KOGNITYWNE 2012 - 6

1,513 views
1,353 views

Published on

Szósta prezentacja z językoznawstwa kognitywnego dla kognitywistów UAM.

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,513
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
553
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

KOGNITYWNE 2012 - 6

  1. 1. Odwzorowania* i*amalgamaty DR KONRAD JUSZCZYK ZAKŁAD PSYCHOLINGWISTYKI INSTYTUT JĘZYKOZNAWSTWA WYDZIAŁ NEOFILOLOGII UAM JĘZYKOZNAWSTWO KOGNITYWNE 2012/2013: 6niedziela, 25 listopada 12 3
  2. 2. Odwzorowania i amalgamaty • Fauconnier,,G.,1994.,MentalSpaces:AspectsofMeaning Construc5oninNaturalLanguage(przekład,z,francuskiego) • Fauconnier,,G.,1997.,MappingsinThoughtandLanguage • Fauconnier,,G.,i,Turner,,M.,2003.,TheWaywethink • Turner,,M.,1998.,TheLiteraryMind.RETORYKA Conceptual Blendingniedziela, 25 listopada 12 4
  3. 3. • Mark,Turner • Gilles,Fauconnier • (Marek,Tokarz;) • ʒil,fokɔˈnje • rocznik,1954 • 19,sierpnia,1944 • Professor,of, • University,of, CogniLve,Science,at, California,,San,Diego, Case,Western, Reserve,University. • Department,of, CogniLve,Science. http://markturner.org/blending.htmlniedziela, 25 listopada 12 5
  4. 4. http://markturner.org/blending.htmlniedziela, 25 listopada 12 6
  5. 5. niedziela, 25 listopada 12 7
  6. 6. OBIEKTYWISTYCZNA A „SUBIEKTYWISTYCZNA” • Znaki,odnoszą,się,do,czegoś, • Znaki,odnoszą,się,do,czegoś, w,świecie,zewnętrznym. w,„świecie,wewnętrznym”. • Wartością,zdania,jest, • Znaczeniem,zdania,jest, prawda,lub,fałsz. nasza,konceptualizacja. • Przedmiotowe,odniesienie, • Podmiotowe,odniesienie, znaku,(ekstensja,znaku). znaku,(intensja,znaku) • Znaczenie,wypowiedzi,jest, • Znaczenie,wypowiedzi,jest, kompozycjonalne,,czyli, kontekstowe,,czyli,istnieją, istnieją,reguły,„składania”. reguły,„domyślania,się”. • semantyka,logiczna,, • semantyka,kognitywna, Fregego,,Chomsky... Lakoffa,,Langackera...niedziela, 25 listopada 12 8
  7. 7. OBSERWOWALNE* NIEOBSERWOWALNE* ŚWIAT*ZEWNĘTRZNY REPREZENTACJA FORMA*WYRAŻENIA reprezentacja, jak,zdania,odnoszą, się,do,zdarzeń? zdanie formy,słów (brzmienia) „OBIEKTYWNIE”, czy,zależnie,od, obserwatora? jak,to,jest,w,innych, językach,świata? Co,się,dzieje,w, TREŚĆ*WYRAŻENIA ludzkim,umyśle? zdarzenie Co,się,dzieje,w, ludzkim,mózgu? Czy,dotyczy,to, wszystkich,ludzi? ZNACZENIEniedziela, 25 listopada 12 15
  8. 8. Haugeland: GOFAI Good-Old-Fashioned Artificial Intelligence • GOFAI: • 2nd*cognitive* • rachunek* turn: predykatów • connectionist • semantyka* • simulation,* formalna • embodied, • semiotyka* logiczna • situated,niedziela, 25 listopada 12 18
  9. 9. Fauconnier i Turner Tworzenie amalgamatów jako jeden z głównych procesów w gramatyce • Blendingasacentralprocessofgrammar w:,Goldberg,,A.,1996.,ConceptualStructure, Discourse,andLanguage. • polski,przekład,Kubińskiego,i,Stanulewicz,w, JęzykoznawstwokognitywneII,WUG:2001.niedziela, 25 listopada 12 19
  10. 10. Przestrzenie mentalne • Przestrzenie mentalne są niewielkimi zespołami konceptualnymi powstającymi w toku myślenia i mówienia.Ichzadaniemjestpomocwosiągnięciu zrozumieniaipodjęciudoraźnegodziałania. • O g ó l n y, p r o c e s, k o g n i t y w n y :, t w o r z e n i e, konceptualnych, amalgamatów, (stopów), –, operującego,na,przestrzeniach,mentalnych. • Amalgamat częściowo dziedziczy strukturę przestrzeni wyjściowych, jak również wytwarza swojąwłasnądoraźnąstrukturę.niedziela, 25 listopada 12 20
  11. 11. Gramatyka konstrukcyjna • NP+V+NP+PP:,wydarzenie,zintegrowane,– ruch,uwarunkowany,przyczyną,zewnętrzną. • Niektóre,czasowniki,wyrażają,pewien,ruch, w,sposób,zintegrowany,,czyli,łączący, • podmiot,wykonujący,czynność,(AGENS) • przedmiot,ulegający,czynności,(PATIENS) • sposób,wykonania,czynności,(czasownik) Jack,wrzucił,piłkę,do,kosza. Jack,działa,na,piłkę. Piłka,się,porusza., Piłka,jest,w,koszu. działanie,agensa ruch,paLensa lokalizacja,paLensaniedziela, 25 listopada 12 21
  12. 12. Serwetka, Teraz,jest, Jack,kichnął. Była,na,stole. poruszyła,się. poza,stołem., pierwotna finalna, działanie, ruch,paLensa lokalizacja, lokalizacja, agensa paLensa paLensa Jack,kichnął,serwetkę,ze,stołu. Jack kichnął serwetkę ze,stołu. NP V NP PP preposiLonal, noun,phrase verb noun,phrase phrase czasownik, wyrażenie, grupa,nominalna grupa,nominalna (orzeczenie) przyimkoweniedziela, 25 listopada 12 22
  13. 13. integracja pojęć • Użytkownicy języka czują, że niektóre konstrukcje gramatyczne przedstawiają wydarzeniajakozintegrowane,innezaśnie. • Istnieje przymus integrowania struktury konceptualnej–,tworzenieamalgamatów.niedziela, 25 listopada 12 23
  14. 14. • ruch, fizyczny,, sposób, działania,, • Jack,threw,the,napkin,off,the,table. przedmiot, w, ruchu,, sposób, poruszania, Jack,zrzucił,serwetkę,ze,stołu. się, tego, przedmiotu,, pierwotna, lokalizacja,,kierunek... • Jack,sneezed.,The,napkin,moved.,It, was,on,the,table.,Now,it,is,off,the,table. Jack,kichnął.,Serwetka,poruszyła,się., Była,na,stole.,Teraz,jest,poza,stołem., • sekwencja,zdarzeń,w,zdaniach • Jack,sneezed,the,napkin,off,the,table., Jack, kichnięciem, zdmuchnął, serwetkę, ze, stołu., (Jack, kichnął, serwetkę, ze, stołu.) • zdarzenie*zintegrowaneniedziela, 25 listopada 12 24
  15. 15. Co uwypukla czasownik? • PRZYCZYNOWE,DZIAŁANIE,AGENSA • Jackkichnąłserwetkęzestołu. • RUCH,PACJENSA • Juniorszybkoprzejechałsamodzikiemdookołachoinki. • PRZYCZYNOWOŚĆ • Sierżantwpuściłczołgnaterenjednostki.niedziela, 25 listopada 12 25
  16. 16. niedziela, 25 listopada 12 26
  17. 17. niedziela, 25 listopada 12 27
  18. 18. Zintegrowany, amalgamat , Jack, kichnął, serwetkę, ze,stołu.niedziela, 25 listopada 12 28
  19. 19. Zintegrowany, amalgamatniedziela, 25 listopada 12 29
  20. 20. Zintegrowany, amalgamat: Wprowadziłam koniadostajni. Wtoczyłkłodę dostrumienia. AGENS,wpływa, na,PACJENSA, (konia,kłodę)niedziela, 25 listopada 12 30
  21. 21. Zintegrowany, amalgamat: Wpuściłczołgna terenjednostki. AGENS,wpływa, na,czołgistę,, a,pośrednio, na,czołg. AGENS,wykonuje, więcej,działań,niż, zdanie,opisuje.niedziela, 25 listopada 12 31
  22. 22. Konstrukcja, z,dwoma, dopełnieniaminiedziela, 25 listopada 12 32
  23. 23. Zintegrowany, amalgamat: Opowiedziała Joasibajkę.niedziela, 25 listopada 12 33
  24. 24. Zintegrowany, amalgamat: Pokazał Bobowi widok.niedziela, 25 listopada 12 34
  25. 25. Zintegrowany, amalgamat: Rzuciłamu pożegnalne spojrzenie.niedziela, 25 listopada 12 35
  26. 26. Zintegrowany, amalgamat: Zgadzamsięz przyjętymprzez ciebiezałożeniem.niedziela, 25 listopada 12 36
  27. 27. Gilles Fauconnier 1997/1999: ODWZOROWANIA W UMYŚLE I JĘZYKU Fauconnier,,G.,1997., MappingsinThought andLanguage ZNAK,,listopad,1999,(534) fragmenty,począku,i,zakończenie, w,przekładzie,Andrzeja,Pawelcaniedziela, 25 listopada 12 37
  28. 28. Gilles Fauconnier 1997/1999: ODWZOROWANIA W UMYŚLE I JĘZYKU Paradoksalny fakt – ten mianowicie, że poznaliśmy znacznie lepiej odległe galaktyki niż jądro naszej własnej planety – ma swój kognitywnyodpowiednik:jak) się) wydaje,) wiemy) znacznie) więcej) o) otaczającym) nas) świecie) niż) o) naszych) umysłach)i)mózgach.niedziela, 25 listopada 12 38
  29. 29. Gilles Fauconnier 1997/1999: ODWZOROWANIA W UMYŚLE I JĘZYKU Ekscytujące jest to, że dziś zaczynamy dostrzegać, jak takie konstrukcje[znaczeniowe]mogą wyglądać.Filozoficznespekulacje w tej dziedzinieustąpiły miejsca s z c z e g ó ł o w y m b a d a n i o m prowadzonym na obszarze antropologii, psychologii, s o c j o l o g i i k o g n i t y w n e j , semantykii–ogólnierzeczbiorąc –)nauk)kognitywnych.niedziela, 25 listopada 12 39
  30. 30. Gilles Fauconnier 1997/1999: ODWZOROWANIA W UMYŚLE I JĘZYKU Gramatyka ludzka odzwierciedla istnienie niewielkiej liczby ogólnychschematówiprzestrzeni, które mogą nadawać strukturę o g r o m n e j l i c z b i e s y t u a c j i rzeczywistychlubwyobrażonych. Dzięki procesom integracji i odzorowania możemy budować złożone znaczenia na bazie ciągów symbolicznych, które z a w i e r a j ą o d p o w i e d n i e wskazówkidlatakichkonstrukcji.niedziela, 25 listopada 12 40
  31. 31. Gilles Fauconnier 1997/1999: ODWZOROWANIA W UMYŚLE I JĘZYKU Istotą języka) jest) system) k o n s t r u k c j i) z n a c z e n i a : odwzorowania,zakotwiczeniai przestrzenie mentalne. Słowa i zdania to jedynie zewnętrzne p r z e j a w y t e j z ł o ż o n e j aktywności.(...) Rozpatrywane) tu) ogólne) procesy)kognitywne) s ą) w ł a ś c i w e) n i e) t y l k o) człowiekowi.(...)Językstanowi produktubocznyewolucji.niedziela, 25 listopada 12 41
  32. 32. AMALGACJA a KONTAMINACJA • chunnelLaManche:channel+tunnel • Mcjobs,McDrive,Wieśmac,Bigmac,Fishmac • boathouseto,hangardlałodzi • houseboatto,domnałodzi • Tworzenieskomplikowanychamalgamatów odzwierciedlasięwprostychwyrażeniach składającychzjednegolubdwóchsłów.niedziela, 25 listopada 12 42
  33. 33. niedziela, 25 listopada 12 51
  34. 34. niedziela, 25 listopada 12 52
  35. 35. ót Przykłady analiz w ramach teorii odwzorowań F&T MulLmodal,meaning,mappings,in,InstrucLon,Dialogue,Acts,(IDAs):,gestures,in,taskxoriented,dialogues niedziela, 25 listopada 12 53
  36. 36. ót MulLmodalny,model,mentalny,znaczeń,,w,instrukcyjnych,aktach,dialogowych niedziela, 25 listopada 12 54

×