Kogni2012 12

1,611 views

Published on

Oto ostatnia prezentacja - podsumowanie poprzednich z językoznawstwa kognitywnego dla kognitywistów

Published in: Education
0 Comments
3 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,611
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
353
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
3
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Kogni2012 12

  1. 1. JĘZYKOZNAWSTWO  KOGNITYWNE powtórka  i  podsumowanie DRKONRAD JUSZCZYK ZAKŁAD PSYCHOLINGWISTYKI INSTYTUT JĘZYKOZNAWSTWA WYDZIAŁ NEOFILOLOGII UAM JĘZYKOZNAWSTWO KOGNITYWNE 2012/2013: 12środa, 23 stycznia 13 1
  2. 2. Z a ł o ż e n i a   f i l o z o f i c z n e   i   m e t o d y   b a d a ń Zastosowanie   Językoznawstwo  kognitywne   Metody  badań  naukowych korpusów  językowych   a  psychologia  poznawcza   w  językoznawstwie   w  językoznawstwie   i  psycholingwistyka kognitywnym kognitywnym T e o r i a   M e t a f o r y   K o n c e p t u a l n e j   L a k o f f a Metafory  jako  sposób   Eksperymentalne   Korpusowe konceptualizowania badania  metafor badania  metafor t e o r i a   s e m a n t y k i t e o r i a   s k ł a d n i t e o r i e   u ż y c i a   j ę z y k a Gramatyka  kognitywna   Odwzorowania   Ronalda  Langackera PRAGMATYKA i  amalgamaty (przegląd  pojęć) R o z w ó j   j ę z y k o w y   i   p o z n a w c z y   u   d z i e c i p r o b l e m y   i   p r o g n o z y Akwizycja  języka  u  dzieci: Akwizycja  języka  u  dzieci: Językoznawstwo  Kognitywne przegląd  ponad  pół  wieku   społeczno-­‐pragmatyczna   powtórka  i  podsumowanie teoretyzowania  i  badania teoria  Tomasello  i  inneśroda, 23 stycznia 13 2
  3. 3. O czym warto pamiętać? 1. Współczesne   badania   języka   są   multidyscyplinarne,   wielo-­‐paradygmatyczne  i  zróżnicowane  metodologicznie:   1. multidyscyplinarne:   językoznawcy   współpracują   z   Bilozofami,  psychologami,  neurologami  i  informatykami. 2. wielo-­‐paradygmatyczne:  genaratywiści  i  kognitywiści   rozwijają   teorie   niezależnie,   choć   wydają   się   podobne!   (patrz   deBinicja   znaku   w   minimalizmie   Chomskiego   i   gramatyce  Langackera  a  de  Saussure).   3. zróżnicowane   metodologicznie:   projekty   badań   języka   łączą   metody   introspekyjne   i   korpusowe   oraz   eksperymentalne  i  inne  z  lingwistyki  komputerowej... 4. ...i  obejmują  możliwie  jak  najwięcej  języków  świata!środa, 23 stycznia 13 3
  4. 4. 1. Na konferencjach dotyczących badań języka w ramach językoznawstwa kognitywnego spotykają się nie tylko językoznawcy i filolodzy, lecz także psycholodzy, filozofowie i inni badacze. I tak też jest na innych konferencjach językoznawczych!środa, 23 stycznia 13 4
  5. 5. Ojcowie założyciele (Lakoff czy Fauconnier) zachęcają młodszych do weryfikacji swoich tez za pomocą badań eksperymentalnych.środa, 23 stycznia 13 5
  6. 6. Językoznawcy  podają   Następnie   Językoznawcy   przykłady  zdań,  które   językoznawcy  poddają   posługują  się   są... zdania  analizie:  czyli... metodą  badań: wygenerowane  lub   samodzielnie  opisują   wymyślone  (poprawne   zdania  i  zależności   INTROSPEKCJA gramatycznie) między  nimi zasłyszane   pytają  o  ocenę  zdań   BADANIA  ANKIETOWE   przeczytane   użytkowników  języka (SOCJOLOGICZNE) zapisują  (transkrypcja)   KOGNITYWNE   wybrane  z  tekstów   i  tagują  w  zespole   JĘZYKOZNAWSTWO   i  nagrań  (korpus)   tagerów KORPUSOWE wykorzystują   EKSPERYMENT   wybrane  /  wymyślone   PSYCHOLOGICZNY w  badaniach   jako  bodźce  do  badań (PSYCHOLINGWISTYCZNY eksperymentalnych NEUROLINGWISTYCZNY)środa, 23 stycznia 13 6
  7. 7. Metody  badań  języka  w  206  artykułach   publikowanych  w  Cogni>ve  Linguis>cs introspekcja korpus eksperyment inne 7% 12% 30% 51% Przegląd  wykonany  przez  Fabiszak  i  Konat,   prezentowany  na  konferencji  we  Wrocławiu   Cogni&ve  Linguis&cs  in  year  2012środa, 23 stycznia 13 7
  8. 8. środa, 23 stycznia 13 8
  9. 9. 7 miliardów ludzi mówi 7 tysiącami j ę z y k ó w Około 400 języków jest opisanych dokładnie, a prawie 3000 częściowo (World Atlas of Language Structures: http://wals.info/)środa, 23 stycznia 13 9
  10. 10. STEPHEN  C.  LEVINSON Współczesne badania językoznawcze obejmują także mniej znane języki. http://www.mpi.nl/institute/research-departments-groups/language-and-cognition-dep/fieldsites/yeli-dnye/yeli-dnyeśroda, 23 stycznia 13 10
  11. 11. • Nasza   wiedza   o   językach   świata   opiera   się   na   danych   dotyczących  paruset  z  nich,  języków: • najbardziej   rozpowszechnionych,   czyli   używanych   na   wszystkich  zamieszkanych  kontynentach; • używanych  przez  największą  liczbę  mówców,  czyli  parę   miliardów  ludzi; • posiadających   system   pisma,   co   pośrednio   wpływa   na   ujednolicenie  odmian  języka. • używanych   przez   te   grupy   etniczne,   które   w   danym   państwie  dominują  politycznie  i  kulturowo. • Teorie   językoznawcze   opisują   więc   język   ogólnie,   jako   naturalny   system   komunikacji   międzyludzkiej   i     skonstruowany  system  uspołecznionych  reguł.  środa, 23 stycznia 13 11
  12. 12. STRUKTURALIZM GENERATYWIZM KOGNITYWIZM Ferdinand  de   Noam  Chomsky George  Lakoff Saussure 1916 1956 1980 socjologia psychologia   psychologia semiotyka cybernetyka gestalt społeczny  system   zdolność  umysłowa,   zdolność  poznawcza   znaków  umownych zbiór  reguł  i  symboli powiązana  z  innymi język  w  zależności   język  w  zależności  od   język  w  zależności   od    kultury-­‐struktury reguł  generowania od    p  o  z  n  a  n  i  aśroda, 23 stycznia 13 12
  13. 13. O czym warto pamiętać? 2. Językoznawcy  kognitywni  wyróżniają  się  założeniami:   1. znaczenie  jest  ucieleśnione  i  usytuowane  i  umysłowe  zarazem,   czyli  zależne  od  procesów  poznawczych  i  kontekstu  komunikacji 2. język  to  złożony  system  wzajemnie  zależnych  modułów  umysłu 3. jednostką  języka  są  wypowiedzi  używane  przez  ludzi  w  dialogu,   zatem  badaniu  podlegaja  także  gesty  i  inne  aspekty  komunikacji. Nie   wszystkie   badania   kognitywne   języka   są   zgodne   z   założeniami   językoznawstwa   kognitywnego   (Lakoff   1991).   Porównaj   badania   Pinkera,   Saxe   czy   Kuhl   o   roli   p r o c e s ó w   p o z n a w c z y c h   i   n e u r o l o g i c z n y c h   w   funkcjonowaniu  języka  (patrz  Bilmy  TED  i  IRS).środa, 23 stycznia 13 13
  14. 14. Zróżnicowanie języka i zależność od procesów • Współczesne   badania   językoznawcze   obejmują   różne   języki   świata   wraz   z   ich   zróżnicowaniem   wewnętrznym,   czyli   odmianami,   dialektami   i   gwarami   oraz   nienormatywne,   niekoniecznie   poprawne  wypowiedzi  językowe! • Dla   językoznawców   kognitywnych   JĘZYK   jest     zbiorem   różnorodnych,   codziennie   używanych   wypowiedzi,  których  przetwarzanie  jest  zależne  od   procesów   poznawczych   i   komunikacyjnych   (porównaj   spostrzeżenia   Lakoffa,   Langackera,   Fauconniera,  Turnera,  Levinsona,  Barsalou,  Evansa)środa, 23 stycznia 13 14
  15. 15. Haugeland: GOFAI Good-Old-Fashioned Artificial Intelligence • GOFAI: • 2nd  cognitive   • rachunek   turn: predykatów • connectionist • semantyka   • simulation,   formalna • embodied, • semiotyka   logiczna • situated,środa, 23 stycznia 13 15
  16. 16. Rozumienie pojęć matematycznych: • NEO-­‐FORMALIZM: • UCIELEŚNIENIE: • symboliczne   • opiera  się  na   i  niezależne  od   wnioskowaniu   percepcji  i  działania. z  wzorców  aktywności   • (Pylyshyn  1974;   ludzkiego  ciała  i  działania Rips  et  a.  2008) • Mill  1884;  Lakoff  i  Nunez   • Matematyka  jest  przecież   2000;  Fauconnier  i  Turner   2002   nauką  formalną,  jak  logika!   Marghetis,  T.  TopiCS  in  Cognitive  Science opis  gestów  19w.  matematyka  Cauchy! http://www.cogsci.ucsd.edu/~tmarghet/Home.htmlśroda, 23 stycznia 13 16
  17. 17. środa, 23 stycznia 13 17
  18. 18. środa, 23 stycznia 13 18
  19. 19. środa, 23 stycznia 13 19
  20. 20. środa, 23 stycznia 13 20
  21. 21. Lakoff  zaryzykował  odejście  od  Chomsky’ego  i  innych, ...a  później  za  Lakoffem  poszli  następni  kognitywiści!środa, 23 stycznia 13 21
  22. 22. Z a ł o ż e n i a   f i l o z o f i c z n e   i   m e t o d y   b a d a ń Zastosowanie   Językoznawstwo  kognitywne   Metody  badań  naukowych korpusów  językowych   a  psychologia  poznawcza   w  językoznawstwie   w  językoznawstwie   i  psycholingwistyka kognitywnym kognitywnym T e o r i a   M e t a f o r y   K o n c e p t u a l n e j   L a k o f f a Metafory  jako  sposób   Eksperymentalne   Korpusowe konceptualizowania badania  metafor badania  metafor t e o r i a   s e m a n t y k i t e o r i a   s k ł a d n i t e o r i e   u ż y c i a   j ę z y k a Gramatyka  kognitywna   Odwzorowania   Ronalda  Langackera PRAGMATYKA i  amalgamaty (przegląd  pojęć) R o z w ó j   j ę z y k o w y   i   p o z n a w c z y   u   d z i e c i p r o b l e m y   i   p r o g n o z y Akwizycja  języka  u  dzieci: Akwizycja  języka  u  dzieci: Językoznawstwo  Kognitywne przegląd  ponad  pół  wieku   społeczno-­‐pragmatyczna   powtórka  i  podsumowanie teoretyzowania  i  badania teoria  Tomasello  i  inneśroda, 23 stycznia 13 22
  23. 23. Dlaczego warto badać wyrażenia metaforyczne? 1. Książka   Lakoffa   i   Johnsona   zainspirowała   wielu   naukowców  i  zapoczątkowała  multidyscyplinarne  badania.   2. Metafora   jest   wszechobecna   w   kulturze   i   komunikacji,   a   także  istotna  dla  ludzkich  procesów  poznawczych  i  innych.   3. Metafora   zwraca   uwagę   naukowców   na   treść   i   funkcję   wypowiedzi,  zamiast  na  formę  i  sposób  łączenia  wyrazów. 4. Metafora   jest   specy1icznym   rodzajem   ekspresji   werbalnej   lub  wizualnej,  której  badanie  pozwala  „zajrzeć  do  umysłu”. 5. Metafora  organizuje  ludzkie  doświadczenia  cielesne. (Lakoff  i  Johnson  1980  i  1999  oraz  Lakoff  2008  i  2012)środa, 23 stycznia 13 23
  24. 24. Metafory kształtują mówienie i myślenie o ... • ...moralności  w  różnych  kulturach,  czyli  czystości,   poprawności,  podporządkowaniu  autorytetom   (Lakoff  2008;  Lakoff  i  Johnson  1999); • ...przepisach  prawnych  (Winter  2001); • ...ideologii  i  polityce,  czyli  problemach  ważnych   dla  polityków  i  popierających  ich  wyborców   (Lakoff  2008;  Lakoff  i  Wehling  2012) • ...matematyce  i  pojęciach  związanych   z  liczbami  (Lakoff  i  Nuñez  2000)  środa, 23 stycznia 13 24
  25. 25. OBSERWACJA   OBSERWOWALNE   NIEOBSERWOWALNE   EKSPERYMENT   (w  tym  badania   (psycho/neuro   ŚWIAT  ZEWNĘTRZNY REPREZENTACJA korpusowe) lingwistyczny) FORMA  WYRAŻENIA Przywitali  mnie   bardzo  gorąco. reprezentacja   Jak  systematyczne   jest  rzutowanie   formy  słów (brzmienia) AFEKT  to  CIEPŁO? Rzuciła  zimne   Jaka  jest  koherencja  z   spojrzenie. innymi  metaforami? Czy  dotyczy  to   wszystkich  języków? DOMENA   DOMENA   Co  się  dzieje  w   TREŚĆ  WYRAŻENIA ŹRÓDŁOWA DOCELOWA   ludzkim  umyśle? sytuacja CIEPŁO POZYTYWNE Co  się  dzieje  w   związana ludzkim  mózgu? z relacją temperatura relacja i uczuciem ZIMNO NEGATYWNE Czy  dotyczy  to   wszystkich  ludzi? KONTEKST  KOMUNIKACJI ZNACZENIEśroda, 23 stycznia 13 25
  26. 26. Lakoff  et  al.  posługują  się   Krytycy  Lakoffa  pytają: spekulacją  i  introspekcją: Podają  problem/pytanie Wybierają  przykłady. Skąd  brać  przykłady  metafor? Klasyfikują  przykłady. ...tak,   Jak  zidentyfikować  metafory?   ale... Znajdują  regularności. Jak  regularności  opisywać? Proponują  teorię  języka. Językoznawcy  korpusowi  badają   metafory  w  zbiorach  tekstów: T  E  O  R  I  A Wybierają  teorię  języka Operacjonalizują  zmienne   o  w  o  c  n  a   współpraca Proponują  hipotezy.   (Valenzuela  i  Soriano  2005) Testują  hipotezy. Poprawiają  teorię. Interpretują  wynikiśroda, 23 stycznia 13 26
  27. 27. Z a ł o ż e n i a   f i l o z o f i c z n e   i   m e t o d y   b a d a ń Zastosowanie   Językoznawstwo  kognitywne   Metody  badań  naukowych korpusów  językowych   a  psychologia  poznawcza   w  językoznawstwie   w  językoznawstwie   i  psycholingwistyka kognitywnym kognitywnym T e o r i a   M e t a f o r y   K o n c e p t u a l n e j   L a k o f f a Metafory  jako  sposób   Eksperymentalne   Korpusowe konceptualizowania badania  metafor badania  metafor I  wykład  o  metaforze II  wykład  o  metaforze III  wykład  o  metaforze t e o r i a   s e m a n t y k i t e o r i a   s k ł a d n i t e o r i e   u ż y c i a   j ę z y k a Gramatyka  kognitywna   Odwzorowania   Ronalda  Langackera PRAGMATYKA i  amalgamaty (przegląd  pojęć) R o z w ó j   j ę z y k o w y   i   p o z n a w c z y   u   d z i e c i p r o b l e m y   i   p r o g n o z y Akwizycja  języka  u  dzieci: Akwizycja  języka  u  dzieci: Językoznawstwo  Kognitywne przegląd  ponad  pół  wieku   społeczno-­‐pragmatyczna   powtórka  i  podsumowanie teoretyzowania  i  badania teoria  Tomasello  i  inneśroda, 23 stycznia 13 27
  28. 28. Przestrzenie mentalne • Przestrzenie   mentalne   są   niewielkimi   zespołami   konceptualnymi   powstającymi   w   toku   myślenia   i   mówienia.  Ich  zadaniem  jest  pomoc  w  osiągnięciu   zrozumienia  i  podjęciu  doraźnego  działania. • O g ó l n y   p r o c e s   k o g n i t y w n y :   t w o r z e n i e   konceptualnych   amalgamatów   (stopów)   –   operującego  na  przestrzeniach  mentalnych. • Amalgamat   częściowo   dziedziczy   strukturę   przestrzeni   wyjściowych,   jak   również   wytwarza   swoją  własną  doraźną  strukturę.środa, 23 stycznia 13 28
  29. 29. Gilles Fauconnier 1997/1999: ODWZOROWANIA W UMYŚLE I JĘZYKU Istotą   języka   jest   system   k o n s t r u k c j i   z n a c z e n i a :   odwzorowania,  zakotwiczenia  i   przestrzenie   mentalne.   Słowa   i   zdania   to   jedynie   zewnętrzne   p r z e j a w y   t e j   z ł o ż o n e j   aktywności.  (...)   Rozpatrywane   tu   ogólne   procesy  kognitywne   s ą   w ł a ś c i w e   n i e   t y l k o   człowiekowi.   (...)   Język   stanowi   produkt  uboczny  ewolucji.środa, 23 stycznia 13 29
  30. 30. Ronald Langacker • Mówienie  to  złożona  czynność,  musimy  postrzegać  ją   dynamicznie,   jako   coś,   co   ludzie   robią,   nie   zaś   jako   coś,  co  posiadają. • MÓWIENIE  JEST  CZYNNOŚCIĄ  POZNAWCZĄ • zależne  od  procesów  neuronalnych • I  JEST  CZYNNOŚCIĄ  SPOŁECZNO-­‐KULTUROWĄ • język   jest   nabywany   i   używany   w   interakcji   z   innymi   ludźmi  w  [...]  społecznym  i  kulturowym  kontekście. • JĘZYK   jest  zależny   zarówno   od   poznania,   jak   i   komunikowania  się,  czyli  czynników  interakcji  z  ludźmi. GK:285środa, 23 stycznia 13 30
  31. 31. „Puste głowy” nie mówią • Jeśli   mówimy   o   społeczno-­‐językowych   interakcjach   i   wyodrębnianiu   czy  też  konstrukcji  tekstów  z  dyskursu,   to  mamy  do  czynienia  z  sytuacją  jaką  kreują  konkretni   ludzie.   Puste   głowy   nie   mówią   i   nie   negocjują,   nie   wchodzą   w   żadne   interakcje   społeczne.   Aby   zatem   opisać   ten   aspekt   rzeczywistości,   musimy   opisać   strktury  kognitywne  umysłu  ludzkiego. • Komunikacja   wymaga   konceptualizacji,   czyli   odnoszenia  tego,  co  robimy  do  tego,  co  chcemy  o  tym   powiedzieć  lub  do  tego,  c  o  ktoś  o  tym  nam  m  ó  w  i.środa, 23 stycznia 13 31
  32. 32. Langacker o gramatyce • Gramatyka  niesie  znaczenie,  czyli  zarówno   słowa  są  znaczące,  jak  i  złożenia  i  zdania. • Gramatyka   jest   symboliczna,   czyli   składa   się   z   jednostek   symbolicznych   (symboli),   które   są   połączeniem  formy  i  funkcji  (znaczenia). • Formy  nie  są  ARBITRALNE,  jak  chciał  de  Saussure. • bo  są  zależne  od  użycia,  kontekstu  i  interakcji • Reguły  nie  są  ABSTRAKCYJNE,  jak  chciał  Chomsky. • bo  są  powiązane  ze  zdolnościami  poznawczymi • G r a m a t y k a   k o g n i t y w n a   j e s t   c z ę ś c i ą   t e o r i i   językoznawstwa  kognitywnego  i  funkcjonalnego.środa, 23 stycznia 13 32
  33. 33. Zdolność do interpretacji • Znaczenie   w   języku   nie   jest   zależne   wyłącznie   od   struktur   składowych   i   schematów   konstrukcyjnych.  [...] • Użytkownicy   języka   stosują   całe   bogactwo   zdolności  interpretacyjnych  i  wyobrażeniowych.   • Znaczenie  jest  raczej  sugerowane.środa, 23 stycznia 13 33
  34. 34. Z a ł o ż e n i a   f i l o z o f i c z n e   i   m e t o d y   b a d a ń Zastosowanie   Językoznawstwo  kognitywne   Metody  badań  naukowych korpusów  językowych   a  psychologia  poznawcza   w  językoznawstwie   w  językoznawstwie   i  psycholingwistyka kognitywnym kognitywnym T e o r i a   M e t a f o r y   K o n c e p t u a l n e j   L a k o f f a Metafory  jako  sposób   Eksperymentalne   Korpusowe konceptualizowania badania  metafor badania  metafor I  wykład  o  metaforze II  wykład  o  metaforze III  wykład  o  metaforze t e o r i a   s e m a n t y k i t e o r i a   s k ł a d n i t e o r i e   u ż y c i a   j ę z y k a Gramatyka  kognitywna   Odwzorowania   Ronalda  Langackera PRAGMATYKA i  amalgamaty (przegląd  pojęć) R o z w ó j   j ę z y k o w y   i   p o z n a w c z y   u   d z i e c i p r o b l e m y   i   p r o g n o z y Akwizycja  języka  u  dzieci: Akwizycja  języka  u  dzieci: Językoznawstwo  Kognitywne przegląd  ponad  pół  wieku   społeczno-­‐pragmatyczna   powtórka  i  podsumowanie teoretyzowania  i  badania teoria  Tomasello  i  inneśroda, 23 stycznia 13 34
  35. 35. Akwizycja  języka  u  dzieci:  przegląd  ponad   pół  wieku  teoretyzowania  i  badania natywizm,   językoznawstwo   konstruktywizm  i   paradygmat behawioryzm mentalizm,   kognitywne   komunikatywizm generatywizm (emergentyzm) 60/70:  Bruner,   80/90/2000  ...:   1959:  Chomsky   lata  i  badacze 1957:  Skinner Hymes,  Slobin   MacWhinney,  Lieven,   (później:  Pinker) Tomasello,  Langacker, (Wygotski) główne   eksperymenty   introspekcja,    introspekcja,  obserwacje,   metody   na  zwierzętach  i   teoria  formalna,   dzienniki  mowy,  eksperymenty,   badań obserwacje  ludzi idealizacja korpusy  nagrań,  neurobrazowanie   perspektywa funkcjonalizm formalizm powrót  do  funkcjonalizmu Co  jest   ogólna  zdolność   wiedza  o  języku zdolności  poznawcze wrodzone? do  uczenia  się   dziecko  jako  gołąb   dziecko  jako  metafora (warunkowanie) mały  lingwista dziecko  jako  psycholog  i  budowniczyśroda, 23 stycznia 13 35
  36. 36. Społeczno-poznawcze mechanizmy nabywania języka wg Tomasello • SCENA  WSPÓLNEJ  UWAGI INTENCJA KOMUNIKACYJNA INTERAKCJA   SYMBOLICZNA NAŚLADOWANIE  Z  ZAMIANĄ  RÓL UCZENIE  SIĘ  KULTUROWE   WYSZUKIWANIE  WZORCÓW  I  ROZPOZNAWANIE  INTENCJIśroda, 23 stycznia 13 36
  37. 37. Co obejmuje pragmatyka? WYPOWIEDŹ:  te  własności  wypowiedzi,  których  nie  opisuje  składnia  i  semantyka  oraz   morfologia  i  fonologia  są  obejmowane  przez  opis  w  ramach  teorii  pragmatycznych WYKONANIE:  sposób  sformułowania  wraz  z  własnościami  wyrażanymi  niewerbalnie,   czyli  za  pomocą  całego  ciała  (ton,  mimika,  postawa,  gesty)  komunikacja  multimodalna WNIOSKOWANIA  i  WIERZENIA  użytkowników  języka,  czyli  nadawcy  i  odbiorcy  danej   wypowiedzi  w  formie  presupozycji  (Strawson)  i  implikatur  konwersacyjnych  (Grice) FUNCKJE  wypowiedzi  jako  działania  za  pomocą  języka,  czyli  aktu  mowy  (Austin  i  Searle):   reprezentatywne,  dyrektywne,  komisywne,  ekspresywne,  deklaratywne  oraz  akty  dialogowe WYMAGANIA  narzucane  użytkownikom  języka,  czyli  maksymy  konwersacyjne  (Grice): jakości,  ilości,  istotności  i  sposobu  oraz  zasada  współpracy  (dalej:  Leech  i  Sperber  &  Wilson) WARUNKI:  kontekst  wypowiedzi,  konsekwencje  działania  za  pomocą  słów,  fortunność komunikacja  jako  kooperacja,  czyli  wspólna  koordynacja  działań  w  pewnym  celu  (Clark) DYNAMIKA  DIALOGU:  przebieg  rozmowy,  zmienianie  kolejek,  synchronizacja  i  spójność...środa, 23 stycznia 13 37
  38. 38. Co pominęliśmy? • Badania  nauczania  języka  obcego • Zaburzenia  rozwoju  językowego  (SLI,  autyzm)   oraz  problemy  z  posługiwaniem  się  językiem. • Studia  porównawcze  i  typologiczne  języków • Najnowsze  teorie  kognitywne  pragmatyki • Teorie  fonologiczne,  czyli  o  brzmieniu  mowy • językoznawstwo  komputerowe  i  komputacyjneśroda, 23 stycznia 13 38
  39. 39. METODA GRAMA-­‐ PRAGMA-­‐ METAFORY BLENDING AKWIZYCJA a  TEMAT TYKA TYKA Langacker,     Fauconnier   Chomsky  vs   Aus>n,   INTROSPEKCJA Lakoff  1980 Goldberg i  Turner Langacker Grice,  Searle Dąbrowska   ANKIETY Cienki  2008   ? ? ? 2010 Steen  2010 KORPUS Janda ? Lieven Levinson Gibbs  2006 EKSPERYMENT   Thibodeau   Matlock,   Coulson  i  van   PSYCHOLOG. Tomasello Levinson i  Boroditsky Ramscar Pe-en  2002 EKSPERYMENT   Aziz-­‐Zadeh Coulson   Meibauer   NEUROLOG. ? Kuhl,  Saxe Rohrer i  van  Peqen i  Steinbachśroda, 23 stycznia 13 39
  40. 40. przykłady badań • Cienki,   A.   2008.   The   applica>on   of   conceptual   metaphor   theory   to   poli>cal   discourse:  Methodological  ques>ons  and  some  possible  solu>ons.  In  Poli>cal   Language  and  Metaphor:   Interpre>ng  and   Changing  the  World,  T.   Carver  &   J.   Pikalo  (eds.).    London/New  York:  Routledge,  241-­‐256. • Coulson,   S.  &  Van  Pehen,   C.  (2002).  Conceptual  Integra>on  and  Metaphor:  An   event-­‐related  poten>al  study.  Memory  &  Cogni>on  30:  958-­‐968.  PDF  Version   • Dąbrowska,   Ewa   (2010)."Naive   v.   expert   intui>ons:   An   empirical   study   of   acceptability  judgments”.  The  Linguis>c  Review  27,  1-­‐23.  [Download  pdf] • Matlock,   T.   (in   press).   Fic&ve   mo&on   as   cogni&ve   simula&on.   Memory   &   Cogni>on. • Meibauer,  J.  Steinbach,  M.  2011.  Experimental  Pragma&cs/Seman&csśroda, 23 stycznia 13 40
  41. 41. O czym warto pamiętać? 1. Współczesne   badania   języka   są   multidyscyplinarne,   wielo-­‐paradygmatyczne  i  zróżnicowane  metodologicznie:   1. multidyscyplinarne:   językoznawcy   współpracują   z   Bilozofami,  psychologami,  neurologami  i  informatykami. 2. wielo-­‐paradygmatyczne:  genaratywiści  i  kognitywiści   rozwijają   teorie   niezależnie,   choć   wydają   się   podobne!   (patrz   deBinicja   znaku   w   minimalizmie   Chomskiego   i   gramatyce  Langackera  a  de  Saussure).   3. zróżnicowane   metodologicznie:   projekty   badań   języka   łączą   metody   introspekyjne   i   korpusowe   oraz   eksperymentalne  i  inne  z  lingwistyki  komputerowej... 4. ...i  obejmują  możliwie  jak  najwięcej  języków  świata!środa, 23 stycznia 13 41
  42. 42. O czym warto pamiętać? 2. Językoznawcy  kognitywni  wyróżniają  się  założeniami:   1. znaczenie  jest  ucieleśnione  i  usytuowane  i  umysłowe  zarazem,   czyli  zależne  od  procesów  poznawczych  i  kontekstu  komunikacji 2. język  to  złożony  system  wzajemnie  zależnych  modułów  umysłu 3. jednostką  języka  są  wypowiedzi  używane  przez  ludzi  w  dialogu,   zatem  badaniu  podlegaja  także  gesty  i  inne  aspekty  komunikacji. Nie   wszystkie   badania   kognitywne   języka   są   zgodne   z   założeniami   językoznawstwa   kognitywnego   (Lakoff   1991).   Porównaj   badania   Pinkera,   Saxe   czy   Kuhl   o   roli   p r o c e s ó w   p o z n a w c z y c h   i   n e u r o l o g i c z n y c h   w   funkcjonowaniu  języka  (patrz  Bilmy  TED  i  IRS).środa, 23 stycznia 13 42
  43. 43. Kalendarium konferencji • Researching  and  Applying  Metaphor   seminar  w  Poznaniu  (UAM),  2-­‐3  maja hhp://raam2013.wa.amu.edu.pl • Summer  School  in  Cogni8ve  Linguis8cs  Bangor   (UK,  22-­‐26  lipca,  Vyvyan  Evans)   www.bangor.ac.uk/cogling-­‐summerschool • JĘZYKOZNAWSTWO  KOGNITYWNE  W  ROKU  2013 Warszawa,  16-­‐17  września,  PTJK  i  SAN hhp://ptjk.pl/PL/jezykoznawstwo-­‐kognitywne-­‐2013 • Poznań  Linguis8c  Mee8ng Poznań,  29  sierpnia-­‐1  września hhp://wa.amu.edu.pl/plm/2013/ • Dołącz  do  badaczy  metaphor  poprzez  emailową  grupę  dyskusyjną   Association  for  Researching  and  Applying  Metaphor:   http://raam.org.uk/mailman/listinfo/metaphor-­‐l_raam.org.ukśroda, 23 stycznia 13 43
  44. 44. Zapraszam na moje wystąpienie w maju: • Polska  wersja  metody  identyYikacji   metafory  werbalnej  na  podstawie  MIP. • 15  maja  2013  na  seminarium   Zakładu  Logiki  Stosowanej   w  Instytucie  Językoznawstwa   w  Collegium  Novum  w  sali  111B Al.  Niepodległości  4  (wstęp  wolny)środa, 23 stycznia 13 44

×