchodzi animal laborans
  • 83. System racjonalnej więzi Weber – żelazna klatka racjonalności Horkheimer – rozum instrumentalny skupia maksymalną uwagą na doborze środków potrzebnych do rozwiązania konkretnych celów, ale bez oglądu na całość (co było cechą dominującego przez stulecia rozumu obiektywnego) Ekspansja rozumu instrumentalnego – klęska systemu edukacji; przejście od idei uniwersytetu do idei szkoły zawodowej, zamknięcie się tylko w kręgu wiedzy i umiejętności praktycznych
  • 84. Problem techniki Istota techniki leży poza techniką Technika staje się wszystkim Oznacza ona wydobycie czegoś co tkwi w przedmiocie
  • 85. Spełnienie metafizyki Wyraża się w przekreśleniu prawdy bytu Niknie prawda Spełniona metafizyka ustala siebie jako technikę Filozofia pada łupem potomków metafizyki (np. fizyki) Fizyka wypiera filozofię Świat istnieje jako przedmiot
  • 86. Wola Istota woli – ma w sobie wszystko, jest czystym chceniem Znajdujemy się w pustce Każda ludzka aktywność jest przyporządkowana logice technicznej Nieustannie potęguje się wola woli Jesteśmy włączeni w system techniki Wola woli artykułuje się jako rozwój techniki
  • 87. Technika Świat zostaje spustoszony przez technikę – całe nasze środowisko zostaje przez nią przekształcone (przestaje być zagadką staje się rzeczą) „Brak namysłu i technika przynależą do siebie” Uniformizacja życia Włada nami technika Animal rationales schodzi ze sceny – nie ma potrzeby myślenia, trzeba płynąć z nurtem techniki
  • 88. Foucault Władza wykluczenia To nie jest tak, że istnieją szaleńcy i nie sposób tego nie dostrzec. Cała historia psychiatrii oznacza, że my definiujemy pewne zachowania w ten sposób kreując rzeczywistość – rzeczywistość wykluczenia Ale gdzie są granice? Nasz język to podstawa naszej rzeczywistości
  • 89. Społeczeństwo zdyscyplinowane Reżim podporządkowania Nabiera ono kształtu wraz z rozwojem społeczeństwa nowoczesnego Spuścizna oświecenia, które głosiło ideał poznania, który rozprasza mrok. Wiek Świateł postulował władzę normalizującą, aby mieć pewność, że postulowana dyscyplina jest przestrzegana. Władza wymaga od nas podporządkowania się – staje się władzą dyscyplinującą
  • 90. Habermas Przekonuje nas, że mamy do czynienia z nieracjonalnością w kulturze, którą ukształtowały hasła oświecenia Kryzys legitymizacyjny Racjonalność intersubiektywna – koncepcja rozumu, który nabiera kształtu we wzajemnych relacjach Poznający podmiot – należy poznać, zrozumieć, wyjaśnić świat
  • 91. Oświecenie zdaniem Habermasa To niedokończony projekt Grzech oświecenia polega na tym, że nie udało mu się wydobyć z potencjału ezoterycznego Świat został podzielony na ekspertów i tych, którzy ekspertami nie są Kultura oświecenia uległa deformacji Rozwijają się nauki, które narzucają swoją formę świata – zaniedbano moralność i estetykę
  • 92. Świat życia (Lebenswelt) To wiedza i sposób działania oraz reguły działania Mamy do czynienia z kolonizacją świata życia Przemoc symboliczna Działania:  strategiczne – pozwalające osiągnąć nam pewien cel  komunikacyjne – przekonywanie innych za pomocą tworzenia argumentacji
  • 93. Habermas CD Działania komunikacyjne mają także wymiar pozawerbalny Filozofia musi w dużej mierze stać się socjologią – chodzi o to, aby widzieć konkretnie działających ludzi
  • 94. Mit To płaszczyzna komunikacji – zawsze gdzieś odwołujemy sie do mitu, przetwarzamy jego materię Wprowadza do sfery prawdy Mit jest pewnym źródłem prawdy, identyfikuje ją Jest kategoryczny i definitywny Tworzy system rytuałów – reguluje nasza zachowania Nie jest faktem, którego obecność możemy łatwo dostrzec Mitologia wyjaśnia czym są istoty ludzkie. Na czym polega ich niesamowitość My też tworzymy mity – nie potrafimy sobie bez nich poradzić Świat bez mitu nie istnieje
  • 95. O micie Platon – ludzie, którzy wyszliby z jaskini oślepliby – mity są potrzebne dla stopniowej przemiany społeczeństwa Romantyzm – mit to jedyne źródło prawdy, autentyczności Sorel – wieloznaczny, nienasycony głód mitu, a wszelkie przełomowe zmiany zaczynają się od narodzin mitu Mit to esencją władzy
  • 96. Polityka jako nurt popkultury Dziś swoją mitologię stworzyła popkultura i to właśnie z niej czerpie polityka. Politycy stają się gwiazdami, zachowują się jak gwiazdy
  • 97. Eliade Istnienie mitu związane z głodem sacrum Odczarowanie świata nie powiodło się ze względu na istniejący w ludziach głód świętości, istnienia „Inny wymiar”, wymiar sakralny porządkuje nasze życie Nasz świat istnieje dzięki istnieniu wyższej mocy, ale istnieją moce niweczące – człowiek nowoczesny jest wierny temu przesłaniu i tworzy mity, aby poczuć sie bezpiecznie
  • 98. Cassirer Formy wiedzy związane ze światem kultury Nie umiemy myśleć bez form symbolicznych, a jedną z nich są mity Pozwalają one na stworzenie pewnego spójnego obrazu świata Mit pozwala ujrzeć prawdę – jednym z takich wielkich mitów jest mit państwa, który pozwala nam zrozumieć jak istnieje państwo Dopóki nie mamy form symbolicznych nasz świat nie istnieje Mit to aprioryczna formuła Mity symboliczne są samowystarczalne – są podstawą Żyjemy w przestrzeni mitu
  • 99. Barthes Mit jest ujmowany semiologicznie – mit to znak Mit jest komunikatem – ma granice formalne, ale nie ma granic substancjonalnych Każda rzecz może być zmitologizowana; wszystko zależy od tego jak mówimy
  • 100. Jak rodzi się mit wg Barthesa Przedmiot – to co oznaczone Mit rodzi się gdy relacja między oznaczonym i oznaczającym ulega zniekształceniu. To co oznaczające zaczyna dominować Obraz jest zamrożony – względem niego jest jeden komunikat Zostaje zniesiona swoboda w wykorzystywaniu pewnych oznaczeń Gdy obraz ulega zamrożeniu to nie możemy go interpretować np. mówiąc „Robotnik to złodziej” Tak powstają propagandy 
  • 101. Marketing polityczny Sztuka marketingu polega na obrazowaniu świata polityki Sprawia on, że zaczynamy widzieć w określony sposób Politycy jako obrazy  Dbałość o ich wizerunek  „sacrum”  Nieziemski blask bijący od nich
  • 102. Reklama Zastępuję filozofię To ona tworzy dziś koncepcję dobrego życia i dobrego społeczeństwa Tworzy obraz nas samych w taki sposób jak robiły to mity Nasza kultura ma charakter hedonistyczny Gloryfikacja ciała
  • 103. Normy i zasady
  • 104. Cnoty oświeceniowe Szacunek dla prawa Działania w przestrzeni społecznej Koncepcja rządów prawa
  • 105. Cnoty romantyczne Nieustanne działanie oznaczające przemiany Autentyzm Szczerość Przekraczanie granic
  • 106. Wolność Demokracja powinna szukać oparcia w cnocie, wtedy można mówić o wolności – gdy cnota znika, każdy obywatel jest jak niewolnik zbiegły z domu Pana Koncepcje emancypacji  Rozumienie jako racjonalne samookreślenie  Utożsamiana z ekspresją  Jako autokreacja
  • 107. Emancypacja jako racjonalnesamookreślenie Naturalna jurysprudencja Ludzką wole trzeba podporządkować władzy rozumu Wolność przemawia głosem prawa Wolność to w istocie rządy prawa (Hobbes)
  • 108. Emancypacja jako ekspresja J.S. Mill Zasada wyodrębnienia Jednolitość obyczajów jest oznaką despotyzmu udaremniającego emancypację Bariery stawiane przez większość chroni zwyczaj (narodziny despotyzmu) Odrzucenie konwenansów
  • 109. Emancypacja jako autokreacja Odrzucenie pokus magii i metafizyki Język polem doświadczeń i eksperymentów Koncepcja prawdy to koncepcja działania Narodziny kultury terapeutycznej, w której psychoterapia staje się naszą formą zbawienia Manipulacje konkretyzują sens tej terapii Narcystyczna izolacja Tożsamość jest zawsze jedynie pewnym konstruktem (Rorty)
  • 110. MacIntyre Praktyka pozwalająca osiągnąć dobra wewnętrzne i zewnętrzne Dobra zewnętrzne – zysk -> należy tylko do zdobywającego Dobra wewnętrzne – wykształcenie pewnych talentów -> korzyść dla wszystkich Cnota – nabyta cecha ludzka, której posiadanie i przestrzeganie umożliwia nam osiąganie dóbr wewnętrznych Dążenie do bycia dobrym nie polega koniecznie na przestrzeganiu zasad, ale na słuchaniu sumienia
  • 111. Kant Sądy  A priori i (niezależne od doświadczenia) a posteriori (wywodzone z doświadczeń)  Analityczne (objaśniające wiedzę) oraz syntetyczne (rozszerzają nasza wiedzę) „Postępuj zawsze według takiej maksymy, abyś mógł zarazem chcieć, by stała się ona podstawą powszechnego prawodawstwa“. (Imperatyw kategoryczny) Aby istniała moralność człowiek musi być wolny
  • 112. Kultura terapeutyczna Terapia zastępuje moralność Przechodzimy od cnót do wartości (Himmelfarb) Kodeksy etyczne ustępują miejsca arkuszom kalkulacyjnym Brak ocen o charakterze ogólnym Każdy odpowiada za własne działanie Narzuca wzorce separacji i rozproszenia
  • 113. „Filozofia nigdy do końca nie powinna mówić prawdy” Leo Strauss
  • 114. Bibliografia1. Arendt H., Odpowiedzialność i władza sądzenia2. Baudrillard J., Symulakry i symulacja3. Berlin I, Korzenie romantyzmu4. Filipowicz S., Prawda i wola złudzenia5. Filipowicz S., Demokracja. O władzy iluzji w królestwie rozumu6. Gray J., Czarna Msza. Apokaliptyczna religia i śmierć utopii7. Habermas J., Filozofia praktyczna,8. Heidegger M., Odczyty i rozprawy (Przezwyciężenie metafizyki)9. Lyotard J.F., Kondycja ponowoczesna10. MacIntyre A., Dziedzictwo cnoty, Warszawa11. Nietzsche F., Poza dobrem i złem12. Rorty R., Filozofia jako polityka kulturalna13. Strauss L, Sokratejskie pytania (Czym jest filozofia polityki )14. Szahaj A., Jednostka czy wspólnota? Spór liberałów z komunitarystami a „sprawa polska”15. Szahaj A., Teoria krytyczna szkoły frankfurckiej16. Vattimo G., Koniec nowoczesności17. Zbrzeźniak U., Michael Foucault. Ku historycznej ontologii nas samych
  • 115. A jeśli chodzi o zaliczenie Źródło: www.fmix.pl