Your SlideShare is downloading. ×
Katı Atık Bertaraf Çetelesi - Raporu
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Saving this for later?

Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime - even offline.

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Katı Atık Bertaraf Çetelesi - Raporu

2,443
views

Published on

Ebook

Ebook


0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
2,443
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
31
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. MUĞLA DÜZENL KATI ATIK DEPO YAPMA VE ŞLETME B RL Ğ KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU MUĞLA L - MERKEZ LÇE AKKAYA KÖYÜ SARIOTLUK MEVKRAPORU HAZIRLAYAN: M M K O MÜHEND SL K, MALAT, MÜŞAV RL K, KOORD NASYON ve T C. A.Ş. ENGINEERING CONSTRUCTION MANUFACTURING CONSULTING & TRADE Kısıklı Mah.Büyük Çamlıca Cad. Tel. : (0 216) 422 67 34 – 422 67 36 Başçay Sok. No : 16 Çamlıca – STANBUL Fax : (0 216) 422 67 32 E-mail: mimkomuhendislik@gmail.com Web: www.mimkoas.com.tr ÇED Raporu Nihai ÇED Raporu STANBUL – HAZ RAN 2010
  • 2. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU P.T.D. / ÇED RAPORU / N HA ÇED RAPORU BAŞLIK SAYFASI Muğla Düzenli Katı AtıkPROJE Sahibinin Adı Depo Yapma ve şletme Birliği (MUKAD-B R) Muğla Belediye BaşkanlığıAdresi Merkez/ MUĞLA 0 252 - 214 75 26 (Tel)Telefon ve Faks Numaraları 0 252 - 214 11 53 (Fax) MUĞLA KATI ATIK BERTARAF TES SProjenin Adı ÇED RAPORUProje Bedeli 20.000.000 TLProje çin Seçilen Yerin Açık Muğla li, Merkez lçeAdresi:( li, lçesi, Beldesi, Mevkii) Akkaya Köyü, Sarıotluk MevkiiProje çin Seçilen Yerin lişikteki sayfadadırKoordinatları, Zone EK-1 Madde 12 : Günlük kapasitesi 100 ton ve üzeri katı atıkların yakma, kompost, ve diğer tekniklerle ara işleme tabi tutulması ve bertaraf edilmesi içinProjenin ÇED Yönetmeliği kurulan tesisler ve/veya alanı 10 Hektardan büyükKapsamındaki Yeri (Sektörü, Alt veya hedef yılı da dahil depolanacak katı atıkSektörü) miktarının günlük 100 ton ve üzeri olan katı atık depolama tesisleri, atık barajları, atık havuzları Atık Kimya Tesisleri Sektörü Katı Atık Bertaraf Tesisi AltsektörüPTD/ÇED RAPORU/ N HA ÇEDRaporunu Hazırlayan M MKO Müh. m. Müş. Koor. ve Tic. A.ŞKuruluşun/Çalışma Grubunun AdıPTD/ÇED RAPORU/ N HA ÇED Kısıklı-Büyükçamlıca Cad. Başçay Sok. No:16Raporunu Hazırlayan Kuruluşun Üsküdar- STANBULAdresi 0216 – 422 67 34/36 (Tel)PTD/ÇED RAPORU/ N HA ÇED 0216 – 422 67 32 (Fax)Raporunu Hazırlayan Kuruluşun mimkomuhendislik@gmail.comTelefon ve Faks Numaraları www.mimkoas.com.trPTD/ÇED RAPORU/ N HA ÇED 28/06/2009Raporu Sunum Tarihi i
  • 3. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU UTM ED50 6 DERECEL K KOORD NATLARDATUM TÜRÜ DOM ZON ÖLÇEK ELEMAN SIRASI ED-50 UTM 27 35 6 DERECE SAĞA-YUKARI618252.218:4117966.112 619772.661:4116542.206618501.101:4118026.570 619775.316:4116484.386618659.817:4118082.008 619751.759:4116477.411618812.706:4118220.773 619529.437:4116575.443618915.703:4118239.847 619150.997:4116982.780619046.597:4118129.847 618895.346:4117173.650619246.480:4117869.644 618719.005:4117357.673619349.541:4117749.847 618662.485:4117480.129619658.095:4116897.510 618568.448:4117621.797619684.701:4116747.210 618393.248:4117812.557619726.661:4116767.025 618435.685:4117852.790619754.409:4116654.295 618314.905:4117897.637 COĞRAF K KOORD NATLAR DATUM TÜRÜ FADE ŞEKL ELEMAN SIRASI WGS-84 COĞRAF K DERECE. KES R ENLEM-BOYLAM37.1990814:28.3319350 37.1860559:28.348834837.1995946:28.3347483 37.1855345:28.348855437.2000740:28.3365451 37.1854747:28.348589037.2013051:28.3382895 37.1863866:28.346100637.2014639:28.3394529 37.1901057:28.341903137.2004559:28.3409100 37.1918583:28.339053837.1980855:28.3431202 37.1935391:28.337096737.1969928:28.3442620 37.1946498:28.336479537.1892724:28.3476013 37.1959384:28.335442737.1879146:28.3478769 37.1976797:28.333499437.1880878:28.3483527 37.1980369:28.333983837.1870683:28.3486472 37.1984563:28.3326303 ii
  • 4. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU ÖNSÖZ Son yıllarda katı atıklardan kaynaklanan problemler ülkemizin çevre sorunlarınınbaşında gelmektedir. Nüfus artışına paralel olarak ve özellikle Avrupa Birliğine girmesüreci içinde tüketim alışkanlıklarının değişmesi ile birlikte kişi başına üretilen katı atıkmiktarının da artması ile oluşan katı atık ve atık karakteristiği hızla değişmektedir. Buartışların devam edeceği ve eski katı atık depolama sahalarının sağlıksız olması nedeniyle,son yıllarda katı atıkların sağlıklı ve en ekonomik şekilde uzaklaştırılması konusu, geçmişyıllara nazaran daha da ehemmiyet kazanmıştır. Katı atık bertaraf sistemi, atıkların ayrı toplanması, taşınması, geri kazanılması,düzenli depolanması, sızıntı sularının ve depo gazlarının yönetimi bileşenlerini kapsayanbir yönetim sistemidir. Proje, kaynağında ayırma sistemi ile atık kumbaraları, atık getirmemerkezleri, geri kazanma tesisi, düzenli depolama tesisi, sızıntı suyu yönetimi ile ve depogazı toplama ve flairde yakma tesisi bileşenlerinden oluşmaktadır. Katı Atık Bertaraf Tesisi ÇED Raporu, Çevre ve Orman Bakanlığı Çevresel EtkiDeğerlendirme Yönetmeliği uyarınca, M MKO Mühendislik malat MüşavirlikKoordinasyon ve Tic A.Ş. tarafından hazırlanmıştır. Öncelikle çalışmanın başlangıcından itibaren desteklerini ve katkılarını esirgemeyenBirlik Müdürü Sayın Reşat UYGUN‘a ve ÇED çalışması sürecinde büyük destekleridolayısıyla, başta Çevre ve Orman Bakanlığı çalışanlarına olmak üzere, Muğla Belediyesiyetkililerine, rapor komisyonunda bulunan üyelere teşekkürlerimizi sunarız. iii
  • 5. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU ÖZET Katı Atık Bertaraf Tesisi Projesi, oluşan evsel ve evsel nitelikli katı atıklar ile tıbbiatıkların katı atık mevzuatına uyumlu olarak ayrı toplanması, taşınması, geri kazanılması,düzenli depolanması, sızıntı sularının ve depo gazlarının bertarafı bileşenlerini kapsayanprojedir. Proje, kaynağında ayırma sistemi ile atık kumbaraları, maddesel geri kazanmatesisi, düzenli depolama tesisi, sızıntı suyunun toplanması, yönetimi ile depo gazı toplamave zararsız hale getirme bileşenlerinden oluşmaktadır. Katı Atık Bertaraf Tesisi ÇED Raporu, Çevre ve Orman Bakanlığı Çevresel EtkiDeğerlendirme Yönetmeliği uyarınca, M MKO Mühendislik malat MüşavirlikKoordinasyon ve Tic A.Ş. tarafından hazırlanmıştır. ABSTRACT Sanitary Solid Waste Disposal Project is an integrated management plan for dualcollection, recycling, recovery, landfilling of municipal solid wastes in accordance withrelated Turkish and EU solid waste regulations. The components of the project are sanitarylandfill, bring banks, material recovery facility, leachate, wastewater and biogas disposalfacilities. Environmental Impact Assessment Report for Sanitary Solid Waste Disposal Projecthas been prepared by M MKO Engineering Construction Manufacturing Consulting andTrade accordance with related Environmental Impact Assessment Regulations. iv
  • 6. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Ç NDEK LERÖNSÖZ ........................................................................................................................... iiiÖZET.............................................................................................................................. ivABSTRACT ................................................................................................................... iv Ç NDEK LER ................................................................................................................vTABLOLAR L STES ................................................................................................... xiŞEK LLER L STES ................................................................................................... xiiiFOTOĞRAFLAR L STES .........................................................................................xivEKLER L STES ...........................................................................................................xvBÖLÜM I: PROJEN N TANIMI VE AMACI ..............................................................1 I.1 Proje konusu faaliyetin tanımı, (geri kazanımı düşünülen atıklar, bertaraf edilecek atık çeşitleri, atık karakterizasyonu vs.), işletme süresi, zamanlama tablosu, akım şeması, hizmet amaçları, projenin sosyal ve ekonomik yönden gerekliliği, ....................1 I.2. Proje kapsamındaki tüm ünitelerin özellikleri, kapasiteleri, proses akım şeması, düzenli depolama tesisinin tasarımı ve drenaj sistemi, her faaliyet için her bir ünitede gerçekleştirilecek işlemler ile faaliyet üniteleri dışındaki diğer ünitelerde sunulacak hizmetler ........................................................................................................................7 I.3 Düzenli depolama sahasını kullanacak belediyeler, nüfus ve atık projeksiyonu, .......9 1.4 Düzenli depolama sahasını kullanacak belediyelerin depolama sahasına uzaklıkları ve plan üzerinde gösterilmesi, tesisin ve tesis içinde planlanan tüm ünitelerin ayrı ayrı en yakın yerleşim birimine uzaklığı .............................................................................16 I.5 Tesise kabul edilecek atıkların kaynağı, fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri, miktarları ve ilgili yönetmeliklere göre sınıflandırılması,.............................................19 I.6 Kompost tesisinin kapasitesi, teknolojisi, kabul edilecek atık türleri, tesisten kaynaklanacak sızıntı suyunun bertarafı, kompost tesisi akım şeması, .........................22 I.7 Ayrıştırma tesisine ait bilgiler, tesisin işletmeye açılmasından sonra katı atık miktarının azaltılması ve kaynağında ayrıştırılması için planlanan faaliyetler, .............24 I.8 Tıbbi atık sterilizasyonunda izlenecek yöntem ve teknolojilerin, ekipmanların açıklanması, tıbbi atık miktarı, tıbbi atığın kaynaklandığı hastaneler ve sağlık kurumları, sayısı, kapasitesi, yatak sayıları, doluluk oranları, yıllık oluşacak tıbbi atık miktarları, projeksiyonu, toplanması, taşınması ...........................................................25 I.9 Atıklara uygulanacak kaynağında ayrı toplama, geri kazanma yöntemleri, teknolojiler, işletme şekli ve geri kazanım yapılacak atıkların miktarları, nerede ve nasıl değerlendirilecekleri ....................................................................................................26 I.10 Faaliyet ünitelerinde kullanılacak makine ve teçhizatın adet ve özellikleri, bakım ve temizlik çalışmaları, (oluşacak atık yağların cins ve miktarları ile bertarafı, araçların lastiklerinin temizlenmesi, konteynırların ve tankların temizlenmesi, yıkama sularının miktarı ve bertarafı vb.) ...............................................................................................30 I.11 Taşımada kullanılacak araçların özellikleri, kapasite ve miktarları, atık taşıma yöntemi, atıkların toplanması, taşınmasına ilişkin detaylar, atık sahasına giriş-çıkış, v
  • 7. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU aktarma merkezlerinin sayısı, lokasyonu, hizmet edeceği bölgeler, kullanılacak teknoloji, mülkiyet durumu ve çevresel etkileri ...........................................................30 I.12 Depolama sahasının kaç lottan oluşacağı, lotların planlanan kapasitesi, hacimleri ve kullanım ömürleri, lotların bir plan üzerinde gösterilmesi .......................................33 I.13 Proje kapsamında planlanan ekonomik sosyal ve altyapı faaliyetleri ...................38 I.14 Proje ve yer alternatiflerine ilişkin çalışmalar ve ÇED Raporuna konu olan proje/yerin seçiliş nedenlerinin genel olarak açıklanması, teknoloji alternatiflerinin değerlendirilmesi, uygulanabilecek diğer geri kazanım yöntemlerinin değerlendirilmesi ....................................................................................................................................38 I.15 Proje ile ilgili olarak bu aşamaya kadar gerçekleştirilmiş olan iş ve işlemler ........41BÖLÜM II: PROJE Ç N SEÇ LEN YER N KONUMU ..........................................41 II.1. Proje Yerinin; lgili Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmış olan, lejand ve plan notlarının da yer aldığı Onanlı Çevre Düzeni Planı ve plan notları, Nazım mar Planı, Uygulama mar Planı üzerinde gösterilmesi (varsa 1/5000 ölçekli ve/veya 1/1000 ölçekli imar planlar), proje sahası ve yakın çevresinin ölçekli harita veya kroki üzerinde gösterimi, sağlık koruma bandının bu planlarda gösterilmesi, (planların aslı gibidir onaylı şekilde rapor ekinde yer alması), proje sahası yakın çevresinde bulunan sanayi ve yerleşimlerin harita üzerinde gösterilmesi, mesafelerin belirtilmesi, etrafındaki yerleşimlerin, yön ve uzaklıkları ................................................................42 II.2 Planlanan tesisin mevcut yapılar ile olan ilişkisi ve alana ait 1/25000 ölçekli eş yükselti eğrilerini gösterir topoğrafik harita, lejand bilgileri, Faaliyet alanı ve çevresinin panaromik fotoğrafları, ................................................................................................42 II.3 Faaliyet alanı ve yakın çevresinin mevcut arazi kullanımını değerlendirebilmek amacı ile yeraltı sularını, yer üstü sularını, deprem kuşaklarını, jeolojik yapıyı, köy yerleşik alanlarını, ulaşım ağını, enerji nakil hatlarını, arazi kabiliyetini ve faaliyet alanının yakın çevresinde faaliyetlerine devam etmekte olan diğer kullanımların yerlerine ilişkin verileri gösterir bilgilerin 1/25.000 ölçekli hâlihazır harita üzerine işlenmesi ......................................................................................................................42 II.4 Proje kapsamındaki faaliyet ünitelerinin konumu (Bütün idari ve sosyal ünitelerin, teknik altyapı ünitelerinin varsa diğer ünitelerin proje alanı içindeki konumlarının vaziyet planı üzerinde gösterimi, bunlar için belirlenen kapalı ve açık alan büyüklükleri, binaların kat adetleri ve yükseklikleri) .........................................................................42 II.5 Projenin inşaat ve işletme aşamasında kullanılacak arazi miktarı ve arazinin tanımlanması, mülkiyeti, alanın coğrafik şekli, coğrafi tanımlaması, memleket ve coğrafi koordinatları ....................................................................................................44BÖLÜM III: PROJE YER VE ETK ALANININ MEVCUT ÇEVRESELÖZELL KLER .............................................................................................................45 III.1 Jeolojik Özellikler (Bölgesel jeoloji bölümünde sahanın 1/25.000 ölçekli genel jeoloji haritası ve nceleme Alanının Jeolojisi bölümünde faaliyet sahasının büyük ölçekli bir jeolojik haritası ve stratiografik kolon kesitleri, Katı Atık Düzenli Depolama sahasında yüzeyleyen birimlerin detaylandırılmış fiziksel özellikleri, jeolojik, jeomorfolojik ve hidrojeolojik özellikleri, Jeoteknik etüt raporu, tesviye işlemleri vi
  • 8. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU sırasında olası hafriyat için kazı ve doldurma alanlarının yerleri ve miktarları, gözlem kuyuları hakkında bilgi, ...............................................................................................45 III.2 Güncel bilgilerle detaylandırılmış depremsellik, afet durumu ..............................54 III.3. Hidrolojik özellikler ve yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı, debileri, bu kaynakların faaliyet alanına mesafeler ve bu mesafelerin bir harita üzerinde gösterimi, .....................................................................................................................55 III.4. Hidrojeolojik özellikler ve yer altı su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı, yer altı suyu seviyesi, yer altı suyu kalitesi, yeraltı suyu akış yönü, debileri, bu kaynakların faaliyet alanına mesafeleri, faaliyet alanının bölgesel akifer sistemi içindeki konumu, hidrojeolojik etüt raporu, .................................................................61 III.5. Flora ve Fauna [ Proje alanı ve etki alanında bulunan flora türleri, etkilenecek alandaki türler, bu çalışmaların hangi dönemde yapıldığı, ulusal ve uluslararası sözleşmelerle koruma altına alınmış, nadir ve nesli tehlikeye düşmüş türler, bunların yaşama ortamları ve tehlike kategorilerinin Red Data Book’a göre irdelenmesi, endemik türler ile önemli bitki alanı bulunması durumunda alınacak önlemler, flora tablosunun oluşturulması, alanda bulunan bitki türlerinin endemizm durumu, faaliyet alanındaki av hayvanlarının 2009-2010 Av dönemi Merkez Komisyonu kararlarına göre değerlendirilmesi, faunanın uygun formda düzenlenmesi, Kara Avcılığı Kanunu ve Yönetmelikleri kapsamında yapılacak işlemler, Bern Sözleşmesi kapsamında bulunan türlerin belirlenmesi, proje faaliyetlerinden etkilenecek canlılar için alınması gereken koruma önlemleri (inşaat ve işletme aşamasında), rekreasyon çalışmalarının belirtilmesi, flora ve faunanın IUCN’e göre değerlendiren tehlike katagorileri) ...........62 III.6 Meteorolojik ve klimsel Özellikler......................................................................70 III.6.1 Bölgenin Genel klim Koşulları, sıcaklık dağılımı, yağış dağılımı, nem dağılımı ve buharlaşma durumu...............................................................................70 III.6.2 Bölgenin Sayılı Günler Dağılımı ( sisli, kar yağışlı, kar ile örtülü, en yüksek kar örtüsü kalınlığı) ..................................................................................................73 III.6.3 Bölgenin Rüzgar Dağılımı(yıllık, mevsimlik, aylık rüzgar yönü dağılımı, yönlere göre rüzgar hızı, aylık ortalama rüzgar hızı dağılım grafiğinin çizilmesi, en hızlı esen rüzgar yön ve hızı, fırtınalı ve kuvvetli rüzgarlı gün sayısı) .......................73 III.6.4 Standart zamanlarda gözlenen en büyük yağış değerleri, ................................79 III.7 Koruma Alanları (Proje Sahası ve Etki Alanında Bulunan Duyarlı Yöreler ve Özellikleri, Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma ve Yaban Hayvanı Yetiştirme Alanları, Kültür, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanları, Boğaziçi Kanununa göre koruma altına alınan alanlar, Biyogenetik Biyosfer Rezervleri, Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Özel Koruma Alanları, içme ve kullanma su kaynakları ile ilgili koruma alanları, Turizm Alan ve Merkezleri ve koruma altına alınmış diğer alanlar, Ek-V Duyarlı Yöreler Listesi dikkete alınarak alınması gereken önlemler) ........................................79 III.8 Toprak Özellikleri ve Kullanım Durumu (arazi kullanım kabiliyeti sınıflaması, erozyon, toprağın mevcut kullanımı) ...........................................................................79 III.9 Orman Alanları (ağaç sayısı, ağaç türleri, miktarları, kapladığı alan büyüklükleri ve kapalılığı; bunların mevcut ve planlanan koruma ve/veya kullanım amaçları, vii
  • 9. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU kesilecek ağaç türleri, miktarları, alınacak izin ve görüşler, yangınlara karşı alınacak önlemler, 1/25.000 Ölçekli Meşçere Haritası, mesçere tipi, kapalılığı vb özellikleri) ...80 III.10 Tesisin, inşası, montajı ve işletilmesi süresince proje yeri ve etki alanının hava, su, toprak, koku, gürültü ve vibresyon seviyesi vb. açılardan değerlendirilmesi ve alınacak önlemler, mevcut kirlilik ve proje ile birlikte oluşacak toplam kirlilik yükünün belirlenmesi, mevcut vahşi depolama alanının kirlettiği alıcı ortamlar .........................81BÖLÜM IV. PROJEN N ÖNEML ÇEVRESEL ETK LER VE ALINACAKÖNLEMLER ..................................................................................................................82 IV.l Arazinin hazırlanması aşamasında yapılacak işler kapsamında nerelerde, ne miktarda ve ne kadar alanda hafriyat yapılacağı, hafriyat artığı malzemenin nerelere taşınacakları, nerelerde depolanacakları veya hangi amaçlar için kullanılacakları, dolgu için kullanılacaksa hafriyat ve dolgu tabloları, depolama alanının nihai eğim açısı ve depolama sahası durumu, .............................................................................................82 IV.2 Faaliyet alanı ve etrafında bulunan kuru dereler ile ilgili alınacak önlemler .........82 IV.3 Proje kapsamında kullanılacak kilin miktarı, nereden ve nasıl temin edileceği, nasıl taşınacağı, temin edileceği yerdeki rezerv kapasitesi, çevreye olabilecek etkiler ve alınacak önlemler .........................................................................................................82 IV.4 Projenin yol açacağı bitkisel toprak kaybı, projenin peyzaj üzerine etkileri ve alınacak önlemler .........................................................................................................83 IV.5 Flora, Fauna, biyolojik çeşitlilik, habitat kaybı üzerine etkiler ve alınacak önlemler ....................................................................................................................................83 IV.6 Taşkın ve heyelan riski ve alınacak önlemler, drenaj ile ilgili işlemler.................84 IV.7 Depolama tesisinin tasarımı, zemin geçirimsizliği, zemin sızdırmazlığının sağlanması için yapılacak işlemler, sızdırmazlık sistemi için kullanılacak malzemenin cinsi, miktarı ve temin edileceği yerin belirtilmesi, drenaj ile ilgili işlemler, alınacak drenaj önlemleri, düzenli depolama alanına ait her bir hücre için üst örtü ve zemin suyu drenaj tabakası plan ve kesit bilgileri, üst yüzey geçirimsizlik tabakası, yüzey drenajı (kuşaklama kanalları), standart zamanlarda gözlenen en büyük yağış değerine göre hesaplanan sızıntı suyu havuzunun boyutlandırılması, plan ve kesitleri .......................84 IV.8 Proje kapsamında, inşaat ve işletme döneminde su temini sistemi planı, suyun nereden temin edileceği, suyun temin edileceği kaynaklardan alınacak su miktarı ve bu suların kullanım amaçlarına göre miktarları, oluşacak atıksuların cins ve miktarları, nereye deşarj edileceği, alan çevresinde bulunan yeraltı ve yüzeysel su kaynaklarına olabilecek etkiler ve alınacak önlemler, (drenaj sisteminden toplanan suyun miktarı, sızıntı suyu toplama havuzunun toplama karakteristiği, sızıntı suyu miktarı, özellikleri (şiddetli yağış analizlerine göre yapılan sızıntı suyu hesaplamaları), sızıntı suyu arıtma sistemine ait bilgiler, arıtılan suyun hangi alıcı ortama nasıl deşarj edileceği, deşarj limitlerinin tablo şeklinde verilmesi, plan ve kesit bilgileri, arıtma çamurunun bertarafı, yağmur suyu drenajı, varsa foseptiğe ilişkin bilgiler, foseptik boyutlandırılması, depo gaz çıkışının miktarı, kontrolü, değerlendirilmesi ve uzaklaştırma yöntemleri, gaz toplama bacası plan ve kesitleri, alınan ve/veya alınacak tüm izinler), .........................88 viii
  • 10. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU IV.9 Projenin içme suyu temin edilen yapılar üzerine etkileri, faaliyetin yer altı su kaynaklarına olabilecek etkileri ve alınacak önlemler, faaliyetin yüzeysel kaynaklarına olabilecek etkileri ve alınacak önlemler, .................................................................... 101 IV.10 Proje kapsamındaki elektrifikasyon planı, bu planın uygulanması için yapılacak işlemler ve kullanılacak malzemeler, enerji nakil hatlarının geçirileceği yerler ve trafoların yerleri, bunların güçleri .............................................................................. 101 IV.11. Depolama sahasında kötü hava şartlarında (yağışlı, soğuk, kuru vb.) yapılacak çalışmalar .................................................................................................................. 102 IV.12 Proje kapsamında inşaat ve işletme aşamasında meydana gelecek katı atık, tehlikeli atık, tıbbi atık cins ve miktarları, bu atıkların bertaraf şekilleri, bu atıkların nerelere ve nasıl taşınacakları veya hangi amaçlar için ne şekilde değerlendirileceği . 102 IV.13 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde kullanılacak maddelerden, parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve toksik olanların, taşınmaları, depolanmaları ve kullanımları, bu işler için kullanılacak aletler ve makineler, ...................................... 103 IV.14 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde kullanılacak yakıtların türleri, tüketim miktarları, kimyasal analizleri, yakma sistemleri ve bunlardan oluşacak emisyonlar, ................................................................................................................ 103 IV.15 Tesiste oluşabilecek koku, toz, haşere ve sinek üremesine karşı alınacak önlemler, yerleşim yerlerine olabilecek etkiler ........................................................... 105 IV.16 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde yapılacak işler nedeni ile meydana gelecek vibrasyon ve gürültünün kaynakları ve seviyesi, gürültüyü azaltmak için alınacak önlemler, ............................................................................................... 105 IV.17 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde insan sağlığı ve çevre açısından riskli ve tehlikeli olanlar, alınacak önlemler, .............................................................. 113 IV.18 Proje kapsamında, inşaat ve işletme döneminde ulaşım altyapısı planı, bu altyapının inşası ile ilgili işlemler; kullanılacak malzemeler, kimyasal maddeler, araçlar, makineler; altyapının inşası sırasında kırma, öğütme, taşıma, depolama gibi toz yayıcı mekanik işlemler (bertaraf tesisine atıkların taşınması için kullanılacak yol güzergâhları, bu yolların mevcut trafik yoğunluğu ve trafik, ulaşım yollarının durumu ve plan üzerinde gösterimi) ........................................................................................ 114 IV.19 nşaat ve işletme sırasında oluşabilecek toz ve gaz emisyonlarına ilişkin bilgiler, gerekli hesapların yapılması, ilgili yönetmelikler kapsamında alınacak tedbirler, ...... 116 IV.20 Arazinin hazırlanması ve inşaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla elden çıkarılacak tarım alanlarının büyüklüğü, bunların arazi kullanım kabiliyetleri ve tarım ürün türleri, civardaki tarım alanlarına olabilecek etkiler ve alınacak önlemler .......... 117 IV.21 Proje için önerilen sağlık koruma bandı mesafesi............................................. 117 IV.22 nşaat ve işletme sırasında yerleşimlere olabilecek etkiler ve burada yaşayan halkın maruz kalabileceği olumsuz etkiler, geçim kaynakları üzerine etkiler ve alınacak önlemler, .................................................................................................................... 118 ix
  • 11. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU IV.23 Faaliyetten kaynaklı yerleşim merkezlerinde oluşacak nüfus hareketleri (inşaat ve işletme döneminde sağlanacak istihdam, ekonomik değişiklikler, göç hareketi) ........ 118 IV.24 Tesisin faaliyeti sırasında çalışacak personeli ve bu personele bağlı nüfusun konut ve diğer sosyal/teknik altyapı ihtiyaçlarının nerelerde ve nasıl temin edileceği, sunulacak sağlık hizmetleri ........................................................................................ 118 IV.25. Depolama sahasında atık depolama yöntemleri ile işletme sonu ve uzun süreli saha bakım programı, yeraltı ve yerüstü kaynaklarının izlenmesi, gözlem kuyularının yerleri, kuyulardan alınacak numuneler ve analizlerine ilişkin bilgiler, ...................... 118 IV.26 şletme faaliyete kapandıktan sonra olabilecek ve süren etkiler (arazi ıslahı, rehabilitasyon çalışmaları, mevcut yeraltı ve yüzeysel su kaynaklarına etkileri, olabilecek hava emisyonları.) ve bu etkilere karşı alınacak önlemler, depolama sonrası ölçüm ve bakım çalışmaları, eski sahaların rehabilitasyonu, ...................................... 122 IV.27 Tesisin inşası, montajı ve işletilmesi süresinde tesiste çalışanların sağlık ve güvenlik açısından alınacak tedbirler, ........................................................................ 122 IV.28 Acil eylem planı (Muhtemel kaza, orman yangınları, deprem ve sabotaja karşı alınması gerekli önlemler, yer altı ve yerüstü sularında bir kirlilik ve bulaşma tespit edildiğinde alınacak önlemleri içeren) ....................................................................... 122 IV.29 Çevresel Fayda Maliyet Analizi (Bu bölümde çevreden faaliyet öncesi yararlanılma durumu ile, projenin gerçekleşmesi ile yararlanma durumunun sosyo- ekonomik açıdan değerlendirilmesi) .......................................................................... 123 IV.30 Eski sahalarda yapılacak rehabilitasyon işlemlerine ilişkin bilgiler, (hangi alanda ne tür çalışmaların yapılacağı ayrıntılı olarak verilmelidir) ........................................ 123BÖLÜM V: HALKIN KATILIMI ............................................................................. 124 V.l Projeden etkilenmesi muhtemel yöre halkının belirlenmesi ve halkın görüşlerinin çevresel etki çalışmasına yansıtılması için önerilen/kullanılan yöntemler .................. 124 V.2 Halkın projeye ilişkin endişe, görüş/önerileri ve konu ile ilgili değerlendirmeler 124 V.3 Görüşlerine başvurulan proje ilgili tarafları ve görüş/önerileri ve konu ile ilgili değerlendirmeler ........................................................................................................ 124 V.4 Görüşlerine başvurulması öngörülen diğer taraflar .............................................. 124 V.5 Bu konuda verebileceği diğer bilgi ve belgeler .................................................... 124BÖLÜM VI: YUKARIDA VER LEN BAŞLIKLARA GÖRE TEM N ED LENB LG LER N TEKN K OLMAYAN B R ÖZET .................................................... 125NOTLAR ve KAYNAKLAR : ..................................................................................... 127 x
  • 12. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU TABLOLAR L STESTablo 1. Türkiye’deki karakteristik belediye gruplarının tanımlaması ................................2Tablo 2. AB Ambalaj Atıkları Direktifi geri kazanım hedefleri..........................................4Tablo 3. Türkiye atık yönetim sistemi uygulama takvimi (M MKO, 2006) ........................4Tablo 4. Yatırımın zaman çizelgesi ...................................................................................4Tablo 5. ADDY’nde verilen BPA miktarı için azaltım hedefleri .......................................5Tablo 6. Önerilen KA yönetim stratejisi özeti ....................................................................5Tablo 7. MUKAD-B R üyeleri Nüfusu, 1990-2009 .........................................................10Tablo 8. lçelerin kış nüfusu/yaz nüfusu oranı (2007) ......................................................10Tablo 9. UNDP’nin Türkiye için öngördüğü nüfus artış hızları ........................................11Tablo 10. TÜ’nün MUKAD-B R için öngördüğü nüfus artış hızları ...............................11Tablo 11. MUKAD-B R belediyelerinin 2000–2040 dönemi nüfus tahminleri.................12Tablo 12. Muğla Merkez lçe kış sezonu tartımları sonuçları ...........................................13Tablo 13. Muğla Merkez lçe yaz sezonu tartımları sonuçları ..........................................13Tablo 14. MUKAD-B R için kişi başına KA oluşumu projeksiyonları .............................14Tablo 15. Katı Atık miktarı tahminleri ............................................................................14Tablo 16. Muğla li katı atık akışı ....................................................................................15Tablo 17. Bölgesel atık yönetim stratejisi doğrultusunda çıkarılan atık akışı ....................16Tablo 18. Muğla Merkez’de oluşan KA’nın yaz ve kış aylarına ait kompozisyonu .........20Tablo 19. Muğla için revize edilmiş katı atık karakterizasyonu değerleri .........................20Tablo 20. Muğla için KA kompozisyonu projeksiyonları .................................................21Tablo 21. Pilot kompost tesisi kapasitesi .........................................................................23Tablo 22. Pilot kompost tesisi tasarımı kabulleri..............................................................23Tablo 23. Reaktörde kompost tesisi kapasitesi .................................................................24Tablo 24. Her ilçe için gerekli atık kumbara sayısı ..........................................................28Tablo 25. 2015–2030 dönemi için ATM kapasiteleri (ton/yıl)..........................................28Tablo 26. Muğla katı atık yönetim tesisleri kapasiteleri ...................................................29Tablo 27. Sızıntı suyu arıtma tesisi ekipman listesi ..........................................................30Tablo 28. Düzenli Depolama Tesisinde Kullanılacak Ekipmanlar ....................................30Tablo 29. 2010–2030 döneminde toplama araçları ile taşınacak tahmini atık miktarları ...31Tablo 30. MUKAD-B R ’de yıllara göre kullanılacak konteyner sayıları .........................31Tablo 31. MUKAD-B R ’de hizmet verecek toplama aracı sayısı ....................................32Tablo 32. Proje alanındaki aktarma merkezlerini kullanacak ilçeler ve atık miktarı .........33Tablo 33. 2010-2030 döneminde düzenli depolamaya gelen atık akısı .............................34Tablo 34. Depo hücrelerinin kapasiteleri ve dolum süreleri .............................................37Tablo 35. Proje alanı kazı ve dolgu tablosu......................................................................53Tablo 36. l genelinde yer altı suyu kaynakları ................................................................61Tablo 37. Proje Alanı ve Yakın Çevresi Flora Listesi ......................................................64Tablo 38. Proje Alanı ve Yakın Çevresi Fauna Listesi .....................................................68Tablo 39. Sıcaklık Değerleri (1975-2009)........................................................................71Tablo 40. Yağış Değerleri (1975-2009) ...........................................................................71Tablo 41. Basınç Değerleri (1975-2009) ..........................................................................71Tablo 42. Nem Değerleri (1975-2009) .............................................................................71Tablo 43. Buharlaşma Değerleri ( 1975-2009) .................................................................73Tablo 44. Sisli, kar yağışlı, kar örtülü, kırağılı ve orajlı günler ile max. kar kalınlığı (1975-2009) ...............................................................................................................................73Tablo 45 :Aylık Ortalama Rüzgar Hızı (1975-2009) ........................................................73Tablo 46 : Maksimum Rüzgar Hızları ve Yönleri (1975-2009 ) .......................................74Tablo 47. Fırtınalı ve Kuvvetli Rüzgarlı Gün Sayısı ........................................................74 xi
  • 13. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUTablo 48. Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı ...............................................76Tablo 49. Yönlere Göre Rüzgarın Ortalama Hızı (m/sn) .................................................76Tablo 50. l toprak kullanım durumu ...............................................................................80Tablo 51. Sızdırmazlık sisteminde kullanılacak malzemelere ait standartlar ve malzemeözellikleri .........................................................................................................................85Tablo 52. Projede Çalışacak Personel Sayısı ....................................................................88Tablo 53. Sızıntı suyu hesabında kullanılan kabuller .......................................................90Tablo 56. Tahmini sızıntı suyu kalitesi ............................................................................91Tablo 54. Hücrelere Göre Sızıntı Suyu Hesabı.................................................................92Tablo 55. Maksimum günlük sızıntı suyu ........................................................................93Tablo 57. Ekipman listesi, sızıntı suyu arıtma tesisi .........................................................95Tablo 58. Sızıntı suyu arıtma tesisi için tasarım özellikleri ..............................................95Tablo 59. Evsel Katı Atık Depo Gazının Tipik Bileşimi ..................................................96Tablo 60. Düzenli depolama tesisi gaz oluşumu ..............................................................97Tablo 61. Motorinin genel özellikleri ............................................................................ 104Tablo 62. Diesel Yakıtlı Araçlardan Yayılan kirleticiler ................................................ 104Tablo 63. nşaat Döneminde Kullanılacak Araç ve Ekipmanların Ses Gücü Düzeyleri... 105Tablo 64. nşaat Dönemi Gürültü Kaynağı Sayısı ve Toplam Ses Gücü Düzeyleri ........ 105Tablo 65. nşaat Dönemi Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına Dağılımı ................ 106Tablo 66. nşaat Döneminde Toplam Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına Dağılımı...................................................................................................................................... 106Tablo 67. nşaat Dönemi Atmosferik Yutuş Hesapları ................................................... 107Tablo 68. nşaat Dönemi Oluşacak Nihai Ses Basınç Düzeyleri .................................... 107Tablo 69. nşaat Dönemi oluşacak Ses Düzeyleri........................................................... 108Tablo 70. şletme Döneminde Kullanılacak Araç ve Ekipmanların Ses Gücü Düzeyleri 110Tablo 71. şletme Dönemi Gürültü Kaynağı Sayısı ve Toplam Ses Gücü Düzeyleri ....... 110Tablo 72. şletme Dönemi Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına Dağılımı ............... 110Tablo 73. şletme Dönemi Toplam Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına Dağılımı .. 111Tablo 74. şletme Dönemi Oluşacak Nihai Ses Basınç Düzeyleri .................................. 112Tablo 75. şletme Dönemi oluşacak Ses Düzeyleri ........................................................ 112Tablo 76. Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak EmisyonFaktörleri ....................................................................................................................... 116Tablo 77. Meteorolojik zleme Programı ....................................................................... 121Tablo 78. Depo Gazı ve Sızıntı Suyu Kontrolü ve zleme Programı (Analiz sıklığı vebakılacak parametreler) .................................................................................................. 121 xii
  • 14. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU ŞEK LLER L STESŞekil 1. Proje akım şeması .................................................................................................6Şekil 2. MUKAD-B R belediyeleri nüfus tahminleri ........................................................11Şekil 3. MUKAD-B R nihai (eşdeğer) nüfus tahmini .......................................................12Şekil 4. Düzenli depolama tesisini kullanacak yerleşimler, aktarma merkezi ve düzenlidepolama tesisine ulaşım güzergahı .................................................................................17Şekil 5. 1/25.000 ölçekli Plan ...........................................................................................18Şekil 6. Aktarmalı yığın metotlu kompost tesisi vaziyet planı ve akım şeması ..................23Şekil 7. Depolama hücreleri kapasiteleri hesabı................................................................35Şekil 8. Katı atık bertaraf tesisi konumu ...........................................................................39Şekil 9. Proje alanı yerinin uydu görünümü ......................................................................40Şekil 10. Muğla li 1/25 000 Ölçekli Jeolojik Haritası ......................................................50Şekil 11. Muğla li Genelleştirilmiş Dikme Kesiti ............................................................51Şekil 12. Muğla li Depremsellik Haritası ........................................................................55Şekil 13. Batı Akdeniz Havzasında su kaynakları konumları ve katı atık bertaraf tesislerialanı .................................................................................................................................57Şekil 14. Büyük Menderes Havzasında su kaynaklarının konumları .................................58Şekil 15. Su Kaynaklarının Proje Alanına Göre Konumları ..............................................59Şekil 16. 2009-2010 Av Dönemi içinde ava açık ve ava kapalı alanlar haritası ................70Şekil 17. Sıcaklık Dağılım Grafiği ...................................................................................72Şekil 18. Yağış Grafiği (1975-2009) ................................................................................72Şekil 19. Basınç Dağılım Grafiği .....................................................................................72Şekil 20. Nem Dağılım Grafiği ........................................................................................74Şekil 21. Buharlaşma Dağılım Grafiği..............................................................................74Şekil 22. Aylık Ortalama Rüzgar Hızı Grafiği ..................................................................75Şekil 23. Maksimum Rüzgâr Hızı Grafiği ........................................................................75Şekil 24. Aylara Göre Fırtınalı ve Kuvvetli Rüzgarlı Gün Sayısı ......................................75Şekil 25. Esme Sayılarına Göre Aylık Rüzgar Diyagramı .................................................77Şekil 26. Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı ................................................78Şekil 27. Esme Sayılarına Göre Mevsimlik Rüzgâr Diyagramı .........................................78Sekil 29. Tip Taban Geçirimsizlik Sistemi .......................................................................86Sekil 30. Tip Yüzey Geçirimsizlik Sistemi .......................................................................86Şekil 31. Düzenli depolama tesisi tipik şematik görünümü ...............................................87Şekil 32. Fosseptik Tip Plan ve Kesiti ..............................................................................90Şekil 33. Sızıntı suyu arıtma tesisi akış diyagramı ............................................................94Şekil 34. Belirlenen Gaz Üretim Eğrisi ............................................................................96Şekil 35. Gaz Toplama Bacası Tip Kesiti .........................................................................99Şekil 36. A Ağırlıklı Ses (Gürültü) Düzeyleri için Çevirim Eğrileri ................................ 108Şekil 37. nşaat Döneminde oluşacak Eşdeğer Gürültü Düzeyleri Dağılımı .................... 109Şekil 38. şletme Döneminde oluşacak Eşdeğer Gürültü Düzeyleri Dağılımı ................. 112Şekil 39. Düzenli depolama tesisine ulaşım yolu ............................................................ 115 xiii
  • 15. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU FOTOĞRAFLAR L STESFotoğraf 1. Proje sahası görüntüleri 43 xiv
  • 16. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUEKLER L STESEK -1 Ek-1.1 Seçilen Yer çin Belirli Kurum ve Kuruluşların Görüşleri Ek-1.2 Mahalli Çevre Kurulu Kararı Ek-1.3 OGM ‘nün ön izin yazısı Ek-1.4 ÇED nceleme Değerlendirme Formu Ek-1.5 Mülkiyet Haritası Ek-1.6 1975-2009 Yılları Arası Meteorolojik Veriler Ek-1.7 Çevre Düzeni PlanıEK-2 Ek-2.1 Sahanın 1/25.000’lik Haritası Ek-2.2 Tesis Genel Yerleşim Planı Ek-2.3 Sızıntı Suyu Arıtma Tesisi Genel Yerleşme Planı ve Hidrolik Akım ŞemasıEK-3 JEOTEKN K RAPOREK-4 YETERL L K BELGES KAPSAMINDA ÇALIŞTIRILMASI TAAHHÜT ED LEN PERSONEL TABLOSU xv
  • 17. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU BÖLÜM I: PROJEN N TANIMI VE AMACII.1 Proje konusu faaliyetin tanımı, (geri kazanımı düşünülen atıklar, bertarafedilecek atık çeşitleri, atık karakterizasyonu vs.), işletme süresi, zamanlama tablosu,akım şeması, hizmet amaçları, projenin sosyal ve ekonomik yönden gerekliliği, Proje Konusu Faaliyetin Tanımı Çevre ve Orman Bakanlığı (ÇOB) ile M MKO Mühendislik malat MüşavirlikKoordinasyon ve Tic. A.Ş. arasında imzalanan 10.12.2007 tarihli sözleşme uyarınca“KATI ATIK ANA PLANI II. AŞAMA PROJES ” işi çerçevesinde Türkiye genelinde 4farklı atık havzasında, 4 Atık Yönetim Birliği için Bölgesel Atık Yönetim SistemiFizibilite, ÇED ve Uygulama Projeleri hazırlama çalışması yapılması istenmektedir. Çevre ve Orman Bakanlığınca katı atık bertarafı için Türkiye genelinde BelediyelerArası Bölgesel Yönetim Birliklerinin oluşturulması, ekonomik olarak sürdürebilirkapasitede Bölgesel Atık şleme ve Bertaraf Tesisi Projeleri geliştirilmesi ve projelerin birplan dahilinde uygulanmasına karar verilmiştir. Bu kapsamda, Katı Atık Ana Planı Projesi,2005 yılı yatırım programında yer almış olup, Çevre ve Orman Bakanlığı (ÇOB)koordinasyonunda Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Müsteşarlığı ile birlikte çalışmalartamamlanarak, 2006 yılı sonunda Katı Atık Ana Planı nihayetlendirilmiştir. Katı Atık Ana Planı Projesi ile Türkiye genelinde ilgili mevzuatta öngörülen şekilde,düzenli depolama tesislerinin kurulması, katı atık miktarının azaltılması, geri kazanımsağlanması, katı atık taşıma giderlerinin düşürülmesi ve gerektiğinde uygun teknolojiyledonatılmış transfer istasyonlarının kurulmasına yönelik planlar oluşturulmuş ve düzenlidepolamaya yönelik Tip Projeler geliştirilmiştir. Bu projede, ÇOB ve DPT tarafından Ülkemizdeki evsel katı atık sorunununçözümünde rehber alınması planlanan Katı Atık Ana Planı Projesinin, Ülke genelinde birpolitika olarak uygulanması öncesinde proje çıktılarının (rapor ve ekleri tip projelerin)bölgesel olarak çalışılması ve bölgesel gerçeklikler ile planın karşılaştırılmasıamaçlanmaktadır. Katı Atık Ana Planı Projesi’nin ilk aşaması Türkiye’nin belli bölgelere ayrılması veAtık Birliklerinin tespiti olmuştur. Proje kapsamında hazırlanan ve Türkiye’nin toplam 3ana ve 11 alt bölgeye ayrılmasını esas alan detaylı bölgelendirme listesi Tablo 1’deverilmektedir. Söz konusu bölgelendirme, ilk olarak Çevre ve Orman Bakanlığı içinhazırlanan Yüksek Maliyetli Çevre Yatırımları Planlaması Projesi’nde yapılmış olup dahasonra Katı Atık Ana Planı Projesi ‘nde revize edilmiştir. Bu Projenin II. Aşaması olarakher bir bölgeden seçilen illere özel Katı Atık Ana Planlarının uygulanması öngörülmüştür. Çevre Ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan 26.03.2010 tarih ve 27533 sayılıAtıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik (ADDY) de yürürlüğe girmiştir. Bukapsamda, Marmara /Ege Bölgesinden seçilen Muğla li’ne uygulanacak katı atık yönetimisistemi ADDY de dikkate alınarak hazırlanmıştır. Muğla Katı Atık Yönetim Sistemi Projesi, Birlik üyesi belediyelerde oluşan evselkatı atıkların Ulusal ve AB katı atık mevzuatına uyumlu olarak ayrı toplanması, taşınması,geri kazanılması, kompostlaştırılması, düzenli depolanması, sızıntı sularının ve depogazlarının bertarafı bileşenlerini kapsayan bütünleşik bir yönetim sistemidir. 1
  • 18. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Tablo 1. Türkiye’deki karakteristik belediye gruplarının tanımlaması No Bölge Alt Bölge 1a stanbul, zmir (Büyükşehirler) 1b Marmara / Ege Bölgesi Diğer Büyükşehir Belediyeleri 1c Diğer Belediyeler (Orta/Küçük) 2a Ankara (Büyükşehir) 2b Antalya / çel (Turizm Şehirleri) Akdeniz / Karadeniz / 2c Diğer Büyükşehir Belediyeleri ç Anadolu Bölgesi 2d Diğer Belediyeler, Karadeniz (Orta/Küçük) 2e Diğer Belediyeler, Akdeniz / ç Anadolu (Orta/Küçük) 3a Gaziantep (Büyükşehir) Doğu Anadolu / Güneydoğu 3b Diğer Büyükşehir Belediyeleri Anadolu Bölgesi 3c Diğer Belediyeler (Orta/Küçük) Katı atıkları, her yerleşim bölgesinin ayrı ayrı imha etmesi hem yer bulma ve çevreyevereceği etki açısından, hem de ekonomik olmaması açısından son derece olumsuz birdurumdur. Çevre ve Orman Bakanlığı (ÇOB) ile Avrupa Birliği, birden fazla belediyeninoluşturacağı birlikler üzerinden Bölgesel Katı Atık Bertaraf Tesisleri ile çözümöngörmektedir. Bu amaçla Muğla Merkez, Kavaklıdere, Ula ve Yatağan lçe Belediyeleriile Yerkesik, Gökova, Yeşilyurt, Kafaca, Bayır, Bozarmut, Yeşilbağcılar, Turgut, Bencik,Bozüyük, Akyaka, Menteşe ve Çayboyu Belde Belediyeleri birleşerek Muğla Düzenli KatıAtık Depo Yapma ve şletme Birliği (MUKAD-B R) ‘ni kurmuşlardır. Projenin sosyal ve ekonomik yönden gerekliliği MUKAD-B R üyesi Belediyelerde mevcut durumda sistemli bir katı atık yönetimplanı bulunmamaktadır. Belediyelerin atık kamyonlarıyla toplanan katı atıklar düzensizdepolama alanlarında depolanmaktadır. Katı atıkların düzensiz depolama yapılması ortaya çıkarabilecek olumsuzluklar genelhatlarıyla aşağıda verilmiştir: • Oluşan sızıntı suları, yeraltı ve yerüstü su kaynaklarını kirletir. • Kontrolsüz çıkan gazlar çevredeki canlılara zarar verir ve halk sağlığını tehdit eder. • Oluşan metan gazı bir kıvılcım ile patlayabilir ve yangınlara neden olur. • Çıkan kötü kokular çevrede yaşayanları rahatsız eder. • Sahalar fare, sinek ve diğer zararlılar için barınma ve üreme yeri olur. • Açık sahaya giren hayvanlar çeşitli hastalıkların taşıyıcısı durumuna gelir. • Atıklar dağılarak geniş bir alanda görüntü kirliliği oluşturur. Türkiye genelinde yerleşimlerin büyük bir kısmında ayrı ayrı düzensiz depolamaalanı vardır. Düzensiz depolama alanlarının çok olması çevreye aşırı zarar vermesine sebepolmaktadır. Bu tesislerin hava, su ve toprağa dolayısıyla sosyal hayata ve tüm canlılarazarar verdiği aşikardır. Birlik oluşturarak yakın yerleşimlerin ortak tek bir bertaraf tesisikurması planlanmıştır. Her yerleşimin ayrı ayrı bertaraf tesisi yerine tek bir ortak tesiskurması hem ekonomik olmakta hem de kontrolü daha kolay olmaktadır. Özetlenen mevcut durum çerçevesinde Muğla ’da atıkların düzenli depolanmasıprensibini yerleştirmek gerekmektedir. Planlanan katı atık yönetim sistemi temel bir çevre 2
  • 19. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUaltyapısı olup mevzuat gereği de tüm Belediyeler tarafından uygulanmalıdır. Atık azaltma,geri kazanım, arıtma ve bertaraf bileşenlerinin tümünü kapsayan entegre bir atık yönetimsistemi projesi, bölgenin çevresel açıdan korunmasını sağlamakla kalmayacak, gelecek sukaynaklarının kalitesini de güvence altına alacaktır. Projenin konusu, hizmet amaçları, projenin işletme süresi ve zamanlama tablosu Katı Atık Yönetim Sistemi Projesi, MUKAD-B R üyesi belediyelerdeki katı atıksorununa sürdürülebilir ve bütünleşik bir çözüm getirmeyi hedefleyen bir projedir. Katıatıkların bertaraf usulleri 14.03.1991 tarih ve 20814 sayılı Resmi Gazete ile yayımlanarakyürürlüğe giren ve en son değişiklik 05.04.2005 tarih ve 25777 sayılı Resmi Gazetedeyayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve 26.03.2010 tarih ve 27533 sayılıAtıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik ile belirlenmiştir. Proje hedefleri vebileşenleri, Ulusal ve Avrupa Birliği (AB) mevzuatı gereklerine göre belirlenmiştir. Proje, ilgili ÇOB Yönetmelikleri ve AB Direktifleri ile uyumlu olacaktır. Projeyeesas teşkil eden Türk yönetmelikleri, 14.03.1991 tarih ve 20814 sayılı Katı AtıklarınKontrolü Yönetmeliği, 26.03.2010 tarih ve 27533 sayılı Atıkların Düzenli DepolanmasınaDair Yönetmelik (ADDY) ile 27.06.2007 tarih ve 26562 sayılı Ambalaj AtıklarınınKontrolü Yönetmeliği ve 25.07.2005 tarih ve 25883 sayılı Tıbbi Atıkların KontrolüYönetmeliği; AB Direktifleri ise başlıca Düzenli Depolama Direktifi ve Ambalaj AtıklarıDirektifi’dir. AB Düzenli Depolama Direktifi’nin amacı, düzenli depolama sürecinde oluşanemisyonlardan havaya, toprağa, yüzeysel sulara, yeraltı sularına, sonucunda da insansağlığına olumsuz etkilerini önlemek veya azaltmak amacıyla depolama ihtiyacını en azaindirmektir. Direktif, düzenli depolama alanlarının yer seçimi, tasarımı, geçirimsizliği,işletilmesi, denetlenmesi ve rehabilitasyonu için çok sıkı hedefler koymaktadır. AB Ambalaj Atıkları Direktifi, 2008 yılı için Tablo 2 aşağıda verilen yeniden işlemeve geri kazanma hedeflerini öngörmektedir: Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği (AAKY)’ne göre, ürünlerini ambalajlıolarak piyasaya sürenler, bu ürünlerin kullanımı sonucu ortaya çıkan ambalaj atıklarınınkaynağında ayrı toplanmasını, geri dönüşümünü ve geri kazanımını sağlamak ve bu amaçlayapılacak harcamaları karşılamakla yükümlüdürler. Birlik üyesi belediyeler ambalajatıklarını kaynağında ayrı toplamaya başlayacaktır. Birlik ayırma tesisini kuracak ve butesise lisans alacaktır. Ambalaj atığı yönetim planı hazırlanacak ve Bakanlığaonaylattırılacaktır. Yönetmelikte ambalaj atıklarının düzenli depolama alanlarına kabuledilmesi, çöp araçlarına alınması yasak olduğundan kaynağında ayırma sistemibelediyelerce kurulacaktır. KAAP kapsamında, bertaraf metotlarının bölgelere göre uygulama takvimiTablo 3 ’de verilmiştir. Söz konusu proje, Tablo 3 ’deki çizelgeye göre hazırlanmıştır.Projenin hayatiyete geçirilmesine ait zaman çizelgesi Tablo 4 ‘de görülmektedir. Atık yönetiminde, farklı nitelikteki evsel atıklar için, ambalaj atıkları (mavi kaplardatoplanan- kuru atıklar) ve diğer atıklar (siyah kaplarda toplanan-yaş atıklar) olmak üzereiki ayrı atık akış sistemi kullanılacaktır. Bu sisteme kaynağında ayırma ve ikili toplama adıverilir. AB Direktifleri geri kazanım ve bertaraf kotalarını sağlayabilmek amacıyla hedefyıllarda ikili toplama sistemi teşkil edilmelidir. Evsel atığın diğer atık kısmı (yaş kısmı), 3
  • 20. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUmutfak, park, bahçe ve pazaryeri atıklarını; ambalaj atıkları kısmı ise kağıt, karton, cam,plastik ve metal gibi ambalaj atıklarını ve geri dönüştürülebilir diğer atıkları kapsar. Gerikazanma sistemlerinden kompost tesisi organik içeriği yüksek olan diğer atıkların, atıkgetirme (toplama) merkezleri ve maddesel geri kazanma tesisi ise geri kazanılabilirambalaj atıkların işlenmesi amacıyla sisteme dahil edilmiştir. Geri kazanma sistemlerininartıkları ve bertaraf edilecek diğer atıklar düzenli depolanır. Depolama tesisi Ulusal ve ABmevzuatına uygun olacak şekilde teşkil edilecektir. Düzenli depolama tesisi 21 yıl süreyleevsel nitelikli atıkları alabilecek kapasitedir Tablo 2. AB Ambalaj Atıkları Direktifi geri kazanım hedefleri Geri kazanım hedefleri Cam %60 Kağıt ve karton %60 Metal %50 Plastik %22,5 Ahşap %15 Toplam yeniden işleme (geri dönüşüm) %55-80 Toplam geri kazanma ->%60 Tablo 3. Türkiye atık yönetim sistemi uygulama takvimi (M MKO, 2006) Atık Ayrı toplama / Kumbaraları/ATM Düzenli Tanım Kompostlaştırma MGT YakmaBölge Depolama (Kentsel) Kentsel Kırsal Marmara/Ege 2011- 2011 /1c (Büyük şehirler 2011 - - 2016 2015 (100%) 2015 hariç) Tablo 4. Yatırımın zaman çizelgesi 2009 2010 2011 ÇED Raporu ve Projenin tamamlanması nşaat ihalesi nşaatın tamamlanması MUKAD-B R Üye Belediyelerin Katı Atık Yönetim Planı MUKAD-B R Katı Atık Yönetim Planı oluşturulurken dikkate alınan en önemliunsur planın, AB ve Ulusal atık mevzuatının gerekliliklerini karşılayabilmesidir. Katı AtıkYönetim Planı hem Avrupa standartlarını, hem de Ulusal standartları ve stratejilerikarşılayacak düzeydedir. Bölgesel katı atık yönetim planının en temel bileşeni düzenli depolama tesisidir.Mevcut durumda sürdürülen atıkların düzensiz olarak depolanması uygulaması muhakkaksona erdirilecek ve düzensiz depolama alanları kapatılarak rehabilite edilecektir.26.03.2010 tarih ve 27533 sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik(ADDY) düzenli depolamaya biyolojik parçalanabilir atık (BPA) kotası getirilmiştir(Tablo 5). 4
  • 21. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Tablo 5. ADDY’nde verilen BPA miktarı için azaltım hedefleriHedef yıllar BPA depolama hedefleri2015 2005 yılındaki BPA miktarının %75’i2018 2005 yılındaki BPA miktarının %50’si2025 2005 yılındaki BPA miktarının %35’iGeri kazanılabilir atıkların ayrı toplanması için aşağıdaki sistemler gerçekleştirilecektir: Atık getirme merkezleri (ATM): 2015 yılında başlamak üzere Atık kumbaraları: Kağıt, karton, plastik, metal ve cam gibi geri dönüştürülebilir atıklar için 2011 yılında başlanmak üzere kili (ayrı) toplama sistemi: 2011 de başlayıp 2015 yılında %100 kapasiteli olarak devreye girmek üzere Maddesel geri kazanma tesisi (MGT): 2011 yılında işletmeye alınmak üzere Geri dönüştürülebilir atıkların kaynağında ayrılmasına hizmet eden ikili toplamaaynı zamanda BPA azaltım hedeflerinin sağlanması açısından da projenin hayati birbileşenidir. kili toplama sisteminde, ambalaj atıkları (kuru kısım) olarak da isimlendirilenevsel nitelikli katı atık (KA)’nın içindeki geri dönüştürülebilir atıklar, mavi torbalarlaaraçlarda sıkıştırılmadan toplanırken, KA’nın diğer kısmını (ıslak kısmını) oluşturanorganik veya biyolojik olarak ayrışabilir atıklar siyah torbalarla sıkıştırılarak toplanır. BPA azaltım oranları kompostlaştırma yoluyla elde edilir. Kompost tesisi 2011yılında pilot tesis olarak da değerlendirilen aktarmalı yığın metoduyla işletmeyealınacaktır. Aktarmalı yığın metotlu kompost tesisi park, bahçe ve pazaryeri atıkları gibifarklı atık türlerini kompostlaştırmak için tasarlanır. Ardından 2015 yılında pilot ünitenintam kapasiteli kompost tesisi ile değiştirilmesi ile ikili toplamadan gelecek olan diğeratıklar (ıslak) kısmının da işlenmesi sağlanmış olur. Yukarıda tanımlanan atık yönetim stratejisi Tablo 6 ’da özetlenmiştir. Şekil 1 ’deönerilen katı atık yönetim sistemi akım şeması verilmiştir. Tablo 6. Önerilen KA yönetim stratejisi özetiProje Bileşen ÖzellikleriBileşenleri Kentsel nüfustan kaynaklanan KA’nın 2011 yılında pilot olarak başlanmasıKaynağında Kentsel nüfustan kaynaklanan KA’nın 2015 yılından itibaren ayrı toplanmasıAyırma Kırsal nüfustan kaynaklanan proje süresince KA’nın karışık toplanması KA toplama metodunda iyileştirmeler yapılması kili toplama için standart konteynerlerin tedarik edilmesiToplama 2011’de başlamak ve 2015’de tam kapasiteye ulaşmak üzere ATM’ler 2011’de başlamak ve 2015’de tam kapasiteye ulaşmak üzere atık kumbaralarıGeri Kazanım / 2011 yılında işletmeye alınmak üzere tam kapasiteli MGTArıtma / 2011’de pilot ölçekte başlamak ve 2015’de reaktörde olmak üzere kompost tesisi şleme Düzenli depolama tesisinin 2011 yılında işletemeye alınması KA’nın toplanmasında Belediyelerin sorumluluğuÖrgütsel ATM, MGT, kompost ve düzenli depolama tesislerinde Birlik SorumluluğuAltyapı Gayri resmi sokak toplayıcılarının atık yönetim sistemine entegre edilmesi 5
  • 22. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Katı Atık (ikili toplama) Geri dönüştürülebilir Organik atıklar Diğer organik ve geri I. Dönem (2011-2015) atıklar (park, bahçe, pazaryeri dönüştürülebilir atıklar 2011 2015 2015 2015 2011 Atık Biyolojik Arıtma MGT ATM Kumbaraları Düzenli Depolama Tesisi Örtü toprağı / Pilot Kompost Sızıntı Suyu Biyogaz Artık Satış Sızıntı Suyu Yakma Arıtma Tesisi Deşarj Katı Atık (ikili toplama) Geri dönüştürülebilir Diğer organik ve geri II. Dönem (2015-2031) Organik atıklar atıklar dönüştürülebilir atıklar Atık Biyolojik Arıtma MGT ATM Kumbaraları Düzenli Depolama Tesisi Örtü toprağı / Kompost Sızıntı Suyu Biyogaz Artık Satış Sızıntı Suyu Yakma Arıtma Tesisi Deşarj Şekil 1. Proje akım şeması 6
  • 23. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU I.2. Proje kapsamındaki tüm ünitelerin özellikleri, kapasiteleri, proses akımşeması, düzenli depolama tesisinin tasarımı ve drenaj sistemi, her faaliyet için her birünitede gerçekleştirilecek işlemler ile faaliyet üniteleri dışındaki diğer ünitelerdesunulacak hizmetler Katı Atık Yönetim Sistemi Projesi, evsel nitelikli katı atıkların Türk ve AB katı atıkmevzuatına uyumlu olarak taşınması, geri kazanılması, kompostlaştırılması, düzenlidepolanması, sızıntı sularının ve depo gazlarının bertarafı ile tıbbi atıkların sterilizasyonubileşenlerini kapsayan bütünleşik bir yönetim sistemidir. Bertaraf tesisleri yapılacak alan99,95 ha olup depolama yapılacak 11,97 ha’lık alan 21 yıllık kapasiteye sahiptir . Proje, aşağıdaki sistem ve tesisleri içermektedir. Atık akışını özetleyen proje akımşeması Şekil 1 ’de verilmektedir. • Atık kumbaraları ve atık getirme (toplama) merkezleri (ATM) • Kaynağında ayırma ve ikili toplama sistemi • Maddesel geri kazanma tesisi (MGT) • Kompost tesisi • Düzenli depolama tesisi • Sızıntı suyu bertarafı • Depo gazı toplama • Tıbbi atık sterilizasyon tesisi Düzenli Depolama Atıkların depolanacağı alan taban zemini, ADDY dikkate alınarak geçirimsiz olarakinşa edilecektir. Mevcut taban kil olmadığından, teşkil edilecek zemin yönetmeliğe göre enaz 50 cm kalınlığında sıkıştırılmış kil ile kaplanır ve üzerine HDPE membran serilir.Kullanılan kilin geçirimlilik katsayısı (permeabilite) K ≤ 1,0 x 10-9 m/sn olmalıdır. lerikibölümlerde belirtildiği gibi kil ekonomik olarak tedarik edilemediğinden geo-sentetik kil(bentonit) ile geçirimsizlik sağlanacaktır. Kilin üzerine 2 mm kalınlığında HDPE membranyerleştirilecektir. Membranın üzerine koruma amaçlı jeotekstil kullanılacaktır. Oluşan sızıntısularını toplamak için, geo-tekstil üzerine drenaj boruları ve 50 cm çakıl dren tabakası teşkiledilir. Sızıntı sularının toplanması için yarıklı veya delikli HDPE borular kullanılır. Her güntoplama araçlarıyla depolama sahasına getirilen atıklar, kompaktör ile sıkıştırılarak yayılır.Günün sonunda oluşan atığın üzeri 15 cm kalınlığında günlük örtü ile kaplanır. Hücredolduktan sonra üzeri yönetmeliğe uygun şekilde kapatılır. Düzenli depolama tesisiözellikleri ile ilgili detaylı bilgi Bölüm IV.7 ‘de verilmiştir. Tıbbi Atık Sterilizasyon Tesisi Enfeksiyöz tıbbi atıklar ile kesici-delici atıklar, sterilizasyon işlemine tabi tutularakzararsız hale getirilecektir. Sterilizasyon tesisi ve düzenli depolama tesisi aynı zamandakurulacak olup sterilize edilen atıklar düzenli depolama alanında depolanarak bertarafedilecektir. Sterilizasyon sistemlerinin, başta mekanik güvenlik (yüksek kabin içi basınç, sıcaklığadayanıklılık ve benzeri) ve sterilizasyon performansı açısından uluslar arası kabul edilmişstandartlara (ISO, CE ve benzeri) uygun belgeli olacaktır. Sterilizasyon işlemine tabitutulacak atıklar içinde patolojik atıklar ile başta uçucu ve yarı uçucu organik maddeler veciva olmak üzere kimyasal maddeler, genotoksik/sitotoksik ajanlar, radyolojik atıklar vebasınçlı kaplar bulunmayacaktır. 7
  • 24. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Sterilizasyon tesisi atık parçalama (shredding) mekanizmasının bulunacaktır.Parçalama ünitesi sterilizasyon bölümünün sonunda veya önünde yer alır. Atık parçalamaünitesinin sterilizasyon ünitesinden önce kullanılması durumunda, işlem sonunda bu ünite desterilizasyon işlemine tabi tutulacaktır. Parçalama ünitesine sahip olan sterilizasyonünitesinde atıklar doymuş buhar ile 110-145 0C sıcaklık ve 3-4 bar basınç altında yeterli süreve tamamen temas etmesi gerekmektedir. Pilot Kompost Tesisi Pilot kompost tesisinde, ikili toplama başlayana kadar yalnızca park, bahçe vepazaryeri atıkları arıtılacaktır. Pilot kompost tesisi, ikili toplamanın yüksek seviyelereulaşacağı 2015 yılına kadar hizmet verecektir. kili toplamanın evlerde tam kapasite olarakbaşlamasıyla aktarmalı yığın metodu ile işletilen kompost tesisi kapatılıp reaktörde komposttesisi devreye alınacaktır. Pilot kompost tesislerinde iki tür kompostlaştırma metodu yaygınolarak uygulanmakta olup, statik yığın metodunda kompostlaştırma sürecinin çok uzunolmasından dolayı, aktarmalı yığın metodu ile işletilecektir. Bu yöntemde kompostlaştırmaaçık alanda yapılmaktadır. Aktarmalı yığın ile kompostlaştırma 4 kademede meydana gelir.Bunlar; kabul alanı, kompost alanı, olgunlaşma alanı ve depolama alanıdır. Bu şekilde işletilen kompost tesislerinde, atıklar ilk olarak kabul alanına alınır. Buradahacimli atıklar yığından ayıklanıp kalan kısım öğütücüden geçirilir ve kompostlaştırmayagönderilir. Kompostlaştırma için hazırlanan atıklar, düz bir zeminde kubbe meydanagetirecek şekilde biçimlendirilir. Kompostlaştırma prosesi devam ederken, yığın sulanır,sıcaklığın 40–70 oC’de seyretmesi sağlanır ve haftada 2 kere karıştırılır. Karıştırmaaşamasında yığın olduğu yerde karıştırılmak yerine belli bir uzaklığa aktarılır. Yığınınaktarılma mesafesi kullanılan karıştırıcının tipine bağlıdır. Genelde bu mesafe 5 m kadardır.Kompostlaştırma süreci yaklaşık 4 ay sürer ve daha sonra kompostlaştırılan atık olgunlaşmaalanına alınır. Olgunlaşmaya bırakılan atığın yaklaşık 1 ay sonra bozulması (ayrışması)tamamlanmış olur. Olgunlaşma sürecinden sonra eleme ve kompostun satışa hazırlanmasıiçin diğer işlemler yapılır. Dağıtıma hazır hale gelen kompost geçici olarak depolanır. Eldeedilen bu ürün, 04.06.2010 tarih ve 27601 sayılı “Tarımda Kullanılan Organik,Organomineral, Özel, Mikrobiyal ve Enzim çerikli Organik Gübreler ile ToprakDüzenleyicilerin Üretimi, thalatı, hracatı, Piyasaya Arzı ve Denetimine Dair Yönetmeliği”çerçevesinde tarımda gübre ve toprak şartlandırıcısı kullanılacaktır. Ayrıca düzenli depolamatesislerinde günlük örtü toprağı ile peyzaj malzemesi olarak kullanılabilir. Mevcut Vahşi Depolama Alanlarının Rehabilitasyonu Halen kullanılmakta olan depolama alanları, düzenli depolama tesisleri devreyegeçtikten sonra kapatılarak rehabilite edilecektir. Bu kapsamada çok dik olan katı atıkyığınlarının şevleri 1/3 eğimli olacak şekilde yatırılacaktır. Üzeri kapatılıp nebati toprak ilekaplanarak yeşillendirilecektir. Çevreden depo alanı içine yağmur sularının girmemesi içingerekli drenaj çalışmaları yapılacaktır. Depo gazı toplama bacaları oluşturulacaktır.Rehabilitasyon sırasında ; • Sahanın mevcut durumu tespit edilecek; siyak kotlar belirlenecek, depolanmış atık türleri tespit edilecek, mevcut topoğrafik yapı haritalanacak, jeolojik ve hidrojeolojik raporlar hazırlanacaktır. • Şev tanzimi planları hazırlanacak; şev stabilitesi ve eğimler tanzim edilecek, kenar eğimler ve üst yüzey eğimler uygun şekilde planlanacaktır. 8
  • 25. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU • Yüzey suyu kontrolü ayrıntılı olarak yapılacaktır. • Sızıntı suyu kontrolü ayrıntılı olarak yapılacaktır. • Çevre suları kontrolü ayrıntılı olarak yapılacaktır. • Yer altı suyu kirliliği kontrolü ayrıntılı olarak yapılacaktır. • Biyogaz yönetimi; gaz bacaları yerleştirilecek, kaç adet gaz bacası yapılacağı belirlenecek ve gaz kontrolü yapılacaktır. • Saha çevresi ve giriş kontrolü ayrıntılı olarak yapılacaktır. • Nihai kullanım ve kontroller yapılacak; sahadaki sistemlerin (sızıntı suyu, biyogaz sistemi vb.) periyodik olarak kontrol edilerek bakımları yapılacaktır. Diğer Yapılar (Sabit Tesisler) Katı atık bertaraf tesisinin girişine inşa edilecek olan kontrol ve kantar binasından girişve çıkışlar kontrol edilecek, araçlar tartılacak, gelen araç şoförlerinin kimlikleri, atık miktarıve cinsi bir veri tabanına günlük olarak kaydedilecektir. 3m x 3m ebatlarında kontrol binasıile 60 ton ‘luk kantar tesis edilecektir. 200 m2 ‘lik idare ve personel binasının içinde yönetici personel için büro, mutfak-yemek salonu, depo, kazan dairesi, giyinme odası, duş ve tuvalet bulunacaktır. Atıklarını boşaltan araçlar, bertaraf tesisinden çıkarken tekerlek yıkama ünitesindengeçecektir. Teker yıkama ünitesi 4m x 10m ebatlarında olacaktır. Tesiste çalışan araçların bakım, tamir ve onarımı, yedek parçaların depolanması için13m x 8m ebatlarında bina tesis edilecektir. Bina içinde bakım onarım servisi, yönetici odası,yedek parça deposu, ve tuvalet bulunacaktır. Tıbbi atık sterilizasyon tesisi için 13m x 10m ebadında bina yapılacaktır. Katı atıklar, maddesel geri kazanım (ayıklama) tesisinde (MGT) tasnif edilecektir.Ayıklama tesisi 1000 m² kapalı alana sahiptir. MGT ile ilgili detaylı bilgi Bölüm 1.7 ‘deverilmiştir. MGT şu birimlerden oluşacaktır; Ürünün boşaltıldığı giriş alanı, taşıyıcı bantlarlaasıl ayırma ünitesine transfer, demir içeren metallerin mıknatıs ile yığından uzaklaştırılması,elle ayırma ve sınıflandırma, balyalama ve sevkiyat öncesi depolama. Su temini için 200 m3 hacminde bir su deposu inşa edilecektir. Su deposu kullanmave yangın suyunu temin edecek kapasitede boyutlandırılacaktır. Sızıntı suyu arıtma tesisleri için 8300 m3 hacminde dengeleme havuzu, 960 m3hacminde aerobik havuz ve 2400 m3 hacminde fakültatif havuz inşa edilecektir. I.3 Düzenli depolama sahasını kullanacak belediyeler, nüfus ve atıkprojeksiyonu, Yerleşik Nüfus Türkiye statistik Kurumu’ndan (TÜ K) alınan MUKAD-B R ilçelerinin 1990, 20002007 ve 2009 yılı Nüfus Sayımı sonuçları Tablo 7’de verilmiştir. 2009 yılı nüfus sayımınagöre MUKAD-B R ’in toplam nüfusu 177.817’dir. 2000 yılında toplam nüfusun %42’sikentsel iken, 2009 yılında kentsel nüfus oranı %49’a yükselmiştir. 9
  • 26. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUTablo 7. MUKAD-B R üyeleri Nüfusu, 1990-2009 1990 Nüfus Sayımı 2000 Nüfus Sayımı 2007 Nüfus Sayımı 2008 Nüfus Sayımılçeler Sonuçları Sonuçları Sonuçları Sonuçları Toplam Kent. Kırsal Toplam Kent. Kırsal Toplam Kent. Kırsal Toplam Kent. KırsalMerkez 71.155 35.605 35.550 83.511 43.845 39.666 94.207 52.918 41.289 92.328 56.619 35.709Kavaklıdere 12.037 3.339 8.698 12.548 3.432 9.116 11.153 2.797 8.356 11.169 2.931 8.238Ula 19.978 5.185 14.793 21.944 5.257 16.687 23.455 5.594 17.861 24.219 5.732 18.487Yatağan 42.376 11.890 30.486 46.252 16.007 30.245 46.275 17.421 28.854 46.103 17.724 28.379Toplam 145.546 956.01 89.527 164.255 68.541 95.714 175.090 78.730 96.360 173.819 83.006 90.813 2009 Nüfus Sayımılçeler Sonuçları Toplam Kent. KırsalMerkez 96.820 61.550 35.270Kavaklıdere 11.140 2,822 8.318Ula 23.969 5.602 18.367Yatağan 45.888 17.707 28.181Toplam 177.817 87.681 90.136Kaynak: TU K, 2010 Turist Nüfusu Turistik nüfus ile ilgili daha doğru veri elde etmek amacıyla MUKAD-B RBelediyelerine, Belediye Anketi gönderilerek bilgi istenmiştir (Ek 2). Belediyeler tarafındanbeyan edilen yaz ve kış nüfusları Tablo 8 ’de verilmektedir. Beyan edilen nüfuslar tablonun ilk 2 kolonunda verilmiştir. 3. kolonda bu iki nüfusunbirbirine oranı yer almaktadır. Son kolon ise yaz nüfusunun kış nüfusuna oranının projekapsamında normalize edilmiş halidir ve MUKAD-B R nüfusunun tahmininde esas alınandeğerlerdir. Tablo 8. lçelerin kış nüfusu/yaz nüfusu oranı (2007) Kış Yaz Yaz/kış Normalize edilmiş yaz/kışlçeler nüfusu nüfusu nüfus oranı (%) nüfus oranı (%)Merkez 52.918 52.918 100% 100%Kavaklıdere 3.000 5.000 167% 160%Ula 5.370 5.500 102% 130%Yatağan 1.7421 1.7421 100% 100%Kaynak: Ek 2Nüfus Tahminleri : 2040 yılına kadar nüfusu tahmin edilirken iki farklı yöntem kullanılmıştır. Tahminyapılırken faydalanılan kaynaklardan biri Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP),diğeri ise Azalan Hızlı Geometrik Artış ( TÜ)’dır. Aşağıda farklı nüfus tahminlerinin birözeti verilmektedir. UNDP Yaklaşımı UNDP, Türkiye’nin nüfus artış hızlarını kentsel ve kırsal nüfus için ayrı olaraktanımlamıştır. Ancak UNDP tarafından yapılan nüfus projeksiyonu 2000–2030 döneminikapsadığından, 2030–2040 dönemi nüfus artış hızı tahminleri proje kapsamındagerçekleştirilmiştir. UNDP’nin belirlemiş olduğu artış hızları ile son yıllar için budeğerlerden hareketle elde edilen artış hızları Tablo 9 ’da verilmektedir. 10
  • 27. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU TÜ Yaklaşımı TÜ, 2010–2040 dönemi için MUKAD-B R üyelerinin yıllık nüfus artış hızlarınıtanımlamıştır. TÜ yaklaşımı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) resmisonuçlarından hareketle geliştirilmiştir. TÜ verilerine dayanılarak elde edilen nüfus artışhızları Tablo 10 ’da özetlenmektedir. UNDP ve Azalan Hızlı Geometrik Artış ( TÜ) yaklaşımları adı altında iki metotta dageometrik nüfus artışı formülü kullanılmış olup artış hızları 2010–2040 yılları arasında 5’eryıllık aralarla seçilmiştir. Benzer şekilde, her iki yaklaşım nüfusun kentsel, kırsal, yaz, kış veeşdeğer nüfus şeklinde ayrıntılı dökümüne olanak sağlamaktadır. Kentsel ve kırsal nüfusundağılımı ve nüfusta mevsime bağlı olarak meydana gelen değişimler göz önündebulundurularak, UNDP ve TÜ için nüfus tahminleri yapılmıştır. Her iki yöntem sonucundaortaya çıkan nüfus tahminleri Şekil 2 ’de verilmiştir. Tablo 9. UNDP’nin Türkiye için öngördüğü nüfus artış hızları Nüfus artış hızı (%)5 yıllık dönemler Kentsel Kırsal2010–2015 1,690 -0,4812015–2020 1,428 -0,6882020–2025 1,277 -0,7882025–2030 1,119 -0,8932030–2035 0,929 -0,9832035–2040 0,743 -1,071Kaynak: UNDP, 2004 Tablo 10. TÜ’nün MUKAD-B R için öngördüğü nüfus artış hızları Nüfus artış hızı (%)5 yıllık dönemler Kentsel Kırsal2010–2015 1,30 -1,002015–2020 1,30 -1,002020–2025 1,40 -1,252025–2030 1,40 -1,252030–2035 1,50 -1,252035–2040 1,50 -1,25 Şekil 2. MUKAD-B R belediyeleri nüfus tahminleri 11
  • 28. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Tahminlerin birbirine yakın olması, projeksiyonların hassaslığına işaret etmektedir.Bu iki yaklaşımın her ikisinin de avantaj ve dezavantajları mevcuttur. TÜ yaklaşımıADNKS dâhil olmak üzere geçmiş yıllardaki nüfus artışı eğilimine uygunluk göstermektedir.Zaman içerisinde de daha güvenli tarafta kalmaktadır. Bu sebeplerle, projenin ilerleyenaşamalarında bu yaklaşım üzerinden hesaplamalara devam edilmiştir. Sonuç olarak nihainüfus tahminleri Tablo 11 ’de özetlenmiştir. Tablo 11 ’de yer alan kentsel kesimin eşdeğer nüfusu, Muğla Merkez lçesi için yazsezonu 7 ay, kış sezonu 5 ay, Kavaklıdere ve Yatağan lçesi için hem yaz hem de kış sezonu6 ay, Ula lçesi için yaz sezonu 5 ay, kış sezonu 7 ay olarak kabul edilerek, yaz ve kışnüfuslarının ağırlıklı ortalamasının alınmasıyla elde edilmiştir. Kırsal kesimde yaşayannüfusun mevsimsel olarak değişmediği kabul edildiğinden, kırsal kesim için eşdeğer nüfusdeğeri verilmemiştir. Dolayısıyla kış nüfusu, kışın kentsel kesimde yaşayan nüfus ile kırsalnüfusun toplanması ile elde edilir. Benzer şekilde, ilin yaz nüfusu, kentsel kesimin yaznüfusu ile kırsal nüfusun toplamıdır. 2040 yılında MUKAD-B R’in toplam nüfusunun239.429’a ulaşacağı tahmin edilmiştir. MUKAD-B R’nin nüfusundaki artış Şekil 3 ’deverilmiştir. Tablo 11. MUKAD-B R belediyelerinin 2000–2040 dönemi nüfus tahminleri MUKAD-B R NUFUSU Kentsel Toplam KırsalYILLAR Kış Yaz Eşdeğer Kış Yaz Eşdeğer2010 92,113 97,000 94,380 94,761 186,875 191,761 189,1412015 101,701 107,096 104,203 94,288 195,989 201,384 198,4922020 112,286 118,243 115,049 93,818 206,103 212,061 208,8672025 123,972 130,550 127,023 93,350 217,322 223,899 220,3732030 130,296 137,209 133,503 92,884 223,180 230,093 226,3872035 136,943 144,208 140,313 92,420 229,363 236,628 232,7332040 143,928 151,564 147,470 91,959 235,887 243,523 239,429 Şekil 3. MUKAD-B R nihai (eşdeğer) nüfus tahmini 12
  • 29. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUMevcut Evsel Nitelikli Katı Atık (KA) Miktarı MUKAD-B R dâhilinde oluşan KA miktarının mevcut durumunun doğru olaraktespit edilmesi için Merkez lçe pilot bölge olarak seçilmiştir. Tartım çalışması MuğlaBelediyesi tarafından 17 Mart 2008 tarihinde (Tablo 12) ve 2009 Temmuz ayı boyuncayapılmıştır (Tablo 13.). Tablo 12. Muğla Merkez lçe kış sezonu tartımları sonuçları 17 Mart 2008 tarihli tartım sonuçları Araç Hacim Haftalık sefer Haftalık katı atık Plaka No (m3) sayısı miktarı (kg) 1 16 NV 519 7 24 81.020 2 16 E13 298 13 12 80.560 3 16 K 1421 - 6 8.460 4 48 AZ 830 - 16 27.120 5 16 K 4523 7 21 76.460 6 16 BL 570 7 12 35.540 7 16 LZ 304 7 20 68.700 8 16 K 9182 7 18 61.180 Haftalık TOPLAM atık miktarı 439.040 Tablo 13. Muğla Merkez lçe yaz sezonu tartımları sonuçları Temmuz 2009 ayı katı atık tartım sonuçları Tarih Atık miktarı Tarih Atık miktarı Tarih Atık miktarı kg/gün kg/gün kg/gün01.07.2009 63.120 12.07.2009 56.660 23.07.2009 73.98002.07.2009 66.920 13.07.2009 63.280 24.07.2009 66.60003.07.2009 61.940 14.07.2009 62.420 25.07.2009 61.98004.07.2009 62.540 15.07.2009 61.540 26.07.2009 60.18005.07.2009 57.960 16.07.2009 71.360 27.07.2009 71.86006.07.2009 66.600 17.07.2009 62.540 28.07.2009 69.72007.07.2009 71.980 18.07.2009 62.380 29.07.2009 65.76008.07.2009 64.202 19.07.2009 56.100 30.07.2009 77.56009.07.2009 69.400 20.07.2009 68.060 31.07.2009 66.70010.07.2009 62.260 21.07.2009 64.140 TOPLAM 2.027.01211.07.2009 72.910 22.07.2009 65.200 Birim katı atık miktarı (kg/kişi-gün), bir günde oluşan atığın hizmet edilen nüfusabölünmesiyle elde edilir. 2008 ADNKS sonuçları kullanılacak olup Muğla merkez nüfusu57.000’dir. Buradan hareketle Merkez’de kişi başı atık üretimi kış aylarında(439.040kg/hafta / 7gün/hafta / 57.000kişi) 1,10 kg/kişi-gün, bulunur. Muğla Merkez 2009yaz nüfusu 60.000 olarak alınırsa atık miktarı (2.027.012kg/ay / 31gün/ay / 60.000kişi) 1,09kg/kişi-gün bulunur. Gerçek değerlerle karşılaştırmak amacıyla stanbul için STAÇ’ın gerçek tartımverilerine dayanarak yapılan son tez çalışmasına göre (Karakaya, 2008), stanbul’un 2007yılı için ortalama birim KA oluşumu yaklaşık 1,20 kg/kişi-gün olarak kaydedilmiştir. Bubilgi ışığında, stanbul gibi büyük bir metropol ile Muğla’nın 1,10 kg/kişi-gün değeri makulseviyede kalmaktadır. 13
  • 30. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Bununla beraber dikkate alınması gereken önemli bir husus, tartımın sadece 1 günsüreyle gerçekleştirilmiş olmasıdır. Güvenli tarafta kalmak açısından proje kapsamında,Muğla için 2008 yılı için kişi başı ortalama atık oluşumu 1,11 kg/gün olarak kabul edilmiştirGelecekteki Katı Atık Oluşumu Kişi başı atık oluşumunun yıllara göre artışı, hanehalkı yapısı, hanehalkı geliri vetüketici alışkanlıkları gibi pek çok etkenle değişiklik göstermektedir. Türkiye’nin makro-ekonomik projeksiyonu ülke genelinde % 5,1’lik GSY H artışı ve yaklaşık %1,6’lık nüfusartış hızı öngörmektedir (ENVEST, 2005a). Bu da 2010-2030 dönemi için kişi başınagelirlerde yıllık yaklaşık %3’lük bir artış anlamına gelmektedir. Kişi başına gelirlerdeki artış,her zaman lineer olmasa da atık oluşumunda artışa tekabül eder. Bu çalışma kapsamında belirlenen kişi başı KA değerleri Tablo 14 ’da yeralmaktadır. Bu değerler arazide yapılan ölçümler ile hane halkı yapısı, hane halkı geliri vetüketici alışkanlıkları gibi etkenler göz önünde bulundurularak Model FIZIBLE ( Katı AtıkAna Planı, 2006 ve ENVEST, 2005a) kullanarak hesaplanmıştır. Raporun geri kalanındakiatık akışı hesaplamalarında bu değerler kullanılacaktır. Tablo 14. MUKAD-B R için kişi başına KA oluşumu projeksiyonlarıYıllar 2010 2015 2020 2025 2030Birim KA oluşumu (kg/kişi-gün) 1,15 1,27 1,41 1,59 1,83Atık Oluşumu Tahminleri Yukarıda açıklanan bilgiler ve varsayımlar doğrultusunda, proje alanında geleceğeyönelik atık oluşumu tahminleri gerçekleştirilmiştir. Tablo 15 ‘de KA için yapılan atıktahminlerini özetlemekte olup detaylı hesaplamalar Tablo 16 ‘da verilmiştir. Bu noktada, konutlardan ve diğer kaynaklardan evsel nitelikli katı atığın (KA)tanımına dikkat çekmekte fayda vardır. KA, evler, ticari kuruluşlar, resmi kurumlar veendüstri tesislerinden kaynaklanan, evsel ve evsel nitelikli atıkların tümüne verilen addır.KA’ların yönetimi Belediyelerin sorumluluğunda yer aldığından bu atıklara belediye atığı dadenmektedir. Son olarak belirtilmesi gereken nokta Tablo 15 ‘de KA bileşeni altında adı geçenendüstri kaynaklı atıkların endüstriyel atıklardan farklı manaya geldiğidir. Bu atıklar evselnitelikli olup üretim prosesleri dışındaki ünitelerde oluşurlar (örn. idari binalar). Tablo 15. Katı Atık miktarı tahminleri Atık miktarı (ton/yıl)Atık kaynağı 2010 2015 2020 2025 2030Kentsel Haneler,Kırsal Haneler ,Ticari ve kurumsal şirketler,Endüstri tesisleri 78.600 90.800 106.100 126.000 148.800 14
  • 31. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Tablo 16. Muğla li katı atık akışı Geri Düzenli KA Toplam Toplan- şlenme kazanıma depolamaya Nüfus miktarı KA mayan yen KA2 yönlendirilen yönlendirilen (kişi) (kg/kişi- miktarı KA1 (ton/yıl) KA4 KA3 gün) (ton/yıl) (ton/yıl) (ton/yıl) (ton/yıl) 2010 189.141 1,15 78.557 13.448 215 19.275 45.654 2011 190.934 1,17 80.725 13.562 223 19.931 47.044 2012 192.765 1,20 82.991 13.653 232 20.612 48.530 2013 194.634 1,22 85.722 13.770 244 21.463 50.282 2014 196.543 1,25 88.197 13.885 254 22.227 51.870 2015 198.492 1,27 90.787 13.277 354 46.078 36.237 2016 200.481 1,30 93.492 13.357 367 47.326 37.720 2017 202.513 1,33 96.769 13.466 383 48.744 39.565 2018 204.587 1,35 99.737 13.576 398 50.062 41.203 2019 206.705 1,38 102.850 13.662 413 51.481 42.925 2020 208.867 1,41 106.100 13.782 428 52.914 44.726 2021 211.074 1,45 110.042 13.900 449 54.597 46.970 2022 213.327 1,48 113.612 14.019 466 56.165 48.964 2023 215.627 1,51 117.348 14.115 484 57.833 51.058 2024 217.976 1,55 121.247 14.238 503 59.535 53.247 2025 220.373 1,59 125.999 14.363 527 61.542 55.980 2026 221.550 1,63 129.988 14.383 547 63.244 58.349 2027 222.740 1,67 134.169 14.439 567 64.977 60.832 2028 223.942 1,72 138.539 14.490 589 66.789 63.432 2029 225.158 1,78 143.934 14.508 617 69.002 66.696 2030 226.387 1,83 148.771 14.564 641 70.990 69.5851 Kent nüfusunun %100’üne, kırsal nüfusun % 90’ına hizmet verilmektedir. Ayrıca hizmet alanı içinde oluşan hacimli atıkların atık toplama araçlarıyla toplanmayacağı kabul edilmiştir.2 şlenmeyen atık evlerden kaynaklanan tehlikeli atıklar ve EEEA’dır.3 Geri dönüşüm /geri kazanım proseslerden geçmeden düzenli depolamaya yönlendirilen ve geri kazanım proseslerinden gelen sistem artıkları da dahil edilmiştir.4 Geri dönüşüm /geri kazanım proseslerine giden atıklardır. Bu tesislerde işlenemeyen ve daha sonra düzenli depolamaya gönderilecek olan artıkları da içermektedir.* Hesaplar MODEL F ZB L kullanılarak yapılmış olup rakamlar tabloya dökülürken iki haneli olarakalınmıştır. Örneğin 2010 yılında 1,1537 kg/kişi-gün olan KA miktarı 1,15 kg/kişi-gün olarak alınmıştır.Hesaplarda 360 gün/yıl değeri kullanılmıştır. 15
  • 32. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUAtık Akışı Tablo 16 ‘da verilen detaylı proje atık akışının özeti Tablo 17 ’de verilmiş olup butabloda ilk kolon geleceğe yönelik tahmini KA miktarını vermektedir. kinci kolon toplama sistemleri aracılığıyla toplanabilen tahmini atık miktarınıvermektedir. Proje alanında yer alan bazı uzak yerleşimlere (ayrık kırsal nüfus) toplamahizmeti götürülmemektedir. Bu değer proje süresince kırsal nüfusun %10’u olarak kabuledilmiştir. Ayrıca hizmet alanı içerisindeki hacimli atıklar, tehlikeli atıklar ve elektrikli veelektronik ekipman atıklarının (EEEA) atık toplama araçları ile toplanmayacağıdüşünülmüştür. Üçüncü kolon düzenli depolamaya yönlendirilen tahmini KA miktarını tanımlar. Bukolona sadece doğrudan depoya yönlendirilen atıklar dâhil olup, arıtma/işleme/geri kazanmatesislerden çıkan sistem artıkları dâhil edilmemiştir. Tablonun son kolonu ise işlenen tahmini atık miktarlarını, bir başka deyişlearıtma/işleme/geri kazanma proseslerine giren toplam atık miktarını vermektedir.Kompostlaştırma ve geri kazanma tesisleri düzenli depolamadan yüksek oranlarda atığınçekilmesi amacına hizmet etmektedir. Tablo 17. Bölgesel atık yönetim stratejisi doğrultusunda çıkarılan atık akışı Oluşan KA Toplanan KA Depolanan KAYıllar miktarı miktarı miktarı Geri kazanılan KA (ton/yıl) (ton/yıl) (ton/yıl) miktarı (ton/yıl)2010 78600 64895 45654 192752015 90800 77156 36236 460782020 106100 91890 44726 529142025 126000 111109 55980 615422030 148800 133566 69585 70990 1.4 Düzenli depolama sahasını kullanacak belediyelerin depolama sahasınauzaklıkları ve plan üzerinde gösterilmesi, tesisin ve tesis içinde planlanan tümünitelerin ayrı ayrı en yakın yerleşim birimine uzaklığı Düzenli depolama tesisine olan uzaklığın fazla olmadığı durumlarda toplananatığın doğrudan taşınması daha ekonomik bir metottur. Ancak belli bir mesafenin üzerineçıkıldığında, atığın aktarma merkezi (transfer istasyonu) üzerinden büyük tonajlı araçlarlataşınması daha ekonomik olmaktadır. Düzenli depolama alanına uzaklık Muğla Merkez lçede 6 km, Kavaklıdere 57 km, Ula 22 km, Yatağan ise 32 km’dir. Akkaya Köyü Sarıotluk Mevkii ‘deki bertaraf tesislerini kullanacak ilçeler ve ulaşımgüzergahı Şekil 4 ‘de verilmiştir. Proje sahasına, Muğla çevre yolu Akkaya yolu sapağındansonra 4 km içeridedir. Şekil 5 ‘de verilen 1/25.000 lik planda görüldüğü gibi alana en yakınyerleşim yeri olan Akkaya Köyü kuşuçuşu 1,9 km, Muğla Merkez ise kuşuçuşu 2 kmmesafededir. 16
  • 33. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU AKTARMA MERKEZ AKTARMA MERKEZ N N H ZMET ALANI DA RES DEPO ALANI Şekil 4. Düzenli depolama tesisini kullanacak yerleşimler, aktarma merkezi ve düzenli depolama tesisine ulaşım güzergahı 17
  • 34. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU KURU DERE YATAĞIŞekil 5. 1/25.000 ölçekli Plan 18
  • 35. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU I.5 Tesise kabul edilecek atıkların kaynağı, fiziksel, kimyasal ve biyolojiközellikleri, miktarları ve ilgili yönetmeliklere göre sınıflandırılması, Katı atık düzenli depolama tesisinde evsel nitelikli katı atıklar ile sterilizasyona tabitutulmuş tıbbi atıklar bertaraf edilecektir. Atık miktarı Bölüm 1.3 ‘de detaylı olarakverilmiştir. Atıkların kaynakları: • Konutlardan toplanan çöpler ve evsel nitelikli endüstriyel atıklar • Dükkânların, lokantaların, otellerin, büroların atıkları • Açık pazar yerlerinin atıkları • Sokak ve caddelerdeki çöp bidonlarında toplanan atıklar ile sokak süprüntüleri • Askeri yerleşimlerin evsel ve büro atıkları • Tıbbi atıklar (sterilizasyondan geçirilmiş atıklar) Mevcut KA Kompozisyonu Katı atığın karakterizasyonunu doğru tahmin edebilmek amacıyla madde grubuanalizi çalışması yürütülmüş ve yine Muğla Merkez pilot bölge olarak seçilmiştir. Sahaçalışması 05.07.2008 ve 17.03.2008 tarihlerinde yapılmıştır. Bu çalışmaya 2008 yılındabaşlandığından karakterizasyon çalışması da 2008 yılında gerçekleştirilmiştir. 2010 yılındakarakterizasyon çalışması yapılmamıştır. Ancak 2 yıl içinde katı atık karakterizasyonundaaşırı bir değişiklik olacağı düşünülmemektedir. Tabloda yer alan kolonlar nüfusun farklı gelir seviyelerini yansıtmaktadır. Çarşıdaoluşan KA’nın karakterizasyonu diğer gruplara dâhil edilmeye uygun olmadığından ayrıincelenmiştir. Dolayısıyla, düşük, orta ve yüksek gelir seviyesine bir de çarşı sütunueklenmiştir. Düşük gelir seviyesinin toplam nüfusun %20’sini, orta gelirlilerin %60’nı,yüksek gelirlilerin %10’unu ve çarşının %10’unu temsil ettiği düşünmüştür. Katı Atık Ana Planı (KAAP) Projesi kapsamında yapılan çalışmalarda Türkiye’ninalt bölgeleri için katı atık karakterizasyonu önerilmiştir (M MKO 2006). KAAP ProjelerindeTürkiye, coğrafik ve sosyo-ekonomik kriterler göz önüne alınarak 3 ana bölge ve 11 altbölgeye ayrılmıştır. Muğla li, Ege Bölgesi’ndeki orta/küçük Belediye sınıfına girdiğinden,1c bölgesine dâhildir. KAAP ’nda 1c bölgesi için önerilen karakterizasyon Tablo 18 ’deverilen analiz sonuçlarıyla karşılaştırılmak ve gerekli düzeltmelerin yapılması amacıylakullanılmış ve son olarak Tablo 19 ’daki revize değerler elde edilmiştir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, yukarıdaki tablonun mevcut atık analizinenazaran atık bileşenlerini oluştukları kaynaklara göre tanımlamasıdır. Tabloda organik atığınsadece mutfak atıklarından değil aynı zamanda bahçe atıkları, diğer yanmayanlar, kağıt gibibileşenlerden de geldiğini kabul ettiği dikkate alınmalıdır. Sonuç olarak, bu Tabloda verilendağılımın l’in mevcut durumunu büyük ölçüde yansıttığı düşünülmektedir. 19
  • 36. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Tablo 18. Muğla Merkez’de oluşan KA’nın yaz ve kış aylarına ait kompozisyonu 05.07.2008 tarihli karakterizasyon çalışması Düşük Orta YüksekBileşenler (%) Çarşı Ortalama gelir seviyesi gelir seviyesi gelir seviyesiMutfak 63,8 79,8 75,3 50,6 73,2Plastik 5,7 2,4 8,6 3,3 3,8Cam 3,8 3,2 1,4 5,4 3,4Kağıt 10,9 8,4 10,8 23,6 10,7Metal 0,3 1,2 0,4 0,7 0,9Kül 2,8 0,0 0,0 0,0 0,6Karton 0,0 1,1 0,4 2,6 1,0Hacimli Karton 1,3 2,0 0,8 1,8 1,7Diğer Yanabilen 11,4 2,0 2,3 12,0 4,9 17.03.2008 tarihli karakterizasyon çalışması Düşük Orta YüksekBileşenler (%) Çarşı Ortalama gelir seviyesi gelir seviyesi gelir seviyesiMutfak 35,3 33,6 36,8 44,8 35,4Plastik 7,1 7,8 21,1 11,9 9,4Cam 1,4 1,8 2,1 4,5 2,0Kağıt 3,2 5,4 4,2 4,5 4,8Metal 1,4 2,5 2,1 1,5 2,2Kül 47,7 40,3 21,1 29,9 38,8Karton 1,4 3,1 2,1 0,7 2,4Hacimli Karton 1,4 3,8 6,3 1,5 3,4Diğer Yanabilen 1,0 1,6 4,2 0,7 1,7 Tablo 19. Muğla için revize edilmiş katı atık karakterizasyonu değerleri Ticari& AğırlıklıBileşenler (%) KTH KÇH KK Endüstri Kurumlar ortalamaMutfak atıkları 57,0 49,0 57,0 21,0 1,0 38,9Kağıt 5,0 8,0 5,0 23,0 33,0 13,5Karton 2,0 4,0 2,0 13,6 24,0 8,4Karton, hacimli 0,5 0,5 0,5 - - 0,3Plastik 7,0 11,0 7,0 20,2 7,0 11,3Cam 4,0 7,0 4,0 1,0 5,0 4,3Metal 2,0 3,0 2,0 1,0 4,0 2,3Metal, hacimli 0,5 0,5 0,5 - - 0,3EEEA 0,5 0,5 0,5 1,0 - 0,5Tehlikeli atık 0,5 0,5 0,5 - - 0,3Bahçe atıkları 3,0 2,0 1,0 5,1 - 2,2Diğer yanmayanlar 10,0 6,0 12,0 4,0 12,0 8,3Diğer yanabilenler 4,0 4,0 4,0 10,1 14,0 7Diğer yanabilenler, hacimli 2,0 2,0 2,0 - - 1,2Diğer yanmayanlar, hacimli 2,0 2,0 2,0 - - 1,2KTH: Kentsel Tek Katlı Hane, KÇH: Kentsel Çok Katlı Hane, KK: Kırsal Kesim 20
  • 37. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Gelecekteki KA Kompozisyonu Atık oluşumunda olduğu gibi atık kompozisyonunu etkileyen faktörler arasındahanehalkı yapısı, hanehalkı geliri ve tüketici alışkanlıkları yer almaktadır. Kişi başınagelirlerdeki artış, atık kompozisyonunda belirgin değişikliklere neden olabilmektedir.Gelecekte KA içerisindeki yemek atığı oranının azalması, buna karşılık kağıt, karton vediğer yanabilenler gibi BPA bileşenlerinin düşük hızda artması beklenmektedir. Net sonuç,BPA’nın KA’ya oranının yıllar içerisinde azalmasıdır. Ambalaj atığı ve geri dönüştürülebilirmalzemeler kategorilerinde hem nispi, hem de mutlak artışlar beklenmektedir. Projekapsamında belirlenen atık kompozisyonu Tablo 20 ’de yer almaktadır. Tablonun son dörtsatırında, atık içerisindeki bileşenlerinin gruplandırıldığı temel atık kategorileri yeralmaktadır. Tablo 20. Muğla için KA kompozisyonu projeksiyonlarıAtık bileşeni (%) 2010 2015 2020 2025 2030 Karton 8.9 9.7 10.4 11.2 12.0 Hacimli Karton 0.3 0.3 0.3 0.2 0.2 Mutfak atığı 37.3 34.6 32.1 29.6 27.2 Bahçe atığı 2.2 2.2 2.3 2.4 2.5 Cam 4.3 4.2 4.2 4.1 4.0 Tehlikeli atık 0.3 0.3 0.3 0.2 0.2 Metal 2.3 2.4 2.4 2.4 2.4 Hacimli metal 0.3 0.3 0.3 0.2 0.2 Diğer yanabilenler 7.0 7.4 7.8 8.3 8.7 Diğer hacimli yanabilenler 1.2 1.1 1.1 1.0 0.9 Diğer hacimli yanmayanlar 1.2 1.1 1.1 1.0 0.9 Diğer yanmayanlar 8.3 8.3 8.3 8.2 8.1 Kağıt 14.6 15.7 16.7 17.8 18.9 Plastik 11.3 11.8 12.3 12.7 13.2 EEEA 0.5 0.6 0.6 0.6 0.6Toplam 100.0 100.0 100.0 100.0 100.0BPA 71.4 71.0 70.7 70.5 70.4Geri dönüştürülebilir atık 42.0 44.3 46.5 48.7 50.9Ambalaj atığı 22.1 23.3 24.4 25.5 26.7Diğer KA 10.0 10.0 9.9 9.8 9.6Atık Pil Depolama Katı Atık Bertaraf Tesisi içinde 31.08.2004 ve 25569 sayılı Atık Pil veAkümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği’ne göre “Belediyelerin Görev ve Yetkileribölümünde Madde 8’de “Kuruluş ve işletme giderleri pil üreticileri tarafından karşılanacakgeçirimsizlik koşulları sağlanmış, nemden ari ve meteorolojik şartlardan korunmuş atık pildepolama alanlarının kurulması için katı atık düzenli depolama alanlarında ücretsiz olarakyer tahsis etmekle görevli ve yetkilidir.” hükmünce alanda atık pil depolama ünitesikurulacaktır. Aynı Yönetmelik Madde 20 gereği oluşturulacak geçici depo alanı; “atıkpillerin geçici depolanmasında iç ve dış yüzeyleri korozyona dayanıklı konteynerlerkullanılması, bu konteynerlerin kolay taşınabilir ve hacmi asgari 4 m³ veya daha fazlaolması, sızdırmazlık özelliği taşıması gereken konteynerlerin kırmızı renge boyanarak her iki 21
  • 38. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUyüzeyine “Atık Pil Geçici Deposu” ibaresi yazılması, konteynerin nakliye kolaylığı olanyerlerde zemini beton ve üstü kapalı alanlarda bulundurulması gerekli olup, bu alanlardayangına karşı her türlü tedbir alınması zorunludur” hükümleri çerçevesinde yapılacaktır.Tehlikeli Atıklar Tehlikeli atıklar depolama alanına kabul edilmeyecektir. I.6 Kompost tesisinin kapasitesi, teknolojisi, kabul edilecek atık türleri, tesistenkaynaklanacak sızıntı suyunun bertarafı, kompost tesisi akım şeması, Pilot kompost tesisi, ikili toplamanın tam olarak oturtulacağı 2015 yılına kadar hizmetverecektir. kili toplamanın yüksek seviyelerde başlamasıyla aktarmalı yığın metodu ileişletilen kompost tesisi kapatılıp reaktörde kompost tesisi devreye alınacaktır Pilot Kompost Tesisi Kompostlaştırma prosesinde biyolojik olarak ayrışabilen atıklar mikroorganizmalarcaparçalanarak, oldukça inert yapıda olan ve toprak şartlandırıcısı olarak kullanılabilen birürün elde edilir ve bu ürün kompost olarak adlandırılır. Pilot kompost tesisinde, ikili toplamabaşlayana kadar yalnızca park, bahçe ve pazaryeri atıkları arıtılacaktır. Pilot komposttesislerinde iki tür kompostlaştırma metodu yaygın olarak uygulanmakta olup, statik yığınmetodunda kompostlaştırma sürecinin çok uzun olmasından dolayı, aktarmalı yığın metoduile işletilecektir. Bu yöntemde kompostlaştırma açık alanda yapılmaktadır. Aktarmalı yığınile kompostlaştırma 4 kademede meydana gelir. Bunlar; kabul alanı, kompost alanı,olgunlaşma alanı ve depolama alanıdır. Bu şekilde işletilen kompost tesislerinde, atıklar ilk olarak kabul alanına alınır.Burada hacimli atıklar yığından ayıklanıp kalan kısım öğütücüden geçirilir vekompostlaştırmaya gönderilir. Kompostlaştırma için hazırlanan atıklar, düz bir zemindekubbe meydana getirecek şekilde biçimlendirilir. Kompostlaştırma prosesi devam ederken,yığın sulanır, sıcaklığın 40–70 oC’de seyretmesi sağlanır ve haftada 2 kere karıştırılır.Karıştırma aşamasında yığın olduğu yerde karıştırılmak yerine belli bir uzaklığa aktarılır.Yığının aktarılma mesafesi kullanılan karıştırıcının tipine bağlıdır. Genelde bu mesafe 5 mkadardır. Kompostlaştırma süreci yaklaşık 4 ay sürer ve daha sonra kompostlaştırılan atıkolgunlaşma alanına alınır. Olgunlaşmaya bırakılan atığın yaklaşık 1 ay sonra bozulması(ayrışması) tamamlanmış olur. Olgunlaşma sürecinden sonra eleme ve kompostun satışahazırlanması için diğer işlemler yapılır. Dağıtıma hazır hale gelen kompost geçici olarakdepolanır. Elde edilen bu ürün, tarımda gübre ve toprak şartlandırıcısı, düzenli depolamatesislerinde günlük örtü toprağı ile peyzaj malzemesi olarak kullanılabileceği gibi, düzensizdepolama tesislerinin veya taş ocaklarının iyileştirilmesi da kullanılabilir. Şekil 6 ’daaktarmalı yığın metotlu kompost tesisinin tipik vaziyet planı ve akım şeması verilmiştir. kili toplamanın yüksek seviyelerde başlamasıyla aktarmalı yığın metodu ile işletilenkompost tesisi kapatılıp reaktörde kompost tesisi devreye alınacaktır. Pilot kompost tesisininkapatılmasının sebebi, ikili toplamanın devreye girmesiyle tesise gelecek atık miktarınınyüksek oranda artması sonucu artık ihtiyaca cevap veremeyecek hale gelecek olmasıdır.Ayrıca reaktörde kompost metodu, kapalı sistemde mutfak atıklarının koku problemine yolaçmadan geri kazanılmasını mümkün kıldığından aktarmalı yığına göre daha uygundur. 22
  • 39. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Şekil 6. Aktarmalı yığın metotlu kompost tesisi vaziyet planı ve akım şeması Pilot kompost tesisinde işlenecek park/bahçe atıkları, KTH, KÇH veticarethanelerden kaynaklanmaktadır. Tablo 21 ’de pilot kompost tesisinde işlenecek atıkmiktarının yıllara göre değişimi verilmiştir. Tesisin tasarımı sırasında bazı kabuller yapılmışolup bu kabuller Tablo 32 ’de verilmiştir. Tablo 21. Pilot kompost tesisi kapasitesiYıllar 2010 2011 2012 2013 2014Kompost tesisi kapasitesi (ton/yıl) 417 434 451 475 494 Tablo 22. Pilot kompost tesisi tasarımı kabulleriParametre Değer BirimAtığın yoğunluğu 0.2 ton/m3Hacim düzeltme faktörü 0.8 -Kompost süreci 120 gün Alt taban Üst taban YükseklikYığının boyutları m 15 11 2Yığınlar arası mesafe 5 mYan boşluklar 5 m Yukarıdaki parametreler dikkate alınarak pilot kompost tesisi boyutlandırılmıştır.Kabul alanı işlenmemiş atığın tesise ilk olarak alındığı yerdir ve 4 günlük işlenmemiş atığındepolanabileceği büyüklükte olması gerekmektedir. Bu da 20 m2 alanın yeterli olacağıanlamına gelmektedir. Ön depolama alanı üzeri kapalı olacaktır. Öğütücünün de yer alacağıbu alanda, bant taşıyıcıların işleyebilmesi ve araçların kolay manevra yapabilmesi için 100m2’ye daha ihtiyaç vardır. Yani kabul işlemleri ve öğütücü için toplamda 120 m2 ayrılmasıgerekmektedir. 23
  • 40. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Kompostlaştırma alanı, 4 ay boyunca oluşacak atık için gerekli alanı sağlamalıdır. 4ay sonunda oluşacak toplam atık miktarı en fazla 820 m3 olacaktır. Bu miktar, 32 muzunluğunda, 2 m yüksekliğinde ve 15 m alt taban genişliğine sahip 1 adet tonoz yığınoluşturulması için yeterlidir. Bu sebeple yaklaşık 500 m2 alan ihtiyacı karşılayacaktır. 4 aylık kompostlaştırma sürecinden sonra, yığının hacmi yaklaşık %30 oranındaazalacak ve oluşturulacak yığının yüksekliği 3-4 m aralığında olacaktır. Bu sebeple,olgunlaşma alanı için daha az bir alan, yaklaşık 160 m2 ihtiyacı karşılayacaktır. Eleme ve depolama için 110 m2 alan yeterli olacaktır. Eleme alanında, taşıyıcı ileyükleme ve boşaltma araçları çalışacaktır. Depolama alanı, 1 aylık kompost ürününüdepolayabilecek büyüklükte olmalıdır. Bu sebeple 50 m2 alan gerekmektedir. Ara yollar, makinelerin manevra alanı için de bir miktar alana ihtiyaç vardır. Tümünitelerle birlikte pilot kompost tesisi toplamda yaklaşık 2.000 m2 alana sahip olacaktır. Butesis 2011-2014 döneminde işletilecek olup seçilen yeni düzenli depolama alanınakurulacaktır. 2015 yılında tesis kapatılıp reaktörde kompost tesisi devreye sokulacaktır.Tesiste işlenemeyen atıklar (sistem artıkları) düzenli depolama tesisine yönlendirilecektir.Oluşan sızıntı suyu, sızıntı suyu dengeleme tankına verilecektir. Reaktörde Kompost Rektörde kompost, biyolojik ayrışmanın kontrollü çevresel şartlar altında, kapalı birortamda gerçekleştiği bir kompostlaştırma yöntemidir. Bu yöntemde, kompostlaştırma içinen uygun koşulları sağlamak amacıyla sıcaklık, oksijen ve su muhtevası düzenli olarak takipedilir ve değerler kontrol altında tutulur. Hızlı kompostlaştırma süreci tesis tasarımı ve diğerbirçok faktöre bağlı olup 4 hafta olarak kabul edilebilir. Reaktörde kompost tesisinin tasarımı bu proje kapsamında yer almamakla birlikte tesiseyönlendirilecek atık miktarı Tablo 23 ’de verilmektedir. Reaktörde kompost tesisi içinTürkiye’de en başarılı örnek stanbul Büyükşehir Belediyesi Kemerburgaz KompostTesisi’dir. Tablo 23. Reaktörde kompost tesisi kapasitesiYıllar 2015 2020 2025 2030Reaktörde kompost tesisi kapasitesi (ton/yıl) 13.510 14.446 15.469 16.141 2015 yılında ikili toplamanın tam olarak oturmasıyla birlikte, KTH ve KÇH’den gelenyemek ve bahçe atıkları ile ticarethanelerden gelen bahçe atıkları bu tesise yönlendirilecektir.Tesis düzenli depolama saha alanına kurulacaktır. Tesiste işlenemeyen sistem atıklarıdüzenli depolamaya yönlendirilecektir. I.7 Ayrıştırma tesisine ait bilgiler, tesisin işletmeye açılmasından sonra katı atıkmiktarının azaltılması ve kaynağında ayrıştırılması için planlanan faaliyetler, Maddesel Geri Kazanma Tesisi (MGT) Önerilen katı atık yönetimi planına göre, ikili toplamanın başlamasıyla birlikte MGTdevreye girecektir. ki sistemin paralel olarak başlatılmasının sebebi ikili toplamayla beraberKA içerisinden yönlendirilecek geri kazanılabilir atıkların mevcudiyetidir. Polietilentorbalarda toplanan geri kazanılabilir atıklar, MGT ’de mekanik olarak ve elle ayrıldıktan 24
  • 41. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUsonra cinslerine göre gruplandırılacaktır. Ayrıştırılan atık, daha sonra sıkıştırılıpbalyalanacak ve depolanarak hurdacılara ve/veya hammadde olarak endüstrilere satılacaktır.MGT aşağıdaki birimlerden oluşabilir; • Ürünün boşaltıldığı giriş alanı • Taşıyıcı bantlarla asıl ayırma ünitesine transfer • Demir içeren metallerin mıknatıs ile yığından uzaklaştırılması • Elle ayırma ve sınıflandırma • Balyalama • Sevkiyat öncesi depolama MGT’de evlerden ikili toplama ile gelen ambalaj atıklar ve atık kumbaraları ileATM’lerden gelen evsel geri dönüştürülebilir atıklar değerlendirilecektir. Bunun yanı sıra,kırsal kesime yerleştirilecek atık kumbaralarında toplanacak geri dönüştürülebilir atıklar daMGT’ye yönlendirilecektir. 2011 yılında inşa edilecek olan bu tesis düzenli depolamaalanında inşa edilecektir. Tesiste işlenemeyen atıklar da düzenli depolama tesisindedepolanacaktır. Kaynağında ayrı toplama, geri kazanma ile ilgili detaylı bilgi Bölüm 1.9 ‘dadetaylı olarak verilmiştir. I.8 Tıbbi atık sterilizasyonunda izlenecek yöntem ve teknolojilerin, ekipmanlarınaçıklanması, tıbbi atık miktarı, tıbbi atığın kaynaklandığı hastaneler ve sağlıkkurumları, sayısı, kapasitesi, yatak sayıları, doluluk oranları, yıllık oluşacak tıbbi atıkmiktarları, projeksiyonu, toplanması, taşınması Tıbbi Atıkların Yönetimi ABD Çevre Koruma Ajansı’nın (EPA) tanımına göre tıbbi atık, insan veyahayvanların teşhis, tedavi ve aşılama süreçlerinde, sağlık araştırmaları ve testleri ile ilaçüretiminde ortaya çıkan, kullanılmış eldiven, ameliyat ekipmanı ve bandajlar, bakterikültürü, iğne, vücut doku ve organları gibi katı atıkların tümünü içerir. Tıbbi atıkların kaynağında ayrı toplanması ve geçici depolanması, atık üreticileriolarak hastane, klinik, laboratuar, kan ve diyaliz merkezleri gibi sağlık kuruluşlarınınsorumluluğundadır. Birlik, üye belediyeler adına, tıbbi atıkların özel atık araçlarıyla ayrıtoplanması ve bertaraf edilmesinden sorumludur. Muğla l Sağlık Müdürlüğü ‘nden alınan bilgilere göre l ‘deki hastanelerin yatakkapasiteleri; Muğla Devlet Hastanesi 501, Muğla Özel Yücelen Hastanesi 50, Kavaklıdere lçe Entegre Hastanesi 5 ve Yatağan Devlet Hastanesi 51 yatak olmak üzere toplam 607yatak kapasitesi mevcuttur. Tıbbi atık üretimi 1,92 kg/yatak-gün olarak alındığında toplamtıbbi atık üretimi 1165 kg/gün olacaktır. Diğer sağlık kuruluşları ile artan nüfusa paralelolarak gelecekteki yatak sayısı atışı da göz önüne alınırsa 2000 kg/gün kapasiteli birsterilizasyon tesisi kurulacaktır. Proje sahasında tıbbi atıkların yönetimi, Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği esaslarıçerçevesinde sürdürülecektir. Tesis için Çevre Kanununca Alınması Gereken zin veLisanslar Hakkında Yönetmelik kapsamında izin ve lisansa başvurulacaktır. 25
  • 42. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Enfeksiyöz tıbbi atıkların sterilizasyonu Enfeksiyöz tıbbi atıklar ile kesici-delici atıklar, sterilizasyon işlemine tabi tutularakzararsız hale getirilecektir. Zararsız hale getirilen atıklar, evsel atık depolama alanlarındadepolanarak bertaraf edilecektir. Sterilizasyon sistemlerinin, başta mekanik güvenlik (yüksekkabin içi basınç, sıcaklığa dayanıklılık ve benzeri) ve sterilizasyon performansı açısındanuluslar arası kabul edilmiş standartlara (ISO, CE ve benzeri) uygun olduğubelgelendirilecektir.Sterilizasyon işlemine tabi tutulacak atıklar içinde patolojik atıklar ile başta uçucu ve yarıuçucu organik maddeler ve civa olmak üzere kimyasal maddeler, genotoksik/sitotoksikajanlar, radyolojik atıklar ve basınçlı kaplar bulunmayacaktır.Sterilizasyon tesislerinde atık parçalama (shredding) mekanizmasının bulunacaktır.Parçalama ünitesi sterilizasyon bölümünün sonunda veya önünde yer alır. Atık parçalamaünitesinin sterilizasyon ünitesinden önce kullanılması durumunda, işlem sonunda bu ünite desterilizasyon işlemine tabi tutulacaktır.Parçalama ünitesine sahip olan sterilizasyon ünitesinde atıklar doymuş buhar ile 110-145 0Csıcaklık ve 3-4 bar basınç altında yeterli süre ve tamamen temas etmesi gerekmektedir. Sterilizasyon işleminin geçerliliği Sterilizasyon işlemine tabi tutulan enfeksiyöz atıkların zararsız hale getirilipgetirilmediği kimyasal ve biyolojik indikatörler kullanılarak test edilecektir. Kimyasalindikatörler; enfeksiyöz atığın otoklav sterilizasyonunda kullanılır. Sterilizasyontamamlandığında, atık ile birlikte otoklava konulmuş kimyasal indikatör taşıyıcısında renkdeğişikliği saptanacaktır. Biyolojik indikatörler olarak; nemli yüksek sıcaklıklara hastalıkyapıcı mikroorganizmalardan daha dayanıklı, insanda hastalık yapıcı etkisi olmayan, sporlubakteriler Bacillus stearothermophilus veya Bacillus subtilis var. niger standart kökenlerikullanılır. Sterilizasyon etkinlik testleri için kullanılacak standart kökenler, Bacillusstearothermophilus ATCC12980 veya NCTC10007 ya da Bacillus subtilis var. nigerATCC9372 olmalıdır. Sterilizasyon işleminden çıkan atıkta potansiyel enfeksiyöz tümmikroorganizmaların yok edildiğini saptamak için, atıkla beraber işleme konan biyolojikindikatörün canlı kalıp kalmadığını inceleme yönteminden yararlanılır. Sterilizasyonişleminin geçerli kabul edilmesi için Bacillus stearothermophilus veya Bacillus subtilisbakteri sporlarında minimum 4 log10 - 6 log10 azalma sağlanması zorunludur. Bununkontrolü için belli sayıda Bacillus stearothermophilus veya Bacillus subtilis sporları inoküleedilmiş test stripleri veya benzeri uygun taşıyıcı, sıcağa dayanıklı ve buhar geçirgenliği olanbir kap içinde atığın ortasına yerleştirilir ve sistem normal şartlarda çalıştırılır. şleminsonunda atığın içinden test mikroorganizmaları alınır; biyolojik indikatörün üreticisitarafından kılavuzda tarif edilmiş olan besiyerine ekim yapılır. Bu esnada işleme konmamışen az bir biyolojik indikatör stripi de pozitif kontrol olarak paralel kültüre alınır ve Bacillussubtilis için 30°Cde, Bacillus stearothermophilus için 55°Cde olmak üzere 48 saat süreyleinkübasyona bırakılır. Süre sonunda sterilizasyondan çıkan biyolojik indikatörde mikrobiyalüreme olup olmadığı kontrol edilir ve sonuçları veri kayıt sistemine ilave edilecektir. I.9 Atıklara uygulanacak kaynağında ayrı toplama, geri kazanma yöntemleri,teknolojiler, işletme şekli ve geri kazanım yapılacak atıkların miktarları, nerede venasıl değerlendirilecekleri Kaynağında ayrı toplama işlemlerinde Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğineuyulacaktır. Yönetmeliğin 29. Maddesine göre ambalaj atılar mavi kaplarda toplanmalıdır.Ulusal ve AB çevre mevzuatının yıllara göre sıkılaşan geri kazanım hedeflerine uyum 26
  • 43. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUsağlayabilmek için, uzun vadede kaynağında ayırma ve ikili toplama sisteminin oturtulmasızorunludur. Kaynağında ayırma sistemi, evsel nitelikli katı atıkların, ev, işyeri ve endüstritesislerinde iki ayrı poşette toplanmasıdır. Bu poşetlerden mavi renkli olanına evsel atıklarınambalaj atıkları kısmı, siyah renkli poşete diğer atıklar kısmı atılacaktır. Atığın ambalajatıkları kısmını kağıt, karton, plastik, metal ve cam gibi ambalaj atıkları oluştururken, diğeratıklar kısmını organik nitelikli mutfak atıkları ve diğer atıklar oluşturmaktadır. Mavitorbada biriktirilen geri kazanılabilir atıklar sıkıştırılmadan, siyah torbadaki organik içeriğiyüksek yaş atıklar ise sıkıştırılarak toplanacaktır. Farklı nitelikteki diğer atıklar (yaş-kompost tesisine gidecek atıklar) ve ambalaj atıklariçin iki ayrı atık akış sistemi geçerlidir. Projede, düzenli depolama ile birlikte, 2015 yılındanitibaren tam kompost tesisinin de yer alması planlanmaktadır. Geri kazanılabilir atıklar, kaynağında ayırma, atık kumbaraları ve atık getirme(toplama) merkezleri (ATM) aracılığıyla, daha sonra ise yüksek kapasiteli kaynağındaayırma ve ikili toplama sistemi aracılığıyla karışık atıktan ayrılacaktır. Bu amaçla şehirmerkezinde belirli noktalara; kağıt-karton, plastik, cam ve metal için olmak üzere atıkkumbaraları yerleştirilecektir. Atık getirme merkezleri ise daha büyük çapta hizmet verenatık istasyonları olup hacimli atıklar, beyaz eşya, elektronik ev aletleri vb. atıklar içinvatandaşların kendi olanaklarıyla ulaşacakları merkezler olarak çalışacaklardır. Gerikazanılan atıklar maddesel geri kazanma tesisinde işlenecek, piyasadaki alıcılara satışa hazırhale getirilecek ve hammadde olarak yeniden üretim sektörüne dahil edilecektir. Katı atığın yaş kısmı kompost tesisinde, tarımda toprak şartlandırıcısı olarakkullanılabilecek bir ürün elde etmek üzere geri kazanılacaktır. Kompost tesisi başlangıçtapark, bahçe ve pazaryeri atıklarını işleyen bir pilot tesis olarak işletilecektir. Bu ünite, ayrıtoplamanın yaygınlaşmasıyla tam kapasiteli kompost tesisine dönüştürülecektir. Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği çerçevesinde;Geri kazanılabilir ambalaj atıkları için kaynağında ayrı toplama sistemi kurulacaktır.Kaynağında ayrı toplanan geri kazanılabilir ambalaj atıkları ayırma ünitesine diğer atıklardan(organik atıklar vs.) ayrı olarak getirilecek ve burada cinslerine göre ayrıştırılarak geridönüşüme hazır hale getirilecektir. norganik, kül-curuf vb. atıkların toplama-ayırma tesisinegirmeden doğrudan depolama sahasına depolanmak üzere nakledilecektir.Geri Dönüşüm ve Geri Kazanım Üniteleri Geri kazanım, etkin ve ekonomik bir katı atık yönetimi sisteminin en önemliunsurlarındandır. Bu sayede bazı endüstrilere ham madde olabilecek atıklar, KA içersindenyeniden elde edilmiş olur. Atık kumbaraları, atık getirme merkezleri, ikili toplama vemaddesel geri kazanım tesisleri yaygın olarak kullanılan geri kazanım yöntemlerindenbazıları olup proje kapsamına dâhil edilmişlerdir.Atık Kumbaraları Atık kumbaraları, kağıt, cam, plastik ve metallerin toplandığı konteynerlerdenmeydana gelir. Her konteyner, farklı bir çeşit geri dönüştürülebilir atık için kullanılır. Bukonteynerler, şehir merkezinde, insanların kolay ulaşabileceği noktalara yerleştirilecektir. Busistemin başarısı, proje alanında yaşayanların çevre bilinciyle doğru orantılıdır. Yerleşime göre, her 2000–4000 kişilik nüfus için 2–2,5 m3 hacimli 4 adet atıkkumbarasının bulunduğu bir istasyon yeterli olmaktadır. 2010 yılı için MUKAD-B R için 27
  • 44. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUtahmini kentsel nüfusu 94.380 civarında olduğundan, başlangıç için il genelinde minimum23 istasyon ve her istasyonda 4 adet olmak üzere 92 adet atık kumbarası gerekli olacaktır.Proje sonuna kadar atık kumbarası ihtiyacındaki değişim Tablo 24 ’de verilmiştir. Tablo 24. Her ilçe için gerekli atık kumbara sayısı lçeler 2010 2020 2030Muğla Merkez 60 72 84Kavaklıdere 4 8 8Yatağan 20 28 32Ula 8 8 12Toplam 92 116 136Atık Getirme (Toplama) Merkezi (ATM) ATM’ler, yerleşik nüfusun, evlerinde oluşan atıklarının önemli bir kısmını toplayıparaçlarına yükleyerek getirdikleri geri dönüşüm merkezleridir. Tesiste, vatandaşlarınatıklarını en doğru şekilde bırakabilmesi için yönlendirici ve açıklayıcı işaretler bulunmalı vegelenlere yardımcı olabilecek sorumlu personel çalışmalıdır. Tesiste, 6–10 adet büyükkonteyner farklı geri dönüştürülebilir atık türleri için, yeterli sayıda büyük konteyner dehacimli atıklar için bulunmalıdır. Ayrıca bu gruplara dâhil edilemeyen “diğer atıklar” için dekonteyner yer almalıdır. Geri dönüştürülebilir atık türleri ; • Kağıt • Karton • Plastik • Cam • Demir ve diğer metaller • Elektrikli ve elektronik ekipman atıkları • Buzdolabı, dondurucu ve diğer beyaz eşyalar • nşaat ve yıkım atıkları Geri dönüştürülemeyen atıklar diğer atık grubunda veya hacimli atık grubunda (halı,mobilya) toplanabilir. Miktar olarak fazla olmayan fakat yine de dikkat edilmesi gereken birdiğer atık türü de evlerden kaynaklanan tehlikeli atıklardır. Bu tür atıklara; çözücüler, boya,piller, sprey kutuları, atık yağlar ve temizleyiciler dâhildir. Tehlikeli atıkların ATM’lerdetoplanabilmesi için tesiste özel kapalı konteynerlerin ve uzman personelin bulunmasıgerekmektedir. ATM’ler atık kumbaralarıyla beraber 2015 yılında devreye girecek veprojenin sonuna kadar hizmet verecektir. ATM’ler her ilçede 1 adet olmak üzere, insanlarınkolay erişebilecekleri noktalarda inşa edilecektir. Proje kapsamında yer alacak olan toplam 4 ATM, ilçe merkezlerinde 2015 yılındaişletmeye alınacaktır. Tablo 25 ’de, 2015–2030 dönemi için ATM kapasiteleri verilmiştir. Tablo 25. 2015–2030 dönemi için ATM kapasiteleri (ton/yıl)Yıllar 2015 2020 2030Muğla Merkez 2025 2269 2793Kavaklıdere 206 231 284Yatağan 739 828 1021Ula 273 306 377Toplam 3243 3634 4474 28
  • 45. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUkili Toplama Sistemi kili toplama sistemi; evsel atık içerisindeki ambalaj atıkları (kuru kısım) ile mutfakatıklarının (yaş kısım) kaynağında ayrılarak, ayrı toplandığı bir sistemdir. Kentsel hanelerde,ambalaj atıkları için mavi polietilen torbalarda biriktirilirken, diğerleri siyah torba ilebiriktirilecek. Siyah torbalardaki katı atıklar Belediye tarafından sıkıştırmalı araçlarlatoplanırken, mavi torbalar özel toplama araçlarıyla sıkıştırılmadan toplanacaktır. Bu uygulama sayesinde oluşan KA içinden yüksek oranda geri dönüştürülebilir atıkçekilebileceğinden bu atıkların geri kazanımını sağlayabilmek amacıyla yüksek kapasiteli birayırma (MGT) tesisin kurulması gerekmektedir.Maddesel Geri Kazanma Tesisi- Ayırma Tesisi (MGT) MGT ’de, evlerden ikili toplama ile gelen ambalaj atıklar ve atık kumbaraları ileATM’lerden gelen evsel geri dönüştürülebilir atıklar değerlendirilecektir. Bunun yanı sıra,kırsal kesime yerleştirilecek atık kumbaralarında toplanacak geri dönüştürülebilir atıklar daMGT ’ye yönlendirilecektir. MGT ve diğer katı atık yönetim sistemlerinin kapasitelerininyıllara göre değişimi Tablo 26 ’da verilmiştir. Bu tesis kurulacak düzenli depolama alanındainşa edilecektir. Tesiste işlenemeyen atıklar da düzenli depolama tesisinde depolanacaktır. Tablo 26. Muğla katı atık yönetim tesisleri kapasiteleri Reaktörde Düzenli Aktarmalı yığın kompost ATM MGT depolamaYıllar kompost tesisi tesisi (ton/yıl) (ton/yıl) tesisi (ton/yıl) (ton/yıl) (ton)2010 417 - - 500 45.6542011 434 - - 1000 47.0442012 451 - - 2000 48.5302013 475 - - 3000 50.2822014 494 - - 5000 51.8702015 - 13.510 3.243 8.502 36.2372016 - 13.705 3.320 8.705 37.7202017 - 13.882 3.394 8.899 39.5652018 - 14.055 3.470 9.098 41.2032019 - 14.263 3.554 9.321 42.9252020 - 14.446 3.634 9.530 44.7262021 - 14.640 3.716 9.744 46.9702022 - 14.831 3.801 9.967 48.9642023 - 15.056 3.892 10.208 51.0582024 - 15.255 3.981 10.442 53.2472025 - 15.469 4.073 10.682 55.9802026 - 15.615 4.153 10.895 58.3492027 - 15.733 4.229 11.094 60.8322028 - 15.853 4.308 11.301 63.4322029 - 16.017 4.392 11.523 66.6962030 - 16.141 4.474 11.736 69.585 29
  • 46. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU I.10 Faaliyet ünitelerinde kullanılacak makine ve teçhizatın adet ve özellikleri,bakım ve temizlik çalışmaları, (oluşacak atık yağların cins ve miktarları ile bertarafı,araçların lastiklerinin temizlenmesi, konteynırların ve tankların temizlenmesi, yıkamasularının miktarı ve bertarafı vb.) Düzenli depolama tesislerinde kullanılacak makine ve teçhizatın adet ve özellikleriTablo 27 ve Tablo 28 ‘de görülmektedir. Düzenli depolama sahasında çalışacak araçlarınperiyodik bakım ve onarımları, küçük tamiratları ve yağ değişimleri inşa edilecek atölyedegerçekleştirilecektir. Küçük onarımlar ve periyodik bakımlar için gerekli yedek parçalardepoda bulundurulacaktır. Yağ değişiminden çıkan yanık yağlar geçirimsiz kaplardabiriktirilerek Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği’ne göre yönetimi sağlanacaktır. Sahayakatı atık getiren araçlar, sahayı terk etmeden önce tekerlek yıkama ünitesinden geçecektir.Teker yıkama ünitesinden hasıl olacak 2 m3/gün atık sular sızıntı suyu havuzunaverilecektir. Tablo 27. Sızıntı suyu arıtma tesisi ekipman listesi Ekipman Adet Özellikleri Dengemle havuzu pompası 1+1(yedek) 5 m3/saat Aerobik havuz mekanik karıştırıcısı 4 adet 7,5 kW Fakültatif havuz mekanik karıştırıcısı 4 adet 1,5 kW Çamur tankı jet aeratör 1 adet 1,5 kW Fakültatif Havuz Çamur pompası 1+1(yedek) 1 m3/saat Dekantör Çamur pompası 1+1(yedek) 2 m3/saat Santrifüj dekantör 1 2 m3/saat Tablo 28. Düzenli Depolama Tesisinde Kullanılacak Ekipmanlar Ekipman Adet Özellikleri Kompaktör 1 28 ton Buldozer 1 > 20 ton Paletli yükleyici 1 1 m3 (sepet hacmi) Damperli kamyon 2 16 ton (çift çeker) Su tankeri 1 12 ton Basınçlı su makinesi 1 - I.11 Taşımada kullanılacak araçların özellikleri, kapasite ve miktarları, atıktaşıma yöntemi, atıkların toplanması, taşınmasına ilişkin detaylar, atık sahasına giriş-çıkış, aktarma merkezlerinin sayısı, lokasyonu, hizmet edeceği bölgeler, kullanılacakteknoloji, mülkiyet durumu ve çevresel etkileri Proje kapsamındaki Belediyeler, standart atık biriktirme konteynerlerikullanacaklardır. Oluşan KA, kaldırım kenarına yerleştirilecek bu konteynerlerdetoplanacaktır. Belirli bir miktar atık kentsel nüfus tarafından atık kumbaraları ve ATM’lerüzerinden geri kazanılacaktır. Bu sebeple geri dönüştürülebilir atığın bir miktarıkonteynerlerde toplanmayacaktır. Proje süresince, kırsal kesimin bir kısmının %10’unun katıatık yönetim hizmetlerinden faydalanamayacağı düşünülmektedir. 30
  • 47. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Belediyeler için gerekli konteyner ve toplama aracı adedi belirlenirken, ATM ve atıkkumbaralarında toplanan atık ile toplanmayan atık miktarı oluşan toplam atıktançıkarılmıştır. Tablo 29 ’da toplama araçları ile taşınacak tahmini atık miktarları verilmiştir. Tablo 29. 2010–2030 döneminde toplama araçları ile taşınacak tahmini atık miktarları Yıllar 2010 2015 2020 2025 2030 Taşınacak atık miktarı (ton/yıl) 64.895 77.157 91.889 106.507 133.566 Atıkların toplanması için gerekli tur sayısı esasen konteyner adedine ve hacmine,yerel tüketim alışkanlıklarına ve biraz ölçü de iklim şartlarına bağlıdır. Birçok bölge veşehirde toplama haftada bir veya iki sefer yapılıyor olsa da, daha büyük yerleşimlerde venispeten yüksek sıcaklıklarda toplama daha sık aralıklarla yapılmalıdır. Proje alanı içinhaftada 6 gün atık toplamanın uygun olacağı düşünülmektedir. kili toplamanın başlamasıylamavi torbadaki geri dönüştürülebilir atıklar özel ambalaj atığı toplama araçları ilesıkıştırılmadan toplanacaktır. Projenin 2011 yılında başlamasıyla, standart olmayankonteynerler artık daha fazla kullanılmayacaktır. Standart olmayan konteynerler toplanıp,proje alanı dâhilinde ve ihtiyacı olan ilçelere yeni standart konteynerler sağlanacaktır.Kullanılacak konteyner hacimleri 800 L ve 400 L olacaktır. Toplama verimini iyileştirmek için konteyner sayısının arttırılması, konteynerlerarası mesafenin mümkün olduğunca az ve konteynerlere erişimin kolay olmasıgerekmektedir. Toplama araçlarının amortisman süresinin 7 yıl kabul edilmesi durumunda,projenin 2011 yılında başlayacağı düşünülürse 2004 model veya daha eski araçlar hizmetdışı bırakılıp yerlerine yeni araçlar temin edilecektir. Tablo 30 ‘da, Belediyeler için gerekli konteyner sayısı hesabının özeti verilmiştir.Muğla Merkez’de oluşan KA miktarı yüksek olduğundan 800 L’lik konteynerler tercihedilmiştir. Bunun sebebi de atık miktarı arttıkça, konteyner adedi artacağındankonteynerlerin boşaltılması ve temizlenmesi için daha fazla vakit harcanacak olmasıdır. Tablo 30. MUKAD-B R ’de yıllara göre kullanılacak konteyner sayıları Konteyner hacmi 2010 2015 2020 2025 2030 (L)Muğla Merkez 800 482 573 683 825 992Kavaklıdere 400 147 175 209 253 304Ula 400 240 286 340 411 494Yatağan 400 505 601 715 865 1.040 Tablo 31 ’de, her Belediye için gerekli toplama aracı adedi verilmiştir. Tabloda herkolon, Belediyelerin o sene için ihtiyaç duyacağı araç sayısını yansıtmaktadır. Yıllararasındaki fark, bir sonraki sene için fazladan alınması gereken araç sayısını vermektedir. Konteyner ve toplama aracı adedi, eşdeğer nüfusun oluşturduğu atığın atıkaraçlarıyla taşınan miktarı üzerinden hesaplanmıştır. Belediyelerde yaz sezonunda yıllıkortalamaların üzerinde atık oluşumu gözleneceğinden, araç filosuna tüm hacim gruplarındanbirer adet yedek toplama aracı eklenmelidir. 31
  • 48. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Tablo 31. MUKAD-B R ’de hizmet verecek toplama aracı sayısı 2010 2015 2020 2025 2030 Araç hacmi Muğla Merkez 7 m3 1 1 2 2 2 13 m3 5 7 7 9 11 20 m3 0 0 0 0 0 Kavaklıdere 7 m3 1 2 2 2 2 13 m3 1 1 1 2 2 20 m3 0 0 0 0 0 Yatağan 7 m3 1 1 1 2 2 13 m3 4 6 7 8 10 20 m3 0 0 0 0 0 Ula 7 m3 1 1 2 2 2 13 m3 2 3 3 4 5 20 m3 0 0 0 0 0Atıkların Taşınması Düzenli depolama tesisine olan uzaklığın fazla olmadığı durumlarda toplanan atığındoğrudan taşınması daha ekonomik bir metottur. Ancak belli bir mesafenin üzerineçıkıldığında, yol yoğunluğunun aşırı artacağı durumlarda atığın aktarma merkezi (transferistasyonu) üzerinden büyük tonajlı araçlarla taşınması daha ekonomik olmaktadır. Düzenlidepolama alanına uzaklık Muğla Merkez lçede 6 km, Kavaklıdere 57 km, Ula 22 km,Yatağan ise 32 km’dir. Kavaklıdere 25 km mesafedeki Yatağan ilçesinden geçerek Muğla Merkezeulaşmaktadır. Bu iki ilçenin de kırsal nüfusu kentsel nüfusundan fazladır. Yatağan ‘ın 5beldesi, Kavaklıdere’nin 4 beldesi mevcuttur. Yaz aylarında turizmden dolayı yoğun olanMuğla karayolunu ilçeler ve beldelerin katı atık araçları ile daha da yoğun hale getirmekuygun değildir. Bu durumda Yatağan ‘da mevcut vahşi depolama alanında bir aktarmamerkezi yapılacaktır. Aktarma merkezi depolama alanına 32 km mesafede olacaktır.Kavaklıdere’nin aktarma merkezine mesafesi ise 25 km ‘dir. Akatarma merkezininkurulacağı vahşi depolama alanı koordinatları; x:601660 y:4136080, x:601930 y:4136030,x:601960 y:4135940, x:601530 y:4136000 Ula lçesinin düzenli depolama alanına mesafesi 22 km’dir. Atık miktarı da fazlaolmayan Ula toplama araçları ile direk depolama alanına taşıma yapacaktır. Muğla merkez ise depolama alanına çok yakın (6km) olduğundan aktarma merkezineihtiyaç olmayacaktır. Proje alanındaki aktarma merkezlerini kullanacak ilçeler, mesafeler ve atık miktarıTablo 32 ’de verilmiştir. Yatağan ve Kavaklıdere ile bağlı Beldelerin kullanacağı transfer istasyonu için 2010yılında 2 adet 60 m3’lük transfer araçların ihtiyacı karşılayacağı öngörülmüştür. 32
  • 49. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Tablo 32. Proje alanındaki aktarma merkezlerini kullanacak ilçeler ve atık miktarı Aktarma Aktarma Depolama Katı Atık Merkezine Aktarma Merkezinden Alanına Miktarı* gelecek katı Merkezine Depolama Alanına Uzaklık (ton/gün) atık miktarı* Uzaklık (km) Uzaklık (km) (km) (ton/gün) Merkez 92,3 - Direkt depolama alanına taşıyacak 6 Ula 23,0 - Direkt depolama alanına taşıyacak 22 Yatağan 48,4 - Yatağan 32 62,5 Aktarma 32 Kavaklıdere 14,1 25 Merkezi 57* Kırsal kesim dahil 2010 yılı için toplanan atık miktarı Aktarma merkezi kurulurken KAKY dikkate alınacaktır. KAKY Madde 21’ deverilen “Katı atıkların taşınmasının ekonomik olmasını sağlamak, taşıma hattındaki trafiğefazla yüklenmemek için şehirlerin merkezi yerlerinde aktarma istasyonları kurulabilir. Buistasyonlarda küçük hacimli araçlarla toplanan katı atıkların daha büyük hacimli araçlaraaktarılarak, bu araçlarla işleme ve depo yerlerine taşınması sağlanır. Aktarma direkt taşımaaracına yapılabileceği gibi, bir ara depoya (bunker) boşaltıldıktan sonra, yeni aracadoldurmak şeklinde, dolaylı olarak da gerçekleştirilebilir. Aktarma istasyonlarının koku, toz,gürültü ve görünüş yönünden çevreyi kirletmemesi için, boşaltma işleminin yapıldığıyerlerin, kapalı olarak inşa edilmesi zorunludur” uyarılar dikkate alınarak aktarma (transfer)istasyonu kurulacaktır. Kurulacak transfer istasyonu için atık toplama araçlarının bir rampa üzerinden, rampaaltında duran yüksek tonajlı araçlara doğrudan atıkları boşaltacakları basit bir sistemdüşünülmektedir. Aktarma istasyonlarında kantar ünitesi kurularak belediyelerin getirdiğiatık miktarları kayıt altına alınacaktır. I.12 Depolama sahasının kaç lottan oluşacağı, lotların planlanan kapasitesi,hacimleri ve kullanım ömürleri, lotların bir plan üzerinde gösterilmesi21 yıl süresince hizmet edeceği düşünülen depolama sahasına gelecek olan atık akışlarıTablo 33 ’de verilmiştir. 2015 yılında depolanacak atık miktarındaki düşüş; 2015 yılındareaktörde kompost tesisinin kurulacağı ve kaynağında ikili toplama ile toplanacak organikatıkların kompost tesisine yönlendirileceğinden dolayıdır. 2015 yılında reaktörde komposttesisi kurulurken ÇED Yönetmeliği çerçevesinde başvurulacak ve ilgili yönetmeliklerçerçevesinde gerekli izinler alınacaktır.Depolama hacmi Depolanacak toplam atık miktarı 1.060.867 ton olarak tahmin edilmektedir. Organikatıkların ayrışması ve yığının oluşturduğu basınç, alt kısımlardaki atık yoğunluğunuartıracaktır. Depolanmış atığın yoğunluğu yukarıdan aşağıya doğru 0,8-1,0 ton/m3 arasındadeğişir. Atık yığınının ortalama yoğunluğu bu aralık dahilinde 0,8 ton/m3 olarak seçilmiştir.Depo hacmi hesaplanırken depolanacak atık miktarının yanı sıra atığın günlük örtü toprağıiçin gerekli hacim de düşünülmelidir, ancak depo sahasındaki oturmalar dikkate alındığındagünlük örtü malzemesinin toplam atığın %5’inden daha azına tekabül edeceğidüşünülmektedir. Bu hususlar dikkate alındığında gerekli depolama hacmi yaklaşık1.326.084 m3 olarak tahmin edilmektedir. 33
  • 50. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Tablo 33. 2010-2030 döneminde düzenli depolamaya gelen atık akısı Depolanan yıllık tonaj Eklenik tonaj Eklenik hacimYıl (ton/yıl) (ton) (m3)2010 45.654 45.654 57.0682011 47.043 92.697 115.8712012 48.530 141.227 176.5342013 50.283 191.510 239.3882014 51.870 243.380 304.2252015 36.236 279.616 349.5202016 37.720 317.336 396.6702017 39.565 356.901 446.1262018 41.203 398.104 497.6302019 42.925 441.029 551.2862020 44.726 485.755 607.1942021 46.970 532.725 665.9062022 48.964 581.689 727.1112023 51.057 632.746 790.9332024 53.247 685.993 857.4912025 55.980 741.973 927.4662026 58.349 800.322 1.000.4032027 60.831 861.153 1.076.4412028 63.433 924.586 1.155.7332029 66.696 991,282 1.239.1032030 69.585 1.060.867 1.326.084Hücre kapasiteleri Depolama alanının, hücreler halinde inşa edilmesi ve işletilmesi planlanmıştır.Depolama sahalarının hücreler halinde inşa edilmesinin nedeni, aşağıda verildiği üzereolumsuz çevresel etkileri azaltmaktır: nihai örtünün teşkilinden önce atığın açık kalma süresini azaltmak, sızıntı suyunun toplanacağı depolama hacmi ve yüzey alanını küçültmek, kapatılmış hücrelerden atmosfere gaz emisyonlarını en aza indirmek, geçirimsiz taban kaplamanın görebileceği zararı en aza indirmek, mali tasarruf sağlamak. Dolayısıyla, düzenli depolama sahası farklı depolama kapasitelerine sahip 4 hücreyebölünmüştür. Her bir hücrenin depolama kapasitesi hesabı Şekil 7 ‘de tablolar halindeverilmiştir. Depolama kapasitesi ile dolum süresi Tablo 34 ’de verilmiştir. kili toplama,kompostlaştırma ve maddesel geri kazanım tesislerinin ek üniteleriyle birlikte depolamaalanına atık akışını azaltacaktır. Depolama alanı lot planı EK.2 ‘de verilen genel yerleşmeplanında görülmektedir. 34
  • 51. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Şekil 7. Depolama hücreleri kapasiteleri hesabı 1.Etap Dolgu Hesabı 2. Etap Dolgu Hesabı 35
  • 52. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU 3. Etap Dolgu Hesabı 36
  • 53. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU 4. Etap Dolgu Hesabı Tablo 34. Depo hücrelerinin kapasiteleri ve dolum süreleri Taban alanı Depolama kapasitesi Dolum süresiHücre No (ha) (m3) (yıl)1 3,00 364.000 62 2,89 312.000 63 2,88 308.000 44 2,87 357.000 5Toplam 11,97 1.341.000 21 37
  • 54. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU I.13 Proje kapsamında planlanan ekonomik sosyal ve altyapı faaliyetleri Katı Atık Projesi kapsamında yatırımlar; araç temini, konteynerler ve kumbaralar, atıkgetirme merkezlerinin oluşturulması, düzenli depolama alanı ve sabit tesislerin inşaatınıkapsamaktadır. Projede AB standartlarında bölgesel katı atık yönetimi yaklaşımı hedefalınmıştır. Proje söz edildiği gibi önemli çevresel altyapı yatırımı olması yanında, sosyo-ekonomik ve dolaylı altyapı faaliyetlerini hızlandırması beklenmektedir. nşaat Aşamasında • Çevre halkından ve inşaat sektöründe çalışmakta olan yaklaşık 20 kişiye iş imkânı sağlanacaktır. • Proje için yaklaşık 5-6 iş makinası 5 kamyon çalışacaktır. • nşaatta kullanılacak tüm ana malzemeler çevre satıcılardan temin edilecektir. • Yatırımın gerçekleştirilmesi esnasında muhtelif inşaat ve tesisat taahhüt firmaları inşaat süresince sahada faaliyet gösterecektir. • Yatırımın inşaat dönemince inşaat malzemesi sektöründe artış olacaktır. şletme Aşamasında • Projenin işletmeye girmesiyle birlikte yaklaşık 30 kişiye iş imkânı doğacaktır. Bu kapsamda gerekli iş gücü mahalli çevreden sağlanacaktır. • Geri kazanılabilir atıkların değerlendirilmesi ile birlikte, atık toplama, ayrıştırma ve işleme sektörü önemli oranda gelişme kaydedecektir. Bu çerçevede önemli bir oranda, istikrarlı ve yasal-kayıtlı bir gelir elde edilecektir. Atık yönetimi planının başarı ile uygulanabilmesi büyük ölçüde halkın katılımınabağlıdır. Vatandaşların; atıkları ayırmak, depolamak ve gerekli yerlere bırakmak noktasındagösterecekleri istek ve gayret, sistemin etkili ve başarılı olması için gerekli en önemlifaktördür. Katı atık yönetim problemleri yalnızca teknoloji ile ilişkilendirilemez, aynızamanda vatandaşların yaklaşım ve davranışlarında da değişim gerektirir. Bu konuda halkıneğitim ve bilinçlendirme çalışmaları yapılmalıdır. Katı atık yönetimi konusundabilinçlenmenin sağlanması için uygulanacak yöntemin, yaşam kalitesini artırmaya yöneliktoplumsal değişimi de hedefleyen çok yönlü bir kampanya dahilinde sunulması daha etkiliolacaktır. I.14 Proje ve yer alternatiflerine ilişkin çalışmalar ve ÇED Raporuna konu olanproje/yerin seçiliş nedenlerinin genel olarak açıklanması, teknoloji alternatiflerinindeğerlendirilmesi, uygulanabilecek diğer geri kazanım yöntemlerinindeğerlendirilmesi Birlik üyesi belediyeleri sınırları içinde katı atıkların düzensiz depolanmasının insanve çevre sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini ortadan kaldırmak amacıyla 3 alternatifdüzenli depolama sahası belirlenmiş ve değerlendirilmiştir. Söz konusu değerlendirmenin birözeti aşağıda sunulmaktadır. Katı atık bertaraf tesisi yapılmasına karar verilen alanın seçimini öncesi iki alternatifdaha belirlenmiştir. lk Alternatif Yerkesik Beldesine 1500 m mesafede, YerkesikBeldesinin düzensiz depolama alanı olarak kullandığı Yankıdağı Mevkiinde bulunan alandır.Ancak bu alanın yakını imara açıldığından proje alanı olarak değerlendirilememiştir. 38
  • 55. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU kinci alternatif ise Akkaya köyüne 2 km mesafede Kesmeliktepe Mevkiinde bulunandik yamaçlı alandır. Bu alan çok dik olduğundan ve büyük kısmı Orman Genel Müdürlüğüne(OGM) ait olduğundan düzenli depolama olarak kullanılması uygun değildir. Danıştay OGM‘ne ait alanlarda düzenli depolama yapılmaması yönünde karar almıştır. 3. Alternatif alan, Merkez lçe Akkaya Köyü Sarıotluk Mevkii sınırları içinde kalan veMerkez lçenin kullandığı mevcut vahşi depolama alanı bitişiğindeki Bertaraf Tesisleri içinuygun alandır. Bu saha en yakın yerleşim yeri olan Akkaya Köyüne 1,9 km ve MuğlaMerkez ’e 2 km uzaklıktadır. Ulaşımı kolaydır. Alanın alan 99,95 Ha gibi büyük bir sahayıkapsaması nedeniyle uzun yıllar hizmet verecek büyüklüktedir. Taşkın suları, çığ ve erozyonbölgesinde değildir. Alanın 3 km’lik bölgesinde hava alanı bulunmamaktadır. çme, sulamave kullanma suyu temin edilen yeraltı suları koruma bölgeleri dışındadır. Proje alanının Türkiye ller ve Muğla lçeler haritalarının üzerindeki gösterimiŞekil 8’de, Muğla li uydu görünümü ise Şekil 9’da verilmektedir. Proje Alanı Şekil 8. Katı atık bertaraf tesisi konumu 39
  • 56. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Şekil 9. Proje alanı yerinin uydu görünümü 40
  • 57. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Teknoloji Alternatifleri Katı atıkların bertaraf usulleri ise 25.04.2005 tarih ve 24736 sayılı Resmi Gazete ileyürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğive 26.03.2010 tarih ve 27533 sayılıAtıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelikte belirlenmiştir. Yönetmelikte debelirtildiği üzere yaygın olarak kullanılan katı atıkların sağlıklı olarak bertaraf yöntemleri; • Düzenli Depolama • Kompostlaştırma • Yakmasistemlerinden oluşmaktadır. stanbul katı atığının, kalorifik (ısıl) değerinin 1150 kcal/kg olduğu, bu değerinelektrik enerjisi üretmek için gerekli olan 2000–2500 kcal/kg ‘dan ve katı atığın kendikendine, dışarıdan ilave yakıt olmaksızın sürekli yanabilmesi için lüzumlu 1500–1600kcal/kg ‘dan küçük olduğu işaret edilmiştir (CH2M-HILL, 1992). Aynı çalışmadabelirtildiği üzere, ilk tesis ve işletme masrafları dikkate alınarak bertaraf etmeyöntemlerinin maliyetleri şöyle belirtilmiştir; • Düzenli depolama 8,5 ABD Doları/ton katı atık • Kompost üretimi 10,5 ABD Doları/ton katı atık • Yakma 80,97 ABD Doları/ton katı atık Katı atığın ısıl değerinin düşüklüğü yanında, yakma metodunun düzenlidepolamadan 10 misli daha pahalı olması yakmayı cazip kılmamaktadır. Düzenli Depolama Direktifi biyolojik parçalanabilir atık (BPA) geri çekme kotalarınısağlamak için kompost üretimi projesi kullanılacaktır. Projede düzenli depolama sistemi de kullanılacaktır. Düzenli depolama sistemlerihem ilk yatırım maliyeti hem de işletme maliyeti diğer bertaraf yöntemlerine göre dahaekonomiktir. Ayrıca, her ne kadar yakma ve kompost tesisi kurulsa da arta kalan atıklarıdepolamak için muhakkak düzenli depolama alanı gerekmektedir. Yakma ve kompostsistemleri düzenli depolama alanına gidecek atıkların azaltılmasını sağlamaktadır I.15 Proje ile ilgili olarak bu aşamaya kadar gerçekleştirilmiş olan iş veişlemler Alan bazı DK üyelerince ziyaret edilerek incelenmiştir. Alanın 1/1000 lik haritasının hazırlanması ve zemin etüdü çalışmalarıtamamlanmıştır. Halkın Katılımı Toplantısı ile Bilgilendirme, Kapsam ve Özel Format BelirlemeToplantısı tamamlanmıştır. BÖLÜM II: PROJE Ç N SEÇ LEN YER N KONUMU 41
  • 58. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU II.1. Proje Yerinin; lgili Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmışolan, lejand ve plan notlarının da yer aldığı Onanlı Çevre Düzeni Planı ve plannotları, Nazım mar Planı, Uygulama mar Planı üzerinde gösterilmesi (varsa 1/5000ölçekli ve/veya 1/1000 ölçekli imar planlar), proje sahası ve yakın çevresinin ölçekliharita veya kroki üzerinde gösterimi, sağlık koruma bandının bu planlardagösterilmesi, (planların aslı gibidir onaylı şekilde rapor ekinde yer alması), projesahası yakın çevresinde bulunan sanayi ve yerleşimlerin harita üzerinde gösterilmesi,mesafelerin belirtilmesi, etrafındaki yerleşimlerin, yön ve uzaklıklarıBakanlıkça 25.08.2009 tarihinde onaylanan Çevre Düzeni Planları EK 1‘de verilmiştir. lgili idarece alt ölçekli imar planları yapılacaktır. mar planları yapılmadan tesis inşaedilmeyecektir. Proje sahası Muğla çevre yolu Akkaya yolu sapağından sonra 4 kmiçeridedir. Alana en yakın yerleşim yeri olan Akkaya Köyü kuşuçuşu 1,9 km, MuğlaMerkez ise kuşuçuşu 2 km, mesafededir (Şekil 5). Faaliyet alanı ve civarını gösteren1/25000 ‘lik harita Şekil 5 ‘de verilmiştir II.2 Planlanan tesisin mevcut yapılar ile olan ilişkisi ve alana ait 1/25000 ölçeklieş yükselti eğrilerini gösterir topoğrafik harita, lejand bilgileri, Faaliyet alanı veçevresinin panaromik fotoğrafları, Alana ait topoğrafik harita Şekil 5 ‘de, görüntüler ise Fotoğraf 1 ‘de verilmiştir. II.3 Faaliyet alanı ve yakın çevresinin mevcut arazi kullanımınıdeğerlendirebilmek amacı ile yeraltı sularını, yer üstü sularını, deprem kuşaklarını,jeolojik yapıyı, köy yerleşik alanlarını, ulaşım ağını, enerji nakil hatlarını, arazikabiliyetini ve faaliyet alanının yakın çevresinde faaliyetlerine devam etmekte olandiğer kullanımların yerlerine ilişkin verileri gösterir bilgilerin 1/25.000 ölçeklihâlihazır harita üzerine işlenmesi Faaliyet alanı ve civarına ait ulaşım ağı, arazı durumu, enerji hattı, yerleşim alanlarıve diğer tesisleri gösteren 1/25000 ‘lik harita Şekil 5 ‘de verilmiştir. Alanın yakınçevresindeki su kaynakları haritası ile Bölüm III ‘de, depremsellik ve diri fay hatlarıBölüm III ‘de, jeolojik yapı ve jeolojik etütleri içeren Jeoteknik Rapor EK 3 ‘deverilmiştir. II.4 Proje kapsamındaki faaliyet ünitelerinin konumu (Bütün idari ve sosyalünitelerin, teknik altyapı ünitelerinin varsa diğer ünitelerin proje alanı içindekikonumlarının vaziyet planı üzerinde gösterimi, bunlar için belirlenen kapalı ve açıkalan büyüklükleri, binaların kat adetleri ve yükseklikleri) Proje alanında bulunacak tüm sabit tesislerle ilgili ebatlar Bölüm I ‘de verilmiştir.Tüm binalar tek katlı olarak inşa edilecektir. Proje kapsamındaki faaliyet ünitelerininkonumları EK 2 ‘de verilen genel yerleşme planında görülmektedir. 42
  • 59. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Fotoğraf 1. Proje sahası görüntüleri 43
  • 60. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU II.5 Projenin inşaat ve işletme aşamasında kullanılacak arazi miktarı vearazinin tanımlanması, mülkiyeti, alanın coğrafik şekli, coğrafi tanımlaması,memleket ve coğrafi koordinatları Bertaraf tesisi kurulması için düşünülen toplam alan yaklaşık 99,95 ha’dır. Depolamaalanı kısmen Orman Genel Müdürlüğüne (692.891,51m2), kısmen Hazine (201.334,88m2),kısmen de özel tapulu (105.278,68m2) arazidir. OGM’ye ait arazilerde depolanmayapılmayıp sadece idari bina, arıtma tesisi, bakım onarım tesisi, tıbbi atık sterilizasyontesisi, kantar, kompostlaştırma tesisi gibi sabit tesisler yapılacaktır. Depolama ise özeltapulu ve hazineye ait alanlar üzerinde yapılacaktır. Mahalli Çevre Kurulu tarafından alanda katı atık bertaraf tesisi yapılması uygunbulunduğuna dair kara alınmıştır (EK 1). Orman Genel Müdürlüğü’ne ait arazilerin ön izni alınmış olup ön izin belgesiEK 1’de verilmiştir. Özel tapulu arazilerin kamulaştırılma işlemlerine başlanmıştır. MuğlaValiliği l dare Kurulu tarafından özel tapulu alanların kamulaştırılmasına onay verilmişolan belge EK 1’de görülmektedir. Ancak Hazineye ait arazilerin ise kaydı Hazine’degörülmediğinden önce Hazine adına tescili yapılacak daha sonra tahsis yapılacaktır.Hazine, bu arazilerin tescil işlemlerine başlamıştır. Tescil için l Tarım Müdürlüğü, DS21. Bölge Müdürlüğü’nün olumlu Raporları ile Muğla Orman şletme Müdürlüğü’nünolumlu nceleme Raporu EK 1’de görülmektedir. Muğla Sanayi ve Ticaret l Müdürlüğü’nün proje alanında imar palanın yapılmasındasakınca olmadığını belirtir yazı EK 1’de verilmiştir. DS Genel Müdürlüğü 21. Bölge Müdürlüğünün proje alanında katı atık bertaraftesisi yapılmasında sakınca olmadığını belirtir yazı EK 1’de görülmektedir. Mevcut durum itibariyle sahada ağaç bulunmayıp yer yer ufak çalılıklar vardır. Alanmevcut vahşi depolamanın bitişiğinde olup tarıma elverişli bir yer değildir Alana en yakın yerleşim yeri olan Akkaya Köyü kuşuçuşu 1,9 km, Muğla Merkez isekuşuçuşu 2 km mesafededir. Alanın coğrafik şekli ve koordinatları Şekil 5 ‘degörülmektedir. Proje alanının, Türkiye ller ve Muğla lçeler haritalarının üzerindeki gösterimi, uydugörüntüsü ile fotoğrafları Bölüm 1‘de verilmiştir: 44
  • 61. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU BÖLÜM III: PROJE YER VE ETK ALANININ MEVCUT ÇEVRESELÖZELL KLER III.1 Jeolojik Özellikler (Bölgesel jeoloji bölümünde sahanın 1/25.000 ölçekligenel jeoloji haritası ve nceleme Alanının Jeolojisi bölümünde faaliyet sahasınınbüyük ölçekli bir jeolojik haritası ve stratiografik kolon kesitleri, Katı Atık DüzenliDepolama sahasında yüzeyleyen birimlerin detaylandırılmış fiziksel özellikleri,jeolojik, jeomorfolojik ve hidrojeolojik özellikleri, Jeoteknik etüt raporu, tesviyeişlemleri sırasında olası hafriyat için kazı ve doldurma alanlarının yerleri vemiktarları, gözlem kuyuları hakkında bilgi,Proje sahasına ait tüm jeolojik özellikler detaylı şekilde EK 3 ’te verilen Jeoteknik EtütRaporu ’nda görülmektedir. Aşağıdaki bilgiler büyük oranda Muğla li Merkez lçesiArazi Kullanım Potansiyeli (Aktimur ve diğerleri, 1999) kitabından yararlanarakhazırlanmıştır.Genel Jeoloji Muğla il alanında, hemen hemen bütün jeolojik zamanlarda ortaya çıkmış oluşumlararastlanır. ldeki prekambriyen (ilk zaman) serileri, Yatağan ve Milas lçelerininkuzeyindeki dağlık kesimden başlayıp, daha kuzeye doğru geniş alanlarla yayılan gnays,mikaşist, ince taneli şist ve kuvarsit gibi oluşumlardır. Bu yapı daha sonra kuzeybatıdan-güneydoğuya doğru uzanmaktadır. lk zaman serilerini, güneyden I. zaman yaşlı greler,mermerler ve şistler örtmektedir. Yatağan-Muğla oluğunun güneyinde rastlanan çeşitlimermer ile kristalli kalkerler, killi şistler, greler, konglomeralar, silisli şistler ve yer yer defillatlar bütünüyle I. Zaman Serileridir. Muğla’nın doğusundaki dağlık kesimin temelini oluşturan gre, konglomera ve bitkifosilli kalkerler ile Göktepe’deki permiyen tabakaları altında yer alan koyu renklimikaşistler ise ilk zaman oluşumlarıdır. Muğla-Köyceğiz yolu üzerinde ortaya çıkan gri, kahverengi, bazen soluk pemberenkli şistler ve greler çok dalgalı bir yeryüzü şekli oluşturur. Karabörtlen’in kuzeyindegeniş alanlarda yüzeye çıkan şist ve gre alüvyonlar altında kalır. Marmaris yöresinde iseaçığa çıkar. Gökova’nın güneybatısında Çetibeli Köyü çevresindeki dalgalı alanda bu şistve grelerle kristalleşmiş kalkerler yaygındır.Metamorfizma ve Mağmatizma METAMORF ZMA: Yukarı Menderes masifindeki gnaysların çoğunun tektonizeolmuş bir magmatik gnays olmadığı, belki de bir migmatit kompleksi teşkil ettiği ve bukompleksinde gnays sınırlarından itibaren, dışa doğru, metamorfizme derecesi gittikçeazalan mikaşistlerle çevrilmiştir. Şistlerim şistozitesi, gnayslarla olan kontaklarına vegnays içerisindeki yapraklanmaya paraleldir. Şistler çok miktarda metamorfik boksit(zımpara-diyasporit) kapsayan bir mermer formasyonu ile çevrilmiştir. Şistler arasındakigrafitli şistler içinde genellikle kloritoit bulunmaktadır. Gnays sınırlarına yakın yerlerde vebuna paralel olarak, porfiroblastik granatlı mikaşist zonu teşekkül etmiştir. Gnays sınırı ileporfiroblastik metamorfizma zonu arasında gayet sıkı münasebetler bulunduğundanhepsinin başkalaşımının aynı zamanda meydana geldiğine hükmedilebilir. Aynımünasebetler gnays sınırı ile konsantrik olan zımpara mermerlerin metamorfizması için devakidir. 45
  • 62. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Bu metamorfik serilerin içinde metamorfizmanın yaşını tayine yarayacak işaretlerçok azdır. Boksitlerin başkalaşarak zımparaya dönüşü, masifin diğer kayaçlarınınmetamorfizmasına bağlı olduğuna göre, masifteki metamorfizma olayı herhalde boksitlerinçökeltilmesinden sonra oluşmuştur. Göktepedeki fosilli kalkerler (Koray, Fusuilinidae,Krinoid), Karbonifere (Viseen) veya Permiene atfedilmiştir. Zımparalı mermerler, Göktepekalkerleri ile aynı fasiyestedirler ve fazla olarak bunların içinde de aynı fosiller bulunmuştur.Böylece zımparalı mermerlerin de Permo-Karbonifer yaşta olmaları muhtemeldir. Menderes masifinin stratigrafik olarak en üst seviyelerinde bulunan mermerlerde sonzamanlarda Lias’a ait alglerin bulunması metamorfizmanın ne zaman vuku bulduğunu birdereceye kadar aydınlatmıştır. Milas, Muğla ve Bodrum aralarında, metamorfizmayauğramamış ve muhtemelen Alt Kretaseye, fakat mutlak surette Üst Kretaseye ait kalkerlerhafif bir diskordansla masifin üst mermerleri ve şistleri üzerinde bulunmaktadır. Tabandada mermer ve şist çakıllarını kapsayan konglomeralar vardır. MAGMAT ZMA: Menderes masifinin kayaçları sık sık, potaslı feldspatlı gnayslara,granitik gnayslara geçerler. Gözlü gnayslar, potaslı feldspatlar yanında ince taneli kuvarslaşistli bir doku gösterirler. Gnayslarla, granitleşmiş gnayslar ve gnayslaşmış esdimentlerarasında ilkel sınırlar takip olunamaz. Bunun için orto materyalin derinlerde bulunduğu veenjeksiyonlarla aslında metamorfize olmuş sedimenter karakterli granitoit kayaçların sub-mağmatik sıcaklıkta, yaklaşık olarak granit bileşiminde, alkalice zenginleştirilmiş,migmatit-gnayslara dönüşmüş olması muhtemeldir. Büyük masifler halinde granitoitkayaçlar Beşparmak, Tekeler, Turgut ve Oyukbaba Dağı’larında bulunmaktadır. Peridotitler: Paftada Datça Yarımadası’ndan itibaren Marmaris Bölgesi’nden geçerekkuzeye doğru ve Fethiye kuzeyinden Acı Göl’e kadar çok yaygın ve büyük bir peridotitsahası vardır. Ofiyolit adı altında birleştirilen bazik ve ultrabazik kayaçlara ait magmanınyüzeyde akışı veya intruzyonu ile hasıl olan ilkel durumları orojenik basınçlarla bozulmuşve değişmiştir. Bu kayaçlar bilhassa ortopiroksinli kocaman peridotit masiflerdir ve yer yerkromit kütlelerini kapsayan dunitlere geçerler. Peridotit masiflerinin kenarında tali olarakiri plajiyoklaz ve olivinli gabrolar bulunabilir. Peridotitlerin ilkel kontakları tektonik veserpantinizasyon dolayısıyla görülmez. Volkanik Kayaçlar: Andezin ve ojit fnokristalli ofitik diyabazların büyük kısmıdenizaltında püskürülmüş volkanik kayaçlardır. Üst Kretase detritikleri içerisinde spilitikbreşlerin bulunması, diyabaz dayklarının Paleozoik üzerindeki Mesozoiki ve peridotlarıkesmiş olmaları, diyabazların Permien yaşında olması ihtimalini kuvvetlendirir. Bukayaçların Paleozoik yaşta oldukları, Karadağ’da, Çenger civarlarında, Çaldağ ekaylarıiçinde v.b. yerlerde daima fosilli Permien kalkerlerine bağlı olarak bulunmalarıyla kuvvetkazanır. Harita sahası içinde genç volkanik kayaçlar iki grupta ayrılabilirler. Bunlardan biritamamen dağların yapısına girmiş olan andezit grubudur. Bunların büyük kütlesi BodrumYarımadası’nın batısında bulunur, andezitik ve bazaltik kayaçlar Denizli’ningüneydoğusunda, Acıpayam Ovası kuzeyinde ve Karamanlı’dan Korkuteli’ne giden yolunüstündeki dislokasyon zonlarında da vardır. kinci grup bunlardan daha yeni dasitiktüflerdir, dağların yapısına girmemişlerdir ve herhalde bu yapıdan daha gençtirler. Bu lavve tüfler, hiç şüphesiz Ege Denizi’nin çökmesiyle ilgili yeni erüpsiyon sikline aittirler.Jeomorfolojik Yapı ve Stratigrafi 46
  • 63. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Muğla linin 1/25.000 ölçekli jeolojik haritası Şekil 10 da, genelleştirilmiş dikmekesiti ise Şekil 11 de verilmiştir.STRAT GRAFMuğla dolaylarında en altta Permo-Karbonifer yaşlı Kavaklıdere grubu yer alır.Kavaklıdere grubu üzerinde uyumsuz olarak Mesozoyik-Alt Tersiyer yaşlı Marçal grubuyer alır. Marçal grubu üzerinde ise tektonik dokanakla Mesozoyik-Paleosen yaşlı Örenünitesi yer almaktadır. Ören ünitesi üzerinde açısal uyumsuzlukla Oligosen yaşlı Mortumaformasyonu gelmektedir. Mortuma formasyonu üstte uyumlu olarak Alt Miyosen yaşlıKemre ve Yenidere formasyonlarına geçmektedir. Orta Miyosen yaşlı Turgut formasyonualttaki yaşlı birimleri uyumsuz olarak örtmektedir. Turgut formasyonu uyumlu olarakSekköy, Yatağan ve Milet formasyonları takip etmektedir.- Kavaklıdere Grubu: Kuvarsit bantları içeren metakiltaşı ile başlayan grup üste doğruKuvarsit, kuvars şist, granat şist, fillit ve kalk şistlerle devam eder. Üst düzeylerindekireçtaşı bant ve mercekleri içeren birim 1000 metre kalınlıkta olup Permo-Karboniferyaşlıdır. Grup uyumsuz olarak Marçal grubu tarafından örtülmektedir.- Marçal Grubu: Grup altta kırmız renkli çakıltaşı, metakumtaşı, metasilttaşı, dolomit,dolomitik kireçtaşı, boksitli kireçtaşı, rudistli kireçtaşlarından ibarettir. Grubun üstkesimlerinde ise çörtlü pelajik kireçtaşları ile olistostromal düzeyler içeren fliş temsiletmektedir. Marçal grubu Mesozoyik-Paleosen yaşlı olup üzerine tektonik dokanakla Örenünitesi gelmektedir.- Ören Ünitesi: Ünite 1500 metre kalınlıkta, Alt-Orta Triyas yaşlı çakıltaşı, metakumtaşı,Şeyl ardalanmasından oluşan Karaova formasyonu; 300–1700 metre kalınlıkta Orta Triyas-Liyas-Üst Kretase yaşlı dolomitik kireçtaşı, dolomit ardalanmasından ibaret Geremeformasyonu; Üst Kretase –Paleosen yaşlı çeşitli boyutlarda olistolit kapsayan çakıltaşı,kumtaşı ve silttaşı ardalanmasından oluşan Karabörtlen formasyonlarını kapsamaktadır.Ünitelerin en üstünde ise peridotitler yer almaktadır. Peridotitler muhtemelen yöreye AltEosen’de yerleşmiştir.(Bernovili ve diğerleri, 1974).- Akçay Grubu: Oligosen-Akitaniyen yaş aralığında çökelmiş olan grup; Mortuma,Yenidere ve Kemre formasyonlarını kapsamaktadır.Mortuma Formasyonu: Çakıltaşı, Kumtaşı, silttaşı, kireçtaşı ardalanmasından oluşmuş olupince linyit düzeyleri içerir. Oligosen yaşlı olan birim yaklaşık 2400 metre kalınlıktadır.Formasyon kapsamında yer alan çakıltaşı, çamurtaşı, kumtaşı ardalanmasından oluşanbirim Hakyemez ve Örçel (1982) tarafından Karadere üyesi olarak tanımlanmıştır.Yenidere Formasyonu: Çakıltaşı, çamurtaşı, kumtaşı, silttaşı, kiltaşı ve killi kireçtaşıardalanmasından oluşmuştur. Birim 125–1150 metre kalınlığa sahip olup Akitaniyenyaşlıdır. Formasyon Esenkaya, Ortaköy ve Karakaya üyerine ayırtlanmıştır. Yenidereformasyonu yanal ve düşey olarak kemre formasyonuna geçmektedir.Kerme Formasyonu: Çakıltaşı, kumtaşı, silttaşı, kiltaşı, killi kireçtaşı birimlerinin düzensizolarak ardalanmasından oluşmuştur ( Ünal ve Göktaş, 1990). Akitaniyen yaşlı, 1300 metrekalınlıktaki formasyon üzerine uyumsuz olarak Muğla grubunun Turgut formasyonugelmektedir.- Muğla Grubu: Muğla grubu alttan üste doğru Turgut, Sekköy, Yatağan ve Miletformasyonlarının kapsamaktadır.Turgut Formasyonu: Mercek ve ara katman şeklinde kumtaşı kapsayan çakıltaşından ibaretÇardaklı üyesi ile çakıltaşı, kumtaşı, silttaşı, kiltaşı ardalanmasından ibaret Dokuzçamüyesinden oluşmuştur. 100–250 metre kalınlıkta olan formasyon Orta Miyosen yaşlı olup 47
  • 64. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUüstte uyumlu olarak Sekköy formasyonuna geçmektedir. Formasyonun üst düzeylerikömürlüdür.Sekköy Formasyonu: Kireçtaşı, mikrit, silttaşı, tüf, tüfit düzeylerinden oluşan formasyon50–150 metre kalınlıkta Orta Miyosen yaşlıdır. Formasyonun üzerine uyumlu olarakYatağan formasyonu gelmektedir.Yatağan Formasyonu: Çakıltaşı, kumtaşı ve çamurtaşından oluşan formasyon 150–400metre kalınlığa sahiptir. Çakıltaşları ayrı bir harita birimi; kumtaşı ve çamurtaşı ayrı birharita birimi olarak ayırtlanmıştır. Üst Miyosen yaşlı formasyon üstte doğru dereceli olarakMilet formasyonuna geçmektedir.Milet Formasyonu: Altta çakıltaşı-kumtaşı, üstte gölsel killi kireçtaşı düzeylerini kapsayanbirim 75–140 metre kalınlıkta olup Pliyosen yaşlıdır.- Alüvyon: Dere yatakları, vadi tabanları ve ovalarda yüzeyleyen birim çakıl, kum, kil vesilt karışımından ibaret olup alttaki yaşlı birimleri uyumsuzlukla örtmektedir. Çalışmaalanında ayrıca eski alüvyon, yamaç molozu, yamaç molozu konisi, alüvyon yelpazesibirimleri de yer almaktadır.TEKTON KMuğla ve dolayında Miyosen ve öncesi dönemlere ait çok sayıda kıvrımlar, faylar,bindirmeler ve naplar gibi yapısal unsurlar yer almaktadır. Ancak bölge neotektonikdönemde şekillenmiştir. Tüm Batı Anadolu da olduğu gibi çalışma alanında da ÜstMiyosen-Pliyosen başlarında oluşmaya başlayan grabenleşmenin etkisinde kalmıştır. Bölgegenel olarak KB-GD ve GD-KB doğrultusundaki normal faylar etkindir ve günümüzde degrabenleşme devam etmektedir (Dumont ve diğerleri, 1979).JEOMORFOLOJMuğla merkez sınırları içerisinde kalan alanda polisiklik bir şekillenme ve jeomorfolojikgelişmeyi açıklayan aşınım-birikim dönemleri ve bu dönemlerin evrelerinin oluşturduğubirimler yer almaktadır. Bu birimler Batı Anadolu da gözlenen ünitelerle büyük benzerlikgöstermektedir (Keçer ve diğerleri,1983; Aktimur ve diğerleri, 1994 ve 1995). BölgedeMiyosen ve Pliyosen-Pleyistosen de geniş aşınım yüzeyleri ile eksüme yüzeylergelişmiştir. Araştırma alanı dönemsel şekillenme göstermesine karşın yer hareketleriyönünden duraylı değildir (Becker-Platen,1970; Pamir,1974).Aşınım yüzeylerinin gelişmesi deniz düzeylerindeki dalgalanmalara ve tektonik hareketlerebağlı olarak kesintiye uğrayarak olgunlaşmadan deforme olmuşlardır. Ayrıca litolojikfarklılıklar ve klimatik şartlardaki değişimler farklı ünitelerin gelişmesini sağlamıştır(Kayan,1979)- Miyosen aşınım yüzeyi: Muğla çevresinde en eski aşınım yüzeyi Orta-Üst MiyosendeMenderes masifi ve örtü kayaçları üzerinde gelişmiş olan bir peneplerin yükselmişparçalarıdır. Su bölümü hatlar boyunca günümüze kadar aşınmadan korunmuşlardır.Yüzeyler KB-GD ve GD-KD yönlü faylarla kesilmişlerdir. Muğla-Yatağan fay zonuylaparçalanan yüzey çarpılmış, bloklaşmış ve dolayısı ile genç havzalar oluşmuştur. Fayzonunun güneyinde tektonik denetimli on adet kapalı drenaj alanı bulunmaktadır. Miyosenaşınım yüzeyinde Karstlaşma etkindir. Büyük ve küçük erime şekilleri ve sertgen tepelergözlenir. Dolin tepelerinde diasparit parçaları içeren terrarozalar bulunmaktadır.- Pliyosen-Pliyostesen aşınım yüzeyi: Miyosen peneplerin zararına gelişen bu yüzey engeniş aşınım yüzeyidir. Miyosen aşınım yüzeyinden belirgin bir yamaç ile ayrılan yüzey 48
  • 65. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUikinci bir sistemi oluşturmaktadır. Eğim yüzeyleri karasal havzalara doğru olan yüzeyMarçal, Akçay ve Muğla grupları üzerinde gelişmiştir. Dolayısı ile litolojik yapıya görefarklı bir gelişme ve yayılım sunarlar. Akçay akaçlama alanında saha dışındaki yerel tabanyüzeyi gelişmelerine bağlı olarak akarsularla derin bir şekilde yarılmış ve yöre platoyadönüşmüştür.Yörede akarsuların derin gömülmesi ve litolojik özelliklerinden dolayı yoğun kütlehareketleri görülür. Akçay örgülü ve kum adalı yatakta akmaktadır. Bunun için Kemerbaraj gölü siltasyona açıktır. Muğla-Yatağan fay zonu bu yüzeyi yüzlerce metreye varanatılımlarla parçalamaktadır. Dolayısı ile akaçlama parçalanmış, kertik ve asılı vadilerşekillenmiştir. Bu durum Kozağaç dolaylarında gözlenmektedir. Fay zonunun güneyindeyer alan dar alanlı yüzeyler faylanmaya, karstlaşmaya ve akarsulara bağlı olarakparçalanmıştır.Pliyosen-Pleyistosen aşınım yüzeyi Kıranköy-Kuyucak hattında Miyosen aşınım yüzeyi ilebirlikte birdenbire kesintiye uğramakta, çekim fayları ile sonlanmaktadır. 800 metredolayında olan toplam atım, Kemre körfezinin Pleyistosen in ikinci yarısındaki oluşumunuaçıklamaktadır.- Eksüme yüzeyi: Neojen çökellerin aşınması sonucunda sıyrılarak alttaki temel kayaçlarınyüzeylenmesi ile oluşan yüzey olup çok az yer kapsamaktadır. Muğla yakınlarında veSarhoş çayı kesimlerinde bulunurlar. GENEL JEOLOJİ HARİTASI 49
  • 66. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU KATI ATIK BERTARAF TES S ALANI Şekil 10. Muğla li 1/25 000 Ölçekli Jeolojik Haritası 50
  • 67. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Şekil 11. Muğla li Genelleştirilmiş Dikme Kesiti nceleme Alanının JeolojisiMuğla ili mücavir sınırları içerisindeki yapılacak Katı Atık Bertaraf Tesisi Proje sahasındayapılan jeolojik ve jeoteknik inceleme sonucu inceleme alanının jeolojisi ve elde edilensonuçlar ile uyulacak şartlar aşağıda sunulmuştur. nceleme alanında mostra çakıllı siltli kumlu kildir. Bu birim üzerini yer yer 0,00 – 0,30 marasında bitkisel toprak örtmektedir. Bu birimin rengi gri-kahverengi arasındadeğişmektedir. Derinlerde ise 10,00 – 12,00 metrelerden başlayan kireçtaşı hâkimdir. Bu 51
  • 68. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUbirim Genel jeoloji haritasında ( jk - 8 - s ) sembolü ile gösterilmektedir. nceleme alanındafay gibi süreksizliklere rastlanılmamıştır. nceleme alanında;•Açılan 1 nolu sondaj kuyusunda; 0,00 – 0,30 m. arası bitkisel toprak, 0,30 – 3,00metreler arası Killi Kum, 3,00 – 10,00 metreler arası Plastisitesi düşük çakıllı kumlu siltliKil, 10,00 – 13,00 metreler arası çok ayrışmış kırıklı Kireçtaşı blokları içeren Kil, 13,00 –19,00 metreler arası orta derecede ayrışmış kırıklı Killi Kireçtaşı, 19,00 – 20,00 metrelerarası ise Az ayrışmış az çatlaklı kırıklı Kireçtaşı görülmüştür.•Açılan 2 nolu sondaj kuyusunda; 0,00 – 0,30 m. arası bitkisel toprak, 0,30 – 3,00metreler arası Killi Kum, 3,00 – 11,50 metreler arası Plastisitesi düşük çakıllı kumlu siltliKil, 11,50 – 14,50 metreler arası çok ayrışmış kırıklı Kireçtaşı blokları içeren Kil, 14,50 –17,50 metreler arası orta derecede ayrışmış kırıklı Killi Kireçtaşı, 17,50 – 20,00 metrelerarası ise Az ayrışmış az çatlaklı kırıklı Kireçtaşı görülmüştür.•Açılan 3 nolu sondaj kuyusunda; 0,00-0,30 m. arası bitkisel toprak, 0,30-11,00 metrelerarası Killi Kum, 11,00-13,00 metreler arası çok ayrışmış kırıklı Kireçtaşı blokları içerenKil, 13,00-16,00 metreler arası orta derecede ayrışmış kırıklı Killi Kireçtaşı, 16,00 – 20,00metreler arası ise Az ayrışmış az çatlaklı kırıklı Kireçtaşı görülmüştür.•Açılan 4 nolu sondaj kuyusunda; 0,00 – 0,30 m. arası bitkisel toprak, 0,30 – 3,50metreler arası Plastisitesi düşük çakıllı kumlu siltli Kil, 3,50 – 6,00 metreler arası KilliKum, 6,00 – 12,00 metreler arası Plastisitesi düşük çakıllı kumlu siltli Kil, 12,00 – 15,00metreler arası çok ayrışmış kırıklı Kireçtaşı blokları içeren Kil, 15,00 – 18,00 metrelerarası orta derecede ayrışmış kırıklı Killi Kireçtaşı, 18,00 – 20,00 metreler arası ise Azayrışmış az çatlaklı kırıklı Kireçtaşı görülmüştür.•Açılan 5 nolu sondaj kuyusunda; 0,00 – 0,30 m. arası bitkisel toprak, 0,30 – 3,00metreler arası Killi Kum, 3,00 – 12,50 metreler arası Plastisitesi düşük çakıllı kumlu siltliKil, 12,50 – 15,50 metreler arası çok ayrışmış kırıklı Kireçtaşı blokları içeren Kil, 15,50 –18,50 metreler arası orta derecede ayrışmış kırıklı Killi Kireçtaşı, 18,50 – 20,00 metrelerarası ise Az ayrışmış az çatlaklı kırıklı Kireçtaşı görülmüştür.nceleme alanındaki birimlerin emniyetli taşıma gücü değeri 1,75 kg/cm2 olarak alınacaktır. nceleme alanında açılan sondajlarda üst seviyelerde birimlerin çakıllı olması, altseviyelerde birimlerin kireçtaşı bloklu olmasından dolayı önemli bir OTURMABEKLENMEMEKTED R.EK 1’de verilen DS Bölge Müdürlüğü yazısında da görüldüğü gibi inceleme alanındakuru dere bulunmamakta ve her hangi bir derenin akışına da engel konumdabulunmamaktadır. Ancak inceleme alanı dışında kuru dere yatağı mevcuttur. Alanda kaydadeğer su toplama kapasitesine sahip yüzey suyu bulunmamaktadır. Yeraltı suyunarastlanılmadığı için zemin kitle ilişkilerinde yer altı suyunun olumsuz direkt ilişkisigörülmemektedir. Çevre kuşaklama kanalları sızdırmaz beton kanal olacak ve inşasırasında Bölge Müdürlüğünden onay alınacaktır. nceleme alanında açılan sondajlarda yer altı suyunun olmamasından ve sondajlardakireçtaşına rastlanmasından dolayı Sıvılaşma BEKLENMEMEKTED R. nceleme alanında açılan sondajlarda yapılan permeabilite deneyleri sonucunda elde edilengeçirimlilik değerleri 10-4 m/s - 10-6 m/s arasına değişmektedir. Bu değerler zeminingeçirimliliğinin ”Zayıf Drenaj” özelliğinde olduğunu göstermektedir. 52
  • 69. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU ncelenen alanda inşa edilecek yapıların dizaynında esas alınacak periyot karakteristikleriT.C.Bayındırlık ve skan Bakanlığı’nın (1998) afet bölgelerine yapılacak yapılar hakkındayönetmeliğine uyulacaktır ve bu yönetmeliğe göre şu şekildedir; Zemin gurubu : B 1-2 Yerel zemin sınıfı : Z 2 Bina önem katsayısı : 1,0 Spektrum karakteristik periyotları : TA=0,15 sn, TB=0,40 sn Düşey Yatak Katsayısı : 5000 - 10000 t/m3 nceleme alanında kabarma, akma, yayılma gibi zeminden kaynaklanan anormalliklererastlanılmamıştır. Bu alanda heyelan, su baskını, çökme gibi doğal afetlere maruz kalmasıbeklenmemektedir. Afet yönünden daha önce herhangi bir inceleme yapılmamış ve buhususta 7269 sayılı yasa gereği alınmış herhangi bir karar bulunmamaktadır. ncelemealanında sakıncalı ve yasak alanlar bulunmamaktadır. nceleme alanı (1) Birinci derecedeprem bölgelerinin içerisinde kalmaktadır.Bu sebeple yapılacak yapıların projelendirilmesi aşamasında, “Her Türlü YapılaşmalardaBayındırlık ve skan Bakanlığı Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar HakkındaYönetmelik” hükümlerine uyulacaktır. nceleme alanında kalıcı şevlerde ihata duvarı, geçici şevlerde ise; 1 / 3 (1 yatay / 3 düşey)oranı uygulanacaktır. Serbest ve Derin kazılarla alınan malzemeler, deney sonuçlarında LLdeğerinin % < 70 olmasından dolayı dolgu malzemesi olarak kullanılabilecektir. nceleme alanı; Katı Atık Bertaraf Tesisi Projesi ve bu tesise ait idari binaların inşaatınınyapılmasına uygundur. ncelenme alanında açılan sondajlarda Yer altı su seviyesiylekarşılaşılmamıştır. Ancak yüzey suları ile gelecek yeraltı suyu beslenmesine karşılık çevredrenajı yapılacaktır. Böylece yüzey/yeraltı suyunun betona etkisi önlenecektir. nşaat sonrası için yüzey sularına ve muhtemel sellenmeye karşı kalıcı drenaj önlemlerialınacaktır. Suyun şiddetli erozyona maruz kalabilecek ve heyelan neden olabilecekalanlara akmasını önlemek ve çevrilen suların erozyon doğuracak bir hacme erişmedenönce aktarılmasını sağlamak üzere çevirme hendekleri, teraslar ve su yolları inşaedilecektir.Toprak alınmak üzere kazılacak yerler ve artıkların döküleceği alanlar dikkatli bir şekildesaptanılacaktır. Bunların yüzey akışa, erozyona, estetik görünüme olduğu kadar inşaatkolaylığına etkileri dikkate alınacaktırHafriyat yeri ve miktarı :Alanın tamamında Tablo 35’de görüleceği gibi 207.000 m3 kazı yapılacaktır. lk etaptasadece 1. Hücre için kazı yapılacaktır. Bu hücre dulunda sırasıyla diğer hücrelerin inşaatınageçilecektir. lk Hücrenin inşaatı sırasında 61.000 m3 kazı yapılacaktır. Ayrıca sabittesisler ve yolların inşaatında da 8.000 m3 kazı yapılacaktır. Toplam 69.000 m3 kazının17.000 m3 ‘ü yan seddelerin inşaatı ve arazi tesviyesinde kullanılacaktır. Geri kalan52.000 m3 miktarındaki hafriyat ise alan içinde biriktirilerek üst örtü ve çöp üzerine geçiciyollar ve döküm platformu tesisi için kullanılacaktır. Tablo 35. Proje alanı kazı ve dolgu tablosu Ara Alan Alan Kamülatif hacim (m3 Brükner Kilometre uzaklık Yarma Dolma Yarma Dolma Yarma Dolma değeri (m) 0+000.00 1.HÜCRE 81,22 98.18 50.00 11673,1 5318,38 11.673,10 5.318,38 6.354,72 0+050.00 385,7 34.55 53
  • 70. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU 40.26 10553,65 1796,35 22.226,75 7.114,73 15.112,02 0+090.26 337,34 54.69 Ha 9,74 3302,67 1483,91 25.529,42 8.598,64 16.930,78 0+100.00 340,62 44.65 50.00 9592,22 1729,2 35.121,64 10.327,84 24.793,80 0+150.00 403,07 24.52 50.00 10752,67 1803,4 45.874,31 12.131,24 33.743,07 0+200.00 196.64 47.61 50.00 3948,8 4459,27 49.823,11 16.590,51 33.232,60 0+250.00 361,31 10,76 50.00 11150,58 614,88 60.973,69 17.205,39 43.768,30 0+300.00 164,71 13.84 34.71 6897,49 793,89 67.871,18 17.999,28 49.871,90 0+334.71 2.HÜCRE 232,75 31.91 15.19 3271,38 479,93 71.142,56 18.479,21 52.663,35 0+350.00 195,11 30.86 50.00 9406,3 1415,73 80.548,86 19.894,94 60.653,92 0+400.00 181,15 25.77 45.72 8506,08 1191,34 89.054,94 21.086,28 67.968,66 0+445.72 190,98 26.35 4,28 889,98 104,27 89.944,92 21.190,55 68.754,37 0+450.00 224,71 22.33 49.63 7926,07 3794,74 97.870,99 24.985,29 72.885,70 0+499.63 94,88 130.58 0.37 35,33 47,87 97.906,32 25.033,16 72.873,16 0+500.00 97,66 130.29 50.00 11077,77 3514,62 108.984,09 28.547,78 80.436,31 0+550.00 345,45 10,29 50.00 22179 574,63 131.163,09 29.122,41 102.040,68 0+600.00 541,71 12,70 8,33 4423,42 90,74 135.586,51 29.213,15 106.373,36 0+608.33 520,46 9,10 41.67 13954,22 2861,32 149.540,73 32.074,47 117.466,26 0+650.00 149,27 128.23 28,03 4655,66 1892,48 154.196,39 33.966,95 120.229,44 0+678.03 182,88 6,78 21.97 3769,41 835,89 157.965,80 34.802,84 123.162,96 0+700.00 160,3 69.32 50.00 12544,55 2794,65 170.510,35 37.597,49 132.912,86 0+750.00 341,48 42.47 50.00 15089,88 2823,88 185.600,23 40.421,37 145.178,86 0+800.00 262,12 70.49 50.00 12582,3 2421,6 198.182,53 42.842,97 155.339,56 0+850.00 241,18 26.38 15,01 4275,19 336,38 202.457,72 43.179,35 159.278,37 0+865.01 328,62 18.46 28,75 4925,53 2104,04 207.383,25 45.283,39 162.099,86 0+893.76 14 127.90 1,33 21,18 175,82 207.404,43 45.459,21 161.945,22 0+895.09 17,86 136.49 III.2 Güncel bilgilerle detaylandırılmış depremsellik, afet durumu Muğla li I. derece deprem kuşağında yer almaktadır. l’de 2 önemli deprem bölgesibulunmaktadır. (Şekil 12) Kerme körfezi-Köyceğiz bölgesi ve Rodos-Fethiye körfezibölgesidir. Kerme körfezi-Köyceğiz bölgesi: Bu bölge kuzeyde Bodrum yarımadası ile Muğla’nın güneyinde yükselen dağlar veSandras dağı, Güneyde Reşadiye yarımadasındaki mezozoik formasyonlar tarafındansınırlanmıştır. Çukurluk batıdan doğuya doğru Kerme Körfezi, Gökova alçak arazisi veKöyceğiz havzasından ibarettir. Çukurluğun güney kenarında (Muğla -Marmaris yolunda)mezozoik kalkerlerinin körfeze doğru çok dik eğimli olduğu görülür. Körfezin kuzey 54
  • 71. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUkenarı oldukça diktir ve kalker duvarına benzer. Burada 750m. ye kadar yükselenkalkerler, Gökova’da 50m. Seviyesindedir. Körfezin derinliği hesaba katılırsa, buradakidikey atım 1300m. dir. Bu fay, birçok sıcak ve soğuk maden suyu kaynakları tarafındanişaretlenmiştir. Körfezin ağzında, ancak çok genç bir devirde sönmüş olan volkanikNisiros adası vardır. Bölgenin en önemli olan üst merkezi, körfez önünde bulunan stanköyadasıdır. Tarihsel ve aletsel dönem içeren deprem katalogları ve bölgenin aktif fayhareketleri incelendiğinde bölgede sık sık büyük depremlerin olduğu anlaşılmaktadır.Muğla’da meydana gelen depremler aşağıda belirtilmiştir. YIL MEVK Ş DDET MS. 127 Rodos-Muğla-Fethiye 7.3 1941 Muğla 6.2 1941 Muğla 6.2 1957 Rodos-Muğla-Fethiye 6.6 1959 Köyceğiz 6.2 1961 Marmaris 6.2 1999 Marmaris 5.6 Projenin uygulanması esnasında ilgili afet ve deprem yönetmeliklerine uyulacaktır. Şekil 12. Muğla li Depremsellik Haritası III.3. Hidrolojik özellikler ve yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanankullanımı, debileri, bu kaynakların faaliyet alanına mesafeler ve bu mesafelerin birharita üzerinde gösterimi, Akarsular Alanın yakınında dere, göl ve baraj gibi yüzeysel su kaynakları bulunmamaktadır. l sınırları içerisinde kalkerli, karstik arazi çok geçirimli olduğundan, yüzeyden akanakarsu gelişmemiş, karamuğla ve kandere gibi sel rejimli derelerin yataklarında ancak kışaylarında su bulunur. 55
  • 72. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Faaliyet alanı içinde dere bulunmaktadır. Civardaki kuru dereler korunacak ulaşımyolu olarak kullanılmayacak, katı ve sıvı atık atılmayacak, herhangi bir malzemedoldurulmayacak, dere yataklarından malzeme temin edilmeyecek, doğal akışlarıdeğiştirilmeyecektir. Proje alanı içinden, sınırından veya yakınından geçmekte olan yüzeysel su kaynaklarıolması durumunda üzerinde yol geçişi sağlanması durumunda uygun kesitte sanat yapısıyapılarak geçiş sağlanacaktır. Proje alanı içinden yada yakınından geçen akar yadamevsimsel akışlı dere yataklarının üzerinden yol geçişi gibi yapıların yapılması durumundaDS Bölge Müdürlüğünden görüş alınacaktır. Ancak buradaki proje sahasında veyayakınında yüzeysel su kaynağı bulunmadığından sanat yapısı ihtiyacı olmayacaktır. Muğla li toprakları, Büyük Menderes Havzası ve Batı Akdeniz Havzasına girer. Buiki havza, ülkenin orta büyüklükteki havzasıdır. Birlik üyelerinden Muğla Merkez lçe veUla lçesi ile Katı atık Bertaraf tesislerinin kurulacağı alan Batı Akdeniz Havzası içindedir(Şekil 13). Şekil 13 ‘de görüldüğü gibi proje alanının yakınında hiç bir yüzeysel sukaynağı bulunmamaktadır. Kavaklıdere ve Yatağan ilçeleri Büyük Menderes Havzasıiçindedir (Şekil 14). Şekil 15 ‘de de görüldüğü gibi yakın çevrede (50 km mesafede)yüzeysel su kaynağı bulunmamaktadır.1. Batı Akdeniz HavzasıMuğla’nın Gökova Körfezi ile Akdağlar arasında kalan kesimi bu havzaya girer. Sutoplama alanı 21.000 km2 olan havzanın ortalama yıllık hacmi 7 milyar m3‘e yakındır.Havzada 322.000 hektar ovalık alan vardır. Bunun 211.500 hektarı sulanabilir niteliktedir.Batı Akdeniz havzasının suları Dalaman ve Esen Çaylarıyla Akdeniz’e boşalmaktadır. Buçaylar aynı zamanda ilin en önemli iki akarsuyudur.DALAMAN ÇAYI : Dalaman Çayı Boncuk Dağlarının kuzey yamaçlarından kaynaklanır.Kuzeydoğu yönünde akarak Burdur’un Gölhisar çukurluğuna ulaşır. Bu çöküntü alanındaAkdağlar’ın Burdur il alanına dökülen uzantılarından doğan,çok sayıda küçük akarsu ilebeslenir. Doğudan ve batıdan bu iki dağdan doğan,kısa ama bol sulu derelerle beslenenDalaman Çayı, Oğlansini‘nin Kuzeyinden Muğla topraklarına girer. Doğudan Hüsniye veGürlek Çaylarını, batıdan Gök Çayı Ören Çayı‘nı ve Cehennem deresini alarak genişler.Dalaman Çayı’na karısan bu akarsulardan özellikle Hüsniye ve Gürlek Çayları BoncukDağları‘nın Akdeniz‘in nemli rüzgarlarına açık kesimlerde doğduklarından sürekli bol suluçaylardır. Dalaman Çayı’nın su toplama alanı 3.500 km2 dolayındadır. Dalaman Çayı’nınsaniyede taşıdığı en az su miktarı Ağustos basında10 m3’e ulaşır. Dalaman çayı projealanına 110 km mesafededir. 56
  • 73. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Katı Atık Bertaraf Tesisi Alanı Şekil 13. Batı Akdeniz Havzasında su kaynakları konumları ve katı atık bertaraf tesisleri alanı 57
  • 74. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Şekil 14. Büyük Menderes Havzasında su kaynaklarının konumları 58
  • 75. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Katı Atık Bertaraf Tesisi Alanı Şekil 15. Su Kaynaklarının Proje Alanına Göre KonumlarıESEN ÇAYI : Muğla li’nin Batı Akdeniz havzasında kalan ikinci büyük akarsuyudur.Akış rejimi ve havza özellikleri açısından Dalaman’a benzeyen Esen Çay’ı Akdağlar’ınkuzeybatı yamaçlarından doğar, Seki Yaylası’na dek güneybatı yönünde akar. Batı’danBoncuk Dağları’ndan, doğudan Akdağlar’dan kaynaklanan çok sayıda küçük dereler ilebirleşir. Daha sonra batıdan güneybatıya doğru geniş bir yay çizerek Ören’e ulaşır.Ören‘den sonra çok geniş bir vadide güneye doğru akmaya başlayan Esen Çayı, EsenOvası‘nda Muğla-Antalya sınırında Akdeniz’e dökülür. Esen Çayı’nın hemen hemen tümüil alanı içinde kalır. Suyu yaz-kıs bol, ama yazın Dalaman Çayı‘na göre biraz daha azdır.Proje sahasına mesafesi 200 km civarındadır.KARGICIK ÇAYI : Muğla li‘nin Batı Akdeniz havzasına giren bölümünde yer alanKöyceğiz Gölü‘ne dökülen küçük bir akarsudur.Akarsu, Köyceğiz-Ağla Köyü‘nünkuzeydoğusundan doğar güneybatı yönünde yaklaşık 17–18 km aktıktan sonra Yüksekbükyöresinden Köyceğiz Gölü’ne dökülür. Proje sahasına mesafesi 75 km civarındadır.NAMNAM ÇAYI : Köyceğiz Gölü’ne dökülen, önemli sayılabilecek ikinci akarsudur. Ula lçesi’nin 5–6 km kadar doğusundan doğar. Önce kuzeydoğudan güneybatıya sonragüneybatıdan güneydoğuya doğru akarak Köyceğiz Gölü’nün kuzeybatısındaki Günlük-Düveç yöresinde göle dökülür. Proje sahasına mesafesi 37 km civarındadır..2. Büyük Menderes Havzası : 59
  • 76. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUBu havza,Güneybatı Anadolu’da Büyük Menderes Irmağı, doğrudan denize ulasan kimiküçük akarsular ve birkaç gölün havzasından oluşur. Su toplama alanı yaklaşık 25.000m2‘dir.Havzanın,ortalama yıllık su hacmi 4,5milyar m3 dolayındadır. Büyük Mendereshavzasında 812.000 hektar ovalık alan vardır.D PS Z ÇAYI : lin Büyük Menderes havzasında kalan en önemli akarsuyudur.Kaynaklarını Doğu Menteşe Dağları’nın güneybatı yamaçları ile Batı Menteşe Dağları’nınkuzeydoğu yamaçlarından almaktadır. Kuzeybatı yönünde akarak Yatağan Ovası’nınortasından geçen Dipsiz Çayı daha sonra kuzeye yönelerek Aydın topraklarına girer veBüyük Menderes Irmağı ile birleşir. Akarsudan yararlanılarak Yatağan Ovasısulanmaktadır. Proje sahasına mesafesi 50 km civarındadır.SARI ÇAY : Kısa bir akarsu olan Sarı Çay, yazın tümüyle kurumakta, kışın ise yer yerbataklıklar oluşturarak Güllük Körfezi‘ne dökülür. 1970’lerde kurutma çalışmalarıyla bubataklıklar tarım alanlarına dönüştürülmüştür. Proje sahasına mesafesi 110 km’dir. Göller ve GöletlerKÖYCEĞ Z GÖLÜ : Köyceğiz’in güneyinde yaklaşık 65 km2’lik alanı kaplamaktadır.Derinliği 25–150 m arasında değişen göl, 8 km uzunluğunda dar bir boğazla Akdeniz’ebağlanmaktadır. Eski bir tektonik çukurluğun sularla dolmasıyla oluşmuştur. Yüzeyininyükseltisi 6 m’dir. Kışın göl kabararak Köyceğiz’e yaklaşır. Kabarma sürerse, fazla suboğaz aracılığı ile denize boşalır. Proje sahasına mesafesi 65 km civarındadır.HACAT GÖLÜ : Milas yakınındaki Hacat Gölü, Sarı Çay’ın denize açılma noktasında,eski bir koy ağzının akarsuyun taşıdığı alüvyonlarla kapanması sonucu oluşmuştur.Derinliği en çok 1,5 m olan sığı bir göldür. Bol balık bulunan gölde,denize açılan boğazdabir dalyan kurulmuştur. Kısın kabaran gölün denize boşalışı kolayca izlenebilmektedir.Proje sahasına mesafesi 90 km civarındadır.BAFA GÖLÜ : Milas lçesi’nin kuzeybatı ucunda yer alan Bafa Gölü, Büyük MenderesIrmağı’nın yüzyıllar boyu getirdiği birikintilerin, eski Latmos Körfezi’nin batısınıdoldurmasıyla oluşmuştur. Yüzölçümü yaklaşık 64 km2 olan gölün 28 km2’si Muğla, kalanbölümü ise Aydın ilinde kalmaktadır. Bol balık bulunan gölün Söke kesiminde bir dalyankurulmuştur. Proje sahasına mesafesi 110 km civarındadır.DEN ZC K GÖLÜ : Milas lçesinde Beçin Platosu üzerinde yer alan küçük bir kratergölüdür. Yaklaşık 4 km2‘lik bir alanı kaplayan gölün derinliği 18–28 m arasındadeğişmektedir. Proje sahasına mesafesi 95 km civarındadır.SÜLÜNDÜR GÖLÜ : Ortaca lçesi’nin 10 kilometre güneybatısında yer almakta olup, gölyüzeyi 260 hektardır. Proje sahasına mesafesi 96 km civarındadır.KOCA GÖL : Dalaman lçesi’ne 10 kilometre mesafede olup, göl yüzeyi 260 hektardır.Proje sahasına mesafesi 117 km civarındadır.AKARCADERE SULAMA GÖLET : Ula lçesi‘nin batısında yer alan Akarcadere Göleti2254 da‘lık sahayı sulama amacıyla yapılmıştır. Gölet yağış havzasında yıllık su verimi4.492.800 m3 olup göletteki faydalı su hacmi 1.673.000 m3’tür. Proje sahasına mesafesi 30km civarındadır.BAYIR-KAZAN GÖLET : Bahçeyaka, Gökpınar, Gökdere ve Bozüyük köylerine ait 518hektar tarım arazisinin sulanması amacıyla yapılmıştır. Depolama hacmi 2.93 hm3olup,alanı 0.30 km2‘dir. Proje sahasına mesafesi 32 km civarındadır. BODRUM-KARAOVA ( MUMCULAR ) BARAJI : Bodrum-Karaova ovasında 1266 hatarım arazisinin sulanması ile Bodrum Yarımadasına yılda 2.7 hm3 içme suyu teminedilmesi amacı ile yapılmıştır. Depolama hacmi 19.4 hm3, göl alanı 145 ha’dır. Projesahasına mesafesi 155 km civarındadır.M LAS-GEY K BARAJI : Türkiye Elektrik Kurumuna ait 420 bin kilovat kurulu gücündeinsaa edilen Milas Yeniköy Termik Santralı’na yılda 22.8 milyon m3 soğutma ve kül suyu 60
  • 77. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUtemin etmek amacı ile yapılmıştır. Depolama hacmi 42.20 hm3 olup, göl alanı 374 ha‘dır.Proje sahasına mesafesi 85 km civarındadırSu kaynakları potansiyeli1.Yerüstü suyu ( il çıkısı toplam ortalama akım ) : 6.500 hm3/yıl2.Dalaman Çayı : 2.400 hm3/yıl3.Esen Çayı : 1.800 hm3/yıl4.Diğer Akarsular : 2.300 hm3/yıl5.Yeraltı suyu ( ildeki toplam emniyetli rezerv ) : 412 hm3/yıl Toplam Su Potansiyeli : 13.412 hm3/yıl III.4. Hidrojeolojik özellikler ve yer altı su kaynaklarının mevcut ve planlanankullanımı, yer altı suyu seviyesi, yer altı suyu kalitesi, yeraltı suyu akış yönü, debileri,bu kaynakların faaliyet alanına mesafeleri, faaliyet alanının bölgesel akifer sistemiiçindeki konumu, hidrojeolojik etüt raporu, Yapılan sondaj çalışmalarından ilk 25 metre için yeraltısuyu gözlemlenmemiştir.Birim genel olarak yeraltısuyu açısından fakirdir. Faaliyet alanı yakınında yüzeysel sukaynağı bulunmamaktadır. İl genelinde bulunan yeraltı suyu kaynakları Tablo 36 ‘dagörülmektedir. Tablo 36. l genelinde yer altı suyu kaynakları 61
  • 78. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU III.5. Flora ve Fauna [ Proje alanı ve etki alanında bulunan flora türleri,etkilenecek alandaki türler, bu çalışmaların hangi dönemde yapıldığı, ulusal veuluslararası sözleşmelerle koruma altına alınmış, nadir ve nesli tehlikeye düşmüştürler, bunların yaşama ortamları ve tehlike kategorilerinin Red Data Book’a göreirdelenmesi, endemik türler ile önemli bitki alanı bulunması durumunda alınacakönlemler, flora tablosunun oluşturulması, alanda bulunan bitki türlerinin endemizmdurumu, faaliyet alanındaki av hayvanlarının 2009-2010 Av dönemi MerkezKomisyonu kararlarına göre değerlendirilmesi, faunanın uygun formdadüzenlenmesi, Kara Avcılığı Kanunu ve Yönetmelikleri kapsamında yapılacakişlemler, Bern Sözleşmesi kapsamında bulunan türlerin belirlenmesi, projefaaliyetlerinden etkilenecek canlılar için alınması gereken koruma önlemleri (inşaatve işletme aşamasında), rekreasyon çalışmalarının belirtilmesi, flora ve faunanınIUCN’e göre değerlendiren tehlike katagorileri) Flora Muğla ilinin iklim ve toprak koşullarına göre şekillenen doğal bitki örtüsü çok çeşitli vezengin bir flora oluşturur. l’in geniş alanlarında Akdeniz iklimi özellikleri egemendir. Kışaylarında aşırı düşük sıcaklık ve kuraklık olmaması bitkilerin gelişimi için elverişlidir. Yazkuraklığı çok belirgin olduğundan kurakçıl (kserofit) formasyonlar gelişmiştir. Bunlara“maki formasyonu” denir. Yüksek dağlık alanlarda ise iğne yapraklı ormanlarbulunmaktadır. Muğla ilinde, ekonomik değer taşıyan çam ormanları, kuzu göbeği mantarı,orkide, tavşantopu gibi bitkilerden bilinçsiz bir şekilde yararlanma yoluna gidilmiştir. l dağlarının kuzeye bakan yamaçlarında, Karadeniz’e özgü nemcil (higrofit) ağaçtürleri ile kıyı şeridinde nemli tropikal kuşağın bazı türleri görülmektedir. Proje alanıağırlıklı olarak çalılardan oluşmaktadır. Bu topluluğa Maki adı verilir. nsanlar tarafındandaha az etkilenen 4-5 m yükseklikteki tipleri, yüksek maki olarak tanımlanmakta vegenellikle Arbutus andrachne, Arbutus unedo, Quercus coccifera, Phillyrea media, Cercissiliquastrum, Olea europea, Juniperus phoenicea gibi ağaççıklarla, Erica arborea, Myrtuscommunis, Juniperus phoenicea, Spartium junceum ve Cotinus coggygria gibi çalılardanoluşmaktadır. 1,5 – 2,0 m yüksekliğinde çalılardan oluşan maki, bordur maki olaraktanımlanır. Genellikle Pistacia lentiscus, Pistacia terebinthus, Rosmarinus officinalis,Cistus villosus, Erica vercticillata, Erica arborea, Ruscus acueatus gibi bitkiler görülür. Sıkbir yapı gösterdikleri için maki altında genellikle diğer bitkiler gelişmemektedir.Mediterranean (Akdeniz) bitki bölgesi bilindiği gibi Akdeniz’i çevreleyen Kuzey Afrika,Guney Avrupa ve On Asya kıyılarını kapsamaktadır. Ancak Türkiye’de Marmara veKaradeniz kıyılarında da lokal olarak etkili olmaktadır. Muğla li’nde özellikle kıyı kesimlerde yaşanan hızlı yapılaşma sonucunda bitkilerinkorunması gün geçtikçe güçleşmektedir. Orman alanlarının daraltılmasına neden olanetkenlerden biri de endüstriyel fabrikalar ve termik santrallerinin bacalarından çıkangazların çevre ormanlarında meydana getirdiği zararlardır. 1982 yılında faaliyete geçenMuğla – Yatağan Termik Santrali çevre ormanlarda büyük sahalardaki ormanınhastalanmasına ve ölmesine neden olmuştur. Fabrika bacasına kurulan arıtma sistemi ileson yıllarda gaz zararlarında münferit olarak kayıplara yol açması söz konusudur. Proje alanı içinde bulunan flora ve fauna türlerinin tespiti için, Biyolog ŞükranERBOĞAN tarafından Haziran 2010 da arazi çalışmaları, yörede yaşayan halktan edinilenbilgiler ve literatür taraması yapılmıştır (Foto 2 ve Foto 3). Aşağıdaki tablolarda, projealanı ve 3-5 km çevresinde bulunan flora ve fauna türleri belirtilmiştir. 62
  • 79. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Çalışma alanı gerek flora, gerekse fauna bakımından çok zengin bir yapıgöstermemektedir. Bölgede yapılan çalışmalar sonucu proje alanı ve yakın çevresine aitflora listesi Tablo 37 ’de verilmiştir. Faaliyetin yapılacağı alanda TÜRK YEN N TEHL KE ALTINDAK NAD R VEENDEM K B TK LER ” (List of Rare, Threatened and Endemic Plants in Turkey”(TÜRK YE B TK LER KIRMIZI K TABI) isimli kitabına (Prof.Dr.Tuna EK M, Prof.Dr.Mehmet KOYUNCU, Prof..Dr..Mecit VURAL, Prof.Dr.Hayri DUMAN, Prof.Dr. ZekiAYTAÇ, Prof.Dr. Nezaket ADIGÜZEL) göre önem arz eden Endemik bitki türübulunmamaktadır. Proje alanında ve yakın çevresinde tehlike dışı türler bulunmaktadır. Bitkilerin tehlike kategorileri IUCN kriterleri ve ve Türkiye Tabiatını Koruma Derneğitarafından yayınlanmış olan "Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı" adlı kaynaktan faydalanılmıştır. Fotoğraf 2. Proje sahasında flora-fauna incelemesi görüntüleri Fotoğraf 3. Akkaya köyünde yerli halktan flora-fauna hakkında bilgi alınması çalışması 63
  • 80. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Tablo 37. Proje Alanı ve Yakın Çevresi Flora ListesiFAM LYA TÜR YÖRESEL SM FTC. BÖLGE HAB TAT BERN ENDEN ZM N SB RDB KAYNAK TEHL KE BOLLUK SINIFIANACARD ACEAE Pistacia terebinthus Menengiç Mediterranien MB - - 3 VU G O Pistacia lentiscus Sakız ağacı E.Mediterranien MB - - 3 NT L OARBUTO DEAE Arbutus andrachne Sandal E.Mediterranien MB - - 4 LC G OAPOCYNACEAE Nerium oleander Zakkum E.Mediterranien TD - - 5 LC G OAQU FOL ACEAE lex aquifolium Çoban püskülü ran-Turan TA - - 2 NT L OBERBER DADACEAE Berberis vulgaris Karamuk ran-Turan TA - - 2 NT L RC STACEAE Cistus laurifolius Defneyapraklı laden Mediterranien MB - - 5 LC G O Cistus salviifolius Adaçayı yapr. laden Mediterranien MB - - 5 LC G OCOMPOS TAE Anthemis rigida Papatya E.Mediterranien TD - - 4 LC G OCUPRESSACEAE Juniperus communis Adi ardıç E.Mediterranien MB - - 5 LC G OD PSACACEAE Scabioza argentea Uyuz otu Çok bölgeli KM - - 2 LC L RER CO DEAE Erica arborea Ağaç fundası E.Mediterranien MB - - 4 VU G OEUPHORB ACEAE Euphorbia apios Sütleğen E.Mediterranien TD - - 4 LC G OFABACEAE Spartıum junceum Anadolu katırtırnağı MB - - 4 VU G O Vicia articulata Fiğ Mediterranien TD - - 2 LC G O Trigonella balansae Çayır tırfılı E.Mediterranien TD - - 2 LC G O Meliliotus alba Kokulu yonca - TD - - 3 LC G OLAB ATAE Salvia fruticosa Adaçayı E.Mediterranien MB - - 3 VU G O Thymus spyleus Kekik - MB - - 4 VU G OLEGUM NOCEAE Astragalus membranaceus Geven Mediterranien TD - - 2 VU L OMALVACEAE Malva cretica Ebe gümeci E.Mediterranien TD - - 3 LC G OMEL ACEAE Melia azadrach Tespih ağacı E. Mediterranien MB - - 3 LC G OOLEACEAE Olea europea oleacter Delice Mediterranien MB - - 5 LC G O Phillyrea latifolia Akçakesme Mediterranien MB 3 LC G OPAP L ONATAE Cytisus laburnum Adi sarı salkım Mediterranien MB - - 3 NT G O Clutea arborescens Patlangaç çalısı Mediterranien MB - - 4 LC L O 64
  • 81. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU P NACEAE Pinus brutia Kızılçam E.Mediterranien KO - - 5 LC G O FAGACEAE Quercus coccifera Kermes meşesi Mediterranien MB - - 4 LC G O RHAMNACEAE Rhamnus oleoides Kör diken E.Mediterranien KM - - 3 LC G O Paliurus spina Kara çalı E.Mediterranien MB - - 3 LC G O ROSACEAE Rubus sanctus Böğürtlen Çok bölgeli TD - - 4 LC G O Crataegus monogyna Geyik dikeni Mediterranien MB - - 4 LC G O Pirus elaegrifolia Ahlat E.Mediterranien TD - - 4 LC G O Rosa canina Kuşburnu Mediterranien TA - - 3 NT G O STYRACACEAE Styrax officinalis Tespih çalısı E.Mediterranien K - - 1 VU G O ULMACEAE Celtis australis Çitlembik ağacı Mediterranien TA - - 1 VU G O URT CACEAE Urtica dioica Isırgan Euro-Siberien TD - - 2 VU G O VERBENACEAE Vites agnus castus Hayıt E.Mediterranien MB - - 4 LC G OHabitat Sınıfları MB : Maki ve bozuk orman Nisbi Bolluk Sınıfları Tehlike Sınıfları (IUCN) TA : Tarla ve açık alan 1. Çok Nadir Ea. Tükenmiş Türler TD : Tarla ve dere kenarı 2. Nadir E Tehlikeli Olan Türler K :Kayalık 3. Orta Derece Bol V Zarar Görebilir Türler 4. Bol R Nadir Türler KM: Kayalık ve makilik 5. Çok Bol 1. KO: Koru ormanı Endenizm I Meçhul Türler L Lokal Endemik K Yeterince Bilinmeyen Türler B Bölgesel Endemik Endemik O Tehlike Dışı Türler D Endemik Olmayan nt Nadir veya Tehlike Altında Olmayan Türler 65
  • 82. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUFauna Yapılması planlanan katı atık bertaraf tesisi alanı içerisinde yapılan inceleme vearaştırmalarda fakir faunal yapı gözlenmiştir. Faunal yapının barınma ve beslenmeihtiyaçlarını karşılayamaması nedeniyle biyolojik çeşitlilik ve popülasyon azdır. ncelemeler sırasında yaban hayatı faunal yapısından hiç bir türe rastlanmamış ve civardaancak birkaç kertenkele, serçe, saksağan, tarla kuşları vs. görülmüştür. Katı atık bertaraf tesisi sahası olarak düşünülen bu arazi mevcut düzensiz depolamaalanının bitişiğidir ve çevresel ve ekolojik bakımdan önemli bir hasara uğramayacağıdüşünülmektedir. Saklanma, barınma, çoğalma ve yiyecek bulma zorluğundan dolayı faunalçeşitlilik fakirdir. Proje sahasındaki çalışmalar sırasında bu alanda bulunan fauna türleriormanlara çekileceklerdir. Bu nedenle toprak altında yaşayan türler hariç, fauna varlığındaherhangi bir azalma olmayacaktır. Yapılan çalışmalar ve araştırmalar sonucunda endemik ve/veya nesli tehlikede veBern Sözleşmesi ile korunan herhangi bir türe rastlanılmamıştır. Proje alanında gözlemlerve halktan alınan bilgiler neticesinde; zarar görebilir türler arasında adi tosbağa bulunabilir.Faaliyet süresince iş makineleri operatörleri ve çalışanlar türlerin zarar görmemesi içindikkatli olacaklardır. Çalışma alanında bulunan fauna Tablo 38 de verilmektedir. bu sahanın faunaüzerinde önemli bir tehdit unsuru yaratmayacağı öngörülmektedir. Çevre ve Orman Bakanlığı Milli Parklar ve Av-Yaban Hayatı Genel Müdürlüğünün24 Mayıs 2007 tarih ve 7 sayılı Merkez Av Komisyon kararının 7. maddesine göre projealanı içinde 2009-2010 Av Dönemi kararına göre av yasağı olan bölge içinde değildir.Şekil 16’da 2009-2010 Av Dönemi içinde ava açık ve ava kapalı alanlar haritası verilmiştir.Ancak proje sahasına 3 m mesafedeki Kestanelik mevkii, domuz koruma alanı olarakbelirlenmiş olan Avın Yasaklandığı Bölgedir. Fauna türlerinden nesli tehlike altında tür tespit edilmemiştir. IUCN kategorilerinegöre faaliyet alanı ve çevresinde nesli şiddetli tehdit altında olan (CR), tehdit altında olan(EN) türler bulunmamakta, VU A1cd (zarar görebilir) ve LC (endişe duyulmayan)kategorisindeki türlere rastlanmaktadır. Faaliyet süresince iş makineleri operatörleri veçalışanlar türlerin zarar görmemesi için dikkatli olacaklardır. 20.02.1984 tarih ve 18318 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Avrupanın YabanHayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (Bern) 4.,5.,6.,7. maddelerine göre veMerkez Av Komisyonu kararlarına göre koruma altında bulunan türlere rastlanılmasıdurumunda Bern Sözleşmesi 6. ve 7. maddelerinde verilen koruma tedbirlerine uyulacaktır. Faaliyet alanının bulunduğu bölgede av hayvanı olarak Sus scrofa (Yaban Domuzu)gözlenmektedir. Bu tür bölgeye beslenme amaçlı olarak sokulmakta olup, popülasyonyoğunluğu saptanamamıştır. Yaban domuzu Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından 2009-2010 Merkez Av Dönemi kararına göre belli zamanlarda avlanılmasına izin verilentürlerdendir. Faaliyetin konusu nedeniyle; avlanma, kasıtlı öldürme gibi herhangi bir etkisisöz konusu değildir. 66
  • 83. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUData Book Kategorileri:EX: (Extinct) Tükenmiş Türler (Kuşkuya yer bırakmayacak delillerle soyu tükenmişolduğu ispatlanan türler)EN: (Endangered) Tehlikede Olan Türler (Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi çokbüyük olan türler.)VU : (Vulnerable)Zarar Görebilir Türler (Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi büyükolan türler.)EW : (Extinct in the Wild)Doğa’da tükenmiş türler (Vahşi yaşamda soyu tükenmiş, fakatdiğer alanlarda yetiştirme veya sergileme amaçlı varlığını sürdüren türler.)CR : (Critically Endangered) Kritik derecede tehlikede olan türler (Vahşi yaşamda soyutükenme tehlikesi had safhada –extreme- olan türler.)DD : (Data Deficient) Yetersiz Bilgi (Üzerinde yeterli bilgi bulunmayan türler)LC: (Least Concern) Endişe duyulmayan (Yaygın bulunan türler.)NT : (Near Threatened) Şu anda tehlikede olmayan fakat yakın gelecekte VU, EN veyaCR kategorisine girmeye aday olan türler.NE : Şimdiye kadar yukardaki kriterlere uygunluğu değerlendirilmemiş türler 67
  • 84. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Tablo 38. Proje Alanı ve Yakın Çevresi Fauna ListesiLAT NCE SM TÜRKÇE SM BERN RDB IUCN END MAK HAB TATI KAYNAK SÖZLEŞMESErinaceus concolor Kirpi - 2 LC - I Maki,orman,tarla,kayalık GNyctalus leisleri Küçük akşamcı yarasa II 1 VU - I Maki,orman,tarla,kayalık LTestudo graeca Tosbağa II 3 -- - I Maki,orman,tarla,kayalık GVulpes vulpes Tilki - 1 VU - III Maki,orman,tarla,kayalık LSus scrofa Yaban domuzu III 2 LC - III Maki,orman,tarla,kayalık LLepus europaeus Yabani tavşan III 2 LC - III Her çeşit ortam LSciurus vulgaris Sincap III 3 - - I Ormanlık alanlar LCitellus citellus Tarla sincabı II 2 LC - I Maki,orman,tarla,kayalık LChiroptera sp. Yarasalar II 2 LC - I Maki,orman,tarla,kayalık LMicrotus epiroticus Tarla faresi - 5 - - - Maki,orman,tarla,kayalık GMarmota marmota Dağ sıçanı III 5 - - - Maki,orman,tarla,kayalık GLacerta sicula Kaya kertenkelesi III 4 - - - Maki,orman,tarla,kayalık GLacerta viridis Yeşil kertenkele II 4 - - I Maki,orman,tarla,kayalık GPodarcis muralis Duvar kertenkelesi II 5 - - I Maki,orman,tarla,kayalık GColuber jugularis Karayılan III 5 - - I Maki,orman,tarla,kayalık GColuber najadum nce yılan III 3 - I Maki,orman,tarla,kayalık LVipera xanthina Şeritli engerek II 2 VU - I Maki,orman,tarla,kayalık LAVES KUŞLAR BERN - MAK KONUMUPasser domesticus Şehir serçesi - 5 - III Y GPasser montanus Ağaç serçesi - 4 - - II Y GSturnus vulgaris Sığırcık - 4 - - II Y GCarduelis carduelis Saka II 3 - - II Y GCorvus corax Kuzgun III 1 - - II Y LMerops apiaster Arı kuşu II 2 - - I Y LStreptopelia turtur Üveyik III 1 - - III YG LCalandrella rufescens Çorak toygarı II 1 - - I YG LTurdus merula Kara tavuk - 2 - - III Y GTurdus torquatus Boğmaklı ardıç II 2 - - I YG LFringilla coelebs spinoz II 1 - - II G LAlauda arvensis Tarlakuşu - 3 - - II Y LCuculus canorus Guguk III 2 - - I YG LCorvus frugilegus Ekin kargası - 5 - - III Y GCorvus monedula Küçük karga - 5 - - III Y G 68
  • 85. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUColumba palumbrus Tahtalı güvercini - 2 - - III G GHirundo rustica Kır kırlangıcı II 3 - - I YG GBubo bubo Puhu II 1 - - I Y LCaprimulgus europae. Çoban aldatan II 1 - - I Y LDryocopus martius Kara ağaçkakan II 1 - - I Y GAnthus campestris Kır incirkuşu II 2 - - I Y GAnthus trivialis Ağaç incirkuşu II 2 I YG GHippolais olivetorum Zeytin mukallidi II 3 - - I Y LParus ater Çam baştankarası II 2 - - I G LAlectoris chukar Kınalı keklik - 3 - - III Y GAlectoris geraeca Kaya kekliği - 3 - - III Y LCoturnix coturnix Bıldırcın - 2 III Y LColumba livia Kaya güvercini II 3 - - I Y LCiconia ciconia Ak Leylek II 2 - - I G G END. : Endemik. Bern sözleşmesi Kaynak: II : Kesin koruma altına alınan fauna türleri A:Anket (Yöre Halkından Alınan Bilgiler) III : Koruma altına alınan fauna türleri G:Gözlem. H:Habitat uygunluğuPopülasyon yoğunlukları : L: Literatür Faaliyet alanı ve 3 –5 km çevresindeki popülasyon yoğunluğu Bölgesel ölçekte Populasyon yoğunluk dereceleri: 1: Çok nadir Y : Yerli 2.Nadir YG : Yaz Göçmeni 3:Orta derecede bol G : Geçit Yapar 4:Bol KZ : Kış Ziyaretçisi 5:Çok bolMAK : Merkez Av Komisyonu Kararları I :Çevre ve Orman Banklığınca koruma altına alınan yaban hayvanları II : Merkez Av Komisyonunca koruma altına alınan av hayvanları III : Merkez Av Komisyonunca avına belli edilen sürelerde izin verilen av hayvanları 69
  • 86. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU PROJE ALANIŞekil 16. 2009-2010 Av Dönemi içinde ava açık ve ava kapalı alanlar haritasıIII.6 Meteorolojik ve klimsel Özellikler III.6.1 Bölgenin Genel klim Koşulları, sıcaklık dağılımı, yağış dağılımı, nem dağılımı vebuharlaşma durumu Muğla ilinde Akdeniz iklimi hüküm sürer. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık veyağışlıdır. Kıyıdan içeriye gidildikçe kara ikliminin tesiri görülür ve ısı düşer. Kıyılardakar yağışı görülmez. ç kısımlarda ise senede 1-2 gün kar görülebilir. Muğla ilinin içinde bulunduğu Menteşe Yöresinde dağlar denize paraleluzanmaktadır. 800 m. yüksekliğe kadar olan alanlarda “Asıl Akdeniz klimi” ve dahayüksek alanlarda “Akdeniz Dağ klimi” hissedilir. Metrekareye 1000 mmden fazla yağışalan Muğla, orman oranı bakımından Türkiyenin en zengin olan illerinden bir tanesidir. Nevar ki yağışların büyük çoğunluğu kış mevsiminde düşer ve yaz kuraklığı belirgindir. Devlet Meteoroloji şleri Genel Müdürlüğü Muğla Meteoroloji stasyonunda 1975-2009 yılları arasında yapılan ölçümlerden elde edilen meteorolojik veriler ve gözlenen enbüyük yağış değerleri bilgileri EK-1 ‘de verilmiştir. Sıcaklık Muğla Meteoroloji stasyonu 1975-2009 yılları arası kayıtlarına göre ortalamasıcaklığın en yüksek olduğu ay Temmuz (26,2 oC), ortalama sıcaklığın en düşük olduğu ayise Ocak (5.4 oC)’dir. Tablo 39 ’da ölçülen sıcaklık değerleri ve Şekil 17 ’de sıcaklıkdağılım grafiği verilmiştir. 70
  • 87. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Tablo 39. Sıcaklık Değerleri (1975-2009) Rasat Aylar Meteorolojik Elemanlar Süresi I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık (Yıl) Ortalama Sıcaklık (oC) 32 5.5 5.8 8.4 12.4 17.6 22.8 26.2 25.8 21.5 16.0 10.1 6.7 5.5 Max. Sıcaklıkların 32 Ortalaması (°C) 10.1 10.8 14.2 18.5 24.3 29.7 33.3 33.3 29.2 23.3 16.1 11.2 10.1 Min. Sıcaklıkların 32 Ortalaması (°C) 1.5 1.6 3.4 6.9 11.4 16.1 19.7 19.5 15.1 10.2 5.3 2.9 1.5 Maksimum Sıcaklık (°C) 32 18.8 21.2 26.8 29.8 35.7 38.8 41.6 40.8 38.8 34.5 27.6 20.8 18.8 Minimum Sıcaklık (°C) 32 -7.8 -9.9 -8.5 -3.6 1.0 6.7 11.3 13.2 5.6 0.2 -4.8 -6.8 -7.8 Yağış Muğla Meteoroloji stasyonu 1975-2009 yılları arası kayıtlarına yıllık ortalama toplam yağış miktarı 1146.1 mm’dir. Maksimum yağış en yüksek Aralık (155.6 mm) ayındadır. Tablo 40 ’da yağış değerleri ve Şekil 18’de yağış grafiği verilmiştir. Tablo 40. Yağış Değerleri (1975-2009) Rasat Aylar Meteorolojik Elemanlar Süresi I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıllık (Yıl) Toplam Yağış Ortalaması 32 215.8 166 122.4 73 49.3 24.1 7.1 8.1 16.7 59.8 164.2 239.6 1146.1 (mm) Maksimum Yağış (mm) 32 138.9 96 103.5 90.9 78.5 67.3 30.8 68.2 47.7 107.2 119.5 155.6 - Basınç Muğla Meteoroloji stasyonu 1975-2009 yılları arası kayıtlarına göre aylık ortalama yerel basınç en düşük Temmuz ayında (936 hPa), en yüksek ise Kasım ayında (942.7 hPa)’dır. Tablo 41’de basınç değerleri ve Şekil 19 ’da basınç dağılım grafiği verilmiştir. Tablo 41. Basınç Değerleri (1975-2009) Rasat Aylar Meteorolojik Süresi Elemanlar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII (Yıl)Ortalama Basınç 32 941.4 940.4 939.5 938.6 939.1 938 936 936.7 939.9 942.1 942.7 942(hPa)Maksimum Basınç 32 957.1 955.4 953.2 950.3 947.3 945.6 943.2 943 947.8 950.5 953.2 955.3(hPa)Minimum Basınç 32 910 918.4 918 924.8 927.8 927.8 929.1 930.4 931.1 929.3 927.6 920.4(hPa) Nem Muğla Meteoroloji stasyonu 1975-2009 yılları arası kayıtlarına göre aylık ortalama nem en düşük Temmuz ayında (%47,4), en yüksek ise Aralık ayında (%78,6) ’dır. Tablo 42’de nem verileri ve Şekil 20 ’de nem dağılım grafiği verilmiştir. Tablo 42. Nem Değerleri (1975-2009) Rasat Aylar Meteorolojik Süresi Elemanlar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII (Yıl) Ortalama 32 76 73.2 70.4 67.6 61.9 52.3 47.4 49.4 54 63.9 73.8 78.6 Nem (%) Minimum 32 16 12 6 5 6 4 5 5 3 5 10 18 Nem (%) 71
  • 88. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Şekil 17. Sıcaklık Dağılım Grafiği Şekil 18. Yağış Grafiği (1975-2009) Şekil 19. Basınç Dağılım Grafiği 72
  • 89. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Buharlaşma Muğla Meteoroloji stasyonu kayıtlarına göre aylık ortalama açık yüzey buharlaşması en yüksek Temmuz ayında olup 284.2 mm, aylık max. açık yüzey buharlaşma ise en yüksek 17 mm ile Ağustos ayındadır. Tablo 43’de buharlaşma değerleri ve Şekil 21 ’de buharlaşma dağılım grafiği verilmiştir. Tablo 43. Buharlaşma Değerleri ( 1975-2009) Rasat Aylar Meteorolojik Süresi Elemanlar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII (Yıl) Ortalama Açık Yüzey 35 94.8 152.3 214.7 284.2 256.4 181.4 103.5 12.9 Buharlaşması (mm) Max. Açık Yüzey 35 10.0 13.0 14.8 17.0 15.6 15.5 10.7 7.0 Buharlaşması (mm) III.6.2 Bölgenin Sayılı Günler Dağılımı ( sisli, kar yağışlı, kar ile örtülü, maksimum kar örtüsü kalınlığı) Muğla Meteoroloji stasyonu 1975-2009 yılları arası kayıtlarına göre sisli günler sayısı en yüksek Aralık ayında (4.8), kar yağışlı günler sayısı en fazla Ocak ayında (1.5), kar örtülü günler sayısı en fazla Ocak ayında (0.6), dolulu günler sayısı en fazla Ocak ve Mart aylarında (0.9), kırağılı günler sayısı en fazla Ocak ayında (7.7), orajlı günler sayısı en fazla Haziran ayında (4.6) ’dır. Maksimum kar örtüsü kalınlığı ise en yüksek Şubat ayında (25 cm) ’dır. Tablo 44 ’de Sisli, kar yağışlı, kar örtülü, kırağılı ve orajlı günler ile maksimum kar örtüsü kalınlığının değerleri verilmiştir. Tablo 44. Sisli, kar yağışlı, kar örtülü, kırağılı ve orajlı günler ile max. kar kalınlığı (1975-2009) Rasat Aylar Meteorolojik Süresi Elemanlar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII (Yıl)Kar Yağışlı 35 1.5 1.2 1.1 0.1 0.1 0.5Günler SayısıKar Örtülü Günler 35 0.6 0.3 0.4 0.1SayısıMaksimum Kar 35 17 25 12 5Kalınlığı. cmSisli Günler 35 2.7 1.8 1.6 1.0 0.5 0.1 0.1 1 3.2 4.8Sayısı OrtalamasıDolulu Günler 35 0.9 0.8 0.9 0.5 0.5 0.3 0.1 0.1 0.1 0.1 0.3 0.4Sayısı OrtalamasıKırağılı Günler 35 7.7 6.5 3.5 0.4 0.1 3.0 5.5Sayısı OrtalamasıTopla. Orajlı 35 3.5 2.6 2.9 3.3 4.6 3.2 2.2 1.9 1.8 2.6 3.3 4.5Günler Sayısı Ort. III.6.3 Bölgenin Rüzgar Dağılımı(yıllık, mevsimlik, aylık rüzgar yönü dağılımı, yönlere göre rüzgar hızı, aylık ortalama rüzgar hızı dağılım grafiğinin çizilmesi, en hızlı esen rüzgar yön ve hızı, fırtınalı ve kuvvetli rüzgarlı gün sayısı) Muğla Meteoroloji stasyonu 1975-2009 yılları arası kayıtlarına göre aylık ortalama rüzgar hızı en yüksek Temmuz ayında (2,7 m/sn)’dır. (Tablo 45 ve Şekil 22) Tablo 45 :Aylık Ortalama Rüzgar Hızı (1975-2009) Rasat Aylar Meteorolojik Süresi Elemanlar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII (Yıl) Ort. Rüzgar 32 2.1 2.3 2.2 2.0 2.1 2.4 2.7 2.5 2.2 1.8 1.9 2.0 Hızı (m/sn) 73
  • 90. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Şekil 20. Nem Dağılım Grafiği Şekil 21. Buharlaşma Dağılım Grafiği Maksimum rüzgâr hızı 30 m/sn ve yönü kuzeykuzeybatı (NNE) ’dir. (Tablo 46 ve Şekil 23) Tablo 46 : Maksimum Rüzgar Hızları ve Yönleri (1975-2009 ) Meteorolojik Rasat Aylar Elemanlar Süresi(Yıl) I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Max. Rüzgarın Yönü 32 NE NNE SSE NNE NNW NNE NNE NNE NW WNW ENE SSWMax.Rüzgar Hızı (m/sn) 32 25.6 30 28.7 20.9 17.2 17.9 20.6 17.6 19.2 27.6 27.8 26.1 Muğla Meteoroloji stasyonu 1975-2009 yılları arası kayıtlarına göre fırtınalı günlersayısı ortalaması en fazla Ocak ayında (0.9), kuvvetli rüzgârlı günler sayısı ortalaması iseen fazla Şubat ayında (5.0) ’dır. (Tablo 47 ve Şekil 24). Tablo 47. Fırtınalı ve Kuvvetli Rüzgarlı Gün Sayısı Rasat Aylar Meteorolojik Elemanlar Süresi I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII (Yıl)Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması 32 0.9 0.8 0.5 0.2 0.0 0.0 0.2 0.0 0.1 0.2 0.3 0.8Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı 32 4.7 5.0 4.0 3.6 2.2 3.3 4.5 3.5 2.2 2.1 3.7 4.3Ortalaması 74
  • 91. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU 3.0 2.5 2.0 1.5 1.0 0.5 0.0 Oc ak Ş ubat Mart Nis an Mayıs Haz iran Temmuz A ğus tos E ylül E kim K as ım Aralık AY L ARŞekil 22. Aylık Ortalama Rüzgar Hızı Grafiği Şekil 23. Maksimum Rüzgâr Hızı Grafiği Şekil 24. Aylara Göre Fırtınalı ve Kuvvetli Rüzgarlı Gün Sayısı 75
  • 92. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Muğla Meteorolojik stasyonu kayıtlarına göre 1. derecede hâkim rüzgar yönükuzaybatıkuzey (WNW), 2. derece hâkim rüzgar yönü kuzeybatı (NW) ve 3. derece hakimrüzgar yönü doğugüneydoğu (ESE)’dir. Tablo 48 ’de yönlere göre rüzgarın esme sayılarıdeğerleri, Şekil 25 ’de ise esme sayılarına göre aylık rüzgar diyagramı, Şekil 26 ’da iseesme sayılarına göre yıllık rüzgar diyagramı, Şekil 27 ’de ise esme sayılarına göremevsimlik rüzgar diyagramı gösterilmiştir. Tablo 48’de yönlere göre rüzgarın ortalama hızdeğerleri verilmiştir. Tablo 48. Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı Rasat Aylar Rüzgar Süresi Yönü I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıll. (Yıl) N 33 717 707 666 498 565 703 832 522 578 797 884 770 8239 NNE 33 812 852 733 648 715 817 1231 896 732 932 1007 969 10344 NE 33 1061 896 1104 763 826 940 821 689 762 1053 1039 937 10891 ENE 33 1932 1576 1816 2137 1869 1393 993 1156 1724 2104 2010 2208 20918 E 33 2221 1856 2017 2058 1529 963 745 924 1130 1657 2073 2429 19602 ESE 33 2837 2743 2657 2257 1766 969 689 700 1007 1728 2720 3194 23267 SE 33 1274 1217 1516 1458 1199 663 719 727 910 1177 1425 1312 13597 SSE 33 1243 1300 1614 1767 1674 901 732 847 1102 1294 1555 1375 15404 S 33 717 770 965 1264 1241 831 672 786 1078 1222 1088 787 11421 SSW 33 676 488 646 835 700 659 384 457 547 594 644 604 7234 SW 33 302 251 271 317 278 231 166 174 228 286 270 324 3098 WSW 33 557 449 602 715 692 650 742 475 396 465 451 505 6699 W 33 1128 875 1106 1386 1441 1309 1377 1614 1398 1216 858 768 14476 WNW 33 4450 4186 5054 4701 6042 6994 8282 8735 6839 5090 3760 4225 68358 NW 33 2378 1936 1941 1648 2357 2969 3388 3583 2859 2583 1728 1874 29244 NNW 33 1243 1417 1369 1046 1329 1925 1981 1426 1474 1273 1113 1263 16859 Tablo 49. Yönlere Göre Rüzgarın Ortalama Hızı (m/sn) Rasat Aylar Rüzgâr Yönü Süresi I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII (Yıl) N 33 1.5 1.7 1.5 1.4 1.4 1.7 2.2 2.0 1.4 1.4 1.4 1.4 NNE 33 1.6 1.9 1.7 1.6 1.4 2.2 2.7 2.5 1.9 1.6 1.5 1.4 NE 33 1.3 1.7 1.3 1.1 1.2 1.8 2.3 2.1 1.7 1.2 1.2 1.3 ENE 33 1.0 1.0 1.1 1.0 1.0 1.2 1.7 1.4 1.1 0.9 0.8 0.9 E 33 1.4 1.5 1.5 1.3 1.3 1.4 1.6 1.4 1.1 1.0 1.2 1.4 ESE 33 1.8 1.9 1.9 1.7 1.6 1.7 1.8 1.8 1.4 1.2 1.4 1.7 SE 33 1.8 2.1 2.1 2.1 1.9 1.9 2.2 2.0 1.8 1.4 1.6 1.7 SSE 33 1.7 1.8 2.0 2.1 2.1 2.0 2.3 2.2 2.0 1.5 1.5 1.4 S 33 1.2 1.6 1.7 1.8 2.0 2.2 2.2 2.2 2.0 1.6 1.3 1.2 SSW 33 1.0 1.1 1.5 1.6 1.7 2.1 2.1 2.0 1.7 1.4 1.1 1.0 SW 33 0.8 0.9 1.1 1.2 1.3 1.6 1.8 1.8 1.6 0.9 0.8 0.7 WSW 33 1.3 1.3 1.5 1.8 1.8 2.1 2.3 2.1 1.8 1.3 1.2 1.0 W 33 1.9 2.2 2.3 2.1 2.3 2.4 2.5 2.6 2.4 2.0 1.9 1.7 WNW 33 2.2 2.4 2.4 2.2 2.4 2.6 2.7 2.7 2.5 2.1 2.1 2.2 NW 33 1.9 2.1 2.0 1.9 1.9 2.3 2.4 2.4 2.2 1.8 1.8 1.9 NNW 33 1.5 1.7 1.5 1.4 1.4 1.7 2.2 2.0 1.4 1.4 1.4 1.4 76
  • 93. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Şekil 25. Esme Sayılarına Göre Aylık Rüzgar Diyagramı 77
  • 94. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Şekil 26. Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı Şekil 27. Esme Sayılarına Göre Mevsimlik Rüzgâr Diyagramı 78
  • 95. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU III.6.4 Standart zamanlarda gözlenen en büyük yağış değerleri, Devlet Meteoroloji şleri Genel Müdürlüğü Muğla Meteoroloji istasyonunda 1975-2009 yılları arasında yapılan ölçümlerden elde edilen meteorolojik veriler ve gözlenen enbüyük yağış değerleri bilgileri EK-1 ‘de verilmiştir. III.7 Koruma Alanları (Proje Sahası ve Etki Alanında Bulunan Duyarlı Yörelerve Özellikleri, Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları, TabiatıKoruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma ve Yaban Hayvanı Yetiştirme Alanları,Kültür, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanları, Boğaziçi Kanununa göre korumaaltına alınan alanlar, Biyogenetik Biyosfer Rezervleri, Özel Çevre Koruma Bölgeleri,Özel Koruma Alanları, içme ve kullanma su kaynakları ile ilgili koruma alanları,Turizm Alan ve Merkezleri ve koruma altına alınmış diğer alanlar, Ek-V DuyarlıYöreler Listesi dikkete alınarak alınması gereken önlemler) Proje alanı yakınında hiçbir Koruma Alanı (Proje Sahası ve Etki AlanındaBulunan Duyarlı Yöreler ve Özellikleri, Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar,Tabiat Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Yaban HayvanıYetiştirme Alanları, Kültür Varlıkları, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanları, BoğaziçiKanununa göre koruma altına alınan alanlar, Biyogenetik Rezerv Alanları, BiyosferRezervleri, Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Özel Koruma Alanları, içme ve kullanma sukaynakları ile ilgili koruma alanları, Turizm Alan ve Merkezleri ve koruma altına alınmışdiğer alanlar) bulunmamaktadır. Ancak, l sınırları içinde en yakını 50 km 40 km mesafede olan Milas SırtlandağHalep Çamı Tabiatı Koruma Alanı, Muğla-Aydın sınırında Baga Gölü Sulak Alanı,Köyceğiz Gölü Sulak Alanı, Fethiye-Göcek Özel Koruma Bölgesi, Köyceğiz-Dalyan ÖzelKoruma Bölgesi, Gökova Özel Koruma Bölgesi, Datça Bozburun Özel Koruma Bölgesi,Patara Özel Koruma Bölgesi, Köyceğiz Yaban Hayatı Koruma Sahası, Marmaris AdaköyYarımadası Yaban Hayatı Koruma Sahası, Bodrum-Gündoğan Yaban Hayatı KorumaSahası, Çakmak-Kocatepe Koruma ve Üretme Sahası, Gökova Alageyik Üretme stasyonu U Ubulunmaktadır. III.8 Toprak Özellikleri ve Kullanım Durumu (arazi kullanım kabiliyetisınıflaması, erozyon, toprağın mevcut kullanımı) Muğla linde bulunan toprak türlerinin başlıcaları şunlardır; • Kırmızı Akdeniz Toprakları: Büyük Menderes ve Batı Akdeniz havzalarınagiren il alanında dağların yüksek kesimleriyle havza tabanları arasında geniş yer kaplar. Butopraklar, bir yandan kırmızı kahverengi Akdeniz topraklarıyla, bir yandan da havzatabanlarına doğru alüvyal ve kalüvyal topraklarla geçişli olarak yayılır. Toprak genelliklesığ ya da çok sığdır. Kırmızı Akdeniz Topraklarının büyük bölümü ormanlık vefundalıktır. Havza tabanlarına yakın kesimlerde bazı alanlar ise ya mera ve bağ-bahçekullanımı altında ya da kuru ve sulu tarıma ayrılmıştır. • Kahverengi Orman Toprakları: lin dağlık kesimleri yer yer kestane rengitopraklarla ve kahverengi orman toprakları ile kaplıdır. Ana madde kireçli marn vekalkerlidir. Bunlar yarı olgun topraklardır. Yayılım alanlarında eğim yüksektir. Butoprakların doğal bitki örtüsü orman, ağaç ve ağaççıklardan oluşmaktadır. 79
  • 96. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU • Allüviyal ve Kolliviyal Topraklar: Alanca çok büyük önem taşımakla birlikte iltarımı açısından önemi büyük olan toprak grubu allüviyal topraklardır. Vadi tabanları,ovalar ve iç kesimlerdeki çöküntü düzlükleri allüviyal topraklarla kaplıdır. Akarsularıntaşıdığı maddelerin yığılmasıyla oluşan bu genç topraklarda taşınma yoğunluğuna göreçeşitli tabakalar ortaya çıkmıştır. Bu topraklarda hemen hemen tüm tarım ürünleriyetiştirilebilir. • Rendzina Topraklar: Kıyı kuşağında rastlanan bir toprak grubudur. Bunlarovaların yüksek eğimli kesimlere yakın yerlerdeki III. zaman yaşlı, çok kireçli marnlar veyumuşak kalkerler üzerinde oluşmuş yarı olgun topraklardır. Rendzina toprakların yayılımalanında eğim yüksek değildir, dalgalı bir yapı vardır. Bu toprakların doğal bitki örtüsümakilerle otsu bitkiler oluşturmaktadır. lde yetişen tüm maki türlerine bu topraklarüzerinde rastlanabilir. Muğla ilinde bu ana toprak grupları dışında, öbür toprak gruplarına da rastlanır.Bunların başlıcaları; tuzlu-alkali topraklar, yüksek dağ-çayır toprakları, kalkersizkahverengi topraklar, kalkersiz kahverengi orman toprakları ve kırmızı-kahverengiAkdeniz topraklarıdır. Tablo 50 ‘de verilen Muğla li toprak kullanım durumunda l alanının % 63,41 ‘iorman ve fundalık arazidir. Proje alanı kısmen Orman Genel Müdürlüğüne ait, kısmenHazineye ait, kısmen de özel tapulu makilik alandır. Alanın bitişiği halen vahşi depolamaalanı olarak kullanılmaktadır. Söz konusu alanda katı atık bertaraf tesisi yapılmasındasakınca yoktur. Tablo 50. l toprak kullanım durumuToprak Varlığı ve Dağılımı Alanı (Hektar) Payı (%)şlenebilir Arazi 251.207 18,97Çayır-Mer’a Arazisi 18.014 1,36Orman ve Fundalık Arazi 840.109 63,41Yerleşim Alanları ve Diğer Alanlar 215.370 16,26 III.9 Orman Alanları (ağaç sayısı, ağaç türleri, miktarları, kapladığı alanbüyüklükleri ve kapalılığı; bunların mevcut ve planlanan koruma ve/veya kullanımamaçları, kesilecek ağaç türleri, miktarları, alınacak izin ve görüşler, yangınlarakarşı alınacak önlemler, 1/25.000 Ölçekli Meşçere Haritası, mesçere tipi, kapalılığı vbözellikleri) Proje alanı Resim 1 ‘de de görüldüğü gibi makilik alandır. Alanda kesilecek hiçbirağaç bulunmamaktadır. Orman Bölge Müdürlüğü’nden alınan nceleme ve Değerlendirmeformu EK 1’de verilmiştir. Orman alanları için kamulaştırma sözkonusu olmadığından, bu alanlarda 6831 SayılıOrman Kanunun 5192 Sayılı Kanun ile değişik 17/3 Maddesi gereğince izin alınacaktır. Depolama tesisinden hasıl olacak sızıntı suları ve gazlar kontrol altına alınacak,alanın etrafı çit ile çevrilip atıkların üzeri günlük toprak örtüsü ile kaplanacağından etrafarüzgar ile hiçbir kağıt, naylon poşet v.s. yayılmayacaktır. 80
  • 97. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Yangın için de gerekli önlemler alınacaktır. Alanda yangın sistemi kurulacaktır.Alev alma noktası 60 dereceden az olan atıklar sahaya kabul edilmeyecek. Sahadabinalarının içindeki özel alanlar dışında hiçbir yerinde sigara içilmeyecektir. Sahanınuygun bölümlerine “sigara içilmez” işaretleri konulacaktır. Saha içindeki bütün yakıttankları ayda bir sefer kontrol edilerek yangın tehlikesi taşımadıklarından vesızdırmadıklarından emin olunacaktır. Saha içinde kullanılan her araçta asgari önlemolarak 1 kg ‘lık tozlu tipte her zaman çalışmaya hazır durumda yangın söndürücülerbulundurulacaktır. Depolama sahasında çıkabilecek yangının üzerine atmak için saha içinde 30 m3toprak ve 1 adet paletli yükleyici hazır bulunacaktır. Muğla ilindeki Ormanlık alanın genel sahaya oranı % 68 dir. Muğla ‘da bu oranTürkiye’nin üstündedir ( Türkiye ortalama oranı % 26,6). l bazında orman varlığının %59’u verimli % 41’i ise verim gücü düşük ya da verimsiz ormanlardır. l sınırları içerisindeki çayır ve mera’alar toplam 34,349 ha’lık alanı kaplar. Bunlarınen büyük bölümü Merkez lçe, Fethiye, Yatağan ve Milas lçeleri’nin sınırları içerisindebulunmaktadır. Doğal bitki örtüsünün bozulmadığı alanlarda 800 - 1000 m. yüksekliğe kadarkızılçam, yükseklerde ise karaçamlardan oluşan ormanlar yer alırken, doğal vejetasyonuntahrip edildiği alanlarda ise 600 - 800 m. yüksekliğe kadar maki vejetasyonu görülür. Makiolarak belirtilen ağaççık ve çalılar Akdeniz ikliminin tipik elemanıdır. Kızılçamormanlarının çeşitli yollardan tahrip edilmesi sonucunda ortam bu ağaççıklar ilekaplanmaktadır. Maki vejetasyonunun tahrip edildiği alanlarda ise boyları 50 - 100 cmarasında değişen çalılardan oluşan Garig (Frigana) vejetasyonu gelişir (ATALAY, 1994). III.10 Tesisin, inşası, montajı ve işletilmesi süresince proje yeri ve etki alanınınhava, su, toprak, koku, gürültü ve vibresyon seviyesi vb. açılardan değerlendirilmesive alınacak önlemler, mevcut kirlilik ve proje ile birlikte oluşacak toplam kirlilikyükünün belirlenmesi, mevcut vahşi depolama alanının kirlettiği alıcı ortamlar Proje yeri il merkezinden 2 Km uzaklıkta, mevcut düzensiz katı atık döküm alanınınbitişiğinde yer almaktadır. Alanın hava kirliliği bakımından, il hava kalitesi izleme alanı dışında kaldığındansistematik ölçümler yapılmamıştır. Ancak bu proje kapsamında yapılan incelemeleresnasında yörenin hava kalitesi bakımından kirlenmemiş, şehirleşme dışı alan karakterinigöstermektedir. Ancak düzensiz depolama alanının bitişiğinde olduğundan hafif bir katıatık kokusu bulunmaktadır. Bu yüzden su, hava ve toprak kalitesi bakımından da yöreye has özelliklere sahipkirlenmemiş toprak karakterisazyonu hakimdir. 81
  • 98. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU BÖLÜM IV. PROJEN N ÖNEML ÇEVRESEL ETK LER VE ALINACAKÖNLEMLER IV.l Arazinin hazırlanması aşamasında yapılacak işler kapsamında nerelerde,ne miktarda ve ne kadar alanda hafriyat yapılacağı, hafriyat artığı malzemeninnerelere taşınacakları, nerelerde depolanacakları veya hangi amaçlar içinkullanılacakları, dolgu için kullanılacaksa hafriyat ve dolgu tabloları, depolamaalanının nihai eğim açısı ve depolama sahası durumu, Alanın tamamında Tablo 35’de verilen hafriyat ve dolgu tablosunda görüleceği gibi207.000 m3 kazı yapılacaktır. lk etapta sadece 1. Hücre için kazı yapılacaktır. Bu hücredulunda sırasıyla diğer hücrelerin inşaatına geçilecektir. lk Hücrenin inşaatı sırasında61.000 m3 kazı, sabit tesisler ve yolların inşaatında da 8.000 m3 kazı yapılacaktır. Toplam69.000 m3 kazının 17.000 m3 ‘ü yan seddelerin inşaatı ve arazi tesviyesindekullanılacaktır. Geri kalan 52.000 m3 miktarındaki hafriyat ise alan içinde biriktirilereküst örtü ve çöp üzerine geçici yollar ve döküm platformu tesisi için kullanılacaktır. Sızıntı suyu drenajının sağlanabilmesi için, depolama alanı tabanına minumum %3eğim verilecektir. Depolama alanında katı atık 1/3-1/4 eğiminde depolanacaktır. Nihaidurumda depo yüzeyi 1/3-1/4 eğime sahip olacaktır. 18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı Hafriyat Toprağı, nşaat ve Yıkıntıları AtıklarıYönetmeliği gereğince bitkisel toprak yeşil alan çalışmaları için kullanılacaktır. Buprojede Hafriyat Toprağı, nşaat ve Yıkıntıları Atıkları Yönetmeliği’nin hükümlerineuyulacaktır. Hafriyat toprağı depolanırken, 03.07.2009 Tarih ve 27277 sayılı resmigazetede yayınlanan “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” neuyulacaktır. IV.2 Faaliyet alanı ve etrafında bulunan kuru dereler ile ilgili alınacak önlemler Alanı içinde kuru dere bulunmayıp, Şekil 5’de görüldüğü gibi yakınından bir adetkuru dere geçmektedir Faaliyet alanı tepenin yamacına yakın olduğundan çevre yağmursularından etkilenmeyecektir. Gelen yağmur suları kuşaklama kanalları ile drene edilereksaha içine girmesi önlenecektir. IV.3 Proje kapsamında kullanılacak kilin miktarı, nereden ve nasıl teminedileceği, nasıl taşınacağı, temin edileceği yerdeki rezerv kapasitesi, çevreyeolabilecek etkiler ve alınacak önlemler lk etapta 5,16 ha‘lık 1. hücre hazırlanacak olup tabandaki kil tabakasın yönetmeliğe göre50 cm’den az olmamalıdır. Alana yakın bölgede uygun kil bulunmamaktadır. Ancak kilyerine geo-sentetik kil de kullanılabilir. Tabii kil uygulaması maliyeti ile geo-sentetik kiluygulaması maliyetini karşılaştırırsak (2010 birim fiyatları ile):14.1721 geçirimsiz kil tabakası teşkili (makine ile hazırlanmış kil ile) 36,66 TL/m3N-040 nakliye (15 km mesafeye) 5,65 TL/ton = 5,65 x 1,6 = 9,04 TL/m3 TOPLAM 45,70 TL/m31 m2 alanda 0,5 m3 kil kullanılacağından maliyet 22,85 TL/m204.628/A3 HDPE membran 40,50 TL/m2Geotekstil temini ve serilmesi 3,00 TL/m2 TOPLAM MAL YET 66,35 TL/m2 82
  • 99. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUGeo-sentetik kil (bentonit) = 3 EURO /m2Geo-tekstil = 1,5 EURO/m2şçilik (Geosentetik kil + Geotekstil) = 1 EURO /m2 TOPLAM 5,5 EURO/m2 = 10,56 TL/m2 % 25 müteahhitlik karı 2,64 TL/m204.628/A3 HDPE membran 40,50 TL/m2 TOPLAM 53,70 TL/m2 Buradan da anlaşılacağı üzere, tabii kil kullanılması durumunda 66,35 TL/m2, geo-sentetik kil kullanılması durumunda 53,70 TL/m2 ödeme yapılmalı. Geo-sentetik kilkullanmak daha ekonomik olmaktadır. Ayrıca 50 cm kalınlığında kil serilmeyeceğindendepolama hacmi artmış olacaktır. Bu durumda geçirimsizlik amaçlı geo-sentetik kilkullanılacaktır. Geo-sentetik kil, geo-tekstil ve HDPE membran temini ve serimindeçevreye hiçbir olumsuz etki olmayacaktır. IV.4 Projenin yol açacağı bitkisel toprak kaybı, projenin peyzaj üzerine etkilerive alınacak önlemler Proje alanının 10 ha ‘lık kısmında ortalama 5 cm kalınlığında bitkisel toprakolduğu tahmin edilerek, toplam bitkisel toprağın 5.000 m3 olacağı öngörülmektedir.Çıkacak bitkisel toprak sıyrılarak saha içinde, ilk etapta kullanılmayacak uygun bir yerdeüstü branda ile kapatılarak depolanacaktır. Bitkisel toprak çevrenin ve depo üstününyeşillendirilmesinde kullanılacaktır. Depolama hücreleri dolduğunda üzerleri kapatılarakyeşillendirilecek, depo alanı çevresine ağaçlar dikilecek, sabit tesislerin bulunduğualanların peyzajı yapılacaktır. IV.5 Flora, Fauna, biyolojik çeşitlilik, habitat kaybı üzerine etkiler ve alınacakönlemler Proje alanı içinde bulunan flora ve fauna türlerinin tespiti için literatür taraması vearazi çalışmaları yapılmıştır Çalışma alanı gerek flora, gerekse fauna bakımından zenginbir yapı göstermemektedir. Değişim sadece faaliyet alanı içinde olacak, alan dışındaki doğal çevresel dokukorunacaktır. Depolama alanının yakın çevresindeki bir takım faunanın inşaat esnasındakifaaliyetler dolayısıyla geçici olarak daha uzak yelere doğru hareket etmesi muhtemeldir.Bu tür faunanın büyük çaplı kazı ve dolgu faaliyetleri bittikten sonra tekrar eski yerlerinedönmesi beklenmektedir. Hafriyat esnasında, faunayı rahatsız edici etkileri en azaindirmek gayesiyle patlayıcı madde kullanılmayacak, yollar sulanarak yakın çevrenintozdan etkilenmesinin önüne geçilecektir. Depo alanının nihai seviyesindeyeşillendirilmesine müteakiben yerel floraya uyumlu olarak bitkilendirme çalışmalarıyapılacaktır çevreye uyumlu doğal bir yapıya kavuşturulacaktır. Sabit tesislerinbulunduğu alan ile depolama alanı çevresi inşaat tamamlanmasına müteakip yerel florayauyumlu olarak bitkilendirilecektir. Bertaraf alanı çevresi çit ile çevrilerek dışarıdanhayvanların depolama alanına girmesi önlenecektir. Katı atığım üzeri günlük örtülerekhaşere üremesi, kuşların uğrak yeri olmasının ve koku oluşmasının önüne geçilecektir. 83
  • 100. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Gerek inşaat gerekse işletme aşamasında 2872 sayılı Çevre Kanunu veYönetmeliklerine, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu ve Yönetmelikleri, Bern Sözleşmesi4, 5, 6 ve 7. madde hükümlerine uyulacaktır. IV.6 Taşkın ve heyelan riski ve alınacak önlemler, drenaj ile ilgili işlemler Katı atık bertaraf tesisi alanı su toplama sınırı başlangıcına 600 m mesafededir.Mevcut duruma bakıldığında herhangi bir taşkın riski görülmemektedir. Saha kuşaklamakanalları ve yolların drenaj suları için dizayn edilen kafa hendekleri saha dış kenarınabakan kısımda açılacaktır. Saha dışından gelecek suların depo içine girmesi engellenerek,sızıntı suyu miktarının artması önlenecektir. Alan hücrelere bölünerek çalışılacağındansızıntı suyundaki yağmur suyu oranı en aza indirgenmiş olacaktır. Yüzey suyu drenajkanalları proje sahası sınırında, tesis içerisinde, lot etrafında ve yollarda teşkil edilecektir.Taşkın, dere ıslahı, drenaj, zemin teşkili vb DS ’yi ilgilendiren konular için DS BölgeMüdürlüğü ile protokol yapılıp inşaat aşaması bu protokol çerçevesinde DSmühendislerince kontrol edilecektir. IV.7 Depolama tesisinin tasarımı, zemin geçirimsizliği, zemin sızdırmazlığınınsağlanması için yapılacak işlemler, sızdırmazlık sistemi için kullanılacak malzemenincinsi, miktarı ve temin edileceği yerin belirtilmesi, drenaj ile ilgili işlemler, alınacakdrenaj önlemleri, düzenli depolama alanına ait her bir hücre için üst örtü ve zeminsuyu drenaj tabakası plan ve kesit bilgileri, üst yüzey geçirimsizlik tabakası, yüzeydrenajı (kuşaklama kanalları), standart zamanlarda gözlenen en büyük yağışdeğerine göre hesaplanan sızıntı suyu havuzunun boyutlandırılması, plan ve kesitleri Bölüm IV 3 ‘de açıklandığı üzere zemin geçirimsizliği için geo-sentetik kilkullanılacaktır. Geo-sentetik kilin altında, delinmeyi önlemek için delinmeye sebepverecek taşlar bulunmayacaktır. Kil üzerine 2 mm kalınlığında HDPE membranserilecektir. Membranın üzerine koruma amaçlı geotekstil serilecektir. Geo-sentetik kil vegeo-tekstilin özellikleri Tablo 51 ‘de görülmektedir. Oluşan sızıntı sularını toplamak için,geotekstil üzerine delikli drenaj boruları yerleştirilecektir. Geo-tekstil üzerine 50 cm çakıldren tabakası da teşkil edilecektir. Sızıntı sularının toplanması için en fazla 100 maralıklarla yarıklı veya delikli HDPE borular kullanılacaktır. Tip taban geçirimsizliksistemi Şekil 29 ‘da verilmiştir. Kullanılan tüm geçirimsizlik sitemi ve malzemelerADDY’nde Ek-3’de belirtilen standartlara uygun olacaktır. lk hücre için 45.000 m2 geo-sentetik kil, 45.000 m2 HDPE membran ve 45.000 m2geo-tekstil kullanılacaktır. Geo-tekstil ve geo-sentetik kil yurt içinden, HDPE membranyurt dışından temin edilebilir. Geo-tekstil ve geo-sentetik kil özellikleri aşağıdaki gibiolacaktır. şletme döneminde depolama atıklar, kompaktör ile sıkıştırılarak yayılacaktır.Günün sonunda oluşan atığın üzeri 15 cm kalınlığında günlük örtü ile kaplanacaktır.Depolama işlemlerinin tamamlanıp projede belirtilen depo yüksekliğine erişildikten sonra,son kottaki atık üzerine sırası ile, 50 cm inorganik tesviye toprağı + 50 cm kil + 100 cmtarım toprağı ile teşkil edilecektir. Depo sahası yüzeyine düşen yağmurun, alanı en kısasürede terk etmesi için minimum % 3 eğim verilecektir. Depo yüzeyininyeşillendirilmesinde kısa köklü bitkiler kullanılacaktır. Tip yüzey geçirimsizlik sistemi 84
  • 101. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUŞekil 30 ‘da görülmektedir. Alt ve üst örtüleri ve diğer tesisi bileşenleri ile bir düzenlidepolama sahası genel şematik diyagram Şekil 31 ’de verilmektedir. Drenaj tabakası olarak kullanılacak çakıl keskin kenarlı olamayan 16-32 mm çaplıdere çakılı kullanılacak, çakılda Kalsiyum Karbonat oranı %10’u geçmeyecektir. Tablo 51. Sızdırmazlık sisteminde kullanılacak malzemelere ait standartlar ve malzeme özellikleri Standard no Standardın adı TS EN 13257 Jeotekstiller ve Jeotekstille lgili Mamuller-Katı Atık Depolama Alanlarında Kullanım çin Gerekli Özellikler TS EN 13257/AC Jeotekstiller ve Jeotekstille lgili Mamuller - Katı Atık Depolama Alanlarında Kullanım çin Gerekli Özellikler TS EN 13257/ A1 Jeotekstiller ve Jeotekstille lgili Mamuller - Katı Atık Depolama Alanlarında Kullanım çin Gerekli Özellikler TS EN 13493 Geosentetik Bariyerler - Katı Atık Depolama ve Bertaraf Etme Yerlerinde Kullanım çin Gerekli Özellikler Geo-tekstil Özellikleri Özellik Değer Kalınlık Min 6,6 mm Birim ağırlık 800 g/m2 Kopma Mukavemeti Min 50 Kn/m Kopmadaki uzama %80 Statik delinme mukavemeti Min 10.000 N Dinamik delinme dayanımı 3 mm Geo-sentetik Kil Özellikleri Özellik Değer Permeabilite 5 x 10 –11 - 5 x 10 –9 m/sn Gerilim Kuvveti MD 400 N Uzama % 20 Soyulma Direnci 65 N/10cm Kütle / Birim Alan 4,0 kg / m2 HDPE Membran Özellikleri Özellik Değer Kalınlık >2 mm Rulo genişliği >6m Yırtılma direnci >300 saat UV dayanımı >%50 Erime indisi 2-3 gr/10 dk Yoğunluk >0,940 gr/cm3 Gerilme mukavemeti >16 N/mm2 Gerilme mukavemetinde uzama >%10 Kopmadaki gerilme mukavemeti >26 N/mm2 Kopmadaki uzama >%700 Yırtılma direnci %1 85
  • 102. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Sekil 29. Tip Taban Geçirimsizlik Sistemi BITKISEL TARIM TOPRAGI SIKISTIRILMIS KIL SIKISTIRILMIS KIL TESVÝ TOPRAÐI YE COP DOLGUSU COP DOLGUSU Sekil 30. Tip Yüzey Geçirimsizlik Sistemi 86
  • 103. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU TABAN GEÇ R MS ZL K S STEM : - KATI ATIK - 50 cm ÇAKIL - GEOTEKST L - HDPE MEMBRAN - GEOSENTET K K L - DÜZELT LM Ş ZEM N Şekil 31. Düzenli depolama tesisi tipik şematik görünümü 87
  • 104. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Gözlenen en büyük yağış değerleri ve sızıntı suyu ile ilgili değerlendirmeler Katı atık depolama alanından oluşacak olan sızıntı suyu miktarı, depolanacak olan katıatığın miktarı ve depolanan atığın özelliği ile birlikte yağış miktarına ve depolama yüzeyalanına da bağlı olarak değişim göstermektedir. Sızıntı suyu hesaplarında kullanılan kabuller; hücreler için depolanan atığınyoğunluğunu 0,8 ton/m³, Depolanan atık içerisindeki su oranı 0,3 kg su / kg katı atık, Kapalıhücreler için sızma oranı % 20, Anaerobik bozunma reaksiyonları sonucu tüketilen su oranı0,24 kg su / kg katı atık olarak alınacaktır (KAAP ÇOB 2006). Proje kapsamında düzenlidepolama alanı hücreler halinde planlanacaktır ve hücrelerin yüzey alanları bilgisayardestekli çizim programları aracılığıyla hesaplanarak belirlenecektir. Tablolarda sunulan meteorolojik veriler, kabuller ve hesaplamalar, düzenli depolamatesisinden kaynaklanacak sızıntı suyu miktarının belirlenmesinde kullanılmıştır. Sızıntı suyuhesaplarında en önemli nokta, biriktirme havuzu ve arıtma tesisi tasarımına temel teşkiletmek üzere oluşabilecek maksimum sızıntı suyu miktarının belirlenebilmesidir. Depolananatık içerisinde mevcut olan ve ayrışma sonucu bir kısmı tüketilen sızıntı suyunun maksimummiktarına ulaşmasını sağlayan en önemli etken yağıştır. Bu doğrultuda toplam maksimumsızıntı suyu miktarı hesabı iki farklı yaklaşım kullanılacaktır. Bunlardan ilki, hücre bazındasızıntı suyu oluşumunun hesaplanması, diğeri zamana (aylık) bağlı olarak sızıntı suyuoluşumunun hesaplanmasıdır. 100 yıl tekerrürlü 24 saatlik en büyük yağış değeri 155,60 mm’dir. Hesaplarda budeğer kullanılacaktır. Buna göre seçilen sızıntı suyu havuzu hacmi belirlenecektir. IV.8 Proje kapsamında, inşaat ve işletme döneminde su temini sistemi planı, suyunnereden temin edileceği, suyun temin edileceği kaynaklardan alınacak su miktarı ve busuların kullanım amaçlarına göre miktarları, oluşacak atıksuların cins ve miktarları,nereye deşarj edileceği, alan çevresinde bulunan yeraltı ve yüzeysel su kaynaklarınaolabilecek etkiler ve alınacak önlemler, (drenaj sisteminden toplanan suyun miktarı,sızıntı suyu toplama havuzunun toplama karakteristiği, sızıntı suyu miktarı, özellikleri(şiddetli yağış analizlerine göre yapılan sızıntı suyu hesaplamaları), sızıntı suyu arıtmasistemine ait bilgiler, arıtılan suyun hangi alıcı ortama nasıl deşarj edileceği, deşarjlimitlerinin tablo şeklinde verilmesi, plan ve kesit bilgileri, arıtma çamurunun bertarafı,yağmur suyu drenajı, varsa foseptiğe ilişkin bilgiler, foseptik boyutlandırılması, depogaz çıkışının miktarı, kontrolü, değerlendirilmesi ve uzaklaştırma yöntemleri, gaztoplama bacası plan ve kesitleri, alınan ve/veya alınacak tüm izinler), Tesisin işletme ve inşaat döneminde içme ve kullanma suyu ihtiyacı toplam çalışacakolan personele ve bunların birim su tüketimlerine bağlı olarak belirlenmiştir. Bunun içininşaat ve işletme dönemlerinde proje için çalışacak kişi sayısı Tablo 52 ’de verilmiştir. Tablo 52. Projede Çalışacak Personel Sayısı Çalışacak Personel nşaat Dönemi şletme Dönemi Teknik Personel 5 8 şçi 15 22 TOPLAM 20 30 88
  • 105. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU nşat aşamasında çalışacak 20 kişinin su tüketimi; 20(kişi) x 150 lt/kişi.gün = 3 m3/gün olarak hesaplanır. nşaat sırasında gerekli 3 m³/gün kullanma suyu ve ayrıca yolların ıslatılması için de 5m³/gün su gerekecektir. Buna göre toplam günde 8 m³ su ihtiyaç vardır ancak emniyet için suihtiyacı 10 m³/gün alınmıştır. Su tankerlerle şehir şebekesinden temin edilecektir. nşaat döneminde oluşacak atıksu miktarı kullanma suyu ile paralel olacak şekildedüşünülürse toplam 3 m3/gün atıksu hasıl olacaktır. Bu atıksular aşağıda özellikleri verilengeçirimsiz fosseptikte biriktirilerek vidanjörle şehir kanalizasyonuna taşınacaktır. şletme döneminde 30 kişi çalışacağı önerilmektedir. Bu dönem içinde gerekli suihtiyacı; 30(kişi) x 150 lt/kişi.gün = 4,5 m3/gün olarak hesaplanır. Tesise geçici olarak dışarıdan çalışmaya gelecek olanlar (atık toplama, taşıma personelivb.) düşünülerek işletme döneminde toplam su tüketimi 5 m³/gün alınmıştır. Su ihtiyacının olduğu diğer işletme tesisi ise araç yıkama ünitesidir. Bu ünitede gündeyaklaşık 2 m3 su kullanılacağı ön görülmektedir. Sahada bulunan otopark alanının yıkanması,binaların temizliği ve bahçe sulamada ihtiyaç duyulan su hesaplara alınarak 5 m³/günbulunmuştur. Sonuç olarak personel kullanma suyu ve tekerlek yıkama ile temizlik suları için toplam12 m³/gün su ihtiyacı hesaplanmıştır. Bu su tankerlerle şehir şebekesinden temin edilecektir. Yangın suyu ihtiyacı hesaplanırken “Binaların Yangından Korunması HakkındaYönetmelik” ‘ göre minimum su ihtiyacı 1900 lt/dk, ve süresi 90 dk olacağından bir yangındakullanılacak su miktarı 90 dk x 1900 lt/dk = 171.000 lt = 171 m³ olmalıdır. Tesiste her biri100 m³ hacminde iki gözlü (toplam V= 200 m3) su deposu inşa edilecektir. Bir göz sürekliolarak yangın suyuna ayrılacak, diğer göz ise hem yangın suyu hem de kullanma suyu içinortak kullanılacaktır. Su temini şehir şebekesinden tanker ile temin edilecektir. şletme döneminde oluşacak atıksular kullanma suyu ile paralel olacak şekildehesaplanmıştır. Araç yıkamadan 2 m³/gün yıkama suyu, tesislerden 5 m³/gün evsel atıksu(toplam 7 m³/gün) hasıl olacaktır. Oluşacak bu atıksular, 20 m³ hacminde, 19.03.1971 tarihve 13783 sayılı Resmi Gazete ‘de yayınlanan hükümlere göre inşa edilecek, geçirimsiz birfosseptikte toplanarak sızıntı suyu arıtma tesisine pompalanacaktır. Şekil 32’de fosseptik tipkesiti verilmiştir. 89
  • 106. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU PLAN KES T Şekil 32. Fosseptik Tip Plan ve Kesiti Sızıntı Suyu Miktarı Sızıntı suyu miktarını etkileyen faktörler; iklim şartları, hidrojeolojik özellikler,evopatranspirasyon, infiltrasyon, yüzeysel akış, yağış ve kar erimesi, yeraltı suyu sızması,geri devir, atığın özellikleri, atığın yaşı, atığın bozunması, geçirgenlik, partikül büyüklüğü,başlangıç nem muhtevası, sahada yapılan işlemler ve işletme şartları ile atık kalınlığıdır. Deposahasında oluşabilecek sızıntı suyu miktarı ve özellikleri yukarıda sayılan birçok faktöre bağlıolduğundan tahmini zor bir işlemdir Yağış miktarına göre sızıntı suyu miktarını belirleme çalışmaları da yapılmıştır. Sızıntısularının miktarı hesaplarında depolama alanı 3 hücreli olarak planlanmıştır ve hücrelerinyüzey alanları bilgisayar destekli çizim programları aracılığıyla hesaplanmıştır. Hesaplardakullanılan kabuller Tablo 53 ’de verilmiştir. Sızıntı suyu hesaplarında en önemli nokta, biriktirme havuzu ve arıtma tesisi tasarımınatemel teşkil etmek üzere oluşabilecek maksimum sızıntı suyu miktarının belirlenebilmesidir.Depolanan atık içerisinde mevcut olan ve ayrışma sonucu bir kısmı tüketilen sızıntı suyununmaksimum miktarına ulaşmasını sağlayan en önemli etken yağıştır. Bu doğrultuda toplammaksimum sızıntı suyu miktarı hesabı iki farklı yaklaşım kullanılarak yapılmıştır. Bunlardanilki, hücre bazında sızıntı suyu oluşumunun hesaplanması, diğeri zamana (aylık) bağlı olaraksızıntı suyu oluşumunun hesaplanmasıdır. Tablo 53. Sızıntı suyu hesabında kullanılan kabullerKabuller Değer 3Depolanan atığın yoğunluğu (ton/m ) 0,80Depolanan atık içerisindeki su oranı (kg su / kg katı atık) 0,30Anaerobik bozunma reaksiyonları sonucu tüketilen su oranı (kg su / kg katı atık) 0,24Kapalı hücreler için sızma oranı (%) 20Kaynak:Katı Atık Ana Planı (ÇOB) 90
  • 107. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Yağış ve katı atığın bünyesindeki sızıntı suyu dikkate alınarak oluşacak aylık sızıntısuyu miktarları Tablo 54 ‘de verilmiştir. Depolama alanı hücre hücre inşa edilecektir. şletme esnasında oluşacak tüm yağmur suları drenaj hendekleri ile saha dışına sevkedilecektir Tablo 54 ‘de görüldüğü gibi 21 yılın sonunda en fazla aylık sızıntı suyu oluşumu12.237 m³/ay olarak Aralık ayında oluşmaktadır. Bu değer ortalama yağışa görebelirlenmiştir. Ancak havuz hacmi hesaplanırken, en gayri müsait durum olan standartzamanlarda gözlenen en büyük yağış (100 yıl tekerrürlü ve 24 saatlik yağış) da dikkate alınır.100 yıl tekerrürlü ve 24 saatlik en büyük yağış değeri 155,6 mm’dir. Bu değer dikkatealınarak yapılan hesapta max. günlük sızıntı suyu için bulunan en yüksek değer 7.732m³/gün’dür (Tablo 55). Bu değere 1800 m2 açık alan ihtiva eden kompost tesisinden gelecek sızıntı suyu (engayri müsait durumda 1800 m2 x 0,1556mm =280 m3/gün) ilave edilecek olursa 7732 + 280= 8012 m3/gün sızıntı suyu oluşacaktır. Araç teker yıkama suları da dikkate alınarak 8300 m3hacminde sızıntı suyu dengeleme havuzu inşa edilecektir. Havuzun net ebatları 30m x 46mebatlarında ve 6 m derinliğinde olmalıdır. leriki sızntı suyu miktarı arttıkça ilave yeni havuzinşa edilecektir. Havuz betonarme olarak inşa edilecek ve iç yüzeyi 2mm kalınlığında HDPEile kaplanacaktır. Çevre Kanununca Alınması Gereken zin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikkapsamında izin ve lisansa başvurulacaktır. Sızıntı Suyu Arıtımı 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Arıtma tesisi Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliğihükümleri sağlanacaktır Hazırlanacak olan projeler inşaat müteahhidi tarafından 2005/5 ProjeOnay Genelgesine göre Çevre ve Orman Bakanlığından onaylatılacaktır. 08.06.2010 tarih ve27605 sayılı Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara DairYönetmeliğine uyulacaktır. Tehlikeli Maddelerin Su ve Çevresinde Neden Olduğu KirliliğiKontrol Yönetmeliği ‘nin ilgili maddelerine uyulacaktır. Arıtma tesisi yapılmadan düzenlidepolama tesisi işletmeye alınmayacaktır. 2030 yılı için ortalama sızıntı suyu 158 m3/gün ‘dür. Debi proje süresince yaklaşık 160m3/gün olarak belirlenmiştir. Düzenli Depolama Sahasının tahmini sızıntı suyu kalitesiTablo 56 ’da verilmiştir. Kanalizasyona deşarj için “ön arıtma sonrası deşarj” standartlarınıelde etmede sorun teşkil edecek başlıca parametrenin sızıntı suyunun yüksek organik maddeiçeriği olduğu gözükmektedir. Tablo 56. Tahmini sızıntı suyu kalitesi Parametre Konsantrasyon (mg/l) Parametre Konsantrasyon (mg/l)BO 5 <35000 Krom <3KO <50000 Bakır <2Amonyak <3000 Çinko <10Nitrat <50 Kurşun <1Toplam P <35 Nikel <2Alkalinite (CaCO3) 1000-10000 Kadmiyum <1pH 7-8 Cıva <0.1Sülfat <1000 Gümüş <0.1 91
  • 108. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Tablo 54. Hücrelere Göre Sızıntı Suyu Hesabı (1) (2) (3) Atık (5) Aylık Toplam Sızıntı Suyu Miktarı Bertaraf Atık Ayrışma İçindeki Edilen Atık İçind Sonucu Sızıntı (4) Önceki Hücrelerden Gelecek Sızıntı Suyu Miktarı eki Tüketil. Suyu Aylık Yıllar Nüfus I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Su Su Miktarı Ortalama I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII ton/yıl ton/ay m³/ay m³/ay m³/ay m³/ay m³/ay 2010 189.141 45.654 3.805 1.141 913 228 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6,702 5,208 3,900 2,418 1,707 951 441 471 729 2,022 5,154 7,416 3,094 2011 190.934 47.043 3.920 1.176 941 235 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6,709 5,215 3,907 2,425 1,714 958 448 478 736 2,029 5,161 7,423 3,100 2012 192.765 48.530 4.044 1.213 971 243 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6,717 5,223 3,915 2,433 1,722 966 456 486 744 2,037 5,169 7,431 3,108 1.Hücre(3,00 Ha) 2013 194.634 50.283 4.190 1.257 1.006 251 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6,725 5,231 3,923 2,441 1,730 974 464 494 752 2,045 5,177 7,439 3,117 2014 196.543 51.870 4.323 1.297 1.037 259 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6,733 5,239 3,931 2,449 1,738 982 472 502 760 2,053 5,185 7,447 3,125 2015 198.492 36.236 3.020 906 725 181 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6,655 5,161 3,853 2,371 1,660 904 394 424 682 1,975 5,107 7,369 3,046 2016 200.481 37.720 3.143 943 754 189 1.334 989 756 437 311 157 44 51 95 350 981 1.447 7,720 5,982 4,460 2,736 1,909 1,030 436 471 771 2,276 5,919 8,551 3,522 2017 202.513 39.565 3.297 989 791 198 1.334 989 756 437 311 157 44 51 95 350 981 1.447 7,729 5,991 4,470 2,746 1,918 1,039 446 481 781 2,285 5,928 8,560 3,531 2018 204.587 41.203 3.434 1.030 824 206 1.334 989 756 437 311 157 44 51 95 350 981 1.447 7,737 5,999 4,478 2,754 1,927 1,047 454 489 789 2,293 5,937 8,568 3,539 2.Hücre(2,89 Ha) 2019 206.705 42.925 3.577 1.073 859 215 1.334 989 756 437 311 157 44 51 95 350 981 1.447 7,746 6,008 4,486 2,762 1,935 1,056 462 497 797 2,302 5,945 8,577 3,548 2020 208.867 44.726 3.727 1.118 895 224 1.334 989 756 437 311 157 44 51 95 350 981 1.447 7,755 6,017 4,495 2,771 1,944 1,065 471 506 806 2,311 5,954 8,586 3,557 2021 211.074 46.970 3.914 1.174 939 235 1.334 989 756 437 311 157 44 51 95 350 981 1.447 7,766 6,028 4,507 2,783 1,955 1,076 483 518 818 2,322 5,965 8,597 3,568 2022 213.327 48.964 4.080 1.224 979 245 2.619 1.943 1.484 859 610 307 86 100 187 688 1.926 2.841 8,980 6,965 5,200 3,200 2,240 1,220 532 573 921 2,666 6,892 9,944 4,111 2023 215.627 51.057 4.255 1.276 1.021 255 2.619 1.943 1.484 859 610 307 86 100 187 688 1.926 2.841 8,991 6,975 5,210 3,210 2,251 1,231 543 583 931 2,676 6,902 9,954 4,121 3.Hücre(2,87 Ha) 2024 217.976 53.247 4.437 1.331 1.065 266 2.619 1.943 1.484 859 610 307 86 100 187 688 1.926 2.841 9,002 6,986 5,221 3,221 2,262 1,242 554 594 942 2,687 6,913 9,965 4,132 2025 220.373 55.980 4.665 1.400 1.120 280 2.619 1.943 1.484 859 610 307 86 100 187 688 1.926 2.841 9,015 7,000 5,235 3,235 2,276 1,255 567 608 956 2,701 6,927 9,979 4,146 2026 221.550 58.349 4.862 1.459 1.167 292 3.895 2.889 2.208 1.277 908 457 128 149 279 1.023 2.865 4.226 11,000 8,529 6,365 3,914 2,738 1,488 644 694 1,120 3,259 8,439 12,181 5,031 2027 222.740 60.831 5.069 1.521 1.217 304 3.895 2.889 2.208 1.277 908 457 128 149 279 1.023 2.865 4.226 11,012 8,541 6,378 3,926 2,750 1,500 656 706 1,133 3,271 8,452 12,193 5,043 4.Hücre 2028 223.942 63.433 5.286 1.586 1.269 317 3.895 2.889 2.208 1.277 908 457 128 149 279 1.023 2.865 4.226 11,025 8,554 6,391 3,939 2,763 1,513 669 719 1,146 3,284 8,465 12,206 5,056(3,21 Ha) 2029 225.158 66.696 5.558 1.667 1.334 333 3.895 2.889 2.208 1.277 908 457 128 149 279 1.023 2.865 4.226 11,041 8,570 6,407 3,956 2,780 1,529 686 735 1,162 3,301 8,481 12,222 5,073 2030 226.387 69.585 5.799 1.740 1.392 348 3.895 2.889 2.208 1.277 908 457 128 149 279 1.023 2.865 4.226 11,056 8,585 6,421 3,970 2,794 1,544 700 750 1,177 3,315 8,496 12,237 5,087 Ortalama Yağış Miktarı (mm) 222,3 164,9 126 72,9 51,8 26,1 7,3 8,5 15,9 58,4 163,5 241,2 - (1) Atık çindeki Su =atık miktarı * 0,30 (2) Ayrışma Sonucu Tüketilen Su =atık miktarı * 0,24 (3) Atık çindeki Sızıntı Suyu Miktarı = atık içindeki su - ayrışma sonucu tüketilen su (4) Önceki hücrelerden gelecek sızıntı suyu miktarı = (Toplam hücre alanı * Ortalama Yağış) * 0.20 (5) Aylık toplam sızıntı suyu miktarı = (Toplam hücre alanı * Ortalama Yağış) + Önceki hücrelerden gelecek sızıntı suyu + Atık içindeki sızıntı suyu 92
  • 109. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Tablo 55. Maksimum günlük sızıntı suyu (2) (1) Atık Ayrışma (3) Atık çindeki (5) Toplam Bertaraf Edilen çindeki Sonucu Sızıntı Suyu (4) Yağış Sonucu Oluşan Sızıntı Suyu Miktarı Maksimum Atık Miktarı Su Tüketilen Miktarı Sızıntı Suyu Yıllar Nüfus Su Miktarı 1.Hücre 2.Hücre 3.Hücre 4.Hücre ton/yıl ton/ay m³/ay m³/ay m³/ay m³/gün m³/gün m³/gün m³/gün m³/gün m³/gün 2010 189.141 45.654 3.805 1.141 913 228 8 4.668 - - - 4.676 2011 190.934 47.043 3.920 1.176 941 235 8 4.668 4.676 1.Hücre 2012 192.765 48.530 4.044 1.213 971 243 8 4.668 4.676 (3,0 Ha) 2013 194.634 50.283 4.190 1.257 1.006 251 8 4.668 4.676 2014 196.543 51.870 4.323 1.297 1.037 259 9 4.668 4.677 2015 198.492 36.236 3.020 906 725 181 6 4.668 - - - 4.674 2016 200.481 37.720 3.143 943 754 189 6 934 4.497 - - 5.437 2017 202.513 39.565 3.297 989 791 198 7 934 4.497 5.437 2.Hücre 2018 204.587 41.203 3.434 1.030 824 206 7 934 4.497 5.437 (2,89 Ha) 2019 206.705 42.925 3.577 1.073 859 215 7 934 4.497 5.438 2020 208.867 44.726 3.727 1.118 895 224 7 934 4.497 5.438 2021 211.074 46.970 3.914 1.174 939 235 8 934 4.497 - - 5.438 2022 213.327 48.964 4.080 1.224 979 245 8 934 899 4.466 - 6.307 3.Hücre 2023 215.627 51.057 4.255 1.276 1.021 255 9 934 899 4.466 - 6.307 (2,87 Ha) 2024 217.976 53.247 4.437 1.331 1.065 266 9 934 899 4.466 - 6.308 2025 220.373 55.980 4.665 1.400 1.120 280 9 934 899 4.466 - 6.308 2026 221.550 58.349 4.862 1.459 1.167 292 10 934 899 893 4.995 7.731 2027 222.740 60.831 5.069 1.521 1.217 304 10 934 899 893 4.995 7.731 4.Hücre (3,21 Ha) 2028 223.942 63.433 5.286 1.586 1.269 317 11 934 899 893 4.995 7.731 2029 225.158 66.696 5.558 1.667 1.334 333 11 934 899 893 4.995 7.732 2030 226.387 69.585 5.799 1.740 1.392 348 12 934 899 893 4.995 7.732 100 Yıldaki 24 Saatlik Yağışın En Yüksek Değeri (mm) 155,6 (1) Atık çindeki Su =atık miktarı * 0,30 (2) Ayrışma Sonucu Tüketilen Su =atık miktarı * 0,24 (3) Atık çindeki Sızıntı Suyu Miktarı = atık içindeki su – ayrışma sonucu tüketilen su (4) Yağış Sonucu Oluşan Sızıntı suyu Miktarı =hücre alanı * en yüksek yağış (69,36 mm) (5) Toplam maximum sızıntı suyu = Yağış sonucu oluşan toplam sızıntı suyu + atık içindeki sızıntı suyu 93
  • 110. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Sızıntı Suyu Arıtma Tesisi Sızıntı suyunun yüksek organik içeriğinden dolayı sızıntı suyu arıtma tesisineihtiyaç vardır. Sızıntı suyu arıtımı için 2 seçenek mevcuttur; alıcı ortam deşarjstandartlarını sağlayacak tam arıtma ya da şehir kanalizasyon sistemine deşarjdan önce önarıtma. leri atıksu arıtma tesisinin inşa ve işletme maliyetlerinin yüksek olması ve bununlabirlikte bu tip tesislerin kalifiye personel gerektirmesi gibi sebeplerden dolayı kanalizasyonsistemine deşarj seçeneği uygun görülmüştür. Sızıntı suyu arıtma tesisinden çıkan atıksularKanala Deşarj Standartlarını sağlayıp kanalizasyona verilerek Muğla Atıksu ArıtmaTesisine gitmesi temin edilecektir. Muğla Atıksu Arıtma Tesisi inşaatı tamamlanmaküzeredir. Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği’nde belirtildiği üzere sızıntı suyu, kanalizasyonadeşarj standartlarını sağlayancıya kadar arıtılacaktır. Sızıntı suyu toplama ve arıtmasistemi, tüm proje süresince ve tesisin kapatılmasından 10 yıl sonrasına kadar işletilecektir. Arıtma tesisi iki kademeli lagün (havuz) sistemi önerilmektedir. Bu proses, BursaBüyükşehir Belediyesi Düzenli Depolama Tesisi sızıntı sularının arıtımında da başarı ileuygulanmaktadır. Projelendirilecek arıtma tesisi akım şeması Şekil 33 ‘de görülmektedir.Önerilen sızıntı suyu arıtma tesisi aşağıda verilen ana arıtma ünitelerini içerecektir: Dengeleme havuzu ve giriş pompa istasyonu Aerobik lagün (havuz) Fakültatif lagün (havuz) Çamur tahliye sistemi Çamur susuzlaştırma Şekil 33. Sızıntı suyu arıtma tesisi akış diyagramı Ana arıtma prosesleri; organik maddenin yaklaşık %80’inin iki aşamalı (aerobik vefakültatif) havalandırmalı lagün (havuz) sisteminde giderimi olan bu arıtma tesisinin GenelYerleşme Planı ve Hidrolik akım Şeması EK 2 ‘de verilmiştir. Arıtılan su boru hattı ile şehir şebekesine nakledilecektir. Sızıntı suyu arıtma tesisineeklenmesi muhtemel olan ana mekanik-elektrik ekipman ön listesi Tablo 57 ‘deverilmektedir. Kritik tasarım büyüklükleri ve boyutları Tablo 58 ‘de sunulmaktadır. 94
  • 111. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Arıtma Çamurlarının Yönetimi Sızıntı suyu arıtma tesisinde oluşacak fazla çamur, santrifüj dekantördesusuzlaştırılacaktır. Bu çamurlar ADDY Geçici Madde 4’e uygun hale getirildikten sonradüzenli depolama tesisinde depolanacaktır. Sızıntı suyu arıtma tesisinde 21,6 m3/gün (%4KM) biyolojik çamur üretimi beklenmektedir. Tablo 57. Ekipman listesi, sızıntı suyu arıtma tesisiArıtma birimi Parametre Birimler Pompa sayısı 1+1Giriş Pompaj istasyonu Birim başına kapasite 10 m3/sa, H=12m Havalandırıcıların tipi, sayısı Yüzer, 4 adetAerobik havuz Kurulu kapasite 22 kW Havalandırıcıların tipi, sayısı Yüzer, 4 adetFakültatif havuz Kurulu kapasite 3 kWFakultatif havuz Çamur tahliye Pompa sayısı 2+1pompası Birim başına kapasite 4 m3/sa, H=15m Havalandırıcıların tipi, sayısı Batmış jet, 1 adetÇamur tankı jet dip havalandırıcı Kurulu kapasite 4 kW Pompa sayısı 1+1Dekantör çamur pompası Birim başına kapasite 2 m3/sa, H_12m Dekantör sayısı 1Santrifüj Dekantör Kapasite 2 m3/sa Tablo 58. Sızıntı suyu arıtma tesisi için tasarım özellikleri Aerobik havuz Sayı 1 Hidrolik bekletme süresi 6 gün Aktif hacim 960 m3 Oksijen gereksinimi 132 kgO2/saat Fakültatif havuz Sayı 1 Hidrolik bekletme süresi 17 gün Aktif hacim 2400 m3 Oluşacak çamur miktarı (%4 KM) 21,6 m3/gün Gaz Üretimi, Toplanması ve Bertarafı Düzenli depolanan atıkların havasız parçalanması sonucunda metan, karbondioksit,azot ve diğer bazı eser miktarda bileşikler içeren depo gazı açığa çıkar. Evsel katı atık depogazının miktarı ve bileşimi, depolanan atığın cinsine yaşına ve su muhtevasına bağlıdır.Depo gazının en önemli bileşenleri metan ve karbondioksittir. Evsel katı atık depo gazınıntipik bileşimi ise Tablo 59 ‘da görülmektedir. Gaz üretimi, aşağıda verilen “IPCCGuidance Model” kullanılarak hesaplanmıştır. Bir atık atık deposundan çıkan emisyonlarıntahmini olarak hesaplanmasında güncel ve gelecekteki gaz üretim miktarları önemlidir.Hesaplanan toplam gaz ve metan üretim eğrisi Şekil 34 ‘de, metan gazı miktarı iseTablo 60 ‘da verilmiştir 95
  • 112. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU IPCC Guidance Model : CH4 üretilen = ∑ [( A × k × MSW X T ( x) × MSWF ( x) × L0 ( x ) )× e − k (t − x ) ] A = (1 − e − k ) / k L0 ( x) = [MCF ( x) × DOC ( x) × DOCF ( x) × F × 16 / 12] CH4 oluşumu = CH4 üretilen / R Metan / Depo gazı oranı = 0,5 1 Nm3 CH4 = 0.0007168 ton CH4 = R 1 ton CH4 = 21 ton CO2 eşdeğer MSWF = Depolama alanına gelen atık (ton) Faktörler : k = 0,05 MCF(X) = 0,9 Metan Düzeltme Faktörü DOCF(X) = 0,77 DOC oranı Tablo 59. Evsel Katı Atık Depo Gazının Tipik BileşimiBileşenler % Hacim Yoğunluğu (gr/lt)Metan % 40 – 60 0,7167Karbondioksid % 20 – 40 1,9768Azot % 2 – 20 1,2507Oksijen <%1 1,4289Hidrojen Sülfür 40 – 100 ppm 1,5392Doymamış Hidrokarbonlar <%1 -Kompleks Organikler 1000 – 2000 ppm - Hava (1,2929) Şekil 34. Belirlenen Gaz Üretim Eğrisi 96
  • 113. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Tablo 60. Düzenli depolama tesisi gaz oluşumu 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Depolanan yıllık atık, ton/yıl (MSWT(x)) 89.076 91.567 94.147 96.851 65.235 67.596 70.033 72.610 75.236 78.022 Atık Depolanan yıllık atık (sıkıştırılmış), m3/yıl 111.345 114.459 117.684 121.064 81.544 84.495 87.541 90.763 94.045 97.528 miktarı Kümülatif atık miktarı, ton 186.028 277.595 371.742 468.593 533.828 601.424 671.457 744.067 819.303 897.325 Depo hacmi (kümülatif sıkıştırılmış atık), m3 232.534 346.993 464.677 585.741 667.284 751.779 839.321 930.083 1.024.128 1.121.656 kağıt, karton, tekstil 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,07 0,07 0,06 park bahçe atıkları 0,03 0,03 0,03 0,03 0,03 0,04 0,04 0,04 0,04 0,04 Atık kategorileri yemek atıkları 0,55 0,55 0,55 0,55 0,55 0,55 0,55 0,26 0,25 0,25 tahta, saman atıklar 0,06 0,05 0,06 0,06 0,06 0,05 0,05 0,08 0,08 0,08 organik olarak ayrışamayan atıklar 0,26 0,27 0,26 0,26 0,26 0,26 0,26 0,55 0,56 0,57 CH4 üretilen, Gg/yıl 0,566 0,818 1,072 1,322 1,461 1,599 1,737 1,805 1,880 1,951 Muhtemel depo CH4 oluşumu, Nm3/yıl 789.304 1.141.242 1.495.461 1.844.177 2.038.242 2.230.495 2.423.885 2.518.007 2.623.181 2.721.803 gazı oluşumu Depo gazı oluşumu, Nm3/yıl 1.578.608 2.282.483 2.990.922 3.688.354 4.076.485 4.460.989 4.847.771 5.036.013 5.246.361 5.443.607 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030Atık Depolanan yıllık atık, ton/yıl (MSWT(x)) 80.995 84.103 87.310 90.712 93.821 97.035 100.477 103.987 107.744 111.719miktarı Depolanan yıllık atık (sıkıştırılmış), m3/yıl 101.244 105.129 109.138 113.390 117.276 121.294 125.596 129.984 134.680 139.649 Kümülatif atık miktarı, ton 978.320 1.062.423 1.149.733 1.240.445 1.334.266 1.431.301 1.531.778 1.635.765 1.743.509 1.855.228 Depo hacmi (kümülatif sıkıştırılmış atık), m3 1.222.899 1.328.028 1.437.166 1.550.556 1.667.832 1.789.126 1.914.722 2.044.706 2.179.386 2.319.034 kağıt, karton, tekstil 0,06 0,06 0,12 0,12 0,13 0,13 0,13 0,13 0,13 0,13 park bahçe atıkları 0,04 0,04 0,05 0,05 0,05 0,05 0,05 0,05 0,05 0,05 Atık kategorileri yemek atıkları 0,25 0,25 0,22 0,22 0,22 0,22 0,23 0,23 0,23 0,23 tahta, saman atıklar 0,08 0,07 0,13 0,13 0,13 0,13 0,13 0,13 0,13 0,13 organik olarak ayrışamayan atıklar 0,57 0,58 0,48 0,48 0,47 0,47 0,46 0,46 0,46 0,46 CH4 üretilen, Gg/yıl 2,024 2,094 2,241 2,389 2,547 2,707 2,871 3,038 3,207 3,380 Muhtemel depo CH4 oluşumu, Nm3/yıl 2.823.821 2.921.897 3.126.091 3.333.398 3.553.761 3.776.111 4.005.760 4.238.272 4.474.499 4.715.131 gazı oluşumu Depo gazı oluşumu, Nm3/yıl 5.647.642 5.843.794 6.252.182 6.666.795 7.107.522 7.552.221 8.011.519 8.476.545 8.948.997 9.430.261 97
  • 114. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Tablo 60 (DEVAM). Düzenli depolama tesisi gaz oluşumu 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 Depolanan yıllık atık, ton/yıl (MSWT(x)) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Atık miktarı Depolanan yıllık atık (sıkıştırılmış), m3/yıl 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Kümülatif atık miktarı, ton 1.855.228 1.855.228 1.855.228 1.855.228 1.855.228 1.855.228 1.855.228 1.855.228 1.855.228 1.855.228 Depo hacmi (kümülatif sıkıştırılmış atık), m3 2.319.034 2.319.034 2.319.034 2.319.034 2.319.034 2.319.034 2.319.034 2.319.034 2.319.034 2.319.034 kağıt, karton, tekstil 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 park bahçe atıkları 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Atık kategorileri yemek atıkları 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 tahta, saman atıklar 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 organik olarak ayrışamayan atıklar 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 CH4 üretilen, Gg/yıl 3,223 3,074 2,932 2,797 2,669 2,547 2,430 2,320 2,215 2,115 Muhtemel depo gazı CH4 oluşumu, Nm3/yıl 4.496.397 4.288.332 4.090.414 3.902.148 3.723.064 3.552.715 3.390.673 3.236.534 3.089.913 2.950.443 oluşumu Depo gazı oluşumu, Nm3/yıl 8.992.795 8.576.663 8.180.827 7.804.296 7.446.129 7.105.429 6.781.346 6.473.069 6.179.826 5.900.885 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 2050 Depolanan yıllık atık, ton/yıl (MSWT(x)) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0Atık miktarı Depolanan yıllık atık (sıkıştırılmış), m3/yıl 1.855.228 1.855.228 1.855.228 1.855.228 1.855.228 1.855.228 1.855.228 1.855.228 1.855.228 1.855.228 Kümülatif atık miktarı, ton 2.319.034 2.319.034 2.319.034 2.319.034 2.319.034 2.319.034 2.319.034 2.319.034 2.319.034 2.319.034 Depo hacmi (kümülatif sıkıştırılmış atık), m3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 kağıt, karton, tekstil 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 park bahçe atıkları 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Atık kategorileri yemek atıkları 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 tahta, saman atıklar 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 organik olarak ayrışamayan atıklar 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 CH4 üretilen, Gg/yıl 2,020 1,929 1,843 1,761 1,684 1,610 1,539 1,472 1,408 1,348 Muhtemel depo gazı CH4 oluşumu, Nm3/yıl 2.817.774 2.691.576 2.571.533 2.457.344 2.348.724 2.245.402 2.147.119 2.053.629 1.964.699 1.880.106 oluşumu Depo gazı oluşumu, Nm3/yıl 5.635.548 5.383.152 5.143.065 4.914.688 4.697.449 4.490.804 4.294.238 4.107.258 3.929.398 3.760.211 98
  • 115. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Gaz Toplama Kuyuları Düzenli depolama sahası içerisinde düşey kuyularda gaz toplama sistemiyapılacaktır. Gaz toplama sistemi sayesinde hem işletme sırasında zarar görme riski en azaindirilmiş olacak, hem de gaz daha verimli olarak toplanacaktır. Gaz kuyuların etki çapı50 m olup kuyular arasındaki mesafeler hiçbir şekilde gaz kaçağına izin vermeyecekşekilde seçilmiştir. Gaz bacaları; çelik hasırın ortasına gaz toplama borusu yerleştirilipetrafı çakıl ile doldurularak teşkil edilecektir. Kuyulardaki delikli gaz toplama borularıyarıklı veya delikli HDPE olacaktır (Şekil 35). Atık yükseldikçe gaz bacaları da ekyapılarak uzatılacaktır. Katı atık dolgusu bitip nihai örtü (bitkisel örtü) serildikten sonragaz borularının nihai uçları bir kollektörde toplanıp emilerek flairlerde yakılır. Gaz yakmatesislerinde baca gazı emisyon sınır değerlerine uyulacaktır. I Hücre depolama alanındayaklaşık 12 adet gaz toplama bacası teşkil edilecektir. Depo gazının flairlerde yakılacağı için yakma işlemi sırasında 03.07.2009 Tarih ve27277 sayılı resmi gazetede yayınlanan “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin KontrolüYönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. lgili yönetmeliğin EK-4 gereğince atmosfereverilecek olan gazların yakılması sonucu ısıl güç oluşumu mümkün değildir. Dolayısıylabaca yüksekliği olarak depolamanın üstünden itibaren dağılımı engellemeyecek şekilde1,5 m olacaktır. Flairler taşınabilir ve küçük boyutlu ünitelerdir ve gaz toplama kuyusununbaşına yerleştirilerek gazın yakılmasını sağlamaktadır. Flair birden fazla sayıdakullanılabilir. Bu ünitelerin kullanımı durumunda gaz toplama şebekesi olmadığından,günlük işletme sırasında kompaktörün hareket alanı da sınırlanmamış olacaktır. TIP YUZEY GECIRIMSIZLIK TABAKASI Şekil 35. Gaz Toplama Bacası Tip Kesiti 99
  • 116. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Flairde Gaz Yakma Sistemi Depo gazı yakılması sonucunda oluşacak NO2, CO, toz, SO2 ve HCl emisyonlarınınhesaplanması amacıyla Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Kurumu (USEPA)tarafından evsel katı atık bertaraf tesisleri için belirlenmiş olan emisyon faktörlerindenyararlanılmıştır. Öngörülen proje kapsamında oluşacak en fazla metan miktarı 2.742.062 m³/yıl’dır.Bu miktar 5 farklı bacadan verilecektir. Buna göre tek bir bacadan çıkacak gaz miktarıyaklaşık 549.000 m³/yıl olmaktadır. Bu durumda oluşması tahmin edilen NO2, CO ve tozemisyon değerleri aşağıda hesaplanmıştır: NO2 = 650 kg / 106 m³ CH4 × 549.000 m³/yıl CH4 / 8760 saat/yıl = 0,041 kg/saat CO = 12.000 kg / 106 m³ CH4 × 549.000 m³/yıl CH4 / 8760 saat/yıl = 0,75 kg/saat Toz = 270 kg / 106 m³ CH4× 549.000 m³/yıl CH4 / 8760 saat/yıl = 0,017 kg/saat SO2 = 1,82 × 549.000 m³/yıl CH4 / 8760 saat/yıl × CS / 106 × (MAS × 1 atm / ((8,205 × 10-5 m³.atm/gmol.K) (1000 g/kg) (273+T)) × Etop/100 × 2,0 Burada, − 1,82: çarpma katsayısı − CS : Gaz içindeki kükürt konsantrasyonu (EPA uygulamalarına göre saha bilgisi olmayan yerler için 46,9 ppmv alınabilir) − MAS: Kükürt’ün molekül ağırlığı (32 g/gmol) − T: Gaz sıcaklığı (EPA uygulamalarına göre saha bilgisi olmayan yerler için 298K alınabilir) − Etop :Gaz toplama verimi (EPA uygulamalarına göre saha bilgisi olmayan yerler için %75 alınabilir) Böylelikle, SO2 = 0,01 kg/saat HCl = 1,82 × 549.000 m³/yıl CH4 / 8760 saat/yıl × CCl / 106 × (MACl × 1 atm / ((8,205 × 10-5 m³.atm/gmol.K) (1000 g/kg) (273+T)) × etop/100 × 1,03 Burada, − 1,82 : çarpma katsayısı − CCl : Gaz içindeki klorür konsantrasyonu (EPA uygulamalarına göre saha bilgisi olmayan yerler için 42 ppmv alınabilir) − MACl : Klorür’ün molekül ağırlığı (35,453 g/gmol) − T : Gaz sıcaklığı (EPA uygulamalarına göre saha bilgisi olmayan yerler için 298K alınabilir) − Etop : Gaz toplama verimi (EPA uygulamalarına göre saha bilgisi olmayan yerler için %75 alınabilir) Böylelikle, HCl = 0,01 kg/saat Elde edilen emisyon değerleri 03.07.2009 Tarih ve 27277 sayılı resmi gazetedeyayınlanan “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği”ndeki değerlerinaltında kalmaktadır. Bu nedenle, proje kapsamında hava kalitesi modelleme çalışmasıyapılmasına gerek duyulmamıştır. 100
  • 117. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU nşaat aşamasında ve işletmeye geçildikten sonra Hava Kalitesi KontrolYönetmeliğine uyulacaktır. Depo işletmeye kapandıktan sonra da gaz ve sızıntı suyuoluşumu devam edeceğinden, depo gazı ve sızıntı suyu bertarafına devam edilecektir. Yeraltı suyunda olabilecek muhtemel kirliliğin tespiti için proje alanın dört ayrıköşesinde birer tane olmak üzere toplam 4 adet gözlem kuyusu açılacaktır. şletmesırasında Valilikçe kurulacak komisyon tarafından söz konusu gözlem kuyularından belliperiyotlarla numune alınarak analiz yaptırılacak, sonuçların değerlendirilmesi ve analizsonuçlarının 167 sayılı “Yer altı Suları Hakkındaki Kanun” çerçevesinde yer altısularından sorumlu olan DS ‘ne düzenli olarak intikal ettirilecektir. Gözlem kuyularından alınan numunelerin analiz sonuçlarında kirlenmenin tespitedilmesi ve gerekli görülen önlemlerin sonuç vermediği DS ‘nce belirlendiği taktirde,yeraltı suyu kirliliğinin giderilmesi işi ve diğer önlemler faaliyet sahibi tarafından finanseedilerek gerçekleştirilecektir. Depolama sahasında atık depolama yöntemleri ile işletme sonu ve uzun süreli sahabakım programı, yeraltı ve yerüstü kaynaklarının izlenmesi, gözlem kuyularının yerleri,kuyulardan alınacak numuneler ve analizlerine ilişkin bilgiler Bölüm IV.25’de verilmiştir. IV.9 Projenin içme suyu temin edilen yapılar üzerine etkileri, faaliyetin yer altısu kaynaklarına olabilecek etkileri ve alınacak önlemler, faaliyetin yüzeyselkaynaklarına olabilecek etkileri ve alınacak önlemler, Katı atık tesislerin yapılacağı alanda ve yakınında içme suyu kaynağıbulunmadığından içme suyu temin edilen yapılar üzerine olumsuz bir etkisi olmayacaktır. IV.10 Proje kapsamındaki elektrifikasyon planı, bu planın uygulanması içinyapılacak işlemler ve kullanılacak malzemeler, enerji nakil hatlarının geçirileceğiyerler ve trafoların yerleri, bunların güçleri Projenin inşaatı sırasında ve işletme tesislerinin çalışması sırasında gerekli elektrikihtiyacı 2000 m uzaklıktaki enerji hattından sağlanacaktır. Kullanılacak ekipmanlar içintoplam 233 kW güç gerekmektedir. dari tesislerin ihtiyacı, aydınlatma ve ileriki yıllardayapılacak gelecekteki ihtiyaç da düşünülerek 400 kWA ‘lik bir trafo düşünülmüştür. • Hidrofor 1 kW • Yangın suyu pompası 45 kW • Fosseptik pompası 1 kW • Giriş pompası 1,5 kW • Çamur deşarj pompası 1,5 kW • Dekantör çamur pompası 1,5 kW • Çamur deposu jet havalandırıcı 4 kW • Aerobik havuz havalandırıcı 88 kW • Fakültatif havuz havalandırıcı 12 kW • Isıtma-soğutma 15 kW • Teker yıkama pompası 3 kW • Tıbbi atık sterilizasyon tesisi 50 kW • Dekantör 7,5 kW 101
  • 118. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU IV.11. Depolama sahasında kötü hava şartlarında (yağışlı, soğuk, kuru vb.)yapılacak çalışmalar Kötü hava şartlarında da hizmet aksamadan devam edecek şekilde tedbir alınacaktır.Hava durumu sürekli takip edilerek olağanüstü durumlar tespit edilerek önceden gereklitedbirler alınacaktır. Yağmurlu günlerde araçların emniyetli bir şekilde katı atığını boşaltıp sahadanayrılmasını sağlayacak yol ve platform tesis edilecektir. Karlı günlerde, don oluşacak durumlarda saha içi yaklaşım yolları ve dökümplatformu ulaşıma elverişli hale getirilecektir. Buzlu yollar için tuz bulundurulacaktır.Döküm platformundaki personel için mobil veya geçici barınak temin edilecektir. Bütünyağmur suyu ve yüzey suyu drenleri, kanalları periyodik olarak kontrol edilerek yığıntı,moloz ve katı atıklardan temizlenecektir. Çok soğuk günlerde çalışan işçiler soğuğa karşı gerekli önlemler alınacak giysilertemin edilecektir. Rüzgarlı günlerde gerekli tedbirler alınarak, etrafa rüzgarla katı atık uçuşmasıengellenecektir. Saha üst örtüsünün projeye uygun yapılması halinde aşırı yağış durumunda olumsuzetkilenme söz konusu değildir. Kurak hava şartlarında depolama sırasında katı atık boşaltılması, yayılması vesıkıştırılması için özel bir tedbir alınmayacaktır. Toz oluşması ihtimaline karşın taşımayapanlardan alınan bilgiler doğrultusunda kuru atıklar için boşaltma, yayılma vesıkıştırma esnasında toza mani olmak için sulama yapılacaktır. Sulama kuru atığınemlendirecek düzeyde olacaktır. Tesis içinde bulunan yeşil bitkilerin sulamaları kontrollü olarak yapılarakkurumaları engellenecektir. IV.12 Proje kapsamında inşaat ve işletme aşamasında meydana gelecek katıatık, tehlikeli atık, tıbbi atık cins ve miktarları, bu atıkların bertaraf şekilleri, buatıkların nerelere ve nasıl taşınacakları veya hangi amaçlar için ne şekildedeğerlendirileceği nşaat dönemindeki katı atık kaynağı çalışanların yemek ve kullandıkları malzemeatıklardır. nşaatta 20 kişi çalışacağından, oluşacak 20 kişi x 1 kg/kişi-gün = 20 kg/gün katıatık konteynerlerde biriktirilerek mevcut düzensiz depolama alanına nakledilecektir. şletme döneminde 30 kişi çalışacak ve 30 kişi x 1kg/kişi-gün = 30 kg/gün katı atıkoluşacaktır. Bu katı atıklar düzenli depolama tesislerinde bertaraf edilecektir. nşaat ve işletme safhasında, çalışacak iş makinaları ve araçların yağ değişimindeçıkacak kullanılmış yağlar ile tamir ve bakımlar esnasında hasıl olacak yağlı atıklar(üstüpü v.s.) geçirimsiz tanklarda biriktirilerek 30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı AtıkYağların Kontrolü Yönetmeliği’ne göre uzaklaştırılacaktır. 102
  • 119. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU IV.13 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde kullanılacakmaddelerden, parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve toksik olanların, taşınmaları,depolanmaları ve kullanımları, bu işler için kullanılacak aletler ve makineler, nşaat ve işletme dönemlerinde hiçbir parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve toksik maddekullanılmayacaktır IV.14 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde kullanılacak yakıtlarıntürleri, tüketim miktarları, kimyasal analizleri, yakma sistemleri ve bunlardanoluşacak emisyonlar, nşaat safhası Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin faaliyete açılmasına dekçalışacak işçilerin ısınması için kurulacak şantiyede, elektrik enerjisindenfaydalanılacaktır. Faaliyet sahasında iş makinelerinin çalışması sonucu emisyon oluşumu sözkonusu olacaktır. Sahada kullanılan iş makinelerinde yakıt olarak motorin kullanılacakolup, motorinin genel özellikleri Tablo 61 de görülmektedir. Sahada çalışan iş makinelerive araçlar için gerekli motorin ihtiyacı yaklaşık 30 lt/saat olacaktır. 30 lt/saat x 0,8654kg/lt =25,95kg/saat (0,026 t/saat) Diesel yakıt için kirleticiler Tablo 62 ’de verildiğine göre iş makinalarındankaynaklanması beklenen kirletici tahmin değerleri aşağıdaki gibi olacaktır. Karbonmonoksitler : 9,7 kg/t x 0,026 t/saat = 0,25 kg/saat Hidrokarbonlar : 29 kg/t x 0,026 t/saat = 0,75 kg/saat Azot Oksitler : 36 kg/t x 0,026 t/saat = 0,94 kg/saat Kükürt oksitler : 6,5 kg/t x 0,026 t/ saat = 0,17 kg saat Toz : 18 kg/t x 0,026 t/saat = 0,47 kg saat ş makinaları için yukarıda hesaplanan kirletici değerleri çok küçük olduğundanmevcut hava kalitesine olumsuz bir etkisi olmayacaktır. Proje sahasında çalışacak araçlarınyakıt sistemleri sürekli kontrol edilecek, Çevre Bakanlığı tarafından yayımlanan25.09.1992 tarih ve 8483 sayılı Motorlu Taşıt Egzoz Gazları Hakkındaki Genelgehükümlerine uyulacaktır. ş makinaları ve kamyonlardan kaynaklanacak emisyon miktarları için, 08.07.2005tarih ve 25869 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren trafikte seyreden motorlukara taşıtlarından kaynaklanan egzoz gazı emisyonlarının kontrolüne dair yönetmelikhükümlerine uyulacaktır. nşaat ve işletme esnasında iş makinaları ve kamyonlardan kaynaklanacak emisyonmiktarları için 03.07.2009 Tarih ve 27277 sayılı resmi gazetede yayınlanan “SanayiKaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği”nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. 103
  • 120. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Tablo 61. Motorinin genel özellikleri ÖZELL KLER No:1 No: 2 No:4 No:5 No:6 simlendirme Gazyağı Motorin Marin Dizel-Oil Orta Fuel-Oil Ağır Fuel-OilKıvam Çok Akıcı Çok Akıcı Kolay Akıcı Orta akıcı Ağır AkıcıTip Damıtılmış Damıtılmış Çok Hafif Artık Hafif Artık ArtıklarRenk Açık Amber Siyah Siyah SiyahYoğunluk(15°C)g/cm3 0.8251 0.8654 0.9279 0.9529 0.9861Vizkozite(38 °C) 1.6 2.68 15.0 50.0 360.0Akma Noktası(°C) -18.0 -18.0 -12.0 0.0 18.0Atomizasyon Atmosferik Atmosferik -4.0 54.0 93.0Sıcakl.°C)Pompalama Sıcak. (°C) Atmosferik Atmosferik -9.0 1.0 38.0Karbon Artıkları(%) Eser Eser 2.5 5.0 12.0Kükürt(%) 0.1 0.4 - 0.7 0.4-1.5 max2.0 max 2.8Oksijen-Azot(%) 0.2 0.2 0.48 0.7 0.98Hidrojen(%) 13.2 12.7 11.9 11.7 10.5Karbon(%) 86.5 86.4 86.1 85.55 85.70Su ve Çökelti(%) Eser Eser Max0.5 max 1.0 max 8.0Kül(%) Eser Eser 0.02 0.05 0.08Isı Değeri(kcal/lt) 9.121 9.387 9.720 9.863 9.986Kaynak: Hava Kirliliği Kontrol ve Denetimi, TMMOB, Kimya Müh. Odası, Mayıs 1991 Tablo 62. Diesel Yakıtlı Araçlardan Yayılan kirleticiler Kirleticiler (kg/t) Karbonmonoksitler 9.7 Hidrokarbonlar 29 Azot Oksitler 36 Kükürt oksitler 6.5 Toz 18Kaynak : Hava Kirliliğinin ve Kontrolünün Esasları, 1991 şletme safhası Depolama alanından hasıl olan gazlar toplanarak yakılacaktır. Oluşacak gazın anabileşenleri metan ve CO2’ dir. Metan gazı yanıcıdır ve yakılması sonucunda emisyonolarak atmosfere CO2 ve H2O salınır. Yanma sonucu oluşan her iki ürün de doğal yanmaürünleri olup gaz yakma olayı ile ilgili yönetmeliğine uygundur. şletme esnasında 30 lt/saat yakıt kullanılacağı düşünüldüğünden benzer şekildehasıl olacak emisyonların hava kalitesine olumsuz bir etkisi olmayacaktır. 104
  • 121. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU IV.15 Tesiste oluşabilecek koku, toz, haşere ve sinek üremesine karşı alınacakönlemler, yerleşim yerlerine olabilecek etkiler Toz etkisini azaltmak için inşaat alanında çalışan işçiler toz maskeleri kullanacaktır.Tozun etkisini minimuma indirgemek için, inşaat safhasında, belirli periyotlarlakamyonların kullanacağı toprak yollara tanker ile su püskürtme işlemleri yapılacaktır.Sahaya gelen atık derhal depolanıp sıkıştırılarak ve her iş günü sonunda üzerine yeterliörtü malzemesi serilerek koku, toz, haşere ve sinek üremesi en aza indirilecektir. Sahaiçindeki bütün durgun sular yok edilerek sinek üremesinin önüne geçilecektir. Gereklihallerde sinek ve böcek üremesine karşı ilaç püskürtülecektir. Saha çevresi çit ileçevrilerek koruma altına alınarak saha içine kedi, köpek vs. gibi hayvanların girişiengellenecektir. Dolgu alanında oluşan ve toplanan gazlar ise flairde yakılacaktır. Hakim rüzgar yönü kuzey batı kuzey ‘dir. Şehrin ters yönünde olduğundan şehirmerkezine olumsuz bir etkisi olmayacaktır. IV.16 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde yapılacak işler nedeni ilemeydana gelecek vibrasyon ve gürültünün kaynakları ve seviyesi, gürültüyüazaltmak için alınacak önlemler, nşaat dönemi: Projenin inşaatı ve işletmesi döneminde gürültü oluşumu söz konusudur. nşaatdöneminde gürültü kaynağı olan araç / ekipmanın ses gücü düzeyleri Tablo 63’ de verilmiştir. Tablo 63. nşaat Döneminde Kullanılacak Araç ve Ekipmanların Ses Gücü DüzeyleriÇalışma alanı Gürültü Kaynağı Araç Sayısı Ses Gücü Düzeyi Araç/Ekipman (Adet) (dB) Damperli Dizel Kamyon 2 85 Dozer 1 120Katı atık bertaraf Yükleyici 1 115tesisi inşaatı Silindir 1 110 Beton Mikseri 1 115Kaynak: YTÜ, 2000, Orhanlı Beldesi mar Planı Bilimsel Raporu Proje alanında meydana gelecek gürültü konusunda; inşaat aşamasında kullanılacak alet,ekipman ve makinelerde, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca Hazırlanan ve 5/6/2002 tarihli ve24776 sayılı R.G. ‘de yayımlanan Makine Emniyeti Yönetmeliği’nde (98/37/AT) verilenesaslar sağlanacaktır. Tesis inşaatı sırasında bütün makinaların aynı yerde ve aynı anda çalışacağı kabulüile hesaplar yapılmıştır. Gruplamaya göre toplam ses gücü düzeyi (LwT) aşağıdaki formüllehesaplanmış ve hesap sonuçları Tablo 64’de verilmiştir. LW i n LWT = 10 log(∑ 10 10 ) i =1 Tablo 64. nşaat Dönemi Gürültü Kaynağı Sayısı ve Toplam Ses Gücü Düzeyleri Gürültü Kaynağı Toplam Ses Gücü Düzeyi Çalışma Alanı Sayısı (LwT) (dB)Katı atık bertaraf tesisi inşaatı 6 122,39 105
  • 122. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Gürültü kaynaklarına ait toplam ses gücü düzeyinin 500-4000 Hz arasındaki 4 oktavbandına dağılımı Tablo 65 ’de verilmiştir. Bu amaçla her bir oktav bandındaki ses gücüdüzeyi hesap edilmiştir. n Lw ( i ) Lw = 10 x log(∑10 10 ) i =1 Lw 10 10 Lw (i ) = 10 log( ) 4 Tablo 65. nşaat Dönemi Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına Dağılımı Gürültü Kaynağı Ses Gücü Düzeyi (dB) çalışma alanı Toplam 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz Katı atık bertaraf 122.39 116.37 116.37 116.37 116.37 tesisi inşaatı Not: Toplam ses gücü düzeyinin 4 oktav bandına eşit olarak dağıldığı kabul edilmiştir. Gürültü kaynaklarının bir noktada çalışacağı kabulü toplam ses gücü düzeylerinin 4oktav bandındaki ses basınç düzeyi aşağıdaki formüle göre hesaplanmış olup sonuçlarTablo 66 ’da verilmiştir. Q LPi = LWi + 10 log( ) 4πr 2 Lpi = her bir kaynağın r mesafede oluşturacağı ses basıcı düzeyi Lwi = kaynağın ses gücü düzeyi Q = Yönelme Katsayısı (2) r = x mesafedeki yarıçap (m) Tablo 66. nşaat Döneminde Toplam Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına Dağılımı Gürültü Ses Gücü Düzeyi (dB) Kaynağı Mesafe 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz 1 108,4 108,4 108,4 108,4 10 88,4 88,4 88,4 88,4 20 82,4 82,4 82,4 82,4 50 74,4 74,4 74,4 74,4 100 68,4 68,4 68,4 68,4 Katı atık 250 60,4 60,4 60,4 60,4 bertaraf 500 54,4 54,4 54,4 54,4 tesisi inşaatı 750 50,9 50,9 50,9 50,9 1000 48,4 48,4 48,4 48,4 1900 42,8 42,8 42,8 42,8 2000 42,4 42,4 42,4 42,4 3000 38,8 38,8 38,8 38,8 Atmosferik Yutuş Tüm kaynakların açık havada çalışmasından dolayı, hava moleküllerinin sesiniletilmesi sırasında ses enerjisinin bir kısmı yutulmaktadır. Bu da ses basıncı düzeyindebelirgin bir azalmaya yol açmaktadır. Her frekansa göre atmosferik yutuş değerleri 106
  • 123. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUaşağıdaki formüle göre hesaplanmış olup bağıl nem (Q) % 63 alınmıştır. Hesaplananatmosferik yutuş değerleri Tablo 67 ’de verilmiştir. f 2 xr ) Aatm = 7,4 x10 −8 ( ) Q Tablo 67. nşaat Dönemi Atmosferik Yutuş Hesapları Atmosferik Yutuş (dB) Mesafe 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz 1 0,00 0,00 0,00 0,02 10 0,00 0,01 0,05 0,19 20 0,01 0,02 0,09 0,38 50 0,01 0,06 0,23 0,94 100 0,03 0,12 0,47 1,88 250 0,07 0,29 1,17 4,70 500 0,15 0,59 2,35 9,40 750 0,22 0,88 3,52 14,10 1000 0,29 1,17 4,70 18,79 1900 0,56 2,23 8,93 35,71 2000 0,59 2,35 9,40 37,59 3000 0,88 3,52 14,10 56,38 Nihai Ses Basınç Düzeyleri Atmosferik yutuş değerlerinin düşülmesinden sonra her bir gürültü kaynağının 4oktav bandındaki nihai ses basınç düzeyi aşağıdaki formüle göre hesaplanmış olupsonuçlar Tablo 68 ’de verilmiştir. Leq=LPT-Aatm Tablo 68. nşaat Dönemi Oluşacak Nihai Ses Basınç Düzeyleri Gürültü Ses Gücü Düzeyi (dB) Kaynağı Mesafe 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz 1 108,4 108,4 108,4 108,4 10 88,4 88,4 88,3 88,2 20 82,4 82,3 82,3 82,0 50 74,4 74,3 74,2 73,5 Katı atık 100 68,4 68,3 67,9 66,5 bertaraf 250 60,4 60,1 59,3 55,7 tesisi 500 54,3 53,8 52,1 45,0 inşaatı 750 50,7 50,0 47,4 36,8 1000 48,1 47,2 43,7 29,6 1900 42,3 40,6 33,9 7,1 2000 41,8 40,0 33,0 4,8 3000 38,0 35,3 24,7 Ses Düzeyleri A Ağırlıklı ses düzeylerinin hesaplanması düzeltme faktörleri kullanılarakyapılmıştır. Düzeltme Faktörleri Şekil 36 ’da verilen abaktan bulunmuştur. 107
  • 124. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Şekil 36. A Ağırlıklı Ses (Gürültü) Düzeyleri için Çevirim EğrileriAbaktan Düzeltme Faktörleri; 500 Hz için……. -3,2 dBA, 1000 Hz için……… 0 dBA, 2.000 Hz için…… 1,2 dBA, 4.000 Hz için…… 1.0 dBA bulunmuştur. Hesap sonucunda her bir gürültü kaynağının 4 oktav bandı için bulunan sesdüzeylerin mesafelere göre değerleri Tablo 69 ’da verilmiştir. Leq’nin grafiksel gösterimiise Şekil 37 ’de görülmektedir. Tablo 69. nşaat Dönemi oluşacak Ses Düzeyleri Ses Basınç Düzeyi (dBA) Eşdeğer Gürültü Gürültü Kaynağı Mesafe 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz Düzeyi (dBA) 1 105,2 108,4 109,6 109,4 114,46 10 85,2 88,4 89,5 89,2 94,39 20 79,2 82,3 83,5 83,0 88,29 50 71,2 74,3 75,4 74,5 80,12 Katı atık 100 65,2 68,3 69,1 67,5 73,76 bertaraf 250 57,2 60,1 60,5 56,7 64,96 tesisi 500 51,1 53,8 53,3 46,0 57,93 inşaatı 750 47,5 50,0 48,6 37,8 53,69 1000 44,9 47,2 44,9 30,6 50,62 1900 39,1 40,6 35,1 8,1 43,56 2000 38,6 40,0 34,2 5,8 42,98 3000 34,8 35,3 25,9 1,0 38,32 108
  • 125. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Şekil 37. nşaat Döneminde oluşacak Eşdeğer Gürültü Düzeyleri Dağılımı Yapılan hesaplamalar neticesinde tesiste saha hazırlığı sırasında 10. metrede oluşacakgürültü düzeyi 94,39 dBA olarak hesaplanmıştır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığıtarafından hazırlanan 23.12.2003 tarih ve 25325 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanangürültü yönetmeliği’nin 5. maddesine göre maruziyet sınır değeri 87 olarak belirlenmiştir.Tesiste olaşan gürültü düzeyi 94,39 dBA belirtilen sınır değeri aşmaktadır. Dolayısıylagürültüye maruz kalacak olan alet operatörleri ile yakınında çalışan işçiler için kulaklıkkullandırılacak ve uzun süre gürültülü alanda çalışmaları engellenecektir. Bu hesaplamalarbütün makinelerin beraber çalıştığı göz önüne alınarak yapılmıştır ve makineler beraberçalışmayacaktır. Bu nedenle oluşan gürültü düzeyi hesaplanan değerin altında olacaktır.Dolayısı ile faaliyet alanında oluşacak gürültünün çalışan personel üzerinde olumsuz biretki oluşturması söz konusu değildir. Ayrıca kullanılan ekipmanlar devamlı olarak bakımlıtutulacaktır. Gürültü konusunda Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan ve04.06.2010 tarih ve 27601 tarihinde yürürlüğe giren Çevresel GürültününDeğerlendirilmesi Ve Yönetimi Yönetmeliği, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığıtarafından hazırlanan 23.12.2003 tarih ve 25325 sayılı Resmi Gazete’de yayımlananGürültü Yönetmeliği ve 09.12.2003 tarih ve 25311 sayılı işçi sağlığı ve ş GüvenliğiTüzüğü hükümlerine uyulacaktır. nşaat alanı gürültü değerlendirmesi Yönetmeliğin 23. maddesine (Şantiye alanlarıiçin çevresel gürültü kriterleri) göre yapıldığında değerlerin EK-VIII-Tablo 5 ’dekideğerleri aşmaması gerektiği belirtilmektedir. Buna göre şantiye alanı gürültü değerleribinalarda 70 dBA sınır değerdir. nşaat döneminde en yakın yerleşim yeri olan kuşuçuşu1,9 Km uzaklıktaki Akkaya köyüdür. Yapılan hesaplamalar sonucunda 1,9 km mesafedeoluşacak gürültü düzeyi 43,56 dBA olup, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi veYönetimi Yönetmeliği’nde belirtilen sınır değerinden düşüktür. Ancak bu hesaplamalarbütün makinelerin beraber çalıştığı hesaplanmıştır. Makinelerin hepsi beraberçalışmayacağından oluşan gürültünün hesaplanan değerin altında olacağı düşünülmektedir.Bu nedenle faaliyet sırasında oluşacak gürültünün yerleşim yerinde olumsuz bir etkisininolmayacağı düşünülmektedir. Proje kapsamında yapılacak düzenli depolama sahasının inşaat döneminde patlayıcımadde kullanımı ve kazık çakma gibi uzak mesafelerde vibrasyon etkisine yol açabilecek 109
  • 126. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUfaaliyetler planlanmamıştır. Dolayısıyla proje alanına yakın yerleşimlerde herhangi birvibrasyon etkisi olmayacaktır. şletme dönemi: Tesiste oluşacak gürültü düzeyinin hesaplanması için tüm makinelerin çalışmasıdurumu dikkate alınarak en kötü senaryo için yapılmıştır. Buna göre işletme dönemindekullanılacak her bir kaynağın ses gücü düzeyleri Tablo 70 ’de verilmiştir. Tablo 70. şletme Döneminde Kullanılacak Araç ve Ekipmanların Ses Gücü Düzeyleri Çalışma alanı Gürültü Kaynağı Araç Sayısı Ses Gücü Düzeyi Araç/Ekipman (Adet) (dB) Paletli Yükleyici 1 115 Katı atık bertaraf Buldozer 1 120 tesisi Kompaktör 1 115 şletme Dönemi Damperli Komyon 1 85 Tesis işletmesi sırasında bütün makinaların aynı yerde ve aynı anda çalışacağıkabulü ile hesaplar yapılmıştır. Gruplamaya göre toplam ses gücü düzeyi (LwT ) aşağıdakiformülle hesaplanmış ve hesap sonuçları Tablo 71’de verilmiştir. n LWi LWT = 10 log(∑10 ) i =1 10 Tablo 71. şletme Dönemi Gürültü Kaynağı Sayısı ve Toplam Ses Gücü Düzeyleri Gürültü Toplam Ses Gücü Düzeyi Çalışma Alanı Kaynağı Sayısı (LwT) (dB) Katı atık bertaraf tesisi 4 122,13 şletme Dönemi Gürültü kaynaklarına ait toplam ses gücü düzeyinin 500-4000 Hz arasındaki 4 oktavbandına dağılımı Tablo 72 ’de verilmiştir. Bu amaçla desibellerle toplama işlemi tersinegerçekleştirilerek her bir oktav bandındaki ses gücü düzeyi hesap edilmiştir. n Lw ( i ) Lw = 10 x log(∑10 10 ) i =1 Lw 10 10 Lw (i ) = 10 log( ) 4 Tablo 72. şletme Dönemi Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına Dağılımı Gürültü Kaynağı Ses Gücü Düzeyi (dB) çalışma alanı Toplam 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz Katı atık bertaraf tesisi 122.13 116.11 116.11 116.11 116.11 şletme Dönemi Not: Toplam ses gücü düzeyinin 4oktav bandına eşit olarak dağıldığı kabul edilmiştir. 110
  • 127. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Gürültü kaynaklarının bir noktada çalışacağı kabulü toplam ses gücü düzeylerinin 4oktav bandındaki ses basınç düzeyi aşağıdaki formüle göre hesaplanmış olup sonuçlarTablo 73 ’de verilmiştir. Q LPi = LWi + 10 log( ) 4πr 2 Lpi = her bir kaynağın r mesafede oluşturacağı ses basıcı düzeyi Lwi = kaynağın ses gücü düzeyi Q = Yönelme Katsayısı (2) r = x mesafedeki yarıçap (m) Tablo 73. şletme Dönemi Toplam Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına Dağılımı Gürültü Ses Gücü Düzeyi (dB) Kaynağı Mesafe 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz 1 108,1 108,1 108,1 108,1 10 88,1 88,1 88,1 88,1 20 82,1 82,1 82,1 82,1 50 74,1 74,1 74,1 74,1 Katı atık 100 68,1 68,1 68,1 68,1 bertaraf tesisi 250 60,2 60,2 60,2 60,2 şletme 500 54,1 54,1 54,1 54,1 Dönemi 750 50,6 50,6 50,6 50,6 1000 48,1 48,1 48,1 48,1 1900 42,6 42,6 42,6 42,6 2000 42,1 42,1 42,1 42,1 3000 38,6 38,6 38,6 38,6 Atmosferik Yutuş Tüm kaynakların açık havada çalışmasından dolayı, hava moleküllerinin sesiniletilmesi sırasında ses enerjisinin bir kısmı yutulmaktadır. Bu da ses basıncı düzeyindebelirgin bir azalmaya yol açmaktadır. Projenin işletme döneminde oluşacak atmosferikyutuş değerleri inşaat dönemi ile aynı olup Tablo 67 ’de verilmiştir. Nihai Ses Basınç Düzeyleri Atmosferik yutuş değerlerinin düşülmesinden sonra her bir gürültü kaynağının 4oktav bandındaki nihai ses basınç düzeyi aşağıdaki formüle göre hesaplanmış olupsonuçlar Tablo 74 ’de verilmiştir. Leq=LPT-Aatm Ses Düzeyleri A Ağırlıklı ses düzeylerinin hesaplanması düzeltme faktörleri kullanılarakyapılmıştır. Düzeltme Faktörleri Şekil 36 ’da verilen abaktan bulunmuştur. Hesap sonucunda her bir gürültü kaynağının 4 oktav bandı için bulunan sesdüzeylerin mesafelere göre değerleri Tablo 75 ’de verilmiştir. Leq’nin grafiksel gösterimiise Şekil 38 ’de görülmektedir. 111
  • 128. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Tablo 74. şletme Dönemi Oluşacak Nihai Ses Basınç Düzeyleri Gürültü Ses Gücü Düzeyi (dB) Kaynağı Mesafe 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz 1 108,1 108,1 108,1 108,1 10 88,1 88,1 88,1 87,9 20 82,1 82,1 82,0 81,7 50 74,1 74,1 73,9 73,2 100 68,1 68,0 67,7 66,2 Katı atık 250 60,1 59,9 59,0 55,5 bertaraf tesisi 500 54,0 53,6 51,8 44,8 şletme Dönemi 750 50,4 49,7 47,1 36,5 1000 47,8 47,0 43,4 29,3 1900 42,0 40,3 33,6 6,8 2000 41,5 39,8 32,7 4,5 3000 37,7 35,1 24,5 Tablo 75. şletme Dönemi oluşacak Ses Düzeyleri Ses Basınç Düzeyi (dBA) Eşdeğer Gürültü Gürültü Mesafe 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz Düzeyi Kaynağı (dBA) 1 104,9 108,1 109,3 109,1 114,20 10 84,9 88,1 89,3 88,9 94,13 20 78,9 82,1 83,2 82,7 88,04 50 70,9 74,1 75,1 74,2 79,86 Katı atık 100 64,9 68,0 68,9 67,2 73,50 bertaraf 250 56,9 59,9 60,2 56,5 64,70 tesisi 500 50,8 53,6 53,0 45,8 57,67 şletme Dönemi 750 47,2 49,7 48,3 37,5 53,43 1000 44,6 47,0 44,6 30,3 50,36 1900 38,8 40,3 34,8 7,8 43,30 2000 38,3 39,8 33,9 5,5 42,72 3000 34,5 35,1 25,7 38,06 Şekil 38. şletme Döneminde oluşacak Eşdeğer Gürültü Düzeyleri Dağılımı Yapılan hesaplamalar neticesinde tesiste saha hazırlığı sırasında 10. metrede oluşacakgürültü düzeyi 94,13 dBA olarak hesaplanmıştır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığıtarafından hazırlanan 23.12.2003 tarih ve 25325 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 112
  • 129. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUgürültü yönetmeliği’nin 5. maddesine göre maruziyet sınır değeri 87 olarak belirlenmiştir.Tesiste olaşan gürültü düzeyi 94,13 dBA belirtilen sınır değeri aşmaktadır. Dolayısıylagürültüye maruz kalacak olan alet operatörleri ile yakınında çalışan işçiler için kulaklıkkullandırılacak ve uzun süre gürültülü alanda çalışmaları engellenecektir Bu hesaplamalarbütün makinelerin beraber çalıştığı göz önüne alınarak yapılmıştır ve tüm makinelerin aynıanda çalışma ihtimali çok düşüktür. Bu nedenle oluşan gürültü düzeyi hesaplanan değerinçok altında olacaktır. Dolayısı ile faaliyet alanında oluşacak gürültünün çalışan personelüzerinde olumsuz bir etki oluşturması söz konusu değildir. Ayrıca kullanılan ekipmanlardevamlı olarak bakımlı tutulacaktır. Gürültü konusunda Çevre ve Orman Bakanlığıtarafından hazırlanan ve 04.06.2010 tarih ve 27601 tarihinde yürürlüğe giren ÇevreselGürültünün Değerlendirilmesi Ve Yönetimi Yönetmeliği, Çalışma ve Sosyal GüvenlikBakanlığı tarafından hazırlanan 23.12.2003 tarih ve 25325 sayılı Resmi Gazete’deyayımlanan Gürültü Yönetmeliği ve 09.12.2003 tarih ve 25311 sayılı işçi sağlığı ve şGüvenliği Tüzüğü hükümlerine uyulacaktır. Tesise en yakın yerleşim yeri 1,9 km mesafedeki Akkaya Köyüdür. 04.06.2010 tarihve 27601 tarihinde yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve YönetimiYönetmeliği’nin 22. maddesine (Endüstri tesisleri için çevresel gürültü sınır değerleri) göredeğerlendirme yapıldığında EK-VIII –Tablo 4 değerlerini aşmaması gerekmektedir. Budeğer binalar için 70 dBA olup en yakın yerleşim de hissedilen gürültü 43,30 dBAolduğundan sınır değer aşılmamıştır. Ancak bu hesaplamalar bütün makinelerin beraberçalıştığı hesaplanmıştır. Makinelerin hepsi beraber çalışmayacağından oluşan gürültününhesaplanan değerin altında olacağı düşünülmektedir. Bu nedenle faaliyet sırasında oluşacakgürültünün yerleşim yerinde olumsuz bir etkisinin olmayacağı düşünülmektedir. nşaat ve şletme döneminde alet operatörleri ile yakınında çalışan işçiler içintedbiren kulaklık kullandırılacak ve uzun süre gürültüye maruz kalmaları önlenecektir. Gerek inşaat ve gerekse işletme sırasında oluşması muhtemel titreşim ile ilgili olarak,Yönetmelikte Madde 25 ‘teki esasların sağlanması yönünde gerekli işlemler yapılacaktır. nşaatlarda kazık çakma ve benzeri titreşim oluşturacak uygulamalar ile ağır inşaatmakinelerinin neden olacağı titreşimlerin çevrelerindeki çok hassas kullanımlardaoluşturacağı titreşim seviyesi bu Yönetmeliğin ekindeki Ek-VIII’de yer alan Tablo-7’deverilen sınır değerleri aşmayacaktır. Dolayısıyla projenin işletme döneminde yakın çevreyeherhangi bir vibrasyon etkisi olmayacaktır. IV.17 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde insan sağlığı ve çevreaçısından riskli ve tehlikeli olanlar, alınacak önlemler, Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde insan ve çevre sağlığı açısındantehlikeli bir durum olmayacaktır. Ancak inşaat ve işletme sırasında gürültü, toz, koku,kuşlar, sinek ve böcek ürememesi, katı atıkların uçuşmaması, yüzey sularının kontrolü,sızıntı suları ve gaz kontrolü, yangınların önlenmesi ve tekerlek yıkaması üzerineyukarıdaki bölümlerde sayılan tedbirler alınarak insan sağlığı ve çevre açısındanolumsuzluğun önüne geçilecektir. Toprak seddelerle teşkil edilecek hücrelere depolama yapılacaktır. Hücreler içinde,hücre tabanında sızıntı sularının birikip göl oluşturmamaları için drenaj borularıdöşenecektir. Katı atık genellikle 1/3-1/4 eğiminde depolanacaktır. Bu şekilde katı atığınkayması önlenmiş olacaktır. 113
  • 130. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU IV.18 Proje kapsamında, inşaat ve işletme döneminde ulaşım altyapısı planı, bualtyapının inşası ile ilgili işlemler; kullanılacak malzemeler, kimyasal maddeler,araçlar, makineler; altyapının inşası sırasında kırma, öğütme, taşıma, depolama gibitoz yayıcı mekanik işlemler (bertaraf tesisine atıkların taşınması için kullanılacak yolgüzergâhları, bu yolların mevcut trafik yoğunluğu ve trafik, ulaşım yollarınındurumu ve plan üzerinde gösterimi) nşaat döneminde beton, çakıl ve muhtelif inşaat malzemeleri kamyonlarla dışarıdantaşınacaktır. En fazla yoğunluk çakıl nakli esnasında olacaktır. Yaklaşık 15.000 m3 çakıldamperli kamyonlarla 1000 seferde taşınacaktır. Çakıl nakliyesi 40 gündetamamlanacağından diğer araçlarla birlikte günde yaklaşık 25 sefer yapılacaktır. Bu dakatı atık bertaraf tesislerine ulaşım yolunu olumsuz olarak etkilemeyecektir. şletme döneminde sahaya katı atık taşıma araçları gelecektir. Yatağan ‘da yapılacakaktarma merkezinden 2010 yılı için günde 2 sefer 60 m3 kapasiteli araçlar taşıma yapmasıyeterli olacacaktır. Ayrıca diğer ilçeler 7m3 ve 13 m3 kapasiteli toplama araçları ile 2010yılında günde 14 sefer yapması yeterli olacaktır. Bu durumda tesise girecek araç sayısıtoplam 16 adet olacaktır. Bu da sahaya ulaşım yoluna olumsuz bir etki getirmeyecektir. Tesisi giriş ve çıkış yolları inşa edilecek, işaretleme yapılacak, araç manevra alanlarıyapılacaktır. Depolama tesislerinde iki tipte yol inşa edilecektir. Saha içi yollardanbirincisi ana yoldan tesislere ulaşım yolu asfalt olup 7 m genişliğindedir. kinci tip yol isestabilize yol olup katı atık taşıma araçlarının döküm alanına ulaşırken kullanacağı saha içigeçici yollardır. Geçici yollar iki aracın rahatlıkla seyredebileceği genişlikte olacaktır.Katı atık döküm yeri değiştikçe, katı atık döküm platformunun yeri değiştikçe, geçiciyolların yerleri de değiştirilecektir. Depolama alanında görev yapacak iş makinalarıyolları kullanmayıp, stabilize yolları kullanacaktır. Katı atık bertaraf tesisi Muğla çevre yolu Akkaya köyü sapağında 4 km içeridedir.Muğla-Akkaya köyü sapağından 2 km sonra Akkaya yolundan ayrılarak batıya 2 kmmesafede asfalt orman yolu kullanılmaktadır. Yol Yerkesik Beldesi ve Akkaya köyüneulaşım yolu olup çok kullanılmayan bir yol olduğundan aşırı bir ilave yük gelmeyecektir.Bu alanın bitişiği halen Muğla Merkez lçe tarafından depolama alanı olarakkullanılmaktadır. Yatağan’da aktarma merkezi yapılacağından Yatağan-Muğla yoluna daaşırı bir ilave yük gelmeyecektir. Birlik üyelerinin sahaya ulaşımları mevcut yol ağındanoluşacaktır. Tüm ulaşım yolları asfalt yol konumundadır. Akkaya köyü yolundanayrıldıktan sonraki 2 km’lik yoldaki asfalt bozulmalar yeniden asfaltlanmalıdır. Tesiseulaşım yolu Şekil 39 ‘da görülmektedir. Depolama sahası işletme esnasında giriş ve çıkış yolları işaretlenecektir. Giriş veçıkış yolları tesis edilecek, araç manevra alanları yapılacaktır. Depolama tesislerinde ikitipte yol inşa edilecektir. Saha içi yollardan birincisi ana yoldan kantara, sabit tesislereulaşım yolu asfalt olup 7 m genişliğindedir. kinci tip yol ise stabilize yol olup katı atıktaşıma araçlarının döküm alanına ulaşırken kullanacağı geçici saha içi yollardır. Geçiciyollar iki aracın rahatlıkla seyredebileceği genişlikte olacaktır. Katı atık döküm yerideğiştikçe, geçici yollar yerleri değiştirilecektir. Depolama alanında görev yapacakaraçlar mümkün olduğunca sabit asfalt yolları kullanmayıp, stabilize yolları kullanacaktır.Stabilize yollar yaz aylarında tozumaması için sürekli ıslatılacaktır. 114
  • 131. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU nşaat ve işletme safhalarında, Hava Kalitesinin Kontrol Yönetmeliği Madde 6‘daki toz emisyon sınır değerleri aşılmayacaktır. Stabilize yollar yaz aylarında tozumaması için sürekli ıslatılacaktır. nşat mahallindeher hangi bir kırma ve öğütme işlemi gerçekleştirilmeyecektir. nşaat esnasında dozer,ekskavatör, kompaktör, arazöz ve damperli kamyonlar kullanılacaktır. Yol alt yapısında kullanılacak malzemeler inşaat mahalline taşınırken, araçlarınüzeri branda ile kapatılacaktır. Saha içinde yaklaşık 1000 m asfalt yol ve 300 m stabilizeyol tesis edilirken, malzeme nakliye araçlarının trafiğe olumsuz bir etkisi olmayacaktır. nşaat ve şletme aşamalarında yolların kullanımıyla ilgili olarak 2918 sayılı TrafikKanunun ilgili maddeleri ile karayolları ile ilgili çıkarılan tüm kanun ve yönetmeliklereuyulacaktır. Proje, Karayolu Yol Kenarına Yapılacak ve Açılacak Tesisler HakkındakiYönetmelik şartlarına uygun yapılacak karayolu kamulaştırma sınırından gerekli çekmepaylarına dikkat edilecektir. PROJE ALANI 2 km 2 km Şekil 39. Düzenli depolama tesisine ulaşım yolu 115
  • 132. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU IV.19 nşaat ve işletme sırasında oluşabilecek toz ve gaz emisyonlarına ilişkinbilgiler, gerekli hesapların yapılması, ilgili yönetmelikler kapsamında alınacaktedbirler, Proje esnasında 03.07.2009 Tarih ve 27277 sayılı resmi gazetede yayınlanan “SanayiKaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” ne uyulacaktır. Tesis tamamen kapalı alanlardan oluştuğundan, tesisin işletmesi sırasında çevreyiolumsuz etkileyecek bir toz oluşumu mümkün değildir. Hafriyat esnasında en önemli etki toz oluşumudur. Ancak inşaat sırasında toz oluşumuazaltılması için araçların üzeri kapatılacak, sulama yapılacak, malzeme nemli tutulacak vesavrulma yapılmadan yükleme boşaltılma gibi bilinen yöntemler uygulanacaktır. Budurumda, Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon Faktörleritoz emisyon değerlerinin hesaplanmasında kullanılan standart değerler Tablo 76 ‘daözetlenmiştir. Tablo 76. Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon FaktörleriToz Emisyon Kaynağı Kontrollü Emisyon FaktörleriYükleme 0.005 kg/tonBoşaltma 0.005 kg/tonNakliye (Taşıma) 0.35 kg/km-araçKaynak: Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, 03.07.2009Hafriyat Yükleme şlemleri: lk etapta birinci hücre inşa edilecektir. Önceki bölümlerde verilen kazı tablosundagörüldüğü üzere bu hücrede 61.000 m3 kazı yapılacaktır. Yollar ve sabit tesislerden deyaklaşık 8.000 m3 kazı hasıl olacaktır. Bu durumda toplam 69.000 m3 (69.000 x 1,6 =110.000 ton) hafriyat yapılacaktır. nşaat sırasındaki hafriyatın 17.000 m3 lük kısmı dolgu için, 44.000 m3’lük kısmı da sahaiçinde depolanarak günlük üst örtü olarak kullanılacaktır. 44.000 m3 hafriyatın araçlarayükleneceği dikkate alınarak; meydana gelebilecek olan toz emisyon miktarı; 44.000 m3 x 1,6 ton/m3 / 180 gün = 470 ton/gün 470 ton/gün / 14 saat/gün x 0,005 kg/ton = 0,17 kg/saatHafriyat Boşaltma şlemleri:470 t/gün hafriyatın boşaltılmasından meydana gelebilecek olan toz emisyon miktarı ise; 470 ton/gün / 14 saat/gün x 0,005 kg/ton = 0,17 kg/saatHafriyat Taşıma şlemleri):470 ton/gün hafriyatın kamyonlarla şantiyede taşıma sırasında meydana gelebilecek olantoz emisyon miktarı;Taşıma mesafesi 300 m (gidiş geliş 0,6 km), kamyonlar 20 ton taşıyabilecek kapasitededir. 470 ton/gün / 20 ton/araç = 24 sefer/gün 24 sefer / 14 saat x 0,35 kg/km-araç x 0,6 km = 0,36 kg/saatBu hesaplar sonucunda oluşacak TOPLAM toz miktarı; 0,17 kg/saat + 0,17 kg/saat + 0,36 kg/saat= 0,70 kg/saat 116
  • 133. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUolarak hesaplanmıştır. 03.07.2009 Tarih ve 27277 sayılı resmi gazetede yayınlanan“Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği”nin 6. maddenin (g) bendinde,“Ek-2 Tablo-2.1 deki kütlesel debilerin aşılması halinde tesisi işleten tarafından; tesis etkialanında, tesisin kirleticiliğinin değerlendirilmesi amacıyla bir dağılım modeli kullanılarakhava kirlenmesine katkı değerinin hesaplanması, tesisin kurulacağı alanda hava kirliliğininönemli boyutlara ulaştığı kuşkusu varsa, hava kalitesinin bu Yönetmelikte belirtilen usullereuygun olarak ölçülmesi” nin gerektiği ifade edilmektedir. Bu bağlamda aynı yönetmeliğinEk-2, Tablo 2.1. Toz emisyonu için verilen standart değer, “Normal işletme şartlarında vehaftalık iş günlerindeki işletme saatleri için kütlesel debiler 1,0 kg/saat’tir. Hesaplanandeğerler 1,0 kg/saat’ten küçük olduğu için toz dağılımı için modelleme çalışmasıyapılmamıştır. Ayrıca, aynı yönetmelik Ek 8 ‘de belirtilen “ zne Tabi Tesisler” kısmıMadde 9.10 ‘da hafriyat çalışmaları izne tabi tesisler dışında olduğu belirtilmektedir. nşaat ve işletme safhalarında, Hava Kalitesinin Kontrol Yönetmeliği Madde 6 ‘dakitoz emisyon sınır değerleri aşılmayacaktır. IV.20 Arazinin hazırlanması ve inşaat alanı için gerekli arazinin teminiamacıyla elden çıkarılacak tarım alanlarının büyüklüğü, bunların arazi kullanımkabiliyetleri ve tarım ürün türleri, civardaki tarım alanlarına olabilecek etkiler vealınacak önlemler Bertaraf tesisi kurulması için düşünülen toplam alan yaklaşık 99,95 ha’dır.Depolama alanı kısmen Orman Genel Müdürlüğüne (692.891,51 m2), kısmen Hazine(201.334,88m2), kısmen de özel tapulu (105.278,68m2) arazidir. Özel tapulu alanlaristimlak edilecektir. Alanın 11,97 ha kısmında depolama yapılacaktır. Proje sahası, ekimyapılmayan verimsiz bir alandır. Bitişiği mevcut düzensiz depolama alanıdır. Bu rapordabelirtilen önlemlere riayet edildiği taktirde, projenin civarındaki alanlara her hangi birolumsuz etkisi olmayacaktır IV.21 Proje için önerilen sağlık koruma bandı mesafesi Depolama tesisleri için 50 m sağlık koruma bandı teşkil edilecektir. Tesis etrafında1000 m ‘lik alan yerleşime açılmayacaktır. şyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına lişkinYönetmeliğinde belirtilen inceleme kurallarınca işletmelerin çevre ve toplum sağlığınayapacağı etkiler ve kirletici unsurlar dikkate alınarak Sağlık Bakanlığınca belirlenecekesas, usul ve referans mesafelere uygun olarak sağlık koruma bandı tespit edilerek vesağlık koruma bandının imar planına işlenecek ve bu mesafe ilgili imar müdürlüğü veyailgili kurumca korunacaktır. 26.03.2010 tarih ve 27533 sayılı Atıkların DüzenliDepolanmasına Dair Yönetmelikte yer alan katı atık düzenli depolama tesisinin yerleşimyerine olan mesafesi sağlanacaktır ve bu alan imara açılmayacaktır. Tesis için şyeri Açma ve Çalışma Ruhsatları alınacaktır. Katı atık bertaraf tesisinininşaat, işletme ve işletme faaliyete kapandıktan sonraki işlemlerde ÇED Raporundabelirtilen taahhütlere, Çevre Kanunu, 4857 sayılı ş Kanunu ve 1593 sayılı UmumiHıfzıssıhha Kanununa ve bu kanunlara istinaden çıkarılan tüzük ve yönetmelikler ile ilgilimevzuata uyulacaktır 117
  • 134. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU IV.22 nşaat ve işletme sırasında yerleşimlere olabilecek etkiler ve buradayaşayan halkın maruz kalabileceği olumsuz etkiler, geçim kaynakları üzerine etkilerve alınacak önlemler, 1/25.000 lik planda görüldüğü gibi alana en yakın yerleşim yeri olan Akkaya Köyükuşuçuşu 1,9 km, Muğla Merkez ise kuşuçuşu 2 km mesafededir. Bu yerleşimler çokuzakta olduğundan projeden etkilenmeyeceklerdir. IV.23 Faaliyetten kaynaklı yerleşim merkezlerinde oluşacak nüfus hareketleri(inşaat ve işletme döneminde sağlanacak istihdam, ekonomik değişiklikler, göçhareketi) Yerleşim yerlerinin nüfusları ve nüfus projeksiyonu ile ilgili bilgiler Bölüm 1 ‘dedetaylı olarak verilmiştir. Projenin inşaat döneminde 20 kişi ve işletme dönemindeyaklaşık 30 kişi çalışacağından göç hareketine sebep olmayacaktır. Ancak civardakiesnafa ekonomik açıdan olumlu olarak katkıda bulunacaktır. IV.24 Tesisin faaliyeti sırasında çalışacak personeli ve bu personele bağlınüfusun konut ve diğer sosyal/teknik altyapı ihtiyaçlarının nerelerde ve nasıl teminedileceği, sunulacak sağlık hizmetleri Tesisin için inşaat döneminde 20 kişi ve işletme döneminde 30 kişiye ihtiyaç vardır.Tesiste çalışacak personelin yakın yerleşim yerlerinden temin edilecektir. Personel içinayrıca herhangi bir konut veya sosyal/teknik altyapı ihtiyaçları oluşmayacaktır.Dolayısıyla bu konuya yönelik ilave tedbir alınmasına gerek duyulmamaktadır. Ev-işyeriarası ulaşım ise servis aracı ile sağlanacaktır. Tesis şehir merkezine yakın olduğundanihtiyaç olması durumunda şehirdeki sağlık kuruluşlarından faydalanacaktır. IV.25. Depolama sahasında atık depolama yöntemleri ile işletme sonu ve uzunsüreli saha bakım programı, yeraltı ve yerüstü kaynaklarının izlenmesi, gözlemkuyularının yerleri, kuyulardan alınacak numuneler ve analizlerine ilişkin bilgiler, Depolama alanı taban örtüsü üzerine ilk atık tabakası serilirken dikkat gösterilerektaban örtüsüne ve sızıntı su yönetim sistemine zarar vermesi önlenecektir. Taban örtüsübütünlüğünün korunması için ilk tabaka fazla sıkıştırılmayacaktır. Atık getiren araçlar vesahada kullanılan araçlar doğrudan taban örtüsünün, sızıntı suyu toplama sistemlerininüzerine çıkarılmayacaktır. Bunun yerine, bu sistemlerin üzerinde araçların ve işmakinaların çalışabilmesi için ulaşım yolları ve döküm platformu inşa edilecektir. Sahaya gelen katı atık taşıma araçları tartılacak, taşıdığı katı atığın özellikleri kayıtaltına alınacaktır. Araçların rahatlıkla manevra ve döküm yapabilmesi için geniş birdöküm platformu teşkil edilecektir. Katı atıklar platformun uç tarafına boşaltılan katıatıklar dozer tarafından katı atık yığınları üzerine itilecektir. Kompaktör, platformunbozulmaması için döküm platformunun üzerine çıkmasına izin verilmeyecektir. Dahasonra, kompaktör bu katı atıkları 1/3-1/4 meyilli araziden aşağıya doğru iterek 50 cmtabakalar halinde serip sıkıştıracaktır. Kompaktör serdiği her 50 cm ‘lik ktı atık tabakasıüzerinden en az üç sefer geçerek sıkıştıracaktır. Her günün sonunda düküm işlemininbitmesine müteakiben günlük örtü teşkili için atık üzeri 15 cm toprak ile örtülecektir. Atıkdepolama çalışmalarının belirli sınırlar içinde gerçekleştirilebilmesi için, her kademedeatıklar, sınırları kesin olarak belirlenmiş günlük atık hücresine depolanacaktır. 118
  • 135. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Düzenli depolama tesislerinin planlama, inşaat ve işletme aşamalarında ilgili tümmevzuat hükümlerine uyulacaktır. 26.03.2010 tarih ve 27533 sayılı Atıkların DüzenliDepolanmasına Dair Yönetmelik (ADDY)’te belirtilen (Madde 13) ve aşağıda görülenişletme koşulları sağlanacaktır. şletme koşulları(1) Lisans almak için aşağıdaki işletme koşullarının sağlanacaktır: a) Düzenli depolama tesisinin işletilmesinde çalışacak teknisyen, tekniker ya damühendis olan saha görevlileri, Bakanlıkça verilecek saha yönetim ve işletme sertifikasınasahip olacaktır. Düzenli depolama tesisi işletmecilerinin ve personelinin periyodik olarakmeslek içi eğitimi işletmeci tarafından sağlanacaktır. b) şletmeci, tesiste kazaları önlemek ve olası kazaların etkilerini azaltmak içingereken önlemleri alacaktır. c) şletmeci, tesiste ADDY’nin beşinci bölümünde açıklanan işletme koşulları ilealtıncı bölümde açıklanan izleme ve kontrol işlemlerine ilişkin sistemi oluşturacaktır.(2) Lisans almış olan düzenli depolama tesisi işletmecileri tesisin işletme koşulları, izlemeve kontrol planına uygun olarak yapılan tesisle ilgili ölçüm ve analiz sonuçları ile ilgilimevzuata uygun olarak işletildiğine ilişkin bilgi ve belgeleri içeren raporları bir yılıaşmayacak şekilde lisans belgesinde belirlenen periyotlarda Bakanlığa raporlatacaktır. Depolama sahasında atık depolanması ile uzun süreli saha bakım, yeraltı ve yerüstükaynaklarının izlenmesi, kuyulardan alınacak numuneler ve analizleri 26.03.2010 tarih ve27533 sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik (ADDY)‘e uyularakyapılacaktır. Alanda yapılan sondaj çalışmalarında 20 m derinlikte yer altı suyunarastlanmamıştır. Kontrol ve izleme çalışmaları için proje alanın dört ayrı köşesinde birertane olmak üzere her biri 50 m derinliğinde toplam 4 adet gözlem kuyusu açılacaktır. şletme sırasında ve kapatma sonrasında kontrol ve izleme süreci aşağıda verilmiştir. şletme Sırasında ve Kapatma Sonrasında Kontrol ve zleme Süreci Kontrol ve izleme işlemleri (1) Tesis işletmecisi; a) Atıkların depolama tesisi sınıfına göre ADDY Ek-2’de belirlenmiş olan kriterlereuygun şekilde tesise kabul ve bertaraf edildiğinin, b) Düzenli depolama tesisinin işletme planına uygun olarak çalıştırıldığının, c) Düzenli depolama tesisinde inşa edilen depo gazı ve sızıntı suyu yönetimsisteminin işlevini tasarlandığı şekilde yerine getirdiğinin, ç) Düzenli depolama tesisine ilişkin lisans şartlarının tam olarak sağlandığının kontrol edilmesi için gerekli izleme sistemlerini oluşturmak ve uygulamaklayükümlü olacaktır.(2) şletmeci, sızıntı sularından ve yağış sularından dolayı tesiste olabilecek olumsuzluklarıengellemek amacıyla gerekli önlemleri almak için meteorolojik verileri takip edecektir. Buamaçla, Tablo 77’de listelenen veriler işletme ve kapatma sonrası süreçte verilen sıklıktaizlenecektir.(3) şletmeci, işletme aşamasında ve kapatma sonrasında, her yıl sahanın topografyası vedepo gövdesine ilişkin durum tespiti yaptıracak ve Bakanlığa gönderecektir. Durumtespitinde; atıkların depolandığı yüzey alanı, hacim ve atıkların kompozisyonu, depolamametotları ve depolama süresi, kalan kapasite gibi işletme aşamasında toplanıp saklanmasıgereken tüm bilgiler de kullanılacaktır. Kapatma sonrasında depo gövdesindeki oturmalarbelirlenecektir. 119
  • 136. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Yeraltı sularının korunmasında uygulanacak kontrol ve izleme işlemleri(1) Depolanacak atığın yeraltı suyuna etkilerini belirlemek amacıyla ölçümler yeraltısuyunun menbasında en az bir noktada ve mansabında en az iki noktada yapılmalıdır.Depolama tesisi işletmeye girmeden önce gelecekteki alınacak numunelere referansdeğerler oluşturması amacıyla en az üç noktada örnekleme yapılmalıdır. Ancak alandayapılan sondaj çalışmalarında 20 m derinlikte yer altı suyuna rastlanmadığından projealanın dört ayrı köşesinde birer tane olmak üzere her biri 50 m derinliğinde toplam 4 adetgözlem kuyusu açılacaktır(2) Yeraltı suyu seviyesi her altı ayda bir ölçülecektir.(3) Yeraltı suyu kalitesinin izlenmesine ilişkin numune alma, analiz sıklığı ve analizdebakılacak parametreler ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlenecek ve uygulanacaktır.Sızıntı suyu kompozisyonuna bağlı olarak gerekli görülmesi halinde Bakanlık tarafındanilave analiz istenecektir.(4) Tesis işletmeye alındıktan veya kapatıldıktan sonra yeraltı suyu kalitesinde önemli birdeğişiklik görülebilir. Bu olumsuzluğun giderilmesi veya tesisten kaynaklanmadığınıntespit edilebilmesi için tesis faaliyete alınmadan önce ilk alarm seviyesi tespit edilecektir.Alarm seviyesinin aşılıp aşılmadığını kontrol etmek amacıyla yapılacak gözlemler, herkuyu için belirlenmiş kontrol kurallarını ve su seviyelerini gösteren bir çizelgeyeişlenecektir. Çizelge, kapatma sonrası izleme süreci sona erinceye kadar saklanacaktır. Sızıntı suyu ve gaz kontrolü için uygulanacak kontrol ve izleme işlemleri(1) Sızıntı suyundan ve mevcut olması halinde yüzeysel sulardan numune alma işlemleritemsil edici noktalarda yapılacaktır. şletme planında belirlenecek olan sızıntı suyunundepolama alanından çıkış noktasından ISO 5667-1Numune Toplama Teknolojisi Genel lkelere göre numune alınacak ve analiz yapılacaktır. Numune alma sıklığı işletmeplanında belirlenecektir.(2) Numune alma sıklıkları, sızıntı suyu niteliği ve ölçülecek parametreler lisansbelgesinde bulunacaktır.(3) Yüzey suların izlenmesi biri menbada diğeri mansapta olmak şartıyla ve akıntı yönünüde dikkate alarak en az iki ayrı noktada yapılacaktır. Yüzeysel suların kalitesininizlenmesine ilişkin numune alma, analiz sıklığı ve analizde bakılacak parametreler ilgilimevzuat hükümlerine göre belirlenecek ve uygulanacaktır.(4) Depo gazı ve sızıntı suyunun kontrolü ve izlenmesi için Tablo 78’de listelenenanalizler verilen sıklıkta yapılacaktır. şletme aşamasında kontrol ve izleme süreci(1) şletmeci, düzenli depolama tesisinin işletme aşamasında yukarıda belirtilen şekilde birkontrol ve izleme planı hazırlayıp ve yürütecektir.(2) Kontrol ve izleme işlemleri sırasında çevreyi olumsuz etkileyecek herhangi birdurumun tespiti halinde işletmeci bu durumu 24 saat içinde l Çevre ve OrmanMüdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür. şletmeci, olumsuz etkilerin giderilmesine yönelikönlemlere ilişkin Bakanlıkça verilecek kararlara uymakla ve önlemlerden doğacakmasrafları karşılayacaktır.(3) şletmeci, kontrol ve izleme planı doğrultusunda gerçekleştirilen faaliyetleri ve yapılananalizleri ADDY 13 üncü maddeye göre Bakanlığa sunacaktır.(4) Kontrol ve izlemede analitik işlemlerin ve/veya analizin kalite kontrolü, Çevre Ölçümve Analiz Laboratuarları Yeterlik Yönetmeliği kapsamında Bakanlıkça yetki verilenlaboratuarlar tarafından yapılacaktır. 120
  • 137. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUUzun dönem çevre emniyeti(1) Düzenli depolama tesislerinin bulunduğu alan, depo hizmet süresini doldurduktan sonraen az otuz yıl süre ile izlenecek ve denetlenecektir. Lisans koşullarında izleme süresibelirtilecektir. Kapatma ve kapatma sonrası bakım süreci(1) Düzenli depolama tesisinin tamamen ya da kısmen kapatılması; lisansta belirtilenkoşullar gerçekleştiğinde veya işletmecinin talebi ve Bakanlığın onayıyla veya Bakanlığıngerekçeli kararıyla gerçekleştirilecektir.(2) Bakanlık tarafından tesiste nihai saha denetiminin yapılması ve işletmeci tarafındansunulan bütün raporların değerlendirilmesi sonucu işletmeciye kapatma için onayverecektir. Bu durum hiçbir şekilde işletmecinin lisansta belirtilen sorumluluklarınıdeğiştirmeyecek, tesis kapatma işlemleri tamamlanıncaya kadar bu Yönetmelikhükümlerinden işletmeci sorumlu olacaktır..(3) Düzenli depolama tesisi tamamen kapatıldıktan sonra, lisansta belirtilen süre boyuncakapatma sonrası sahanın izlenmesi, bakımı ve kontrolünden tesis sahibi sorumlu olacaktır.(4) Kapatma sonrası yapılan izleme ve kontrol işlemleri sırasında ortaya çıkabilecekolumsuz çevresel etkiler konusunda tesis sahibi Bakanlığı bilgilendirecektir. Tesis sahibiBakanlığın belirttiği önlemleri almakla ve bundan doğan maliyeti karşılamakla sorumluolacaktır.(5) Lisansta belirtilen süre boyunca işletmeci yukarıda verilen koşullara göre düzenlidepolama tesisinde oluşan gaz ve sızıntı suyunun analizinden ve saha çevresindeki yeraltısuyu rejiminin ve kalitesinin izlenmesinden sorumlu olacaktır. Tablo 77. Meteorolojik zleme Programı Parametre şletme Aşaması Kapatma Sonrası Aşama zleme zleme Sıklığı Sıklığı Yağış hacmi (mm/gün, mm/ay) Günlük Aylık ortalama Sıcaklık, en düşük, en yüksek ve yerel saatle Günlük Aylık ortalama 14:00’te (°C) Rüzgârın yönü ve hızı (m/s) Günlük - Buharlaşma (mm/gün, mm/ay) Günlük Aylık ortalama Bağıl nem Günlük - Tablo 78. Depo Gazı ve Sızıntı Suyu Kontrolü ve zleme Programı (Analiz sıklığı ve bakılacak parametreler) Kapatma sonrası Bakım Parametre şletme Aşaması(2) Aşaması (2) Sızıntı suyu hacmi (6) Aylık Her altı ayda bir Sızıntı suyunun kompozisyonu (1) (6) Üç ayda bir CH4, CO2, H2S, O2 ve H2 emisyonları(3) Aylık (4) Her altı ayda bir(5) (1) Ölçülmesi gereken parametreler depolanmış atığın kompozisyonuna bağlı olarak değişiklik gösterir. (2) Bakanlığın uygun görmesi halinde analiz sıklığı, tesis bazında azaltılabilir. Ancak sızıntı sularında iletkenlik yılda en az bir kez ölçülür. (3) Gaz ölçümleri depolanan atığın organik madde içeriğine bağlıdır. (4) CH4, CO2, O2 gazları tabloda verilen sıklıkta, diğer gazlar depolanan atığın kompozisyonuna bağlı olarak Bakanlıkça uygun görülen sıklıkta ölçülür. (5) Gaz toplama sisteminin kapatma sonrası aşamasındaki verimliliği düzenli olarak kontrol edilir. (6) Sızıntı suyu hacmi ve kompozisyonu sadece sızıntı suyu toplama sistemi bulunan tesislerde tespit edilir. 121
  • 138. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU IV.26 şletme faaliyete kapandıktan sonra olabilecek ve süren etkiler (araziıslahı, rehabilitasyon çalışmaları, mevcut yeraltı ve yüzeysel su kaynaklarına etkileri,olabilecek hava emisyonları.) ve bu etkilere karşı alınacak önlemler, depolamasonrası ölçüm ve bakım çalışmaları, eski sahaların rehabilitasyonu, Depolama alanı, nihai döküm kotuna ulaşıp döküme kapatıldıktan sonra, üzeriyönetmeliğe uygun şekilde kapatılarak yeşillendirilecektir. Depo kapandıktan sonra sızıntısuyu ve gaz oluşumu devam ettiğinden sızıntı suyu ve gaz bertarafına devam edilecektir.Dolayısıyla depo içine yüzey ve yağmur sularının girmesi önlenmiş olacaktır. Depoişletmeye kapatıldıktan sonra civarda muayene kuyuları açılıp yeraltı suyuna etkisi olupolmadığı izlenecektir. Depolama sonrası ölçüm ve izleme çalışmaları Bölüm IV.25 ‘dedetaylı olarak verilmiştir. Depo tabanı geçirimsizliği sağlanacağından yeraltı suyuna sızıntı suyu karışımıolmayacaktır. Depo gazları toplanıp yakılacağından çevreye olumsuz etkisi olmayacaktır.Eski sahaların rehabilitasyonu Bölüm IV.30 ‘da detaylı olarak verilmiştir. IV.27 Tesisin inşası, montajı ve işletilmesi süresinde tesiste çalışanların sağlık vegüvenlik açısından alınacak tedbirler, nşaat ve şletme esnasında çalışmaların sağlığı ve güvenliği için yasal tüm tedbirleralınacaktır. Personel sürekli eğitime tabi tutulacaktır. Hastalıklara karşı gerekli aşılamalaryapılacaktır. Koruyucu elbise ve teçhizat verilecektir. Tesis içinde gerekli ikaz levhalarıasılacaktır. Tesis şehir merkezine yakın olduğundan ihtiyaç olması durumunda şehirdekisağlık kuruluşlarından faydalanacaktır. IV.28 Acil eylem planı (Muhtemel kaza, orman yangınları, deprem ve sabotajakarşı alınması gerekli önlemler, yer altı ve yerüstü sularında bir kirlilik ve bulaşmatespit edildiğinde alınacak önlemleri içeren) Muhtemel yangın, kaza, deprem ve sabotaj durumlarında uygulanacak müdahaleprogramı; - Acil durumu gerektiren olayı gören ilk kişi, tesis müdürü, saha şefi ve personele haber verecektir. - lk yardım ve itfaiye servislerine haber verilecektir. - Tesiste bulunan acil durum malzemeleri ( yangın söndürücüler, su ve kum dolu kovalar, ilk yardım çantası vb.) ile olaya müdahale edilecek, olay uzmanlık gerektiren bir iş ise ilk yardım ve itfaiyenin gelmesi beklenecektir. - Tesis içi tüm önlemler alınacaktır. - Komşu yerleşim birimleri ve tesislere haber vererek gerekli önlemleri almaları sağlanacaktır. Acil durum amiri tesis müdürüdür. Acil durum amiri bünyesinde ilk yardım amiri veilk yardım ekibi, yangın müdahale amiri ve yangın müdahale ekibi, çalışan personelarasından seçilecektir. lk yardım ekibine, uzman kuruluşlarla anlaşılarak periyodik olarakacil durumlara müdahale eğitimi verilecektir. Yeraltı ve yerüstü sularında bir kirlilik ve bulaşma tespit edildiğinde uygulanacakacil eylem planı; 122
  • 139. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU - Acil durumu gerektiren olayı gören ilk kişi, tesis müdürü, saha şefi ve personele haber verecektir. - Sudaki kirlilik sağlığa zarar verecek derecede fazla ise kullanımı durdurulacaktır. - Kirlilik karışan nokta tesbit edilecek ve onarılacaktır. - Yeraltı veya yerüstü suyunda ölçümler yaparak kirlilik kaynağın önlendiği tespit edilecektir. IV.29 Çevresel Fayda Maliyet Analizi (Bu bölümde çevreden faaliyet öncesiyararlanılma durumu ile, projenin gerçekleşmesi ile yararlanma durumunun sosyo-ekonomik açıdan değerlendirilmesi) nşaatta kullanılacak tüm ana malzemeler çevre satıcılardan temin edilecektir.Yatırımın gerçekleştirilmesi esnasında muhtelif inşaat ve tesisat taahhüt firmaları inşaatsüresince sahada faaliyet gösterecektir. Projenin işletmeye girmesiyle birlikte yaklaşık 30 kişiye iş imkânı doğacaktır. Bukapsamda gerekli iş gücü mahalli çevreden sağlanacaktır. Geri kazanılabilir atıkların değerlendirilmesi ile birlikte, atık toplama, ayrıştırma veişleme sektörü önemli oranda gelişme kaydedecektir. Bu çerçevede önemli bir oranda,istikrarlı ve yasal-kayıtlı bir gelir elde edilecektir. IV.30 Eski sahalarda yapılacak rehabilitasyon işlemlerine ilişkin bilgiler, (hangialanda ne tür çalışmaların yapılacağı ayrıntılı olarak verilmelidir) Muğla li’nde 4 adet halen kullanılmakta olan düzensiz depolama alanıbulunmaktadır. Proje kapsamında, bu alanlara gelen atık akışının yeni düzenli depolamasahasının açılması ile birlikte kapatılıp rehabilite edilmesi planlanmaktadır. Kapanışitibariyle en büyük depo hacmine Muğla Merkez’e hizmet veren düzensiz depolama alanısahip olacaktır. Rehabilitasyon sırasında ; • Sahanın mevcut durumu tespit edilecek; siyak kotlar belirlenecek, depolanmış atık türleri tespit edilecek, mevcut topoğrafik yapı haritalanacak, jeolojik ve hidrojeolojik raporlar hazırlanacaktır. • Şev tanzimi planları hazırlanacak; şev stabilitesi ve eğimler tanzim edilecek, kenar eğimler ve üst yüzey eğimler uygun şekilde planlanacaktır. • Yüzey suyu kontrolü ayrıntılı olarak yapılacaktır. • Sızıntı suyu kontrolü ayrıntılı olarak yapılacaktır. • Çevre suları kontrolü ayrıntılı olarak yapılacaktır. • Yer altı suyu kirliliği kontrolü ayrıntılı olarak yapılacaktır. • Biyogaz yönetimi; gaz bacaları yerleştirilecek, kaç adet gaz bacası yapılacağı belirlenecek ve gaz kontrolü yapılacaktır. • Saha çevresi ve giriş kontrolü ayrıntılı olarak yapılacaktır. • Nihai kullanım ve kontroller yapılacak; sahadaki sistemlerin (sızıntı suyu, biyogaz sistemi vb.) periyodik olarak kontrol edilerek bakımları yapılacaktır. 123
  • 140. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU BÖLÜM V: HALKIN KATILIMI V.l Projeden etkilenmesi muhtemel yöre halkının belirlenmesi ve halkıngörüşlerinin çevresel etki çalışmasına yansıtılması için önerilen/kullanılan yöntemler Projeden birlik üyeleri faydalanacaktır. Düzensiz depolama alanların olumsuzetkilerinden şikayet eden halk problemin çözülmesine katkıda bulunmaktadır. Proje sahasına en yakın yerleşim kuşuçışu 1,9 km mesafede bulunan AkkayaKöyüdür. Halkın ÇED sürecine katılımı sağlamak amacı ile Halkın Katılım toplantısıyapılmıştır. ÇED sürecinde Halk katılım toplantı duyurusu yerel ve ulusal gazetelerde ilanedilerek, sesli anonslar yapılarak ve askıda tutularak yapılmıştır. Toplantı günü Çevre veOrman Bakanlığı’nın web sayfasında da ilan edilmiştir. Halk katılım toplantısı Çevre ve Orman l Müdürlüğü tarafından yönetilmiştir.Toplantıya Çevre ve Orman Bakanlığı, Birlik üyeleri temsilcileri, l Çevre ve OrmanMüdürlüğü ve Akkaya köyü muhtarı başta olmak üzere diğer katılımcılardan oluşmuştur.Toplantıda proje hakkında bilgi verilmiş, sorular cevaplandırılmış ve katılımcılarıngörüşleri alınmıştır. V.2 Halkın projeye ilişkin endişe, görüş/önerileri ve konu ile ilgilideğerlendirmeler Halkın katılımı toplantısında proje ile ilgili bilgiler, katı atığın nasıl toplanacağı,nasıl imha edileceği, zemin geçirimsizliği, sızıntı suyu ve gazın toplanıp zararsız halegetirilmesi, günlük toprak örtüsü ve dolan sahanın yeşillendirilmesi üzerine detaylı bilgilerverilmiştir. Proje alanı mevcut vahşi depolama alanının bitişiğinde olduğundan halkın pektepkisi olmamıştır. V.3 Görüşlerine başvurulan proje ilgili tarafları ve görüş/önerileri ve konu ileilgili değerlendirmeler Proje ile ilgili, Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından oluşturulan nceleme veDeğerlendirme Komisyonu üyeleri, düzenlenen Bilgilendirme Kapsam ve FormatBelirleme Toplantısı’nda görüşlerini yazılı ve sözlü belirtmişler ve tutanak altınaalınmıştır. Komisyon üyelerinin görüş ve değerlendirmeleri ÇED Raporu’nun ilgilibölümlerinde değerlendirilmiştir. V.4 Görüşlerine başvurulması öngörülen diğer taraflar Görüşlerine başvurulması öngörülen gereken başka taraf bulunmamaktadır. V.5 Bu konuda verebileceği diğer bilgi ve belgeler Hazırlanan bu raporda gerekli tüm bilgi ve belgeler sunulmuştur. 124
  • 141. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU BÖLÜM VI: YUKARIDA VER LEN BAŞLIKLARA GÖRE TEM N ED LENB LG LER N TEKN K OLMAYAN B R ÖZET Çevrenin korunması ve iyileştirilmesi, bütün vatandaşların sağlıklı bir çevredeyaşaması ve yaşam düzeyinin arttırılması ile ilgili hüküm Anayasamızda yer almakta olup,bu husus 09.08.1983 tarih ve 2872 sayılı Çevre Kanunu ve buna bağlı olarak çıkartılmışolan yönetmelikler ile düzenlenmiştir. Çevre kirliliğine maruz kalınmaması için oluşan katı atıkların yönetmelik ve teknikşartlara uygun olarak kontrolü ve bertarafı projesinin uygulama çalışmaları başlatılmıştır.Daha önce vahşi katı atık depolama alanına gelişigüzel dökülen atıklar, bundan böyleyönetmeliklere uygun olarak hazırlanmış alanda, yönetmelikler uygun olarak bertarafedilerek çevreye zarar vermesinin önüne geçilmiş olunacaktır. Belediyeler birlik kurarak ortak bir depolama tesisi yapmayı planlamıştır. Depolamaalanına katı atık getirecek belediyelerin toplam nüfusu, 2010 yılında 189.141 kişi ve 2030yılında 226.387 kişi‘ye ulaşacağı tahmin edilmektedir. Katı atık miktarı ve karekerizasyonugerçekçi bir şekilde belirleyebilmek için arazide tartım ve karekterizasyon çalışmaları ileanketler yapılmıştır. Düzenli depolanacak katı atık 2010 yılında 45.645 ton/yıl ve 2030yılında 69.587 ton/yıl olacağı belirlenmiştir. lk etapta projelendirilecek olan 11,97 ha ‘lıkdüzenli depolama sahası 21 yıl hizmet verebilecek kapasitededir. Depolama hücreleri etapetap inşa edilecektir. Proje alanı, Merkez ilçe, Yakaköy, Yeni-Ortadüz mevkiinde olup, merkeze kuşuçuşu2 km mesafedir. Alan tapulu özel arazi olup istimlak edilecektir. Katı atık bertaraf tesisi alanı projesi ve yakın çevresinde Koruma alanları (DuyarlıYöreler, Milli Parklar, Tabiat parkları, Sulak alanlar, Tabiat anıtları, Tabiat korumaalanları, Yaban Hayatı Koruma alanları, Boğaziçi Kanuna göre koruma altına alınanalanlar, Biyogenetik rezerv alanları, Biyosfer Rezervleri, Özel Çevre Koruma Bölgeleri,Özel Koruma Alanları, çme ve Kullanma Su kaynakları ile ilgili koruma alanları, TurizmAlan ve Merkezleri ve koruma altına alınmış diğer alanlar) bulunmamaktadır. Depo tabanının geçirimsizliği sağlanacaktır. Sızıntı suları borularla toplanıp arıtılarakşehir kanalizasyonuna verilecektir. Depo gazları, gaz boruları ile toplanıp flairle zararsızhale getirilecektir. şletme safhalarında meydana gelen evsel nitelikli atıksular arıtmatesisine verilecektir. Depo nihai kotuna çıktığında üzeri yönetmeliğe uygun şekildekapatılarak yeşillendirilecektir. nşaat ve işletme sırasında toz oluşumunun önlenmesi içinyollar ıslatılacaktır. Söz konusu projeden kaynaklanacak gürültü kirliği için Çevresel GürültününDeğerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği” ndeki hükümlere uyulacaktır. 10.08.2005 tarih ve 25902 sayılı R.G.’de yayımlanarak yürürlüğe giren ş Yeri Açmave Çalıştırma Ruhsatlarına ilişkin yönetmelik gereği Gayri Sıhhi Müessese Ruhsatıalınacak, ayrıca 1593 sayılı Umumi Hıfzıssahha Kanunu, 4857 sayılı ş Kanunu, 2872sayılı Çevre Kanunu ve bu kanunlara dayanılarak çıkarılan ilgili mevzuatlara uyulacaktır. 125
  • 142. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORU Hastane atıkları sterilizasyon tesisinden geçirildikten sonra düzenli depolama alanınaverilecektir. Pilot kompost tesis kurularak 2015 yılına kadar park-bahçe ve pazaryeri atıklarındankompost elde edilecektir. 2015 yılından sonra tam kapasiteli kompost tesisi kurulacaktır. 126
  • 143. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUNOTLAR ve KAYNAKLAR :AAKY, 2007. Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği Resmi Gazete, Tarih:27.06.2007, Sayı: 26562.BK, 1983. Belediye Kanunu No: 2872. Resmi Gazete, Tarih: 11.08.1983, Sayı: 18132.COWI, 2007. Model FEASIBLE üzerine COWI A/S Resmi Internet Sayfası.DM , 2008. Devlet Meteoroloji şleri. 1975-2007 Muğla Meteoroloji stasyonu GözlemKayıtları. Ankara 2008.DPT, 2003. Devlet Planlama Teşkilatı. (2003). l Nüfus Tahminleri.EHCIP, 2005a, 2005b, 2005c. T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı. Yüksek Maliyetli ÇevreYatırımlarının Planlanması için Teknik Yardım Projesi, Tehlikeli Atık Direktifi’ne ÖzgüYatırım Planı. Envest Planners Konsorsiyumu. Ankara 2005.EPA, 2008. ABD Çevre Koruma Ajansı Resmi Internet Sitesi.T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı Muğla l Müdürlüğü. Muğla li Çevre Durum Raporu.Muğla 2007.YAKY, 2004. Hafriyat Toprağı, nşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği.ResmiGazete, Tarih: 18.03.2004, No: 25406.IMC, 1999. stanbul Büyükşehir Belediyesi. stanbul Su Temini ve Atıksu UzaklaştırmaMaster Planı. stanbul Master Plan Konsorsiyumu. stanbul 1999. AÇRY, 2005. şyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına lişkin Yönetmelik. Resmi Gazete,Tarih: 10.08.2005, No: 25902.STAÇ, 2006. stanbul Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Atık MaddeleriDeğerlendirme Sanayi Tic. A.Ş. stanbul 2005.KAKY, 1991. Katı Atıkların Kontrol Yönetmeliği. Resmi Gazete, Tarih: 14.03.1991,Sayı: 20814.ADDY, 2010. Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik, 26.03.2010, Sayı 27533LD, 1999. Council Directive on the Landfill of Waste. Date: 26.04.1999, No:1999/31/EEC.M MKO, 2006. T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı. Katı Atık Ana Planı Projesi Nihai Rapor.Mimko Mühendislik malat Müşavirlik Koordinasyon ve Ticaret A.Ş. stanbul 2006.PWD, 1994. Council Directive on Packaging Waste. Date: 20.12.1994, No: 1994/62/EEC. 127
  • 144. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUSKKY, 2004. Su Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği. Resmi Gazete, Tarih: 31.12.2004,No: 25687.TAKY, 2005. Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği. Resmi Gazete, Tarih: 22.07.2005,No: 25883.TeAKY, 2005. Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği. Resmi Gazete, Tarih:14.03.2005, No: 25755.TÜ K, 2007. Türkiye statistik Kurumu. Türkiye’deki ller ve lçeler göre Nüfus ve YıllıkNüfus Artış Hızları. Ankara 2007.TÜ K, 2008. Türkiye statistik Kurumu. 1994–2001 yılları için ller tibariyle Kişi BaşınaGayri Safi Yurtiçi Hâsıla Değerleri. Ankara 2001.UNDP, 2004. Birleşmiş Milletler Gelişim Programı Resmi Internet Sitesi.T.C. Çevre Bakanlığı, Aralık 2003, Çevre Etki Değerlendirmesi (ÇED) YönetmeliğiTÜ, 1998, stanbul Asya Yakası Şile – Kömürcüoda Katı Atık Düzenli Depolama TesisiÇED Ön Araştırma Raporu( GA-RUST-M MKO A.Ş Ortak Girişimi, Mart 1996, stanbul Büyükşehir Belediyesi-KatıAtık şleme (Kompostlaştırma ve Geri Kazanma) Tesisi ÇED RaporuTÜYLÜOĞLU, Suat, (2001). Evsel Katı Atık Düzenli Depolama Alanı Sızıntı SularınınHavasız Biyolojik Arıtımı, Doktora Tezi, TÜÖZTÜRK, zzet, (1999). stanbul Odayeri Katı Atık Depolama Alanı Sızıntı Suyu ArıtımıRaporu.AKT MUR, M. T., UYSAL, Ş., SÖNMEZ M., (1999), Muğla li Merkez lçesi AraziKullanım Potansiyeli, MTA Genel Müdürlüğü Jeoloji Etütleri Dairesi, AnkaraAKT MUR, H.T., YURDAKUL, M.E., SARIASLAN, M.M., KEÇER, M., SÖNMEZ, M.,POTOĞLU, S., 1987, Erzincan ve Çevresinin Arazi Kullanım Potansiyeli, MTA DerlemeNo 8381, AnkaraAKT MUR, H.T., YURDAKUL, M.E., SARIASLAN, M.M., KEÇER, M., SÖNMEZ, M.,POTOĞLU, S., 1987, Ödemiş lçesi ve Çevresinin Arazi Kullanım Potansiyeli, MTADerleme No 9705, AnkaraAKT MUR, H.T., SARIASLAN, M.M., KEÇER, M., SÖNMEZ, M., ÖZMUTAF, M.,UYSAL, Ş., POTOĞLU, S., 1987, Denizli linin Arazi Kullanım Potansiyeli, MTADerleme No 9831, AnkaraAnnual Book of ASTM standarts, 1980, part 30-31, Am.Coc.Pof.Test. and Materials, 1979BECKER-PLODEN, J.D., 1970, Güneybatı Anadolu Kainozoyiki’nin litostratigrafikAraştıırması, Beih.Geo.Jb, 97,m244s, 12 Abb, 11 tat Hannover, Almanya 128
  • 145. MUKAD-B R KATI ATIK BERTARAF TES S ÇED RAPORUBernouilli, A., Graciansky, P. Ve MONOD, D., 1974, The Extension of Lycian Nappes(SW Turkey) into the Southeastern A Egear Island, 678, 39-40DUMONT, J.F., UYSAL, Ş., Ş MŞEK, Ş., KARAMANDERES , .H., LETOUZEY, J.,1979, Güneybatı Anodoludaki Grabenlerin Oluşması, MTA dergisi, sayı 92, 7-14, AnkaraERDOĞAN, M., KARACA, K., 1979, Müğla-Bayır Linyit Sahası Fizibilite Etüdü, MTADergisi, No.6639, AnkaraGÜLTAŞ, Ö.F., 1995, 1/100.000 ölçekli Aydın N21 paftasının Derlenmesi: MTA zmirBölge MüdürlüğüEREN, B., 1995, 1/100.000 ölçekli Aydın N20 paftasının Derlenmesi: MTA zmir BölgeMüdürlüğüHAKYEMEZ, H.Y., ve LEFLEF, D., Muğla ve Civarındaki Tersiyer HavzalarınSedimantolojik ve Peleocografik Etüdüne lişkin Ön Rapor: MTA Derleme No. 6552,AnkaraHAKYEMEZ, H.Y., 1989, Kale- Kurbalık (GB Denizli) Bölgesindeki Senozoyik YaşlıÇökel Kayaların Jeolojisi ve Stratigrafidi: MTA Dergisi Sayı 109, 9-22, AnkaraHAKYEMEZ, H.Y., ve ÖRŞEN, S., 1982, Muğla-Denizli arasındaki Senozoyik YaşlıÇökel Kayaların Sedimantolojik ve Biyostratigrafi ncelemesi: MTA Derleme No. 7311,AnkaraKAYAN, , 1979, Muğla-Yatağan Neojen Havzasının Jeomorfolojisi: TÜB TAK No. 189,AnkaraKKEÇER, M., DURUKAL, S., DURUKAL, A., 1983, Büyük Menderes deltası ve YakınÇevresinin Jeomorfolojisi; MTA Derleme No: 7499, AnkaraKONAK,N., AKDEN Z, N., ÖZTÜRK, E.M., 1987, Geology of South of Mendres MasifiGuide Book fort he Feld Excursion Along Western Anotolia, Turkey: MTA YayınıPAM R, H.N., 1974, 1/500.000 ölçekli Türkiye Jeoloji Haritası Denizli Paftası: MTA YayınıŞAH N, ., ARICAN, T., 1993, Muğla Organize Sanayi Bölgesi Yer Seçimi Etüdü, Sanayi Bölgeleri ve Siteleri Genel MüdürlüğüŞER FOĞLU, F., EMRE, Ö., BORAY, A., 1987, Türkiyenin Diri Fayları ve Depremsellikleri: MTA Derleme No. 8174, AnkaraŞAROĞLE, F., EMRE, Ö., KUŞÇU, ., 1992, Türkiye Diri Fay Haritası: MTA Yayını, AnkaraÜNAL, D., GÖKTAŞ, F., 1990, Muğla Kavaklıdere Yerkesik Linyit Etüdü: MTA Derleme No. 9088, Ankara 129