“ Тартар”  гэсэн газарзүйн ойлголт - XII  зуунаас хойш XIX зуун хүртэл Төв ба Умард Азийг Европт “Тартар” гэж нэрлэж ирсэн...
“ Төв Ази”  ойлголт, нэр томъёо үүссэн нь <ul><li>- 1843 онд А.Гумбольдт “Төв Ази” гэсэн физик газарзүйн ойлголтыг бий бол...
- Ингэснээр Европт байсан “Тартар”ойлголтыг  халсан. </li></ul>
Физик газарзүйн мужлалт Байгалийг бүрэлдүүлэгч үндсэн 7 компонент :  <ul><li>геологийн тогтоц буюу чулуулаг
газрын  гадарга – рельеф
усзүй
хөрс
уур амьсгал
ургамалшил
амьтны  аймаг </li></ul>
Төв Азийн  физик газарзүйн байрлал <ul><li>Евразийн 4 том тавцан платформын хооронд оршино : </li></ul><ul><li>Оросын буюу...
Хятадын
Энэтхэгийн
Сибирийн </li></ul>
 
“ ТӨВ АЗИ” бүс нутаг № Төв Азийн секторууд Талбай  мян  км кв Төв Азийн  нутагт  эзлэх хувь Хүн  ам сая Төв Азийн хүн амд ...
 
Ноолуурын үйлдвэрлэл <ul><li>Монгол улс дэлхийн ноолуурын 30%-г,
БНХАУ-ын ӨМӨЗО, ТӨЗО, ШУӨЗО, Хөхнуур, Баруун Сычуан, Ганьсү зэрэг Төв Азийн мужууд  60%-г бэлтгэдэг
Дэлхийн ноолуур үйлдвэрлэлийн 90% Төв Азид төвлөрдөг. </li></ul>
Эрхлэх МАА-н онцлог <ul><li>Дэлхийн 2 сая шахам хоёр бөхт тэмээний аж ахуй үндсэндээ Төв Азид төвлөрдөг.
Дэлхийн 13 сая толгой сарлаг зөвхөн Төв Азийн уулсад  нутаглана.
Дэлхийн тэмээний ноос, сарлагийн хөөвөр бэлтгэл төвлөрдөг.  </li></ul>
Төв Азийн газрын  ховор элемент <ul><li>БНХАУ-ын Өвөр Монголын ӨЗО-ны Баян-Овоогийн төмөр-необийн ховор элементийн аварга ...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

11 odkhuu

1,346

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,346
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

11 odkhuu

  1. 1. “ Тартар” гэсэн газарзүйн ойлголт - XII зуунаас хойш XIX зуун хүртэл Төв ба Умард Азийг Европт “Тартар” гэж нэрлэж ирсэн. - Татар-монголчуудын оршин суудаг газар нутгийг “ТАРТАР” хэмээн нэрлэж иржээ.
  2. 2. “ Төв Ази” ойлголт, нэр томъёо үүссэн нь <ul><li>- 1843 онд А.Гумбольдт “Төв Ази” гэсэн физик газарзүйн ойлголтыг бий болгов.
  3. 3. - Ингэснээр Европт байсан “Тартар”ойлголтыг халсан. </li></ul>
  4. 4. Физик газарзүйн мужлалт Байгалийг бүрэлдүүлэгч үндсэн 7 компонент : <ul><li>геологийн тогтоц буюу чулуулаг
  5. 5. газрын гадарга – рельеф
  6. 6. усзүй
  7. 7. хөрс
  8. 8. уур амьсгал
  9. 9. ургамалшил
  10. 10. амьтны аймаг </li></ul>
  11. 11. Төв Азийн физик газарзүйн байрлал <ul><li>Евразийн 4 том тавцан платформын хооронд оршино : </li></ul><ul><li>Оросын буюу Дорнод Европын
  12. 12. Хятадын
  13. 13. Энэтхэгийн
  14. 14. Сибирийн </li></ul>
  15. 16. “ ТӨВ АЗИ” бүс нутаг № Төв Азийн секторууд Талбай мян км кв Төв Азийн нутагт эзлэх хувь Хүн ам сая Төв Азийн хүн амд эзлэх хувь Хүн амын нягт хүн/км2 1 Монгол улс 1564.4 12 % 2,4 1,8 1,5 2 Дундад Азийн 5 БНУ 3994.4 31 % 53,7 41 % 13,4 3 БНХАУ-ын сектор 5173 42 % 60,1 46 % 11,6 4 ОХУ-ын сектор 1817 14 % 14,7 11,2 8,2 Төв Ази 12548.8 100 % 130,9 100 % 10,4
  16. 18. Ноолуурын үйлдвэрлэл <ul><li>Монгол улс дэлхийн ноолуурын 30%-г,
  17. 19. БНХАУ-ын ӨМӨЗО, ТӨЗО, ШУӨЗО, Хөхнуур, Баруун Сычуан, Ганьсү зэрэг Төв Азийн мужууд 60%-г бэлтгэдэг
  18. 20. Дэлхийн ноолуур үйлдвэрлэлийн 90% Төв Азид төвлөрдөг. </li></ul>
  19. 21. Эрхлэх МАА-н онцлог <ul><li>Дэлхийн 2 сая шахам хоёр бөхт тэмээний аж ахуй үндсэндээ Төв Азид төвлөрдөг.
  20. 22. Дэлхийн 13 сая толгой сарлаг зөвхөн Төв Азийн уулсад нутаглана.
  21. 23. Дэлхийн тэмээний ноос, сарлагийн хөөвөр бэлтгэл төвлөрдөг. </li></ul>
  22. 24. Төв Азийн газрын ховор элемент <ul><li>БНХАУ-ын Өвөр Монголын ӨЗО-ны Баян-Овоогийн төмөр-необийн ховор элементийн аварга орд 40 сая т илүү газрын ховор элементийн нөөцтэй нь дэлхийн бүх нөөцийн 70% юм. Мөн уг орд 130 сая т жоншны нөөцтэй ба ниобийн хүдрийн нөөц 1 сая т хүрнэ.
  23. 25. Монгол улсын хилээс 140-хөн км-н зайд энэ орд оршдог. </li></ul>
  24. 26. Газрын ховор элементийн экспорт <ul><li>БНХАУ газрын ховор элементийн 97% илүүг нийлүүлдэг. Энэ нь үндсэндээ Өвөр Монголын Баян-Овоод төвлөрдөг нь дэлхийн батлагдсан нөөцийн 37% юм. </li></ul>
  25. 27. Угсаатан, соёлын онцлог <ul><li>Алтай язгуурын хэлтэн түрэг, монгол, манж-түнгүс угсаатнууд хүн амын ихэнхийг бүрдүүлдэг.
  26. 28. Төвд, перс хэлтэн ард түмнүүд хүн амын цөөнхийг бүрдүүлдэг.
  27. 29. Баруун хэсэгт нь Лалын, зүүн хэсэгт нь Бүддийн шашин өргөн дэлгэрсэн.
  28. 30. Нүүдэлчин, эсгий туургатан ард түмнүүд нутагладаг нүүдлийн ахуй амьдралын хэв шинж түгээмэл байдаг. </li></ul>
  29. 32. Төв Азийн бүс нутгийн ач холбогдол <ul><li>Төв Ази нь олон хүчин зүйлийн, тухайлбал эдийн засаг, шашин, соёл иргэншил, тээврийн гол зангилаа газар болдог нь түүний дэлхий дахины ач холбогдлыг бий болгож байдаг.
  30. 33. Баруун Европ ба Зүүн болон Зүүн Өмнөд Ази гэсэн дэлхийн эдийн засгийн 2 гол төв Төв Азийн баруун, зүүн талд оршиж байдаг. Энэ хөгжингүй 2 бүсийн хооронд Төв Ази нь өвөрмөц холбох салаа – ирээдүйн тээврийн хонгил болох төлөвтэй байна. </li></ul>
  31. 34. НҮБ-ийн ЮНЕСКО-оос тодорхойлсон “Төв Ази” бүс <ul><li>Төв Азийн 5 БНУ
  32. 35. Монгол улс
  33. 36. Афганистан
  34. 37. Хойд Пакистан
  35. 38. Умард Энэтхэг буюу Жамму Кашмир
  36. 39. Ираны Хорасан муж
  37. 40. ОХУ-ын Оренбүргээс Өвөр Байгалийн хязгаар хүртэлх Монгол, Казахстантай хиллэх мужууд
  38. 41. БНХАУ-ын ШУӨЗО,ТӨЗО, ӨМӨЗО, Хөхнуур, Ганьсү, Баруун Сычуань муж </li></ul>
  39. 42. ЮНЕСКО-ийн “ТӨВ АЗИ”
  40. 43. “ ТӨВ АЗИ” бол бүрэлдэж дуусаагүй бүс нутаг <ul><li>Бүсийн ихэнх хэсэг нь БНХАУ, ОХУ-ын хил дотор оршдог.
  41. 44. Төв Азийн 5 БНУ нь Монгол улстай нэгдмэл тасралтгүй бүс үүсгэж чаддаггүй.
  42. 45. Хуучин “Торгоны зам”-ын дагуу Төв Азийн шинэ транзит магистраль замууд тавигдаж эхэлж байна. </li></ul>
  43. 46. Түүхэн “Торгон Зам”
  44. 47. Умард Ази-Сибирь нь одоогийн ТӨВ АЗИ-ийн хамт <ul><li>Умард Ази-Сибирь нь одоогийн ТӨВ АЗИ-ийн хамт МЭӨ III зуунаас Хүннү гүрний хойд зах хязгаар нутаг байж ГАЗАРЗҮЙН ИХ НЭЭЛТЭЭР оросууд XVII зуунд эзлэн Хаант Орост нэгтгэгдэх хүртлээ Ойрд, Халх зэрэг Монголын хаант улсын хүрээнд хамрагдаж байсан бүс нутаг. </li></ul>
  45. 48. Түүхэн баримт <ul><li>Оросын судлаач В.В.Радловын судалгаагаар я кут хэлний 1748 язгуур үгний 573 нь түрэг гаралтай, 452 нь гарцаагүй монгол үг, 93 үг нь монгол-түрэг аль нь тодорхойгүй холимог үг байдаг. Тэд өөрсдийгөө “урианхайсаха” гэж нэрлэдэг.
  46. 49. 1632 онд Якутскийн шивээлсэн өвөлжөө байгуулагдсанаас хойш 370 гаруй жил якутчууд орос хэлийг өдөр тутмын амьдралын хэрэглээ болгож ирсэн.
  47. 50. Орос гүрний бодлогоор монгол үгсийн хэрэглээг нь багасган, түрэг үгсийн хэрэглээг нь өөгшүүлэн 300 гаруй жилийн турш түрэг хэлтэн болсгосныг ч үгүйсгэх аргагүй. </li></ul>
  48. 51. ДҮГНЭЛТ <ul><li>Сибирийн олон омог, ястан, ард түмнүүд хүннүгийн үеэс хойш монголчуудтай худалдаа-эдийн засгийн холбоотой амьдарч, монголчуудад ангийн үсний албан татвар өгч, монголчуудаар дамжуулан суурин соёл иргэншилт хятад, дундад азийн хот улсуудтай худалдаа хийж ирсэн уламжлал байна. </li></ul>
  49. 52. Дэвшүүлж буй таамаглал <ul><li>Сибирийн 13 сая ам км нутгийг Хаант Оросын худалдаачид, хасаг цэргүүд эзлэхээс өмнө энд нүүдэлчин монголчууд ирж ангийн үс, арьсаар татвар хураан, татвар хураадаг монгол нүүдлийн суурингууд байсан байна. Нэрт түүхч Х.Пэрлээ агсны бүтээлээс үзвэл XVII зуунд монголчууд хот суурингаа тэр үед “тура” хэмээн нэрлэж байжээ. </li></ul>
  50. 53. Дэвшүүлж буй таамаглал <ul><li>БНСУ, Япон болон барууны зарим судлаачдын бүтээлүүдэд Сибирь нутгийн хүннүгээс монголтой холбоотой мэдээ баримтуудыг мөхөсхөн цухас цухас дурдсан тохиолдлууд нэлээд байдаг.
  51. 54. ОХУ, БНХАУ-ын судлаачдын зарим судалгаанд ч байдаг. </li></ul>
  52. 55. АНХААРАЛ ТАВЬСАНД БАЯРЛАЛАА

×