Składnia przegląd-ii

  • 436 views
Uploaded on

 

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
No Downloads

Views

Total Views
436
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
0
Comments
0
Likes
1

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Składnia: przegląd pojęć II/IV Konrad Juszczyk – WSTĘP DO JĘZYKOZNAWSTWAponiedziałek, 17 grudnia 12 11
  • 2. DETERMINACJA i hiponimia (239) Determinacjazachodzipomiędzywyrazamiwsyntagmie hipotaktycznejisprawia,żewyrazdeterminowanyjest wrelacjihiponimiizsyntagmą,wktórejwłaśniewystąpił. Transport publiczny w Tallinnie będzie darmowy. zdaniejesttakżesyntagmą Transport publiczny w Tallinnie będzie darmowy. syntagma(składnik) przymiotnik Transport publiczny w Tallinnie będzie darmowy. syntagma(składnik) syntagma(składnik) Transport publiczny w Tallinnie będzie darmowy. syntagma(składnik) wyrażenieprzyimkowe przymiotnik Transport publiczny w Tallinnie będzie darmowy. podmiot przydawka okolicznik orzeczenie orzecznik Transport publiczny w Tallinnie będzie darmowy. rzeczownik przymiotnik przyimek rzeczownik czasownik przymiotnik Wyraztransportjestokreślony(determinowany)przezpubliczny. Syntagmatransport!publiczny!jesthiponimemwyrazutransport.poniedziałek, 17 grudnia 12 12
  • 3. Relacje syntagmatyczne i paradygmatyczne Wyrazypołączonewsyntagmęwiążerelacjasyntagmatyczna. Wyrazywystępującewróżnychsyntagmachmożnazamieniać, jeślipełniątakąsamąfunkcję(wiążejerelacjaparadygmatyczna). Syntagmy występujące w różnych zdaniach jako ich składniki także można zamieniaćprzyzachowaniutej,samej,konstrukcji,składniowej. Konstrukcja składa (schemat zdania) się z określonych części mowy, które pełniąokreślonefunkcjeczęścizdaniaiopisująpewnąsytuację. rzeczownik rzeczownikwD. przyimek rzeczownik czasownik przymiotnik Zakaz biwakowania w Rzymie jest surowy. podmiot przydawka okolicznik,miejsca orzeczenie orzecznik Zakaz biwakowania w Rzymie jest surowy. Transport publiczny w Tallinnie będzie darmowy. podmiot przydawka okolicznik orzeczenie orzecznik Transport publiczny w Tallinnie będzie darmowy. rzeczownik przymiotnik przyimek rzeczownik czasownik przymiotnik Składnikizdaniamożnatakżewyłączaćzezdania,czylinaprzykład: Transport!(publiczny)!(w!Tallinnie)!będzie!darmowy.!=>!Transport!będzie.poniedziałek, 17 grudnia 12 13
  • 4. ZWIĄZKI RZĄDU, ZGODY i PRZYNALEŻNOŚCI (249–250) Wyrazy+są+łączone+w+wypowiedziach+w+syntagmy+ hipotaktyczne+ze+względu+na+ich+cechy+semiczne+ i+leksykalne+oraz+określone+cechy+semantyczne. Wyróżnia+się+różne+rodzaje+determinacji: RZĄDU:+wyraz+nadrzędny+determinuje+cechę+ semiczną+podrzędnego+(rekcja+semiczna) ZGODY:+zgodność+co+najmniej+1+cechy+semicznej+ składników+syntagmy+(szczeg.+przypadek+rekcji) PRZYNALEŻNOŚCI:+słowa+łączą+się+leksykalnie+ mimo+braku+powiązań+cechami+semicznymi.poniedziałek, 17 grudnia 12 14
  • 5. Związek rządu (narzucanie;) • Doda!kupiładrzewko.!(dopełnienie) –czasownik+kupić!łączy+się+z+rzeczownikiem+w+bierniku • Doda!kupiła!drzewkoszczęścia. –rzeczownik+++jego+określenie+jako+rz.+w+dopełniaczu • Doda!kupiła!drzewko szczęściawdoniczce. –rzeczownik+++wyrażenie+ przyimkowe+(rzeczownik+ w+miejscowniku) http://w-spodnicy.ofeminin.pl/Tekst/Babskie- sprawy/528520,1,Drzewko-szczescia- pielegnacja--drzewko-szczescia.htmlponiedziałek, 17 grudnia 12 15
  • 6. Związek rządu (narzucanie;) • Zróbmymapęmyśli!"(dopełnienie) – czasownik+robić"łączy+się+z+rzeczownikiem+w+dopełniaczu • Rok"2009"to"rokkreatywności. – rzeczownik+++określenie:+rzeczownik+w+dopełniaczu • Komputer"to"nie"maszynadopisania! – rzeczownik+++wyrażenie+przyimkowe+w+dopełniaczu • Wyraz+determinowany+ma+zawsze+taką+samą+ kategorię+przypadka+(drzewko/a"szczęścia) • Rekcja/semiczna:+wyraz+determinujący+zarządza+ kategorią+gramatyczną+wyrazu+determinowanego.poniedziałek, 17 grudnia 12 16
  • 7. Związek zgody: PRZYKŁADY • Co+zrobiła+Doda?+Jaka+Doda?+Jakie+drzewko? • Dodakupiładrzewko!szczęścia. –rzeczownik+++czasownik+w+funkcji+orzekania • Doda!kupiła!nowedrzewko!szczęścia. –rzeczownik+++przymiotnik+w+funkcji+określenia • NaszaDoda!kupiła!nowe!drzewko!szczęścia. –rzeczownik+++przymiotnik • Doda!kupiła!błyszczącedrzewko!szczęścia. –rzeczownik+++imiesłów+przymiotnikowy –Najczęściej+dotyczy+rodzaju,+liczby+i+osoby.poniedziałek, 17 grudnia 12 17
  • 8. Związek przynależności • Kiedy? • WczorajDoda!kupiładrzewko!szczęścia. –czasownik+++okolicznik+czasu • Jak? • Doda!szybkokupiła!drzewko!szczęścia. –czasownik+++okolicznik+sposobu • Gdzie? • Doda!kupiładrzewko!szczęścia!naAllegro. –czasownik+++okolicznik+miejscaponiedziałek, 17 grudnia 12 18
  • 9. Przegląd związków• Doda!uważnie!wybrała!drzewko!szczęścia. • Doda!wybrała:!rzecz.+czas.+w+związku+zgody • Kasia+wybrała,+Krzysiu+wybrał,+Oni+wybrali • forma+obu+wyrazów+zmienia+się+zgodnie • wybrała!uważnie:!czas.+przysł.+w+związku+przynal. • płaciła+uważnie,+kupiła+uważnie,+niosła+uważnie+ • wyraz+determinujący+jest+nieodmienny,+a+więc+jego+forma+ nie+zmienia+się,+mimo+zmiany+znaczeń+determinowanego.+ • wybrała!drzewko:!czas.+rzecz.+w+związku+rządu • kupiła+drzewko,+kupili+drzewko,+ale+zapomniała+o+drzewku • forma+wyrazu+determinującego+jest+zależna+nie+od+formy+ wyrazu+determinowanego,+ale+od+jego+łączliwości+i+znaczenia."poniedziałek, 17 grudnia 12 19
  • 10. Związki a akomodacja• Dobra+Danka+dała+Damianowi+dynię.+• dobra+Danka,+Danka+dała,+dała+Damianowi,+dała+dynię.+• Zw.:+zgody,++++++++++++zgody+i++++++rządu,+++++++++++++++++++rządu• Zgodność+rodzaju+(żeński),+liczby+(pojedyncza)+i+osoby+ (trzecia)+w+wyrazach+dobra,!Danka,!dała,+czyli+akomodacja+ wyrazów+podrzędnych+do+wyrazu+nadrzędnego: • przymiotnika:+dobra!do+rzeczownika:+Danka • rzeczownika:+Danka!do+czasownika:+dała.+• Zarządzanie+(rekcja)+przypadkiem+rzeczowników+ (Damianowi!i+dynię)+przez+także+przez+czasownik,+czyli+ ponowna+akomodacja+rzeczowników+do+czasownika.poniedziałek, 17 grudnia 12 20