Your SlideShare is downloading. ×
0
Morfologia 2012 części mowy
Morfologia 2012 części mowy
Morfologia 2012 części mowy
Morfologia 2012 części mowy
Morfologia 2012 części mowy
Morfologia 2012 części mowy
Morfologia 2012 części mowy
Morfologia 2012 części mowy
Morfologia 2012 części mowy
Morfologia 2012 części mowy
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Morfologia 2012 części mowy

3,069

Published on

Oto prezentacja części mowy wyróżnionych wedle składniowych kryteriów Laskowskiego i Wróbla (w języku polskim). …

Oto prezentacja części mowy wyróżnionych wedle składniowych kryteriów Laskowskiego i Wróbla (w języku polskim).

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
3,069
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. C    Z    Ę    Ś    C    I        M    O    W    Y Konrad  Juszczyk  -­‐  LINGWISTYKA  2012 MORFOLOGIA  i  SKŁADNIA  wtorek, 27 marca 12 1
  • 2. Składniowe kryteria klasyfikacji Wróbel  (2001)  (za  Laskowskim)  proponuje  podział  wyrazów  na   części  mowy  według  funkcji  jakie  pełnią  w  zdaniach  i  wyróżnia: wypowiedzi  samodzielne:   kontekstowe  DOPOWIEDZENIA  i  niekontekstowe  WYKRZYKNIKI pozostałe  części  mowy  są  niesamodzielne: funkcjonują  jako  człony  zdania  i  łączą  (akomodowane:  WZGLĘDNIK  i  nieakom.:  RELATOR) nie  łączą  wyrazy  i  są  nadrzędnikiem  (CZASOWNIKI) nie  łączą  wyrazów  i  są  podrzędnikiem  nieakodomowanym  (PRZYSŁÓWEK) nie  łączą  wyrazów  w  większe  konstrukcje  składniowe  i  są  podrzędnikiem   akodomowanym,  który  rządzi  nadrzędnikiem  zdania  (RZECZOWNIK)  albo  swoim   nadrzędnikiem  (LICZEBNIK)  albo  nierządzące  (PRZYMIOTNIK). pojawiają  się  w  związkach  z  powyższymi  częściami  mowy. łączą  wyrazy  lub  zdania  i  rządzą  formą  wyrazu  (PRZYIMEK)  lub  nie  (SPÓJNIK) nie  łączą  wyrazów  lub  zdań  w  większe  konstrukcje  składniowe  i  tworzą  związki   z  rzeczownikiem  (PARTYKUŁY) z  czasownikiem  i  rządzą  nim  (operator  trybu)  lub  nie  (MODALIZATOR) z  liczebnikiem  (PRZYLICZEBNIK)  lub  z  przimkiem  (PRZYWYRAZEK)wtorek, 27 marca 12 2
  • 3. Składniowe kryteria klasyfikacji Wyrazy   występujące   jako   osobne   wypowiedzi   określa   się   jako  samodzielne:  Tak.  Nie.  Oczywiście.  Dobra.  Zgoda.  Prawda. Wyrazy   niesamodzielne   występują   pojedynczo   w   zdaniu   jako  jego  człony  lub  tworzą  związki,  zwane  także  członami   zdania  lub  syntagmami. język  polski,  czas  ucieka,  rower  ojca,  dziesięć  slajdów,  idzie  szybko Niektóre   wyrazy   mają   funkcje   łączącą   z   innymi   częściami   mowy  lub  członami  zdania  i  tworzą  większe  konstrukcje: przez  okno;  Nie  mówcie  o  tym,  na  czym  się  nie  znacie.  Idzie  i  idzie. Akomodacja   to   przystosowanie   składniowe   wyrazu   podrzędnego  do  nadrzędnego  w  związku  rządu  lub  zgody: język  polski,  czas  ucieka,  rower  ojca,  dziesięć  slajdów...wtorek, 27 marca 12 3
  • 4. CZĘŚCI MOWY CZASOWNIKI PARTYKUŁY RZECZOWNIKI WYKRZYKNIKI zaimki DOPOWIEDZENIA LICZEBNIKI MODALIZATOR PRZYMIOTNIKI ZAIMKI  WZGLĘDNE PRZYSŁÓWKI względniki  i  relatory PRZYIMKI SPÓJNIKI Podział  wg  Laskowskiego  za  Wróbel  2001wtorek, 27 marca 12 4
  • 5. Nadrzędna część mowy: czasownik Czasownik  jest  uznawany  za  centralny  składnik  zdania.   Oznacza  działania,  stany,  procesy,przemiany,  polecenia  i  prośby. Najczęściej  pełni  funkcję  orzeczenia  (nadrzędnik  zdania): Grzmi.  Inni  śpią.  Kończę  prezentację.  Powieszę  ją  na  slideshare. Pełni  także  funkcje: podmiotu:  Biegać  jest  przyjemnie. przydawki:  Ogień  płonący  w  kominku. dopełnienia:  Lubię  pływać. okolicznika:  Idę  kupić  chleb.   Wyrazy  trzeba,  widać,  można,  warto...  i  godzien,  wart,  rad   są  zaliczane  do  czasowników  ze  względu  na  fukcję  orzekania. Tradycyjnie  przyjmuje  się,  że  zdanie  musi  zawierać  czasownik.wtorek, 27 marca 12 5
  • 6. Części mowy będące w zdaniu podrzędne Akodomowany  i  rządzący   Akodomowany  i  nierządzący   czasownikiem swoim  nadrzędnikiem RZECZOWNIK PRZYMIOTNIK   nikt,  pan,  okno,  ręka,   piękny,  niebieski,  duży... Nieodmienne: mini,  bordo,  khaki... alibi,  tabu,  aluminium mój,  każdy,  jakiś...   Akodomowany  i  rządzący   Nieakodomowane  i  nie-­‐ swoim  nadrzędnikiem   łączliwy  z  rzeczownikiem: LICZEBNIK PRZYSŁÓWEK: pół,  trochę,  dużo,  mało wtedy,  gdzieś,  tak  dobry jeden,  dwa,  dwieście...        dobrze,  głośno,  jutrowtorek, 27 marca 12 6
  • 7. Części mowy łączące składniki zdań w konstrukcje (niesamodzielne) Rządzące:  PRZYIMEK Nierządzące:  SPÓJNIK niż,  jako,  bez,  dla,  na,  z,  pod,   i,  czyli,  chociaż,  bo,  że,  żeby,   przed,  poprzez,  nad,  ponad... gdy,  ponieważ,  zanim Części mowy niełączące składników zdań w konstrukcje (niesamodzielne) Rządzące:  PARTYKUŁA   aż,  chyba,  również,  tylko,  jeszcze,  niestety,  niewtorek, 27 marca 12 7
  • 8. Części mowy nietworzące związków z rzeczownikiem (niesamodzielne) niełączące składników zdań w konstrukcje Tworzące  związki   Tworzące  związki   z  przyimkiem z  czasownikiem PRZYWYRAZEK: MODALIZATOR Wrócił  zaraz/tuż/gdzieś  po   A  nóż  się  nam  uda! północy  wprost  z  dworu. Tworzące  związki   OPERATOR  TRYBU   z  liczebnikiem (ZARZĄDZAJĄCY  FORMĄ) Niech(że)  idzie. PRZYLICZEBNIK Niechby  przegrał! Gadaliśmy  ponad/niespełna/ około  dwóch  godzin. Byle  (iść)  do  przodu!wtorek, 27 marca 12 8
  • 9. Samodzielne i niesamodzielne części mowy (łączące zdania) Kontekstowe:   Akomodowane: DOPOWIEDZENIE: WZGLĘDNIKI   Tak.  Nie.  Oczywiście.   (ZAIMKI  WZGLĘDNE) Dobra.  Zgoda.  Prawda. który,  jaki,  kto,  co,  ile Niekontekstowe: Nieakomodowane: WYKRZYKNIK RELATORY:  kiedy  (wtedy),   Cześć!  Dobranoc!  Halo!  Ach! gdzie  (tam),  jak  (tak) Na  stole  leży  tyle  ołówków,  ile  jest  dzieci. Zrozumiesz  to  (wtedy),  kiedy  dorośniesz. Sprzedaję  (te)  książki,  których  nie  potrzebuję.wtorek, 27 marca 12 9
  • 10. Kategorie morfologiczne Kategorie  imienne:   liczba,  rodzaj,   Kategorie  werbalne:   przypadek tryb,  czas,  osoba,   strona,  aspekt Deklinacja  to  odmiana   przez  przypadki: Koniugacja  to  odmiana   czasowników  przez   rzeczowników, czas,   przymiotników, tryb, liczebników,   aspekt. zaimków.wtorek, 27 marca 12 10

×